N 1 ;i )KULAN 1 >SCH-INDISCH

PLAKAATBOEK,

1602—1811,

Mr. J. A. VAN DER CHIJS.

VIERDE DEEL.

171>V>— 1745,

Uitgegeven door het Batavia a«trh' Genootschap van Kunsten en Wetenschappen met medewerking van de Nederlandsen-Indische Regering.

li A T A V I A LANDSDRUKKERIJ.

's II AGE M. NIJHOFF.

z 0\ &

y w ?h-

-A-- V-^IST RIEBEEOK

I November. Repalina, dat als Gouverneur-iieneraal en Direeteur-tjeneraal te ijelijker tijd niet in Rade van India zitting WOgten nemen rader en zoon, broeders, vhtwnrader en sclmnnzonn, alsmede zwayers, te weten, staande h u welijk.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVIlncn.

•Opkomende ailimtevt ia voors. graden" zoude ten gevolge bobben, »dat de persoonen. dewelke den anderen in die graden «bestaan, tot liet bekleeden van voors. eminente earaeter, zoo *\an r,<ui\erneur. als Directeur generaal. üel\kel\k niet /uilen «mogen dienen."

Liter is den U paling ook toegepast op eerste en tweede |»ersonen in politieke Raden Of de buiten-kantoren (Zie o« a. Resol. H. R. 29 Augustus 1727).

In Kade van justitie mogten niet te gelijk» r lijd zitting nemen vader en zoon, noch schoonvader en schoonzoon.

I November. Ilcpaliny, dat de V resident van den Raad van justitie te Batavia sleehts over judieieL zaken in Rade run Indie mtujt medestemmen.

Hit \onrsehrilt is afkomstig van Herren \YlImn.

I November. Last <>// den President van den Raad van justitie te Ratavia jaarlijks een -summier her'njt van het voorifevallene" aan Herren XYII' " in Ie dienen.

Deze last kwam natuurlijk uit Nederland.

m.H iv

J

2

1709. A. VAN RIEBEECK.

I November. Af'scha/'finy etu het riec-preside*Ucha$ bij den Huud run justitie te Malaria.

Bij afwezigheid van den president moest hel oudste lid diens lunet iëu op zicli nemen, behalve als lid in den Kaad van India

Bij overlijden van den presiilenl moest hel oudste lid optreden »ioi nader dispositie van Boeren Mf^ en in EUtde [ndiè zitting nemen naasl het jongste extra-ordinaire lid.

Hij mogl alsdan »alleenig liooren en sien" justiciéle sftkeu Ito daaromtrent geen voorstel doen, tenzij geadsisleerd door twee leden »uyt den raad."

Dm regeling is afkomstig van Boeren \Yiln'n.

1 November. Hepaliny , dut de \dnu nut - fiscaal * de Water-fiscaal cu de Mail luw van Hutaria uitsluitend huk >len Itaud run justitie te ftutnriu nnderyesehihf uurru.

In buitengewone gevallen, I». v. wanneer er periculum in mm-a hoiuinl. \ a> de Hooge Regering (of de Gouverncur- llencraal alleen) bevoegd die öfficierefl te gelasten «het exploir- ■•leeren van arresten np persoonen en goederen."

hit vooraehrifl ie afkomstig van Heeren XVII1"".

17 December. Verbod tenen het hart nederstani/ien, in plaats run nalcrsctten, tier ycweiren emle de eerdere tnishundelinyen omtrent deselrc, sedert nu eeniyen ti/t nonder de militairen in praclicy ycbrayt.*'

Dal ruw U-handelen \an geweren kwam niet overeen «met \s Compagnies beurs" en /.oude daarom voortaan met vergoeding der heselia.li-mg door den schuldige gestraft worden.

1709, 1710. A. VAN RIEBEECK.

v December. Bekendmaking nof)ens het ver juichten run de ^generale en gemeene incomsten deser sleede Batavia * voor het jaar 1710 o/^ 31 Dee. IKV,) en m>pens pachters en hor (jen.

Dit stuk is eene herhaling van het stuk, medegedeeld op bladz. 585 van deel III. mcl ie bijvoeging: »dat het hooftgelt •der Chinesen door geen andere natie als die van de Chiuesen «gepagt sal mogen werden."

1 i Kehruarij. Eed-formulier nn>r den Secretaris run de Hoogc Regering.

DÜ formulier bevat niets bijzonders.

15 April. Verbod tegen het «aan land liyten" van Onder hooplieden, op schepen dienst doende, behalve *by hooge noodsakelykheyt

lü Mei. Vergunning aan Weesmeesleren tl* kosten van zeker pr0Cest welke zij volgens vonnis run den Baad van justitie r>wjt haar et/gen beurs" moesten betalen, uil *lui hamer geil'9 te voldoen.

Slechts als een merkwaardig bewijs voor de toenmalige inmenging van nV Keirerini: in zaken s -ui jnshlie wordl deze vergunning liïiM- vermeld.

Redenen "<»r bare handelwijze gal" de Regering niet. - De President van het Collegie van Weesmeesleren was een ordinarii raad van Indié.

li) Mei. V (torschriften voor den Vmlatetir-getieraal.

In 1710 diende deze Visitalenr zijne aanmerkingen mede

4

1710. A VAN RIEBEECK.

op de Malabaarsche negotie-boeken van 1700 en 1701 , zoodat hij 8 jareu len achteren was.

Dit verdroot de Hooge Regering. tfraftttMQ deze hein ge. lastle: • alleenlyck na rrsumli" ten sponligsten up Ie -i.II. ii •een meimu-ie van alle de mis-rekeuingen ende excessen inde » (oiiisiiui|»li<\ waar In d'K. Coiup. benadeelt mo-i >wi en

• die gcvolgelyck nader verantwoord oll vergoed souden dienen

• te worden; en dan te beginnen met de hevindinge op de •jongst onlfange boeken, dewyl bet werk anders Ie volumineus

en im\l dien U- kr\gi-u sonde wesen, - gevolgelyk maar in «een noodeloos ende tyd véóftfistend emhras sonde beslaan."

27> Mei. Last op den Gezaqhcblwr en Hand te Sama- ramj alle Chinezen, die zieh aldaar zander eonsent vcstiqden, iqt Ie vallen en Ui straffen uniform hel verleden jaar daar teqen <ieënutneerde phtcamt"

Reeds den 17,,cn Augustus 1709 was de Gezaghebber aan- geschreven -alle maeudcii precies door de Capil. i'ns, Sahandaers •en andere (Ihinese hoofden, van Rrebes af tol Passouroan •tOC, item op Madura, aen "sGomp* residenten, bier en daar. »de \ereysle kennis rn rekeiM-hap te lalen -r\en wegens de vermeerdering oll vermindering harer landsgenoten, solider "dal ymand in bet overhly\en \an eenige sal mogen eomle-

• secuderen. dan alleen dm Gesaghebber en Itaad op Samarang. «wanneer het de noot vcreyste."

24 Junij. Toehcnnimj van 100 hossen j>atli 'sjaars, in slede van 2(M), aan den Secretaris van het (lolleyie van Heemraden.

v2!) Julij. Last om delinquenten in loco delict i te straffen-

Ileeivn Wil1" w.urii van oordeel. <lat sul\ een levendiger «exempel statueert en dus het doelwit van de straffe effec •sorteert/'

1710. A. VAN RIEBEECK.

Ook liep men gevaar, dat de delinquenten «onder het over- «vaeren" zouden ontsnappen.

%r AflgWlW» Urriiiun iuij aun de lijti, herioehl bij de i <«>rschriflcn no/vns tic Inujmjc run Mei '1099.

T»»t hare «verwondering" had de Regering tijding gekregen van de Kaap de goede hoop nopens de «scer groote excessen, «welke gepleegt werden in 't overvoeren van seer cloekc, par- ticuliere rantsoen-kisten met de retour-scheepen, soowel \nur rèoeq. van dé hier vcrhlyvendc ingesetenen hy adresse aan haerc correspondenten in 'l vaderland, als voor reerq. van de daar mede re pal riecrende horgers e.n Oomp' dienaren, waarmede dan eenige onder-nlliriei en eo 'tgemecue volk

• voor een geringe off sohere winst heswaart oll verlokt en \«rleydt werden, sonder eens te denken , hoe gcvaarlyk 's Comp" koslelyke retoursrheepen «laar door helemmert

«en overladen, mitsgaders hy ontmoeting van storm. ii»m "rencontre van vyandeu iu de uyllersle verleegenllievd

• gi stelt weiil. ii ; onk niel eens considereerende , hoe gun* -lelvk d'Ed. ileeren Bewinthehheren een yder na syn «jiiihieyt een seeker getal kisten, klcedcrs, etc. toegestaan

hehherj.'

Üe Hegering gelastte daarom »op 't kragtigste" zich te bonden aan de lijst van 1699 (welke jaarlijks hij hel \ertrek der retourschepen, np nieuw werd algckondipO, »op poene, -van conlisratic en soodanige verdere straffen, als h) deselve,

mitsgaders hy onse Mui-r plaealen tergen den particulieren

handel gestat ueert syn." Speciaal werd de y.nrg voor de nale\ing ;in de/en last aan- bevolen aan de «respeetive" Ofliciercn der justitie, aan «die

van Boom" aan den Eqoi page-meester en de schippers en ppper-st uur lieden der relour-sriiepcn, «indien sy lieden haar

seher d'indignalir der VA. Ileeren Principalen en ons niel "willen op den hals haelen."

6

1710. A VAN RIEBEECK.

30 September. Vergunning mor Kerkmeesters, Diakenen en Buiten-regetilen van het Lazarus-huis in Compagnie9 s kas gelden op renten d iL'/iosito ie plaatsen.

Aan het Gollegie ven Heeraradeu was zulks ïveds vroeger vergund (zie 17 Januari j 1700).

De Regering verleende deze vergunning noode «om de ge- ringlieyl van de som en dal sy het naderhand wel weder

• komen te ligten, met soinlyts nog meer hoven dien."

2 Oelober. Ilepulimj, dat XVeesmeesleren de preferentie zouden hebben voor het uitzeilen van gelden opintresl hij de Compagnie.

7 Oelober. Verdeel ing onder twee behoeftige weduwen van het benefit ie van het verhuren der rouwmantels <i(/n sterfhuizen te Hataria.

\h «ene kreeg de leverantie van rouwmantels in en huilen de stad aan de oost -zijdr ;m de groote rivier, met inbegrip ;m het kasteel en de zuider voorstad; de andere die binum en huilen de stad aan de west-zijde van de groote rivier, met inbegrip van hel Vierkant.

• In ras van verlegcntheyt" moesten zij elkaar bijstaan »lot

• voordeel van de uytleenster."

10 Urtnher. Yrrhod legen het oprigten run nieuwe sui- ker-molens in de nabijheid eau Hataria.

Aan de Regering warm 131 dergelijke molens beknid. maar er Instonden vrrmiM'dHijk neer zulke molens.

Zij wildé «lal aantal «met der lyt tot een gematigde qttan- itiieyi van s«H; doen deeresceren, op sodanige plaetsen, «la ar mIp riytgemergeUbeyl tier grond ende 't gekrèd van brandhout

• sul\ \ .ui sclls verbieden sal."

1710. A VAN RIEBEECK.

u4 Toelichtinti Int hei plakaai van 21 Octóber

1(>88 betreffende het stelen run mensehen.

Op verzoek \an dt n Raad van justitie le Batavia verklaarde de Regering, «lal mei $60 dood gestraft moesten worden »nict «alleen alle de gene, welcke ter zee ofte te lande eenige

• mensehen, i >y \ i ye oflf lylfeygene. van hier vervoeren ofte •steelen — onaengesien sylieden daerin gestuyt, verhindert «ofie betrap! mogten syn — maer dat oock alle de geene, «welcke mnetwillens endc wetens haer luilpe daer toe gecon- •iribueert ofte mede gewerekt inogte hebben, 'l sy door \er- »Ieyding van soodanige vervoerde mensehen, item huysvesting

li* \ iisclmyling van deselve ten versoeke, dienste endc adjude •der steelers ofte vervoerders; gevolgelyck oock die willens ende •wetens daer toe eenige vaertuygen ofte andere hulpmiddelen gecontribucerl hebben, soo mede <le g» rit*, welcke lol hel !-t celen

• van meiisclien last ende ordre gegeven ofte wel de vervoerders "daer toe versocht, gcinduceerto fte geinstigeert mogle hebben. »soo oock de gene, welcke soodaenige vervoerde mensehen wetens «gecoeht ofte voor reecq. der steelers vereockt mogte hehhen.'

In weerwil van deze verklaring der Regering bleef «onver- nüüderl hel officie en prudentie van den rechter om nae

• -elegenlhe\ l \an de omstandigheden personnen als anilers «oock wel een mindere stratfe te mogen dccernccren, soo als dezelve in consciëntie sal bevinden te belnmivn." Het bepaalde hij de Statuien van Batavia, titel van slaven of lijfeigenen, art 12 deel I, bladz. -i 7 4 had alleen betrekking op vagebonden-nde >lae( ii ofte die om andere redenen lati-

• leeren. xm als «lat (MH'k hy de Roomse reehlen al> iels a»iders »liegre|ien is geweest/'

i November. .1//. imdujimj run de tjewon<\ jnarlijlische plaliatcn.

\ November. Vitsehrijvimj nut een aUjemeenen Ivdv-daij urt/ens het aanstaande rertrek ran de rettnir-elont .

1710. A. VAN RIEBEECK

16 December. Bepaling, dat de Compagnie geene in- komende regten zoude betalen mor de rijst, te Itatavia ingevoerd en dpor haar gekocht.

Deze bepaling was de wettiging van een oud gebruik, waartegen de parhter \an ilen «lol" op de aankomende rij i. als bom benadeeleiidc. was opgekomen.

Vroeger bad de Regering l>edongen, dat zij 400 tasten rijsl jaarlijks vrij van regten mogt invoeren, doch »om veele has- pelingeir was deze schikking den 29M,T1 Deremher 1084 ingetrokken.

Jaren arhtereen had zulks geene mooijelijkheden aan- leiding gegeven, doch in 1709 en 1710 nam de pachter daarmede geen genoegen.

De Ke-jering hield echtor haren vrijdom van reglen vol en verdunde alleen den parhter, dal hij «altoos lol syne go- M'uslhevt ymaml van synenl wogen in 'l rys paekhuvs sal iiio^eu senden na loe te sien, boe veel rys dat 'cr voord Ti. •Comp. onlfangen werd."

In do parhl-eonditiën voor 1711 zoude die elaiisnle opge- nomen worden.

~ December. Verbod legen het uitgeven run gesnoeide en 'meer als ten halven afgeslejie" schellingen en dub- beltjes.

Veel van dit onwaardige gold was van Java's oosl-kust le Itatavia aangevoerd.

De kassiers in bel kasteel en aan den Boooi krep jfl tol dergelijk geld -mol de groole schaar door le knippen."

hiyement. dat «door hohandeling wel wat algesleelen. ma n • geensints dom* fraude van snoeving olie srhroeying of wel «door al\e\liiig ende alslyping in syn gowigt vermindert" w;»<. kon men blijven gebruiken, in gevolge bet biljet van |g \pril 1707.

1710. A. VAN RIEBEECK.

9

18 December. Ycrlxul voor Chinezen na ee uitje binnen- •quartieven vtin hel gouvernement Ternaten' ie varen, zelfs niet aan boord van vaartuigen der » Mol ure" vorsten of van burgers. — Bepaling, dat op Temafe tjeene andere passen aan (Chinezen zouden verleend worden ende dal nog spuarsacin' dan naai Bataria, soutier ergens tuin te lojk'n, op peene van confiscatie. "

Het \»t!mmI wenl u il »om <le (Ihinesen huren

»BWfnhaiidet en swenen ter tee allerwegen wat ment in te

«toornen en ile meeste part van selfs de Molueos Ic 1W11 <ilaten.*'

, .">() December. Itepaling dat alle processtukken, welke in tippel als antlersints" van de buiten-kantoren naar den Itutttl van justitie te Batavia gezonden werden, origineel en geensints in copia aulhenticg, mitsgaders behoorlijk gerccolleert in forma proband?1 nrergezon- tien uittesten worden, liehoutlens dat het tien triumphant *of succumbant vrij sul staan uyt deselve zodanige «stucken tot derselver gernslhegd te laten authentisccren, tils zg lieden nodig oordeden sullen."

I><mr het overzenden van kopijen was de Kaad van juslitie •veeltyds in onsekerheyd gebragt."

: December. Bekendmaking nopens het ree pachten van de generale en gemeene incomsten deser sleede Batavia" 9001 het jaar 1711 <>p 51 Bee. 17 10, alsmede nopens pachters en hmncn.

Uil slnk is eene herhaling van hel medegedeeld <»|»

hladz. J en ."», met i\e M j viietriiii: : »gcl\k i>oek een jgelyk

10

1710, 1711. A. VAN RIEBÊECK

• verdagt sal moeten syn. dat men aan niemand eeniir feflsbg, •BOfrte uytslel sal geeven, maar dat een ydrr s\n pagt ter ■ hrlioorlyker lyd promptclyk sal morlrn hclalcn, oll' anders «paratelyk daar voor g'executeert werden'* Zie ook bij 16 December 1710, in line.

1711. •

.") Febniarij. Last n/> de lloit/d-affu ieren der huilen-forten van Halaria en op de Residenten Ier Javns oostkust en te ('Jierihon alle gesehore (Ihinesen, die aldaar »moehten aankomen, op te ratten en her waards \naar Batavia] te senden."

Zulks geschiedde >lot voorkoming van het vagebmi.lei . n «der aankomende, jjesrbore (ibinesen in <le bovenlanden

21 Febrnarij. Ilekendmakin%% dat de Diakenen Ie llafaria openlijk rerantwoording hunner ueslie gedurende liet jaar 1710 zouden doen in de groote !Sederlandsili<> kerk op Woensdag, lu'hruarij 17 11, des namiddags te 9 nare, len urrrsliian van gecommitteerden.

2-4 Febrnarij. llepaHng% dal hij het doen BOM openhure rekening en verantwoording dom- Diakenen. Heemraden . enz- de neeommil leerden van de llooge llegerimj fMi $* len zitten in het midden van de lafeL tegenover de rekeningdoendeti, met de geeomini II eerden uit den liaud ran jnslilie regls en die uit het Ijdlegie van Sihe- penen links.

Alweder wiirrn mori j<>li j k ImnIimi nopens «lal riffen \ omgevallen. Waarom «lr Rc^i^rintr baar besluil \aa 2!) Julij I f>99 op liofflgj omselirexni wijze \ erdnidelijk ie.

1711. A. VAN RIEBEECK.

I I

24 Februari). Bepaling* dat de aansprekers bidders te Buiaria door het Colleyie van SehejH'nen zouden be- noemd worden.

14 April. Repalinij van den prijs, Ie betalen door de Compagnie voor de aan haar op Java te leveren ko/Jij op 8 zware st ui vets het pond.

De/e prijsbepaling regelde zirh naar tien prijs, welken de Compagnie gewoon was Ir Moeha voor koflij Ir betalen.

I>e Urgent vin Tjiamljorr had 102 pondm kolft] in (iom- pagsie^S pakhuis geleverd, — vermoedelijk de eersle kolïij. welke aldaar is ontvangen.

16 April. Bepalingen nopens onwujtuj tjeld.

Mei • seer veel ongenoegen" had de Hegerin:: vernomen, dat ■ veele boosaardige haetsoeckers. ons jongste plaeaal van den 27rf' December 1710 legen bet gesnoeyde |)ayemenl misbruykende, oeeasie genomen hebben om fofttioaele menschen een quadefl indruk en aükeer in Ie boesemen tegen alle soorten van m hellingen en dllbbddc stuy vers, aan welker ronlbeyl marr iets m;m<|iirerl (*t gene DOgtaafl hwia aan alle nieuwe, wigtige sebellingen en dubbele stuyvers Ie is) en daarop bare personagie le spelen van soodanige deugdsame en wigtige gelden voor een veel mindere waerdye te willen aennemen olT andersints a(T Ie wysen : WM by nog mede vermerk! werd. dal 'er veel.- sonde" sebroom onderslaeu bet gesnoeyde geit aen d'onnosrlr inlanders en and're te oblnideien; »nu welk verfoeyelyk quaet, wan- door den gantschen bandel ge- llmBt werl. tegen te gam. in Kade van India op den 27<n

Kart] laatstleden geresdtoeri iay aan fegelyk byplacate(grtyl

geschied b\ desen) <>p brl scherpste en ernstigste Ir inter- •lieeren en te \crhirdrn na de publicatie deses cenig gesuoeyl gdH niet alleen \au schellingen en dubbele stuivers, maar ook van ducaloes, ropyen ofte andYe gomle ofte silvere muule

19

1711. A. VAN RIEBEECK.

uyt Ie geven, « »|» verbeurte van deselve ten soordeole \an de Diaconie-armen deser slad, en arbitraire rorrectic daar en boven, indien het moetwillig olï frauduleus komt le geschieden, bysonderlyk van een Chinees, hinnen dese slad oll voorsteden remorerendc, mitsgaders die ergens ter marekl gitten ofte hare eoopmansrhap omdragen, alsoo deselve. met den handel meest bestaande, niet wel geoordeelt konnen werden sul\ nvt onkunde Ie dom, maer veel eer \oor d»* prinripaalsle oor- saken deser verwarringen gehouden en d;iarom ook des U rigoureuser gestraft moeten werden.

Opdat nn wyders alle goede ingeselenen tegen alle soo- danige Imse haatsoeckers n.i \ennogcn te hulp gekumen nio-ien werden, soo werd hy desen een iegejfyk geordpppeert, alle haer gesnoeyde payeinent van schellingen en dubbele Stoyven hinnen ses weeken, le rekenen .m dato deses, le hniiL< m op het stadhuys. in de vergaderkamer van den hoi -erlyken krygsraad. aen handen van onse geromnulleerdens, nameiillyk den Hailliuw en 1 Schepenen mol den nesworen o|1 een ander clero|. welke aldaar Dynsdag. Donderdau en Salurdag, den middag van seven UH elll' uiiren. Mlling -uilen honden en 'I sel\e gesnoeyde geil voor reertj \an d'E. Onnp b> het gewigt aannemen en haerl. daer voor weeder ander deuglsaem. hart en kleyn geil betalen, na de waerdye van hei silxor, ie weten 42 sware stuwers voor yder Ihayl swaerle.

Voorts werd een ygelyk by desen geodverteert, d;»i men bevonden heelt, dal lien rdrt. aan oniresnoevde sehellingen olie dubbelden sluyvers moeten weegen tien I ha ylen Japans gewigt drie a vier masen onbegrepen, en een rdr. eene siNNlauige Ihayl, drie a vier eondryn onbegrepen . soodal een sehelliiii» IwaellT ende een dubbele sluyxcr vier eondrvn wegende niel afgewesen sullen mogen werden, ;il was hel ook wal s.-hraalder; d.il hier niet onder begrepen zyn ile meerder wegende. pronte, node Vries.- ruvler schel liimcu. die men niet h\ 'l üexxigi. maer by de slu\ sal mogen ontlan-en, s004l.1l hel dan een iegelyk vry sal staen, en ook bx desen geordonneerl xvert, na le xxeegeu wal h\ NM&ftgt, en hel onwigtig bevonden

1711. A. VAN RIEBEECK

aea te honden en aan ecne der officieren van de justitie voor rëeccp VU den armen over le geven, mits daarby ook den matp van ilen uilgever openbarende ten cynde. hier boven gemell : 'l wrik ook Ie verslaan is van silvere ducatons, die minder il- ses en tachtig Japanse condryns van drie en Beven lig slux in een reaal >waarle wegen, en van Souratse (dog gene andere) ropyen, die minder dan dertig condryns haelen, en van Kuropcese goude ducatcn. die ligter als negen soodanigc condryns bevonden werden, volgens bet dierwegens geëmaneerde placaat van den 2i>e Augusti 1700, waarby ook geraveerl slael van '( je:vo;uireerde gew igl van den goude cou- bang tol seven en veeri i- rnndryuen en dat'er voor yder condryn nmlerwigls lieu sware >tuyvers tot supplement bygelegl moet werden : suilend» dierbalven geene wiglige scbellingeu ofte dub- bele sluyvers, die niel gesnoeyt, maar gescheurl en iu bare randen nii-jelyk z vu, all'geweseu. maar alle als \s lanls inuiile aangenomen

(boeten werden, op arbitraire correctie, ook selfs dat door lui gehniN k wal atlgeslelen, maar geensints afgeveyll ofte gesnoeyt, ofte al te ligt en clcyn bevonden werd, sooals by ons jongste plaraal van den H' December 1710 vermeit slaat.

Kn dewyl den uytgifl op de visch- en groen lemarck ten le kleyn is en degene, die daar romen, niet in staal zyn om 't geil aldaar na le kunnen weegen ; 'I geen men egler met bel oog Ottderschyden kin <>M bet gesnoeyl off wel boekig 00 ongetyk uyl de munt gPCMBCP is: soo werd den Adv1. Üscaal len reguarde van de voormiddags-visch- en rys-marckl, den Bailliuw ten reguarde van de groente- en na-middags \iseh- 1 1 i«i f «* k I en den Landdrost onlmil .Ir winekelljes buyten b\ desen ^•ordonneert bet oége door hare gevveldigers en substituten, geassisteerl met de gerequireerdc callers, en ook sells eens alle tegen mei bare personele \ isile, le bonden legen alle mes-useii, welke bier ontrent onderstaan mogten werden. Kn werd ten dien eynde mede geinbaereerl 't gene wy voormaals l»\ plaraie N.m den :, r Marts iToo. legen bet vervalsen en snoeven van alle goude en silvere geld speciën gestalueert hebben

14

1711. A. VAN RIEBEECK.

28 April. Hepnling, 1° dut nnuehodus, met Chinesehe nieuwelingen op Java's oostkust komende, rooi kost- en transport-geld naar Malaria run elk dier nieu- we lingen 10 rijksdaalders moesten beluien : c2" dal deze nieuwelingen, »uylgenomen die 'er permi^i* (oe hebbenen op de passc voor sodanige beken l slaen," in deketting zanden wmden geklonken tol hun terugkeer naar China met het naaste eerleek tier jonken.1'

lWe maatregelen werden natuurlijk genomen «tot voor- »koming v»m den aangroey der Cliiiiesen op Java's ooftteust"*

() Mei. Xadere bepalingen omtrent onwigtig geld.

De Regering, overwegeode, dal •eenigem«nx dm veroauien hebben de dubbele stuyvers met 1/m Ja Vg OOBdrjB na te wegen ende alsoo de woorden van ons jonaste placaal illu>mr te maken, daar men volgens ons plaeaet van den S5e AugflSttU 1700 ontrent «le remedtéring selfs van genie coubangs n<>\i minder gewigt als van den balve condryn gebruykt heeft, ordonneren by desen. «lal alle dubbele sluyvers, welke maar eenigstnts legen 3 Va eoudryu overslaen, gereken l Milieu in«M'len werden te halm hel gewigt van sehaers vier eondryus, en dat soo wel op de bazars, al> elders, daer men den kleynen coopbandel drylï : des sullen alle parlyen welke boven de 40 rd". bedragen, mei swaer -elt heiaeli moeten werden ofte mei payement, len gewigle van den tbayl (dl ten minsten 96 condryn, by 't gem°. placaet uyl- gedrukt staende.

Ook werd een iegelyk by desen gead verleert, dat geene ducalons ofle Souralse ropyeu, hoewel te ligt zynde, gereftiseert, maer aencrenomen, dog voor ieder manquerende condryn een sware stuyver daer by gelegt sal moeten werden".

1711. A. VAN RIEBEECK.

15

S Mei. Magiiging op het Collegie van Schepenen lot hel heffen eener belasting ad 1 % ]ter mille run de raste goederen in de slad Batavia voor den opltouw ran (li pier s- woningen Ier wederzijde run hel stadhuis.

ll> Hél. lir paling, dal Chinezen, Ie Halaria gevestigd, die eene reis naar China en terug wilden maken, vóór hun eerleek hunne namen en wootiplaatsen aan

geicammitleerde Schepenen nwestcn opgeven.

Ooft «lil was een maatregel, welke het binnendringen van fJiinesclie nieuwelingen mnrsi liemneijelijken.

23 Junij. Verbod legen het verzenden van noten <>n /oeli van Ilanda naar liatavia mei Idem vaartuig.

Dit verln.il hlijkl reeds \ roeier • mecrmaels" uitgevaardigd te zijn. Verij. deel III, hl. 55.

P Julij. Verpachtmg van den »/o/" op de poeder- en kandij-suiker, aangebeukt te liatavia van Java s oost- kust, (Ihevibmi, Hautain of Tandjoeng-kait .

Voer elke ptkol poedeiroaiker loèée ie pacht bedragea een

rijksdaalder van 60 sluixers: v«»«>r elke pikol kandij-suiker twee •gelyke" rijksdaalders.

De pacht was verschuldigd, niet alleen voor «Ir suiker, welke door ile (lompaimie oï door anderen te Batavia opgekocht werd, maar ook voor de suiker, welke slecbtt Op de TOidiP van Batavia kwam met hel doel naar elders verzonden le worden.

Vom latUtl^edoelde suiker behoefde slechts eenmaal pacht betaald le worden.

De aanbrenger van de suiker was de persoon, die de pacht betaalde.

De serpaehtiiii: geschiedde ditmaal «voor den tyl van de • resterende wil macuden" of van lc Augustus tot uit". Decem- ber 1711.

16

1711. A. VAN RIEBEECK.

11 Augustus. Vergunning voor den pachter van de inkomende rechten op suiker reu huisje Ir bouwen huilen den Hoont Ie Halaria, alsmede >>p de rrede bij Onrust en hij de mondingen der rivieren Tangerang Angké, Anljol en Maronde te. luien kruisten.

Ook de paébten tan inkomende regten op rijst, en/. warm in liet bezit van zoodanige huisjes.

8 September. Ilepaling% dat voor de twee eerste phtel- »sen" in de politieke Itaden op de huilen-kantore)! gold de regel, vastgesteld den l"Un Xovembcr 1709 nopens den douverneur-fieneraal en den Directeur- generaal.

28 September, \ergunning voor de inlandsche Christen burgers van llatavia hunne dooden weder Ir bcgruren binnen de stad op hel Portugeschc kerkhof ■ m de

gemene aunle" onder voorwaarde, dal gcenc nieuwe lira/ kelders roor de inlansehe gemeente, nog wk ten

hehoere van de kerk" zouden aangemaakt worden.

De/A* burgers, «voor liet grootste gedeelte arme 80 Inihoef- •tige menschen," moesten hij het begraven hmmer lijken djf het huilen-kerkhol lelkens boete hrtnlrn wegens Ir laai be- graven, omdat «sylioilen «Ir meesten lyl groole moeylen li.iildcii » ï gedwongen dragers tot het weg brengen der doode • lichamen."

Zij hadden verzocht in de kerk zelve te mogen begraven, maar dit weid niet toegestaan.

2M September. Magliging op hel Collegie van Heemraden particuliere, water-goten beoosten en bewesten het Molen- vliet % bij sehuarsehle tan water, Ie laten sloppen.

Onwilligen zouden gestraft worden met eene boete van 25 rijksdaalders, ten behoeve van den Officier.

1711. A. VAN RIEBEECK.

7 October. Voorschrift nopens de tasatie run derlara- tien run kosten, in zaken, waarin één procureur ver- scheidene cliënten te gel ijker tijd bediend had, en:.

stuk, afkomstig van Schepenen, luidt, als volgt ; Is nnjions de taxatie der «l< •» laratien van kosten, in saken, wacrin «1(H»r een procureur verselieyde meesters te saeiuen in een proces, 'l sy pro- otï contra, werden bediend, gelyk veehnaels, \oornamelyk in cas \an preferentie, vomvald, om

die abuiieo ton mis-versiand te voorkooraen, goedgevondenen verstaen de volgende ordre le doen liouden, te weeten, dat aen de Procureurs inde proceduuren in cas van preferentie, wi l 1»\ aparte declaratien sal werden goed gedaen 't geen sy viMir hare resperl i»-\e meesters separatelyk hebben gedaen en verdiend. dogh wanneer verselieyde pretendenten off crediteuren dan te raede werden, om te saemen de actiën der andere mede crediteuren te debatleren en voort procederen, dat in sulken geval, van die lyd a(T, lol den eynde toe, voor yder procureur maer eene declaratie sal werden ge taxeert ten laste van syue gesamentlyke meesters, die hy conjunctiui Indient heeft, even oir het maer eene zaek en van een persoon was, hehahen alleen, «lal de eomnmniealien en verdere gangen sullen goed gedaen werden, soo menigmael en tot sulken getal als deselve waerlyk mogten gedaen zyn . gelyk ook verstaen is het salaris en \erschot van de proeureurs op dienselven voet te reguleren in alle andere processen, waerinne verselieyde meesters door een procureur invoegen voorsz. in eene saeke bediend werden, waerna de gesamentlyke proeureurs gelast werden haer iu 't opmaeeken van liaere declaratien te regu- leren, ten welken eyude de vooreustaende resolutie op de audiëntie vande rollc den 9 derselver inaend October ge- pronunciêert i>.

30 October. Nader reglement op de bagage van repa* triërenden, enz.

Zie bij 6 November 1713.

DEEL IV

1711. A. VAN RIEBEECK.

5 Novemher. Bepaiunj, dat de Hand van justitie te Batavia »yesubordineerl" was en bleef -aan de renja- devintj van (ienevaal eti Raden, representerende de "Ilowje Beaerimj in Indien \

Deze bepaling, afkomstig ;m lleeren XVII"". wordt aan- get rollen in hun schijven van ;> November 1711 en is op den 19dcn Julij 1712 aan den llaad van justitie mede- gedeeld.

Vele en hevige twisten hadden lussrhrii den Raad van justitie en de Hooge Regering plaats gehad, welke aan- leiding gaven, dai beiden de bedbsiog van hei Dpperbe8tttur inriepen.

Aan den Raad van justitie warm in 1709 meer prero- gatieven, aanzien en macht dan vroeger door Heereu XVIII,cn toegekend, maar dil nam niet weg. dat »al hel gunt aan "grmelte Raad niet uyidruekelyk was gedefereert olT hy een klecne sequele daar nvt all' te nemen, in syn vorige slaat • werd gelaten."

• De magt om op onvoorsiene voorvallen ordre te stellen" hleel' »huys\eslen in de hoesem van die geen olV genen, wien liet hoogste gesag in 'l polilyq" was toevertrouwd.

10 Novemher. Brpalimj, dat hel sehip% waarmede tjeeom- initieerden ail den Baad van justitie en de Walerfiseaal eene vertrekkende retonr-rlool inspecteerden, de hevelen van den Commandeur der retour-viool moest nakomen, indien een'uj schip dier vloot op of nabij de veede Batavia in omjeleijenheid of aevaav yeruukle.

Groot • misnoegen" van de zijde der gecommitteerden was

ontslaan over zoodanig, toenmaals nog niet gewettigd hevel, hoezeer hel seliip, waarop zij zich hevonden, «als geen -lading inhehhende", het geschiktste was geweest om hulp te verleenen.

1711, 1712. A. VAN RIEBEECK.

19

? Deremher. /tekendniak'unj nttpens het verpaehlen van de aenernle en tjemeene ineotnsten ileser sleede /talaria" voor het jaar 171:2 "/> "31 Der 17 I 1 , alsmede nopens paehtcrs en Irnryen.

Dit stuk iN H'iit' herhaling ;m hel >luk. medt 'gedeeld op hladz. 9. AIIimmi i- ditmaal ,ian le \erpacliten middelen toegevoegd »de aankomende poeyer en eandy suykeiv'

Vl'; Verhul tetjen het jdeeyen run liane eamperijen, anders dun de vier plaatsen Inti/ten de stad \ /talaria |,

«i/r/fo1 <////// daar Ine ijebntykl ofte met toeslemmimj van tien heer President run Sehepenen daartoe In/

»verwisselin<i ijeordineert sullen werden/'

De pachter van de lianen-vechterijen had geklaagd, dal dit spel ook huiten de plaatsen, vastgesteld den 1 7den Decemhcr 1701), lol zijne groole schade gespeeld werd.

De Kegering N«»n«l die klacht niel alleen hillijk. maar was ook van oordeel, dat «door BOOdanigen licentieusheyd grootc •confusie verwekt en oorsaeken. ten minsten occasien. tot

\are ongelucken gegeven werden."

Zij stelde daarom op de overtreding van het verhod: l eene lioete van 6 rijksdaalders »ten laste van ieder, soo

«speelder, als wedder;" 2° eene boete van 50 rijksdaalders «tot laste van de gene,

• die daartoe eenige aparte plaatsen op hunne erven,

• canipoiis. hmsen. Ihuxneii off landen sullen hehhen

• vergunt o(T locgelaten deselve daar toe le gebmyken." De horten kwamen len voordeelen van den pachter en van

tien Landdrost, ieder voor de helft.

Op de plaatsen, aangewezen voor hei hanen-vechten, moest de pachter «een houten of geschilderden haan tot een leeken "Stellen."

10

1712. A. VAN RIEBEECK.

Dit plakaal is niet «illtHMi in de Nederdus Isehe. maar

• ook in de Chineese. .Maleytse en Javaanse latei alnmine •g'allïgecrf \

i . Vrrhtul voor inlandsche officieren in een'uje oorlotjs-

•expeditien eenige tmdre persoonen in dienst der E.

Camp. meede Ie nemen, nis die sij waarlijk ureten, »dat vrij sijn en niemant anders toebchooren".

Chinezen hadden geklaagd. »dal sommige harer slaven, «meest Balvers van geboorte, sig niel ontsien hadden «lm «dienst harer Ivfheeren te onllreeken en haar in d'een ol MÜander -logs-expedilie als soldaten in dicnsl van d'K.dnmp.

»tc hegeeven. Raoderop haar wederkomst eens na haar meesters "Om te sien olf hy deselve Ie komen".

Behalve dat zulks in strijd was «lemens 'sl]iiiii|i ordre'\

verwachtte de Regering hiervan »niel anders als alle onheylen

«en groole disobedienlie van de slaven omtrent haar Isïheeren."

Zij bedreigde daarom met "verbeurte, niet alleen san de 'Verdiende en te goet gelde ven ga gie. maar ook van de waards e

• van de slaaf off slaven, die sy lieden finl. «dVieieren | Millen •hebben mede genomen, als hes de den Is fheeren wettig toekomen- de, en arbitraire eorreetie «laar en hoven, sells aendenlyve,

»na bevinding van saaken, soowel ten lasten van den mede- •< voerder, als van den slaaf, welke si- op dese svyse synen lyllieer komt te ontsteelen."

8 April. Ilnudliarimj run de Preamjer hoofden in hef efjaiieve beslier en mjtspleijintj over hare hinden *€H onderdanen."

De Gberibpnsche pangeran, aan svien in 1 706 »cen polRyq ■opsigt" «>\er hel gedrag der Preanger hoofden en over de te leveren peper, indigo, katoenen garen en zwasel was op- gedragen, had een Preaimer man. die een Cheribonnei gedood had, opontboden om hem te strahVn.

1712. A. VAN RIEBEECK.

11

Hierover lM»kIa;i^r<lt» zii-h «Ir Demang van Timhangaiiten hij de Negerin- als o\er eene onwettige inmenging in zijne jurisdictie.

De Regering gaf hem gelijk en magiigde hem «nevens gyofc Omhols selfs regt over deselvc na de Javaanse wellen !e •netlenen, cenelyk van syne verrigting advys gevende aan den n sidrni Jmigbloet en den pangerang Aria lol Cherihon."

April. Verbod tetjen het rrrL>><>i>(H b\j de maat ojj tjantantf' ran rt/s( binnen de stad llataria elders als alleenlijk op de publi/npie mar hl, (en ware met sjieliaaL sdiri/teh/k consent van tien lieer Praesident •van Sehejumen."

De pachter van de rijsl-pasar had gedoleerd, dal >! en naasten Ahy de helll van de sit-plaalsen op de markt ledig stonden, •doordien veele de rys in en voor hare huysen verengt en, soiider hem daar voor syne geregligheyd te hetaalen." De poenalileil was eene hoete van 12 rijksdaalders, ten behoeve van «lm Bailluw en van den pachter, ieder voor de helft.

Ook in de Maleisehe laai is dit stuk afgekondigd.

10 Mei. Verbod tetjen hel bennetnen run hier militaire leden in eenu/en nnlil teken raad.

Zulks was niet gehruikelijk, vooral niet, wanneer op eeoig hiiiteii-kanloor geen gehrek hestond aan • pennislen of luyden -van de negotie."

10 Mei. \ erlnnl voor aua< h ada s ran (Jiutesehc jonken papen en andere vreemde Europeanen'' man Hataria te vervoeren.

De poenaliteit was eene hoete van .>()() rijksdaalders, ten behoeve van de armen te Batavia. De Sjahbandar weti in last dit verhod mede te deelen aan

'22

1712. A. VAN RIEBEECK

de anarhoda's van de toenmaals Ier reede Batavia liggende (Ihinesche jonken.

Hèerai \Ylln,n hebben dit verbod bij bunnen brief van 19 Julij 1714 goedgekeurd.

7 Junij. Zameatrekking van <l< gewone, jaarlijksrlir plakHlr.H tol rra stak met mi rrrl rmnpendienser slt/l

Eenige «lier plakaten moesten herdrukt worden, bij welke geb genheid de Gouverneur Generaal, »om de volumineusheyt van alle deselve placcaten," voorstelde daarvan één plakaat te maken en dit te laten drukken.

Hel Btllk U den l*ru November 1712 voor het eerst afgekondigd, onder welken datum zulks in dit plakaat-hoek iv opgenomen,

8 Julij. Toekenning aan dra Landdrost, 't opsigt mede

hebbende avrr d' inlanders nader d'ardre en 9l Iwvel van dra lirrrr (Imivernenr Henerael" vaa rra huiven legger nrjn, twee vaten llollandsch bier ra rra rat batrr \v jaars.

Met den halven legger wijn. toegekend aan den Commissaris voor de zaken van den inlander hij de resolutie van 2 Julij 1697. kon de Landdrost «niet veel Inschieten, nu dese l»e- MÜening om de orarkomsUj na dato van de Priangers en «andere, agter 't gebergte wonende volkeren verswaart" was.

2" September. Bepaling, dof bij den doop van Inademt 1° de vaders, christenen zijnde, • 7:y raa wat grsind- liegt zg daa ank nwgten zga. echter de grrrfarmrrrdr religie ea kerke toegedaan, tea minstm deselre nul pabl. bestrgdeade of tegen zijnde", toegelaten moesten worden om orrr den dmtp van hare eygc kinderen te staan'; 2° de overige doopgetuigen aan dezelfde rrr- eischlen moesten roldoen.

\h> kerkeraden in [ndie hadden nopens dit punl allerlei

1712. A. VAN RIEBEECK.

23

meer of min tegenstrijdige bepalingen vastgesteld, dan eens

Me/ en dan weder zomin- medeweten van de wereldlijke magt.

Zoo had ii. a. de Itataviasclie kerkeraad bepaald :

"I» 21 September 16,r>: geen getuygen ten ilf »op werden •geslelt. die vreenil syn \au DÜ86 helidenis oft van 't gehoor •van Gods woorf ;

op |S Oeldber 1670: «hmlen. die het pausdom syn toe- "gedaen, mootzen uiel als getuygen slaan over den doop van •christen kinderen";

«'I' 12 October 1682: -geen vader, die npcnbaer professie doet van hei pausdom, als donpgeluygc le adtnilteeren";

<»P 4 Pébruary 1692: -toe te beten Luyterse ende Armi- •niaense, doch geen P&epee,"

Naar aanleiding van een voorstel Ier zake, door de kerke- rden van Batavia en Ambon ingediend, besliste nu de Regering in boven aangegeven zin. omdat "in dese landen geen puhl. »excercHie van eenige christelijke religie, als die in 'l vaderland "doorgaans de gereformeerde gcriaamt wenl. ofte geene publinpie 'kerken van andere gesindheeden, nog ook sulke leeraers "getolereerd werden; eu echter lieden van verscheiden ge- sindheeden \erhlyven en vonr Comp' dienaren en onderdanen gehouden weiden."

Det€ besli&blg b *in ropia ;iulhentie<|" gezonden aan alle gouvernementen en eommaudementen om de. Oost en West p| \erder alom in Indie, waar kerken waren.

30 September* Bepaling, dat aan zieken m (lom pagnie$

hospitalen aratis dekens zouden worden vers/rekt.

Eigenlijk is de/e resolutie de vernieuwing van de resolutie van 20 Februarij 1688. welke *0p verschcyde plaatsen in India in verval" was geraakt

he resolutie ;m MiSN -«.ld alleen het hospitaal le Ambon. 'naar sehijnt, zooals meer gebeurde, algemeen toegepast te zijn.

Vroeger werd aan eiken zieke voor dekens !/4 rijksdaalder • tnaandfl in rekening gebragt, maar » tot des te beter accom-

24 '712. A VAN RIEBEECK.

• modatie en opluyrking der sieoken" srhalte de Rc&reriii*; die betaling af

7' ÜÜÜh.,. Voorschriften voor repatriërende*.

Alsoo het kennelyk is. dal tot nakoming der ordonnantiën en plaealen seer veel te stade komt, dat deselve in 'I korte hy een getrocken en voorgesteld! werden, soo als dat ook van OUtfl de ordre der li Heeivn Wil " geweest is. wy dierlialven om sulx te doen goed gevonden hebben beknoplclyk by desen te ordonnecren en stalueeren. dat alle die gene,, «li»* nae het Vaderland verlrecken en eenige actie of pretentie tot laste van de Cornp0. menen te hebben, sullen gehouden sijn alle deselve voor haar vertrek aen ons off onse gecommiteerdens bekent te maken, omme daerinue te dis|K>neereii, soo als na gelegentheyt van saken sal werden bevonden te behooren: op pene, «lal die gene, die 'tselve sal hebben versiiyml, daar van voor alt \ «t <;\ en blyvcn versteken: gelyk mede niemand, 111 't vaderland komende, by de Herren XVIIcn ofte de particuliere kaïneren dien aengaeude sal werden gehoort. ten zy seker onse speciale acte van renvoy komen te vertoonen, indien de sake hier te lande niet getermineert konde werden.

Soo ook sullen die gene, die eenig mane«|uement aan hunne reeeq, of deselve verloren nioglen hebben, haer aen de gemelte Hoeren Commissarissen hebben Ie addresseeren om daer inne te voorsien ua tiehoren: ende syn tot Commissarissen vande te doene verlossinge. als mede om de versoeckeu en pretentie van een ygelyk aen te hooren, genomineert de heeren Jacob Krans en Joan Cornelis dWbleing. dewelke haer sitdagen sullen houden binnen «lil Casteel op de g route voorsale van des Goinerneur-Generaels woonbuvs, «les vrydags en dynsdag vo«»r de iniildagh de kloeke negen uuren, en dat voor de eerste mael op wydagh aanslaande, sullende syn den lleo deser.

Niemand, in olf buyten den dienst \an de Comp. synde, sal vermogen, 't zy hier in Indiê of op de thuys reyse, eenige sol«l\

1712. A. VAN RIEBEECK.

reeeq, Ie kopen of verkoopen voor hem selven nf voor andere, wl als panl der minne voor cenige schulden te verbinden, ofl °ver te doen, ofl soodanigen verhand te acceplecren, ofl «Ie N-eekeningen daervoor i»ver Ie nemen, op peene. dat de kopers °n verkopers, transportanten en cessionarissen heyde, niet alleen lullen vervallen van het regt en eygendom san dien, maer daer en Innen de kopers en cessionarissen tot een amende nog verbeuren driemael soo veel als hel saldo der verkogte of verpande reecq. sal komen Ie. bedraden.

Item sal niemant in of huiten den dienst van d'E. Compc vermogen voor hem selven of voor andere eenig gemunte silver °fl gout na bèl \aderland te nemen, veel min bet sclve aan "«atrosen, soldaten of andere onderwegen op de reyse te leenen °f op inlresse uil Ie selten, op verbeurte van alle soodanige fielden teu profyte van d'E. Comp1'., waer en onder wie deselve c>ok souden mogen werden bevonden, uylgenomeu 't gene men aen de Caep tot gastos van noden mngi hehbm.

lies sal een bier. e mge pelden overig hebbende, sig daer van aen 'i Comptoir generael kunnen ontlasten, om wissel brieven ilaar voor te ontvangen. Wordende dien volgende een ider ingeselene verboden, i /.\ dal hy in Indien verblyft Ojff na ft vaderland \erlreckt, eenige gelden buyten 'l Comptoir (,«enerael, door behulp \an eenige vi eemde Kumpiaensehe natie» 1 zy over Engeland • >! elders te reiuilleereo. direelelyk nog tndirectelyk. op pene. «lat die daer op bevonden of agterbaeld Werden sal, boven deporteiMOl van syn ampt en bedieninge, "Og sal verheiuvn snodauigv sonitne van penningen, als hem s«'d weiden hewesen aan eenL'e vreemde Europiaaiisclic natiën °|» wissel of andere bedekte wyse aangelelt of ter bande gestel t te hebben.

Bovendien sal aan geen (lomp1, dienaar toegestaan werden na het vaderland le vertrecken, ten zy hy ten minste twaell maanden gagie aan origineele reecq. te goed heeft, offwelhet '"'dragen van dien in rontant aan het Comloir generael al-

«ier op wissel beefl gftelt

Voor het \aren agter om Vs-en Schotland alsoo het lopen

te

1712. A. VAN RIEBEECK.

binnen 'i Canad over veele jaeren op groot e poenen verfeëdèn is) sal een jgelyk (lomp* dienaar \olgens 'i aausrhryven der heeren Seven tienen van den r iNmemher H>7S lol een premie in 'I Vaderland MlfuigeQ h*W maanden gagie.

Diegene, die na 'I \ aderland verlrerken, sullen alvorens alle hare \asie ofte onroerende goederen, als huysen, lliuyneii en landen, hebben Ie verkopen, ten ware hun anders vergund wierd. op peene van confiscatie

(ielyk mede die gene, die de administratie olldireetie van eenige vaste goederen is aanbevolen, waar van de eygeuaars van hier ver- (roeken svn. gehouden sullen weseu de voorsz goederen voor'l ver- treeli van 't laalsle retourschip op peene als voren Ie verkopen.

De vry-luyden, die na het vaderland gaan. sullen vóórhaar verlreek voor vragl en transpor! geld aan 'l Cnmptojr-lieiierael helalen. als vnlgl: Ie welen, alle mans en v rouws personen, twaell jaren en daar boven oud synde, drie honderl gulden; en die heneden de Iwaall jaren s\n. honderl en vyflig gulden . en daarenboven voor koslgell, de mans personen, die in de eajuyt sullen reien, dertig sluyvers: die in de hulle. aglien sluyvers; en die hy hel gemeene \olk negen sluyvers 's daeghs : de vrouws persoonrn, hoven de Iwaall' jaren oud s\ nde, die in dfl eajuvl sullen reien, een gulden : in de hulle Iwaall sluyvers en hv 'l gemeene volk negen stuwers s daeghs : sullende de voor- seyde hetaling onder recepisse werden gedaan voor de lyl van ses maanden, onder conditie, dal. indien eenige op de re\ >e mogten overlyden, Ier eamer, aan dewelke d<' schepen geconsignecrt gaan. aan der selver erfgenamen of regt verkregen hehhende sal werden gerestitueerl soo veel na advenant van de voorseyde ses maenden, van haar verlrek all lol haar afsterven loe gerekenl, Ie veel belaall sonde mogen svn.

Niemaiil, M sy in oll hnylen Homp- diensl synde, sal buyten beUding a 2000 gulden pr. lasl in swaarle oll' volume eenigen huysraad »>|f omslag mede nemen, excepl alh'en 'l benodigde lot de 'ihuys reyse, en vooral gene koopmanschappen, huylen alleen drie maanden gagie, volgens den artieul brief, alles op peene van eonfiscalie len hehoeu- v üii d'E. Comp*.

1712. A. VAN RIEBEECK.

Niemanl vermogen de reloursrhepen Ie beswaren mei hel Huiken van eeni-r thimien, veel min niet hei overvoeren van ■'enige homen, plan I snenrti «11 gewassen en voor al geen nagel, noten ofte canneel hoornen, op verbeurte van de gagie op de tlmys rcyse Ie verdienen, of wel du\senl guldens. in*lieri liet een vryuian is.

Mok werd een ygelyk verhalen eenige inlanders, 'tsymans °r vrouwen, vrye of lyfeygcueu, na 'i vadertaal huyteu consent le vervoeren ode mede te nemen, op de verbeurte vande gagie, &p de 'thuya ieyse te verdienen, voor 'sCnmp8 dienaars ofle yan dnysent guldens voor de vryluyden, hehalvcn nog het transpor! en kostgell van soodanige swarlen, tor som me hier poren gespecificeerl, die op der zeiver verscheyninge in '1 vaderlanl door hare meeslers aan d'të. (lomp', sullen moeien berden goed gedaan, en mits dalse no- «laar en l»ven gehouden sullen wesen de voorseyde swarlen, wei^r na llldie Willende, in 'l vaderlanl le heialen gelyke trans|K)rt en kost- gell, als hier voren is verhaal!: mei dien verstande nogtans, w, ingevaüe iemand, om redenen daartoe dienende, toegestaan taogi werden een &warte minnemoer toor syn kind oi kinderen ■lede Ie nemen, off wel een slaelT ofte slavhme tol helmlp

ras van siekle ofte andere nnolsakelykheyt. hy daar voor «diner heialen sal koslgelt tegens darlig stuyvers daags, voor Uyl ses maanden, waai' voor ileselve ook wederom passagie

liet vaderland! herwaarts sal werden toegestaan.

7 November. Vernieumle nfkontlitjinti nui hel phikmU van 28 Autjuslus 1710.

I Nnvemher. Inln Lkimj van nll<' impositiën en rolleden" h n Iwliocve van tle verlinnnevimj run het shullniis tr

BaUwidi

Uitgezonderd werden : 1 «hei surplus fin de verkogle segels van ligMol swaar geld", hetgeen \oorlaan aan de Compagnie I en goeilc zoude komen; *° de pacht van de hanen-verhlerijen en VO0T het wajang-spelen.

m 18

1712 A. VAN RIEBEECK.

welke mnn wilde gebruiken Int vernieuwing van het vrouwen-tuchthuis »en 'l geene d'er verder van dien nature mngl vervallen".

Het siadiinis, dat 56,381 7^ rijksdaalders had gekost, was »gelicelijk*' vollooid.

/ie i.ü ito*

I November. Vitsi hnjviiHj ran een aUjemeenen Inxie-dag \mjeits het aanstaande vertrek van de relour*vloot,

18 November. Vergunning voor hei CoUegê van Schepenen

in het jaar 1717) np nieuw eene collecte te honden, ter bestrijding tier onkosten van het ledujen der vnil nis-ba kketi.

Deze vergunning is later meermalen vernieuwd.

9 December. Toeziijt op ('4mnpmjnic\ schepen hij eerleek van de rcetlc liatavia.

(]nmpagnie%s schepen werden meermalen met particuliere goederen ihee. porcelein, suiker, enz.) zoo vul geladen, dal voor de Compagnie'» goederen schier geene ruimte binm n die schepen meer overbleef.

Om hierin te voorzien voegde de Regering aan den Waler-fiskaal een tweeden geweldiger" en 8 Kaffers t"<'. die vóór het vertrek der retour-schepen gedurende 8 a 10 dagen, dag en nacht, beurtelings de waelit op die schepen moesten honden om alle kisten die hevnnden sullen werden

• hoven het getal ende maete van 't reglement der heeren

• meesters Ie wesen. *l sy dat deselve in de scheepen »reets gehrachl mochten syn ofte wel lusschen de Boom en «de scheepen ouldeckl wierden, - aan te slaen ende «>p 't

stadhuys te brengen om nae den inhoud der placcaeten daer mede gehaudelt te werden."

A VAN RIEBEECK.

Rovéndiéa moesten « I ï « - pérsoitefl dé vertrokken retoac^ecbepén tol v oorhij Bantam »bj blyven emle ohserveemi omme alle »nadre ondernemingen te verhinderen".

De Compagnie'* ><Im|mmi . naar Ja pan. Soeralle en Perzië bestemd, moesten, alvorens heiaden te WOhl^ d0Of* gecommit- teerden, len overslaan van tltMi Waler-lïskaal geinsperleerd Worden »om te sim offae OOCk wel ledieh" waren. Voorts moest len aanzien van die srhepen eveneens gehandeld worden als ten aanzien van di' retour-sehepen.

Om Ie VOOftomeil, dat men aan boord de geweldigers en Imnne Kallers niet eomt droneken te inaeeken." werd hepaald, «lat /.ij op ieder >eliip vergezeld /.ouden worden door 7> a 4 Mardijker-soldalen en • I < »• • i * I a '2 penuisleii om van alles de • lioodigr aenleerkeninge Ie honden."

De srhepen. naar Soeralle en Perzië hestemd, moesten tol

voorhij Bantam; die naar Japan tol voorbij den Zuidwachier in bet oog gehouden worden

50 Deer m l»ci . Bepaling, dal Ckiaescke nienwelimjen,

die na dm i datj ran eenitje maand Ir liatavia

QOfikwamen, voor die maand vrij waren van het helalen run Imn/d-ueld.

Tevens weid de kapitein der Chinezen gelast gedurende drie dagen de vlag Ie laten waaijen, «zo wel den 15e »van yder maand, als in 'l liegin".

I Ueeemher. Ilekendmakimj nopens hel verpachten van dt> generale en tjemeene incomslcn deser sleede lialavi /" voor hel jaar 1715 op 51 Dcc. 17 1 12. alsmede nopens paeltlers en hor (jen.

Dit stuk is eene herhaling van het stuk, niedeged *t ld op bladz. 19.

50

1713. A VAN RIEBEECK.

3 Maart. Ilepalimi% dol geen Ckineei run de betaling van hwfiyeld vrij zonde zijn, dan diegene * welke llccrcn Scheepenen, 'l :// do<n klaar bewgs af wel na utjUerltjk dansten, sullen Inseinden af wel oordcelen dm ouderdom van (>() jaereu beregkt aj anders door » stekte af ander gebrek in haren wat minderen ottder- •dm impotent én niet in staat zgn om haer kost Ie »konnen winnen."

Vroeger werden «lr ond-mans hrieljes" verleend door de pachters, maar hierbij hadden onder den \nrin van • uylko-

ping" vele »iimrssrry<»ir" plaats, vooral legen het einde van de pacht •om op die voet hy de volgende pagters pl Belfita »Voorregl te (tonnen pretendeeren/1

De Secretaris van Schepenen reikte sederi de hrieljes uit.

^28 April. Ilepahng. dat Secretarissen ran politieke raden geene letten mogten zijn van callegiën van justitie en notitie.

Zulks werd strijdig geacht met »'s tionijr ordres en hel ••algemeen gebruyk."

2 J nu ij . Last op het Opperhoofd Ie CheriboH grens- kwesliën tttsschen Vreanger hoofden, onder dan hel jaar 1085, niet in Mandeling te nemen.

In gemeld jaar hadden de IViangers de eerste srhril'telyke ordres nvt onsen name van den Commandeur. Jaeohus Cooper, "aangenomen."

•De besilters" moesten ten gevolge van dezen last -in "hare vredige possessie" gehandhaafd worden.

1713. A. VAN RIEBEECK.

"»1

— J u 1 1 ij . Verbod Uujm liet tjebvuih van andere dan ijoede Japanse pitjes of nisjes.9'

Aengesien bevonden werd, dal dese slad t»n omlanden hoe langer hoe meer weiden verrolt mei vreemde casjes off pitjes van vuvl. verval>l koper, die jaerl\e\ in <|iianlile\ I van Toiii|iiin,

Canton, item Gtneeej els andere plaeteen alhier eengebragf en even hoou als de goede. Japanse, kopere casjes tegen paye- ment en ander silver geil nvt gegeven, verwisselt mei goed zilver, ila l weder \an hier vervoerl werd. Int groot e ver- arming tier onkundig! onderdanen: soo isl. dal wy. daer in liv Ivds willende voorsien, als synde een vnyle over- treding en snood mishriiyk van nns plarael san den 24 " December 1699, waerh\ alleen de opregle en goede, kopere, Japanse casjes <d pitjes en geen andere int gerief deser inwoonderen ganghaer gemaekl syn. dierlialven in onsen rade

«>P den 2r deser gefeeolvéerl en tariootén hebben, aDe dé

voormei Ie pitjes of rasjes, nyl genomen alleen de goede Japanse, le houden en le vertieren gel\k geschied by desen) \o.»r bQlion en ratech; en dierlialven den aenhreng, verwisselingh ende uylgifl van deselve seherpelyk Ie \erhieden, son als wy

( selve op 't ernstigste intercticeren hy desen. op peene. dal boven en bebalven de verbeurte der vreemde, valse casjes.

die men na desen onldecken iik>l'I) de aenbrengers, verwis- selaers en andere, welke deselve willens en wetens weder

taderstaen mogten nyt te géven, nog vervallen en geeondemneert

nullen werden in een hoele van Iweemael de waerdve van deselve, gereken! lol lliien slu\ voor een stny ver, en hovendieii toog d'aeiihrengers en verwisselaers in soodanige verdere arbitraire rorreelie aen den lyve ofte andersints, als na de 'piaedaerdigheyl en ohslinaetheyt der gemelte aenhrengers en Wisselaers >al bevonden werden le behooren.

Kn werd w\der> «'en ygelyk hy desen gead verleerd, dal niemand gehouden ^,\ zyn in hel onl langen van eenige gel- 'bw meer dan de waardye van Iwee schellingen aen goede, Japanse pitjes aen te nemen, gelyk wy selve niet lang

A. VAN RIEBEECK.

geleden by ons plaeaet vanden G>n Ma] 1 # II verklnert hebben, dal geur hetaliugc legen imanls wil mei nnrr vimikmiI d;m tien rycv daelders soudtm mogen geschieden, macr alleen mei groll geil."

Dit sl uk is «Mik in de rdiinesche, Maleische ril Javaansehe (alen afgekondigd.

Junij. Verbod legen hel ontsteken van vuur. «binnen o/j buj/tenshui/s%\ inde nabijheid run de kruitnndens te Baturin ; item legen hei bouwen oj r bewonen van bamboe, mei 'ilnji of sacaflg" gedekte hui. en in die buurt.

Vuur mogt aldaar slechts aangemaakt worden in steencn

• combuvsen. die als dan tCÓ minsten tliicn roeden moeien

• slaen \ande kant der sloot, die agter voorliy dc voorn, kruyl molens henen loopt".

Binnen twee etmalen moesten de bamboe woningen afgebroken en de atap -ofte sacatlys" uit de hiinen weggehragl worden. De pornaliteit was arbitraire correctie aan den lijve »ofle

• andersinls, als na male van de morlwilligheyt sal bevonden » werden te bebooren."

Behalve op de gewone plaatsen, moest dit stuk ook op I of 5 plaatsen achter «Ie kruilmolens worden aangeplakt.

9 Junij. Magtiging op de hoo/d-o/ficieren run de schutterij te Batavia, voor zon verre die uil (lompngnie's dienaren bestond, de vacante serijcunls-plautsen aan te rullen.

Deze magtiging wen! »na gewoonte'* verleend en was derhalve van ouden datum.

25 Jllllij. \ erbad legen uitroer ran kandij- en poeder- suiker door vreemde Europeanen uit het gebied run Javas oostkust.

Portugezen en anderen begonnen Japara- en Koedoes-suiker uit te voeren. »in praejudieie van den pagter alhier [Batavia] -en strydig tegens bet artieul der pagt conditiën : mitsgaders

1713. A. VAN RIEBEECK.

33

-dat de Ccmi|i. daar door van dc suykcron voor 't vaderland gefrustreerl werd, diredelyk legen hel praerogatyhVt welk ik (lomp. JfclfWOOgOM van den Sousouhounang liy de successi\e • contracten l>edongen heeft."

Slechts onderdanen van de Coni|>agnie en van den Soesoe- hoenan nfOgien die suiker uitvaren en alleen naar Batavia.

Óp de pas-cedulleu moest de hoeveelheid der vervoerd wor- dende suiker aangeteekend worden.

25 Junij. Verban! tenen het boniven, vertimmmeren of verknopen lam/s Java's oostknst van vaartn'n/en, nroot of klein, ten behoeve van of aan Christen, dan wel

Ckmescke burgers, woonachtig op Ambon, Iiamla,

Temate, Makasser. Malaka <>/ Timnr.

Alleen niet speciale vergunning van de Hooge Hegeriug mogl zulks gelieuren.

Uitgezonderd waren roeischuiten, «wanneer sy kounen •aantoonen de hare verloren ofte afgevaren te syn."

I>c Gouverneurs en mindere Residenletiop genoemde huiten- kantoren moesten hiervan aan de hurgers mededeeling doen en jaarlijks naar Batavia opzenden eeue lijsl van de tborgep* «chaloupen en vaart uygen, onder haere gouvernementen heseheyden, met aantoning van dies Ouderdom, charter, etc"

7 Julij. Xonrsthri/i nopens verkoop van slaven.

Aanhrengers te Batavia van slaven van Makasser, Boe ton, Sumhawa, enz. hadden sederi jaren allerlei moeijeltjkhedéB

tfef taakt, doordien zij vrije, lieden, met hun goedvinden,

aan\ocrden en als >i.i\« u \n kochten, die zij tijdig genoeg van hun aanstaand vertrek kermis gaven om weder met hen naar Kakamer, enz. te kunnen ontsnappen.

De \ei -kiM»p-prijs werd alsdan tusschen de quasi-verkoopers en de personen, die zich als slaven lieten verkoopeu, na hunne ontvlugting gedeeld.

DEEL IY. 3

54

1713. A. VAN RIEBEECK

Hiertegen hielpen niet de voorschriften, verval in de resolutie van 25 Augustus 1609, welke door conuivenlie van den \erkooper nirl « 1 « * 1 1 verkochte gemakkelijk illusoir konden gemaakt worden; ooh omdat, volgens de Regering, «de nota- • rissen de gestelde ordrefl om daer in den Sahandaer en •Licent meester alvorens te kennen niet geliefden na le komen."

Maar in genoemde resolutie is van die «gestelde ordres'* geen spoor te vinden.

De Regering gelaste nu den Sjahhandar - van alle aankomende slaven, soo wegens haer naem, als de eygenaers een pertinente notitie h«»ck te houden, mitsgaders de notarissen deser slede

roortaen het maken van transporten, van Oosterse slaven

oll sla\ innen, van huyten aenkomen end»' waer van

geen voorige transporten vertoont kunnen werden, te iuter- Uceeren, ten waere dat den verkooper aen haer komt te rertooneo een hrieffje, uyt voormelte notitie lH>ck getrorken en door dep Babandhaer mei hyvoeging van den datum onder- tekent, dal waerlyck de persoenen, die sy transporteren willen, slaven en sy eygenaers van deselve syn, waer van dan telkens hy de transporten menlie sal moeien werden ge- maekt en 'l gemelte hriellje (nae dat het selve met een»* streep lot \oork<»miiige van fraude, die daer anders mede ge- pleegt sonde kunnen werden, door gehaelt sal syo) hy de minut transporten moeten werden hewaert, om ten allen lyde 't selve te kunnen vertoonen, op peene van thien rdr\ boete voor elke reyse, wanneer sylieden dese onse ordrc komen te overtreden, het welke haer door Hceren Schepenen in solle vergadering uyt onsen naeme zal werden aengesegl, ten welken ewide hier van dan ook extract aen l>eydc de Collegieu van jiiNlilir atlgeuevrn sal werden, als mede aen den Sahan- ilhaer, lot desselts uarigt ende nakomiugc."

til Julij. Xcvtjunnintj nrnv (llriiivzen muit liamljennaxin te Varén lol hel aflialen van peper.

De peper moest echter te Batavia aan de Regering geleverd worden voor l> rijksdaalders de pikol van 125 ponden.

1713 A. VAN RIEBEECK.

Deze liberaliteit (?) vond haren oorsprong in eeno mislukte Etttfsg MH liandjeriuasin. ;m Regeringswege in 1 7 1 2 onder- nomen.

ir*^»». Vetnieuwmg van vroegere bepalingen tegen

inbrekers, tenen hel naan des aramis zonder licht dooi inlanders, en:.

Alsoo ons verliod by de placealen van 7 July 1667 en 31 Mav !b'97 lemens hft passeeren der iiilanderen omt sllmrii wegen en sl raaien niet truii: geweer, rn bysonderlyk des avonds na 9 uuren sonder brandent ligt, en voor al legen bel geweldig intreden binnen imands thuyn, buys of paggeringli na Jen v<m»inz. \ \ I weder i»rooielyk\ Inwint «»\ert reden Ie werden . Bdft met geheele jiariyen, welke vennomt en gewapend hebben derven onderstaen de buysen der tlmynen op Ie raniinen ende ïnenseben van haere goederen te berooven, mitsgaders vuur op de daken te werpen; invoegen ten hoogsten vereyschl wert. daer in tydig te voorsieu; soo is 't, dal wy op den 28,n dn uepasseerdc maand July in rade van IihIi.i ^'arresteert en goed gevonden hebben, niet alleen de voorsz : placcaten vanden 7pn July 1667 en 31rn May 1 697 ten desen reguarde te inlieeivren, maar ook, tot agterhalingc van dal geboefte, de respect officieren van justitie, in wclckers jurisdictiën die (piaeddoenders swerven. wTel expresselyk te ordouneeren (gelyk geschied b] desen) daer toe alle middelen in 't werk te stellen en ten dien eynde legens hare entreprises altoos een wakend en naspeurend oog te houden.

Bovendien werden de Capitainen der inlandse natiën buyteu desc stad by desen gelast, niet alleen alle inlanders, die na 9 uuren sonde r brandend ligt, bysonderlyk met eenig geweer, hare campons willen passeeren of wel daer ontrent op 's Hoeren wegen bevonden werdeu, 'tsy met goedbeyt ofl met gewelt op te vatten en aen te houden, om den volgenden dag aen den Landdrost te werden o\ergegevcn ; maer «»uk daer en l)oven, wanneer sy kondschap van soodanigc parlhyen komen

56

1713 A. VAN RIEBEECK.

te erlangen, deselve huylen ban rampons Ir keer le -.nu en ie apprehenderen off wel, in ras van rëeiatentiej sendter BCfOpnle onder de vort i« slooten, milsilaer van dru volgenden morden kenisso gevende aan den Landdrost: aen welckrn Landdrost ofl wel dc>self> Substituten de gem1. (iapilryns nok

telkens 000 veel gewapende manschap uyt hare rampons sullen moeten bysettcn, als desrlvr lol diergelyke rxploieten sullen komen te vorderen.

En werd als nog rm igrlyk I »i i \ I «-n dese ^rauthori- seer!. even als by *t placcaat van 3cn July 1667 ingevoert is, alle onbekende inlanderen bnyteu hare pakers en van bare huysen 's avonds van half seven u uren lot des morgensten halï scs uureii met gewclt af te weeren. ja sell's te dooden, sonder voor eenig ongemak Ie duglen. mils daervan den volgenden morgen kennis gevende aen den Landdrost : alles nnverminderl dr |digt der postliouderen in de Imvien forti d ende patrouülianten uyi deselve. om op Boodariigen geboefte h\ aagt i uur te geven,

wanneer s\ lieden haer nii*t willen laten apprehenderen en liaer- lieden irrweer In-vorens van haer alïeggrn. dewyl wy /uk tol ruste van dese rolonie soodanig bevonden hebben Ie belmoren.

-g— Oelober. Uitsehrijvim/ van een dank-day xveijem den vrede, ijesluten te ïtnrhl den 1 ld,n April 1713 tussehen Nederland en Frankrijk, en van een liede-daij weyens het aanstaande vertrek van de retour- vlooi.

Alle handwerken en neeringen moesten op dien dag •eesseren, »op soodanige hoeten en penaliteyten. als daer toe h\ de plarralen ■ van ouds gestat ueerd syn'\

50 October. Afkondujimj van bovenbedoelden vrede.

Bij de uitwisseling der ratificatiên op 12 Mei 1715 was eene supplemenloire aete gepasseerd, waarbij o. a. is o\n- eengeknuien, dal op den lld n December 1717» alle daden van vijandschap moesten ophouden »van en nver de linie, in alle «plaatsen van de wereh".

1713. A. VAN RIEBEECK.

In Indie Meel alzoo de oorlogs-toestand nog ruim eene maand voortduren, toen daar de vrede reeds was afgekondigd.

50 October. Last op den Water-fiseaal de relour-sehepen. 1 \ dagen voor hun verhel;, naauwkeurig in persoon ie visiteren, de onwettige kistten of andere bagage run particulieren daaruit te verwijderen en vervolyens »gewel- digers en kaffers" op die bodems te laten verblijven *om met het vorder aan boord brengen der kisten en goederen na het reglement van 30 October 1711 te handelen9\

30 October. Itepaling, dat voor slaven en slavinnen, medegenomen naar de Kaap de goede hoop of naar Nederland, in Indie voor de heen- en terug-reis trans- port- en kost -geld moest betaald worden.

Di! voorschrift, afkomstig rad Ileeren XVIIn0B, moest strek- ken om het medenemen van slaven en slavinnen »\vat diffi- "eiclder" te maken, aangezien Heeren XVIIncn van die lieden •dagelyx veel moeyte en overlast" hadden, »buylen het onge- •rief en nadeel, 'tgeen de Comp. daar hy is hebbende."

6 November. Nader reglement op de bagage van repa- trie renden — V oorschrift nopens den inhoud van scheeps- kisten.

.inur« Mm de \crr, u Hfwiul hidihcm) van «Ie Oost Indische Comp. ter vergaderinge van de XVIInen tot Amsterdam op den 50* October 1711 hebben gelieven te arresteren seker nader reglement over 't «jelal en volumen der mede te ne- men bagagie na 't Vaderland, om alsoo te weeren het daer tegen doorgebroken exces, met ordre by missive van den 21r Maar! deses jaars. om hot voorsz : reglement jaer- lijx voor het vertrek der retour-schepen alomme te doen publiceren; soo iftt, dat wy. ingevolge vandien, goedgevondeu bebben daarvan bij desen de voOfSZ. publicatie en afficlie

38

1713. A. VAN RIEBEECK.

na voorgaende kloeke geslag, aen land en op dese rheede lyde- lyk te laten doen, op dat de geene, die met de acnstaende besending van hier sullen vertrecken, haer daer na mogen schicken om buyten schade le konnen blyven, en sulx met dese ampliatie ten reguarde van de vryluyden, dewelke na het vaderland \ertrekken en alhier geweest sullen syn leden van een liorger collcgie, als Schepenen, Wcesmeestercn, etc. off wel Hoofd-Oflicieren der horgerlyke schutterye en raval- leryc, even soo veel en geen meer hagagie sullen mogen mede voeren, als by vmirsz: reglement aen ren koopman ofte rapi- tain in 's Compagnies dienst werd toegestaen, op de peene, by voorn : lyste g'expresseerd ; dog sullen alle verdere gemeene lmrgers, die hun met den koophandel en zeevaart ofte den landbouw, item dese of geene handwerken en ambagten geörneert hebben, niets meer in swaarie ofte \olumen ver- mogen mede te nemen, als er by 't voorsz : reglement werd toegestaen aen een onderkoopman, opperstuurman, onderstuur- man ofte adsistent en sergeant, na gelegcntheyt ofte de qua- liteyt, waer in zy dTiOinpaguie gediend nullen hebben en uvl dewelke zy in vrydom overgetreden sullen syn, ende dat van gelyken op de verbeurte van alle bet gene zij daer en Wen vullen bevonden wmleii te liehli.'ii; verstaende, dat alle weduwen van Coinp-. dienaren ofte vryluyden gereguleert sullen werden na de qualiteyt ofle bcdieninge, die haere mannen respectieve, i iy in ofte buyten den dienst van d'E. Gompp. sullen hebben bekleed, al mede op de verbeurle van het overige; ende dit alles onvermindert de ordres tegens bet dryven van particulieren handel ende het mede voeren van particuliere coopmanscbap- pen van dese ofte gene op heele ofte halve winsi : luydende 'tgenieltc reglement der Heeren Principalen aldus.

Lyste en reglement, waar na een ider, uvl Indiën fhuys komende, in 't mede nemen van 't getal en volumen van zyu bagagie gelast werd sig preciselyk te gedragen, als mede de liseaels en anderen geonbnineert, mi: op hri naerkomen van dese, by bet vertrek der s< liepen, nauwkeurig |C informeeren en 'l geen, of iu groote of getal, dit reglement le buyten gael, aeu te

1713. A. VAN RIEBEECK.

39

houden, mn daer mede behandelt Ie werden vullens de mdres van d'E. Compr. : dogh ingevalle, nieltegenstaende dese ordrefi, eenige meerdere goederen of verderen omslag, als by dit reglement uytgedrukt staat, by imant in 't Vaderland aenge- hragt wierde, sal al bet selve, van wat conditie of soorle het mogte syn, ten profyte van de Comp*. aengehouden werden, BOoder dat in dese afgegaen werd van het 52, 53 en articul van den articul brief, waerby gereguleert is, boe ieder '■«•diende van de Compagnie, van wat qualiteyt by soude mogen syn, sig omtrent syn geit en middelen in de t'huys-reyse moet gedragen; als:

voor eeu Gouverneur-Generael of Directeur-Generael.

Ordinarii raden, extra-ordi-

naris raden, het sy deselve Commandeurs >w\ de re- tourschepen syn of niet.

Kaden van justitie, gewesene gouverneurs en directeurs als \nren.

Commandeur van de vloot, i'een Itaad van Indien synde.

18 kisten.

10 kisten, lang 5 voeten, hoog en wyt 2 voeten, dogmet familie overkomende 12 kisten.

12 Meskelders van 1 2 Hessen yder of iets anders van deselve volumineusheyt en swaerte.

16 potten.

7 kisten, lang en wyd als hoven, dog met familie 9 kisten.

10 fleske!ders van 1 I Hessen yder of iets anders als voorn i.

12 polten atchiar. 4 kisten, lang 5 voeten, hoog en wyt 2 voeten, dog vrouw en kinderen mede nemende 5 kisten. % dito van de groote als ma- trose kisten, dat is 4 voet lang, 1 en een halve voet hoog en brect.

8 Heskelders van 12 flessen yder of iets anders als voren.

10 potten atchiar ol tamarinde.

40

1713. A. VAN RIEBEECK.

O^perkoopnm . geen Gom- mandeiir syndc.

Srhi|i|n r.

hediranl.

Koopman of Capilain.

?> kisten, lang en wvl alslioven, dog met vrouw en kinderen 4 kisten.

2 dito van de groot e als ma- troose kisten, lil is 4 voet lang, 1 en een halve voet hoog en breet.

4 fleskelders van 12 flessen ydcr.

6 potten atchiar of tamarinde.

3 kisten, lang en wyt als boven.

1 <lito van de groote als ma- troose kisten, dal is 4 voel lang, 1 en een halve voet hoog en breet.

6 fleskelders van 12 flessen yder.

6 potten atchiar <>f iets anders

ll.HTill.

2 kisten, lang voeten, hoog en wyt 2 voeten, met vrouw en kinderen kisten.

2 matroose kisten, daer onder een met boeken, dal is 4 voet lang en 1 en een halve voet hoog en breet.

1 fleskelders van 12 flessen.

2 potten atrhiar of tamarinde. 2 kisten, lang en wyt als hoven.

met vrouw en kinderen "» kisten.

2 van de groote als ma troose kis- ten, dat is 4 voet lang, l en een halve voel hoog en Ireet.

2 fleskelders van 12 Hessen.

4 pollen ;iir|ii;ir of t;tmariml< .

1713. A VAN RIEBEECK.

Onderkoopman, Luitenant <>i Vaendrig.

Opperetuurman.

^inlrishiiinnaii, Boekhouder <»l Adsislenl.

SeririMïil, Opperharhier. Sie- kentrooster.

Derdewaek . Provisioneel-ad-

ristant

Oppert immerluydon. hehalven

de timmerkist . Hoogbootsman. Sehieman. Kok.

Bottelier* Opper-kuypt r.

GonatapeL Tweede rhirurgyn. Opper zeyimaeker. Corporael.

Timmerluyden. | hehalven liaer limmerkisl .die ten minsten 20 gulden Ier maand win- nen.

HnngliootsmaiiHiiaei. Sehiemausuiaet.

41

2 kisten, lang 5 voeten, hoog

eu wyt 2 voeten. 7) lleskelders van \ 2 Hessen.

2 pollen alehiar.

I kist van lengte en wyteals hoven.

1 matroosekist

2 (leskelders van 12 flessen. 2 polten atchiar.

1 kist van groote als boven.

t Neskelders van 12 Hessen.

•2 pdtteil atchiar.

1 kist als hoven.

1 fleskelder van 12 flessen.

1 pol alehiar.

1 kist, lang 4 en een halve voet, hoog en breet 2 voeten.

1 pol alehiar.

Ider 1 kist. lang 4 en een halve voet, breet 2 voeten en hoog gelyke 2 voeten.

Ider een kist van 4 en een halve voeten lang, breet 1 en een halve voet. hoog gelyke 1 en een halve voet.

42

1713. A. VAN RIEBEECK.

Her een kist van 4 eo een halve voeten lang, breet 1 en een halve voetj hoog gelyke 1 00 een halve voet.

Ider een kist, lang 4 voeten,

bleet 1 ril eell h.'llw Voet. hoog

irelvke 1 en een half voel.

Koks maat. Botteliers maal. Tweede kuyper. Tweede zeylmaker. Troin|^lter. Quartiermecstcr. Konstabelsmact. Landspassaet. Derde rhirurgyn. Jong timmerman, winnende

minder dan 20 guldens ter

maand. Jong kuyper. Jong zeylmaker. Provoost.

Bosschieters. winnende 10 af

12 gulden ter maand. Adelborsten. Jon»: seheeps corporael. BootageaeUen, wioneode 9 gut- Ider een kist, lang 5 en een

den ter maand, eo daer. een half voet, breet 1 voet 4

onder lot jongens ineluys. diiym. boog gelijke 1 voet 4 Soldaten. dnvin.

Voorts verbieden w\ 1 >> desen. niet alleen acn alle Chineesen ofte andere kisten makers, voortaen eenige kisten te maken ofte verkopen, die langer dan vylï en hooger of hreeder als

twee voeten buyten 'swerkfl ro, te weten Amsterdamse maat van elf duym in een voel, op de verbeurte van alle deselve om verbrand te werden, en bovendien nog een amende van ses ryxdaelders voor yder kist ten Iwhoeve van den officier, die de ealange sal comen te doen; met ordre. dat sj alle kisten, dewelke door haer beteets grooter gemaeckt zyn, aenstonds na de publicatie deses sullen moeten verkleynen tot de m iel. bier voren aengeroert, op peene als boven, waer \an door den Capilain der Chineesen by gommcslagh aen de Chineese kistemakers rmmmimVatie <al werden gegeven, om

1713. A. VAN RIEBEECK.

43

alle exceptie van ignorantie voor te komen: ordonneren en berden dierhalven de respective Officieren van justitie, en Speciael den Waler-liscael. <>j» de naerkom inge deses Ie letten ende le doen letten na hehooren.

0 Novemher. Voorschriften rooi repalrië renden.

Dit sluk is eene woordelijke herhaling van hel sluk, mede- gedeeld onder 7 Novemher 1712. Het is in druk uitgegeven.

O, ^TJ^JST SWOLL,

17 November. Hepaliwj, dat bij de rerkieziny run een ilouverneur-lieneraaL mujens hei overlijden van den voon/anoer. alle ordinaire en extra-ordinaire leden in den Itaad van lndiè\ stut wel althans haren hef ijetal •van (teven leden aan dese taefel werden (jevnnden" Kooien stemmen met enneludente vol a's "

De verkiezing moest in Indië geschieden in gevolge art. 1 van de instructie \an 11 August u> 1617 (deel I, hladz. 29), maai- dr hepaling, vervat in de instructie van 26 April 1650,

• dat •!«• Raadt van India ally! met seven coneludeerende stem- •men hesoiirneren x;d" d«'»-| II. hlad/.. 1 47). Ie\erde moeijelijk-

heièÉ op.

Vroeger waren hij het overlijden te Batavia van een Gou- verneuMieneraal nooit zeven leden van den Raad van Indie present geweest; in 1715 waren er twaalf leden, onder welke één. levens President van den Raad van justitie, aan vvien de Heeren XVHnf>n deébtfl »in saecken van justitie en daertoe Iretreckelyk en applicaher eene eoneludercnue stem hadden toegekend.

De vergadering was dientengevolge van oordeel, tlat »het

• naeste aan de hillvklievl en de intentie der Heeren Prilici-

• palen schynt te sullen komen, dat in een saek van soo veel

44

1713. C VaN swoll.

»eruportantie werd gebesoigneert en gercsolveert met gelykheyt «van stemmen van alle le raeden. die ook daertoe, sonde "Onderscheyl van ordinaris olT extra-ordiiiari>. moeten deen -een en denselfden enl. 'l wrik men nodeloos sonde moeien

«aensien, indien harre stemmen jaar cmiirept van geen gewigl »souden konnen otï mogen wesen."

U December. Regeling van het ceremonieel, enz. voot tic wei luwe ruit een ( inttverneiiv-dcncniul .

Militaire posten moesten, wanneer die weduwe passeerde, «buyten slaen in selver wyse, als voor de heeren Raeden".

-Tot meerder fatsoen" werden haar toegevoegd twee »lyifschutten oll" oppassers."

Zij had «hel gebruyk van 'sComp" provisie en andere

• magasynen tot een matige consumptie, soo onder, ris boyten betatinge, in selver voegen als dat by d' heeren Raeden ge- noten werd".

28 December. Verbod (enen hel verleenen ojt Tinwr van vergunning tof /rouwen aan Compagnie'* die- naren zonder voorafgaand consent van de Hooge Regering.

Dit verbod werd uitgevaardigd »om de quadc consequentie «van dien".

29 December. Bepaling, dat zij, die in vrijdom werden gesteld, niet zonder speciale vergunning van tle Regering ter zee mogten varen.

Deze bepaling, welke zoowel in de vrij-bricven. als in die fen ontslag moest opgenomen worden, werd gemaakt »oiu de

• borger vaert daer door des te gemackelycker na de intenlie ° ie konnen verminderen en in ie binden".

1713, 1714. C. VAN SWOLL.

I December. Ilekendmaking nopens het verpachten van de ^generale en gemeene incomsten deser steetic • Italavut" voor hrl juni 171 i o/< 50 DêC< 1717), als- mede nojk'ns pachters en borgen, en:.

Dit sluk is eene herhaling ;m bel sl uk. medegedeeld "p hladz. 19.

5 Januari). Bepaling, dal de Htrnm Ie llalavia, :<><nvel over dag, nis 's nachts, door twee boomwachlers tnnvaakt moest worden.

Vroeger liad /niks plaats gehad, maar allengs was gewoonte

worden, dal mei hel sluiten van den Boom, «les avonds ie 6 ure, een ieder »syns weegs" ging.

Niet meer den één hoomwachler mogi om hoodseliappen te doen uitgezonden worden.

Aan den I hil\ang<i --genei . i . 1 1 en aan den Sjahbaudar werd opgedragen «le naleving dezer bepaling Ie bewaken.

19 Januarij. Bepaling, dat, wanneer een borger mei •een (lomp\ dienaar zal komen te delini/neeren, dog -alleen de borger desweegen sal komen of ook wel mner sol moeien werden geactioneerd < n le regie gesteld, dal snlks als dan zal mogen en moeten nest bieden door Si heeftenen, in gevuJIe de delinquanl «daov den llaillinw of Landdrost zal wesem/apprehen- deert hg preventie, die men verstoet, dat in «zodanige gevallen plaats ml hebben en Miouden"-

Er was geschil onistaan lussrlicn den Advoeaal -fiscaal en tien Hailluw over lol arresteren dom- dm eersten van om burger, die manslag had gepleegd op een Compagnie\ dienaar.

1714. C. VAN SWOLL.

ï2 i Jauuarij. La<f op (//' huilen-kantoren geene {ten- nisten zonder vergunning van de llooge Hegcring naar Malaria te laten vertrekken, al ware 7, dat ////// verhouden tijd verstreken was, tenzij die pennisten mei de eerste gelegenheid naar Nederland terugkeerden of nul stilsland van gugic" Ie Batavia achterbleven.

In resolutiën en brieven moeslen de gezagvoerendeu op do huiten-kanloren van elk. zoodanig vertrek aan de Hooge Regering kennis geven.

Verg. 15 Oclolier 1677.

6 Februarij. Afschaffing van de clausule" in de scheeps-jHisseu naar liali van niet weder op fiataria -te mogen komen om te handclcn\

Niet alleen was die clausule -noyt g'exccuteerf, maar nok kon zij hij de It.dinezen , mei welke de (aiui|»agnie in vrede leefde, niet anders dan »een nodeloos dégout . verwerken".

De bepalingen legen den aanvoer van Ralisehe slaven hieven gehandhaafd

-2T Februari') . Ifcpalingcn nopens ileu vu *ho$p van rijst te litttuna.

Aangesien rerscbeydeoe Mardyrkers. (Ihineesen en andere, haer mei den rys-handel cxneerende en daer af niet goede parlhyen voorsien synde, haer niel en seliroineu mei hel gein. graan op een \u\le wyse lol grool nadeel en ongeriell' der gemeenle en allermeesl van arme en onvermogende inensrhen, die van een klecn dagloon mei vrouw en kinderen moeien leven eu hestaen, onmalig te monopoliseren en le woeckeren. en daer toe den gein. haeren voorniet niel le hrengen Óp de

1714. C VAN SWOLL.

47

daer i « gesteMe plaeis of marei, qbm aldaer h\ «le kleenc maal off ganlang volgens ons nog soo onlangs gYinaneerl plaerael van den I5cn April 1710 af Ie slaen legens de gesla- Uieerde prysen. inaer in tegendeel gein. graen, onaengesien BMi# derselver prysen successive soo verre rects verhoogt, ifa men geoordeell heef! nodig en billyk Ie wesen, nanienllyk de hruyne .lavae>e rys lol op 7 en de wil te lot 8 swaere Muyvers, umlaut:, s\ rolt- van de eerste sehaers 7>4 en «Ie laetsle ruyiu ">8 rd\ hel lasl. legen nog hogere en e\ gen willekeurige prysen na hunne srhraepsugl Ie verkopen nvl hunne particuliere

bayteo ofte u\t imertaygeof langs de wegen en vaerien, en de

Lremeene en daeiïne irennlonneerde passer ofte niarek lol grool ongerief der onvermogende gemeente te lalen ledig slaen. %\ geen. ils een lmog seliadel\ ke prael \ eque niel hehoort geleden ofle geeontiimeerl Ie werden ; soo isl, dal wy, willende voorsien legen soo schandelyeken en \nylen maniere van monopoliseren lol verarming der ingesetenen, op den UJ " deser in raede van India gearresleerl n\ goed gevonden hebben, niel alleen h\ Aeeeo te renoveeren off vernieuwen hel plaeeael \an den ltf'n April 1712. hier vooren gemell, inaer ook nader wel expresselyk Ie inlerdieeren en \erhieden. gelyk g'iiiterdireert en verliodeii werd by desen. hel verkopen van eenige Javaese rys, geen Jaratras gewaseh symle. uvl eenige particuliere huysen oll "op andere plaelseu en langs «Ie wegen en vaerien van dese slad en dies luixten steden huylen de daer loc gestelde en geordon- neerde marct off passer, alwacr wy verstacn en hegeren. dal alleen den verkoop van alle van huyten komende Javaesen rys, te weeten by de kleene maet of ganlang, tot gerief der gemeenle sal mogen en moeten geschieden, en sulx niel alleen op de verbeurte van soodanige (Stfë, als by geciteerde plan ael lot een peene voor de overtreden lyn gestalueert, inaer ook dat de geene, die bevonden sullen werden dese onse ordre te overtreden, daer en hoven sonder aansien van personen de facto in de ketting sullen werden geklonken, omine daer imie aen de gemeene wercken sonder loon te arbeyden voor den lyi \an ses maanden olf langer, na gclegeutbeyt en hevindinge

4s

1714. C. VAN SWOLL.

ran saerk.n sonder dat hun daer legen sal mogen baelen, dat de sodanige mei « l« %ti pagter souden mogen weeou geaceor- deeri of dessells permissie hebben verkregen tol sodanigen

particulieren verkoop uyl hysondere huysen off langs wegen

en vaarten, die wyook verstaeRdal hy, ptgtefj na de publicatie

deses, aan niemand meer sal mogen verleenen dan mei voor- kennis en speeiael eonsenl van den Hecre President van Srhepenen, maer integendeel een ider. die hy weel \an m grae» meer in voorniet te helden als hel nnodige lol eygen irl.niyk, aan I»* manen en le aOO( saeeken 00Q daer mede de gemeene marei of bazaar le voorsien en alsoo voor Ie komen, «la! deselw legens liaeren w ille niet <m»iI .il'^ehaell en derwaerls gehragt, om Uit gerief der gemeen le voor de geslelde prysen verkoel Ie werden, gelyk b\ desen een iegelyk werd gcad verteert en gcwaersehoiiwl onse inlenlie le wesen «*n <»nk L'esehieden sal. wanneer men bevinden sal. dal hel nodige lol gerief der gemeenle op de gem. passer of marei verder sal blyveit mane- queeren, dewyl men verseekerl ié, dal niel bel gebrek van r\s. maer de sehraepsugl van Benige \erkopers en monopolist, n alleen de oorsaek is. dal hel vereysehle op de gewoone passer of marei niel en werd gebragl: en dierhalven ordoiinnen en lievelcn wy ook de respect ive officieren van juslilie op den inboude de>e> en $6 exeeulie van tlien nauwkeurig te lell. ii en agf te >laen, milsgaders fl selve mei alle rigeur le agler- volgen. ;iImim wy 'l selve tol welstanl en mille van 'l gemeen soodanig bevinden te belmoren."

Dit stuk is ook in de Maleisehe en Chinesche talen afkondii-d.

24 Kebrnarij. Ilrkendinakiny. dat de Diakenen ie Batavia Op den 28trn Februari} 171 i, in de groote Nederlandsclte kerk, des namiddag Ie 2 ure, ten neerslaan ran yeeommitleerden, publieke verantwoording zouden doen van hunne gestie der urmen-gelden gedurende het jaar 1713.

1714. C. VAN SWOLL.

0 April. lV7/;i<////o run het bepaalde oj: ('» Movanbw 1698 betreffende $ekU*80htitent in too verre, <Un deze te Hatavia van het kasteel moesten tjedam wonlen.

Vromer heanlwoordih- hel admiraal-schip In ret>de hel silnl ,in \reemde srlit|Mn.

20 April. Verbod voor vreemie Europeanen <*/' publieke vendutie h iris Ie Uoo^n.

Indien /niks gebeurde, dan moest •Im gemeyode" op

IHtMIW op^ehan^en 1 'li aan \asle illijezelrneil \rrkoehl worden. l;i Mei. Henovatie m am/iHalie van hel beshiü VOM

ii7 iugwduê 1699 betreffende hei stelen van \s (lampaa- mee wéerUge speeevijnt" .

In weerwil \au «l« s| reilde, daartegen iremaakh' hepalin^en imi^ dal slelm op gTGVe wijze voorl.

De Kt'ijrrinL' \Miiil hol vroegen* hesluit inel veel overig

rn otnsitftigheyd ^elormeerf'. doch achtte noodig daaraan alsnog loe ie voegen: »dal voorlaan alle onder offidereh, dewelke mei ImmMs oir andere vaertuygeo, met speceryen helaeden, na «Ie wal sullen werden ijesonden ende de son-e

« n loeirigt, mitsgaders dfe \eraniwoordingedaer over aenbevolen sal smi. om geeoe redenen, hoedanig Aeoebre souden mogen

wesrn, .ni s..d, i i i i u t i i \aertuyt! sullen uiotjen i:aeii. ><»<i lanire betselye van de ingeladene speceryen niet sal wesen ontlost daeraen rolbragt de geordonneerde visite bj roormelte rteolotie van den jaere LödS^enstdxoppeenevaiid^ortetneat; sollende sodanige stanrltiyden o(f andere onder officieren niet

mede. volgens de resolutie van «lm li'r" .lanuarx 1 7()s.

haere ;i(hln s rn los briefjens in perpoon ojoeten gaen bestellèn, moer snh bebfepn ,r 4ww reriSgten door een der mindere

inahooseii."

ÜEEL iv 4

1714. C. VAN SWOLL.

B Junij. Veldbod voör Ghineeoke jonken naar Patembang te varen,

lli' Ke^erinii vivesilr. «Lil * 1 ï • » jmikrii haivn |>< j». i /muien

I l Julij. Ilrknulmaking, d»it </<• l>iuh'tt-f<'<ft'nl<'>i nm //«7 ƒ.//*//ƒ as-huis Ir Itithicut Op fyn I Sl u ,////// 171 i.

/// ofe open&y ivudkartiet van CMimiswiesen va& kuweÜjjksche en fcfetiie satot» fik rwmuMag* te S uur», teN nnr^himt tutu gècommüteerden uit <lc Bóoge Regering tóf cfc CoOegiSn vati juetüi&t publieke verantwoording zonden doen hunner wkmbitielratie over kil tijdvak van I /ii/ijf 17 IT» //// Junij 1711.

l!i Julij. \iiiuu! tegen het verstrekken van equipage* goederen aan inlandsche •tvafkntanlen'l,

Heeren W il " vaardigden «li» verbod nM-* omdat /ij meenden, ilai dergelijk* v»*rsi rekking nergens noden toe si rekken Kon .iU een verdere aylbrêydiiigii v;m «lm Inlandsen vaarl, \\ \«»m (lomp |ielan<«eii naadeeli^li

lil Julij. Bepalingi dai geene betaling uil boedel* van Compagtae'ê dienaren mi Indiemogt geschieden^ voordat ihnirtnt* mttf/ih/imj was ontvangen van <//• Kamei der (K I. (.wniHujnic, mar ivii'i tri. mi mi ./,• overledenen waren uitgevaren.

DeA 9^ Julij \1\ '> is .ui deze aanseluïjvin^ der Hoeren Wil"" mededeeliug gedaan aaü dm Raad van jttsütii i.

Balast i « ii iVvms .|r llnralnr .»«l I i I jjelasl zieh daarnaar |u « « i>t' («• iv-iiIok II*

1714. C. VAN SWOLL

24 Julij. Bepaling, dut alle particöliére *xriet~ioopen of

ijotvn Ih'oosten en bewesten het Molenvliet /aarh/hs

gedurende ie jmumdèn Jtih/. Auguetm en September finaal (jesloten miteslcn blijven.

Heemraden ottdérvonden veel moeite hij dn len uit v<M'rli\trfriii^

v:ih lu i |»c|»;iHltli' n|> 1;> Se|i|«»mhtT 1711 duur <<|r weei'llo|*i»e 'Stoutheid n;hi \eele i ii -« Lunh rT'.

Nifl alleen werd de \ roeger hedreigde hoele herhaald, •naar nuk vastgesteld, « 1 . 1 1 tl«- Lfoten v.ui . • r ï \ ï 1 1 1 - < • 1 1 lm hare kosten de laelu L'cslnpl ni ah/ehrukeii" /uuden worden. Al dil univul L-eheurde. umdal de Negerin»; veel water uil hel Molenvliet noodit» had vuur haeren uimneslav van kruyl- °en andere molens, aen die vaerl gestnhileerd".

51 .lulij. Bepaling, ♦/<// de SuUan van Itantam slaven

r.in Christenen nunjt opknopen, mits die slaven :eln- ijeene Christenen waren.

Volgens de Kilaviasrhe Statuten (deel I, hhidz. !j72 en !»73) niogien Chrisleuen lniini.' da\en niet aan Muuren ui liti<l«- ik ii

tèrlteopen.

Vuur den Siilian van Itantam werd nu op dien rei/el eene uitzondering gemaakt.

9 Augulus. Verbod voor de Residenten op de buiten- kfltUoreq iets op winst en verUeê af te schrijven, vóót dat doet óver m Hoedé tol wenen gedisponeeri *,

17 Augustus. Verbod tegen het verkoopeti run bedorven ypeh èn vleesoh van Compagnie* 8 wege*

Ten overstaan van gecommitteerden moest dat vleesch in zee geworpen wur«l< u

1714. C. VAN SWOLL

i September. Verbod teijen het eerplaat sen raa sniker-

molm* tn ilc omgeving van iïataria.

Onder dese en geene kunsten v;m sinish'rliryr was d<H»i dal Verplaatsen, in strijd mei •!* • bedoeling iIit llet-erin", if.'w bij lo October 1710), hel aantal Buiker-mulens toegenomen

"1\ September. Bepowkj, dat flest hen, póttêtienp&kjes,

welke ///n l*eslel-yoederen met eene retour-riool werden medetpyeren, moesten winden tjetnerkt met druk-inktt en wel met een neulen stempel met het selfste merek ids de brandt/set ^" mm hitten.

l> üYïober. \udere morsehriften nopens de bagage tan repOtl ié renden.

Alsoo niet tegenstaande de sueressive onlres « * f > hevrlen

Beereti BewiiUbebberen van de Oost-Indische Compagnie

in Nederland, als nok ;»n de houm- ivL'rrinne bier Ie lande, lemens hel belemmeren ilrr relom srlie|»en ilonr personen, daer mede u\l India nae bel \ aderlaml \e\ herkende mei onmatige i|iiaulile\t ki^h ii en andei e Ii.i-.i_ i. . item beslel Liederen, bet e\res daar omtrent egler van l\l lol Is'

nog xn'L'ioot rn ewidehk Lol dié hoogte gekomen ia, dal 'sComp", kostelyke retourschepen daer door niei alleen »mie- ly\ gekrenkt, maar ook door ilr lielei ii iihti ii|40 i^brat-l werden huylen slaat van redding rn in gevaar min nirl h. I minste storm of ander qnaal weer le wToii^elurken, «jelyk men reden heelt Ir L-elooven. dal ilaar door sedert renit:e van de laetsle jacreii aan \ < i srln \ »|r a^ici L-ehlesen en vermiste srbepen sal wesen wedervaeren : rn lu i daerom uonl w , ndi^ \ n tv si lil . dal

daer icgriis rrimiari mei rrnsi . iioni middelen van nadruk,

voorsien en alle exces daar omtrent i»e weert en afgesneden Werd, \oliteiis bel aanscbrvveii eude \e expresse ordre van

opgemelte Heereu Bewiiitbebberm l>\ haai KA. 1 1< •* A»tb. missive v in den ."iO :' llctoher 171."»: mm» i< I, dal een ygelyk.

1714 C. VAN SWOLL.

55

nvt India nac Nederland koml Ie wrlrerken. 'I sv hnoge

ofl laege officieren, gemeene dienaren, borgcren vn weduwen; wmanl uytgesondert, by desen éi^reÉÉdjI werd verboden, !dyk dal is verboden by <»n< plaocufil van dén 6*" November • s i 'leden jaers 1715, RtyB hëj radeÉbtli4 mode te nemen

f'Hl|ge meerdere o| ejnleie klslrn r|| .lllderc hagagie. aN een

fder na >\ n<* qoalttey! vergnnl en toegestacn fa h\ \»»orsz.

plaecael cnde daar by geinsereenle Usie ofl regiem» mi, goairesteert Ier vergaderinge van de Hoeren Seventhieneni de generale Nederlandse Oosi-lndi>ehe Comgf*. ivpresentcerende, bp den 50" October 1711, wrik ptaeoMI by desen voor ge- ffenoveerl gehouden werd; dog het genatte reglement neg daar en hoven by desen geinsereert. lot vermindering van 'M'phen. mil.sgadeis meerder narist en beier n.i k«uiim^^ vooi- zen ygelykj loydonde ;»U volgt: zie hladz. 39 — 42). | ji werd voorts art iegelyk ronder onderscheyt by desen

ïHast en bevolen -cue kisten oll .mdeie goederen en hagagie ha bel Vaderland mede Ie nemen '»lï ie Inenten binnen boor! •er retourschepen* tb dk alvorens aengegeven en vertoond, mitsgaders hesigtigt. gemoeten en, soo verre niet buyten oll hoven de ordrc en voorsz. reglement, aki oofc met grooter ak de maat, waer «>|» een yder is bepaalt, bevonden werdende, geregislreerl en mei bel daer loc g 'ordonneerde merk ;m bttyten gehranl vu ,iu binnen legens hel deksel geiiomberl sullen weseii door de daer loe gestelde gerommitteerdeiis, die baere dagelvksc ^illinge des \oor en namiddag mei hel begin

Ier aenataend^ maand November sullen bonden binnen het iuyeker packbnya, staendc bewealen de groote rivier op de aneker werf, alwaer een ygelyk. ingevolge van 'l geene voorsz. is. svne kisten en verdere hagagie, niel exeedeerende hel voorsz. reglement. liebben Ie brengen om door V00TSZ.

jreeoinmilteerdens, als gesegl, genoteerd, gemeelen. geregistreerd hi genoinbreerd, mitsgaders mei hel tlaertoe geordonneerde hierk gestemjiell "II gebrand te werden: en wyders daer af uyt de te hondene ;i;inlekeningeof rolle Ie erlangen een aate&tycq extravl. door \«»or>z. g>roiiimiUeerdcMs oinlerleekent. van bel

1714. C. VAN SWOLL

geene voor een ygelyk ua de ordre en het meermalen ge- noemde reglement hesigtigt, geregistreert en gebrand ofte gemerkl sal sy ii, om dacr op en mede met alleen sodanige gemerkte kisten en andere goederen te brengen aan boord

van de n-s|MTlive scherpen. waer mede een yder staet te repatriëren, inner ook da( EfdjUfl extract vervolgens in het Vaderland Ie vertonnen en over Ie |e\eivn SCB de Heeren Itewindhebberen, die Ier Hamer van ygelyk 1' huys knmstc hej msien en i rla \m m dei Limdnvti ,ni de uyl Indci

komende Itfyden sullen wesen gecommitteerd en geaulhorisoei d . werdende een ygelyk by desen wel expresselyk gewadrschouwd en bekent gemaekt lot derselver uarigt en om sig voor seliad» te hoeden, dal in hel Vaderland hnyhn de wrtooninge \an voorsz. aulenlyc<| extract, waer legens het aengebragtc van een yder sal moeien werden geconfronteerd, geene largatie van eenige kisten goederen sal uesrliieden. gelyk ook geene

largatie ofte wedergifte sal geschieden van eenige kisten ol

mdere goedereD, dte I sy ongeregistreerd m ongebrand. «>ll %vel boven het gestatoaerde voor een >g'*lyk by geciteerde reglemeni. mm» ten opsigle van bet getal als een meerdere groote en volume van kisten en andere hagagie. sullen wesen aehgebragl ; maer uilen alle sodanige kitten en goederen sonder bel miiisl «a onderscheid van personen, aan wien deselve souden mogen toébehooreilj voor de generale Compagnie geconlïsqueerl en ten proïyte van deselve gelwMiificecr! en verkogt werden.

Bn «mm «Mik volgens de la&1 en ordre der hoog gen*. Heeren Seventhjenen by geciteerde baere missive van den

Oclober 1713. Ie weeren den o\erm,*iligeii \ervoer van parti- Culiere bestel goederen, waer onder geen kleene morsservcn BH verbode particuliere handelingen op bet Vaderland s\n ge- pleegd, werd ,»l \erdcrs l>\ desen aan alle en een ygelyk der repatrieeremle personen, ntlirieren en gemeene. niemand u\l- gesondert. wel expresselyk verboden eenige particuliere goe (leren van personen, in India residerende en aldaer verbly\ende- mede t€ voeren; *tS] om die in bel Vaderland alleen te bestellen oi wel op hal\e winst of andere condilicn, hoedanig die soude

1714. C. VAN SWOLL.

*BOg<-h \.>m!i; ;iilloinii' alle >«M|,iniLr»' |»;n 1 1- u I ien- goederen by tgterhalinge, boo wél in hél Vaderland ah hier Ie lande, u,,nl<n (M Mu'r!ioinlrii « n I in in-nlyh1 \ «l'K. (lomp. verbeurd

vftrklaerd, mitsgaders «le aannemers »»ï overbrengers en b$ Melders van dien, waer onder dezelve sullen bétonden werden, 'Inwe^n moeien res|MunIeeren en geslrafl wpulen na gelc- H«Millieyl en hevindiiige \au saeekpn.

Builende eeu ygelyk. bier le lande geselen en verblyveilde, «li* • m igeil ^al wesep aan syne nalipslapiiilp \ runden of goede kennissen t«»i onderhondinge van anderiingeynttidsciiaptéfi^

den een :< iihl' (uesenl van een flesje, Casje <»| parkje, >ul^

"i» i mogen doen dan na verkregen consent in Raade van India, daer sul\ versogi sal inopien werdén; en stillen d<» genie, die

Milks op liapr \rrsoek -al \v»'N»'n Inpgrslam. alle sndanige llesjens,

casjens of paékjens (waar air geene, 'i sy rasjpns. packjens •»f flessen. siiIIpii inngpii pxredemi «Ir gmnle : van ppii rynlandse voel van Lwaall doyineu in liet vierkant) mei en nevens bei

•la» i lor verkregen ronsenl moeien brengen pii overleveren aan <|e geeouiuiilleenlen binnen lu i siiyrker paeklmys. hier voren «m.. minne l»v haer overgenomen pii aeiigelekeul le werden* \ in wien bel koinl en aan wim Ik-i gesonden werd, Voorts op een generale lysic gebragi. mitsgaders genonibert en gemerckl oftfi gebraul te werden mei hél merk van d'li.

Compagnie, BOO als hier vorm van ih kislen en hagagie ilrr

le^atrieerende luyden is geordonneert, en waer na dan sodanige

Casjens, parkjen> <»| llesjens l>\ den anderen in IipsIp.I kisten. t9S8ei\ el Vfrt&n sullen werden ge|iarkl pii iipvpiis «Ir speeili-

«ah. van dier iabeiil aeu de respeclive schoepen besteld en, <»|» bel rognoseenieiil ilrr s< heepen gehragl synde, na hel Va derland voortgeêonden sullen werden, met devereysteaddresse

apn de resperlive dameren. om de uytkpiingh daer \an aldaer ir laten geschieden apn de -eenp. die dapr loe geregligl siiIIpij syn: koinuMiilr pph \ k sig gpw aprsctawtwl ou versoketl bouden, dal alles, dal <>i» een andere wysc en buyten vooral lystp. als ook van ppii meerdere gnmle. als hier voren genéteefd slapl. namenlhk een rynlandse voel in hel vierkant voor ider

1714. C. VAN SWOLL

easje. packje of Hesje bevonden werd, niet gclargeert. maar aangehouden en i<n profyte van d'të. Compagnie verkogt sal werden.

En opdat liel geene voorsz. is (e beier agtervolgl en na- gekomen mag wmlon. sno werd den Waler-fiscael bj deeen ernslelyk gelasi ni bevonlen. soo in persoon als door syue iKMlienlens. naauw reguaid !<• nemen «*n Ie ilmn nemen, dat geene kisten of andere goederen binnen da tttoarschepen werden gebragt. veel min overgenomen, 'I sy voor bagagie der repa- trieerende luyden of om te beslellen. ali die na de vooren- Btaende ordre door de bier voorgemeltc gecommittcerdens ge- si. n. geannoteerd en m« l 's O.mip. merk getekent engcbrant solled smi: mitsgaders tegens alle andere by agterbalinge ende ontdeekingr svn ampt en pligl !<• belraglen. navolgens den teneur en voreysch der placcatcu, gelyk \vy verstacn, dat ook de schippers en elk andÈTe offictafen tip de respective retour- -«hrepen n\ nisniidrrheyd ib' wagl hebbende Nluurluyden en boogbiKitsluyden, mode sullen morton lorsien «mi soi ^e dragen, dal geenr andeiv dan mvorgrn vnnrmell gemerkte en gebrande goederen en die de gestelde maal met exedeeren. ül'aGoinp, reloursebepeii werden nxergriinmrn. op porno, dal. anders be- vonden wordende. 'I sy lol eygcn profyl of by oogluykinge voor andere, daer voor sullen moeten verantwoorden en straf- baar zyn, 'I sy met depoi leinenl «»l afidei sinls na gclegent- beyd en exigeatie van laaken, dewyl w] de agtcrvolginge ran M geen. \«.,»|s/. [g( to| wrlwi^rn van «Ie generale Gomp. en beboud van hare kostelyke retnurseliepen bevinden noodig Ir wcscii en Ir beboeren, en dil alles onverminderl hel geene by voorgaende nrdrcs en plaealen tegens bel dry\e»i van par

liculieren bandel ende bel mede voeren van particuliere mop-

mansrliappen voor sig selven ofte voor andoren gestatueerl ende g'ordonneerl geworden is."'

hit stuk is in «huk uitgegeven.

.*> Orlober. Yemienwimi ean hel fdahaat run 7 Aotrw- hrr 171:2. houdende vonrsehriflen roor repnlriè renden.

1714. C. VAN SWOLL

9 Octobor. HrjniliiHf, ihil duren en slavinnen, \nt Nederland in Indie teruggekomen, •wilder nieuwe »ew wettige oorsack, tegen* hoer wil. mei wederom *in skwemy mogen ychmui werdeiC\

Wanneer dit. van Heeren XVIIncn «i I komstige voorschrift

'II Illdiê I- afgekondigd. hll|kl niet.

De datum, 9 ÜOtober 171 is die .m den brief van Ifeemi \Vf[,, n. welke daufhliN veel aanloop en inrommoditevl"

ondervonden ras *swart< glaven en slavinnen om weder te

• mogen retourneren". [Kit reiom neren" strekte bovendien tm groei nad^d rooi

de Compagnie.

3 November. üiUchrijving mn een algemeenen nut en te»

de-diKj wegens hel unnstnumle rerlrek van <le refour-vlnnf .

c2\ Derember. Ynnrsehriffen impens heijrnfrnissen.

Dewyl het exces in de begraelTenis&e te descr steile om- trent het gebruyken van laiiiri* nmw mantels en lampbenof rouwbanden van lyl lol f > t soda mg doorgebroken en vermeer- dert is dal legenwo<mlig niemaiit eenig lyek ter begraellenisse meer ^tl versellen. die ilaer mede mei is aengedaen, lol een seer pronte beswaarnisse en ondragelvke las| vonr nering bemiddelde luyden en iiisotiderheyl voor arme weduwen en wesen, en daarbv guilseh Contrarie de intentie en ordre

doaer regertnge tegena nodéloee ppmpe en onmatige oogdden

in de liegraelFenissen. verklaerl en geslatueerl by het placael van den 29r April 1671. en hel dienvolgende vereysehl. dat tegens dat mishru\k. 'I geen in siir selven so«» oneygen en lastig is f60T dese landen, en waerin nogtans den eenen. den anderen sclivni Ie willen I rot secreu en Ie hoven gaen, eenmael nae behoren werd voorsien en daer in gemaekl de nodige hepalinge, gelyk al voor eenigen tyd 'de gedaglen hy dese vergaderinge daer toe syn geweest, soo is 't. dat op den IV deser maend Deeember in Raede van India gearreslecrt

1714. C. VAN SWOLL

ende besloten i^. .M»r het aen staende tot ampliatie en venier uylbreydinge van mis bier voorgemelte placcaet, 'l welk men ook l>y dese j*ele^enlhe\ l "p nieuw iloel publiceert cn alligeeren ni daarom vour nerenoveerl sal hebben aen Ie sien, Ie

ordooaeerofl ende statueeren, gelyet geordonoeerteiigestatoeerl werd by desen. tlat voortaen op ^eene I • i aeffieilISSeo, ten BJ ,ni leeden deser i e:;ei inue als nok derselvei weduwen en die van haere familien. len harren Iniysr \i>MiM-ti- synde, die alleenlvk diier al b\ desen wenkn n\ nndei l. -.rn nu . M|, \

m>h\v mantel* « n hmpliers ófte rouw handen sullen mogen werden gegeven en ^ehm\kl. als voor en aen de jjecne, dit den overledene eireelieve lil de adseendenle of th st endente linie en rerdre maagschap sullen hebben heslaen, nevens

soda ni ge voogden <d executctoi >. alfl door ieh overledene over

svnen boe-lel en nalatenschap soutien mogen wesen treslell, en dan nog «Ie naesle gchimrcii vtin hel slerfhnvs of wel, bv gebreeke van eygen maegen. soo veele goede bekenden, als er

vereysscbeti sullen om. nevens de ftxecuteuro eu buulrea, nytte.- maeken drie. paaren personen, die men verslael en ordonneert, dal eenelyk mei r»mw mantels en hangende lamphei-, na-

deten maer sullen mogen volgen en niet meer. leq bj iiigevalb m

dal er een grooler getal inae^en en verwanten gevonden werden, I geen hel lllilisle lil <h'se |, inden gebeurt : en wei t een Vgelyk

by deaeo expresselyk verboden hier tegeiui ta doen ol een meerder

gelal lange manlels en lamphers lol de begraeirenis van een ygelyek te gehrnyken op eene boete tan |g mor \«I«t

naHtd ed lampher. the boven eil te-en onse in desen geslalneerde ordre op eene hegraetVenisse algege\rn. aengenoinen ende gedragen sal wcmm. Ie verbeuren niet alleen door de geene, die deselve in den sterfhuyse heknsh-t eu gegeven, ma n ook by tb' geene. diese .lengennnieö en gedragen sullen hehhen. en dat ten prol\tc de eene helft voor den officier, tlie de bekeuringe s.»l doen. en de, andere helft voor «Ie diaconye- armen tleser slede: en werd de respeeli\e oirieieren der justitie sonder ondersebeyd wel ernstelyk gelast op de agtervol- ginge deses te le'len en lemens de conlraventenrs haer ainpt

1714. C. VAN SWOLL

ü9

6n pligt ie betrapten, dewyl men sulx tot wel wesen deser gemeente en weringe van rtodekwo verqntetingg Bodanig bevind te hehorcn.

24 December, \vnneuwil minui {njen hei inuken, nr- koopen en afsteken run vuurwerk.

Dewyle van ly! tol ivl lanus hor meer ondervonden weid, «liil veele ongeregelde in baldadige mciisrlh n, moetwillige slaven

en baetsugtige Chineeftea en andere inlanders, in veragtinge nnser gestelde ordres, soo by voorgaende als onse jongere pincetten van den 21' Jnny 1698. mitsgaders den 28,nJuny 1707, tegens het maken en verkopen, mitsgaders tegens het aenstekeu en branden van allerhande ROOTtolVWl vuurwerken.

nn binnen ,i|> huylen dese stad. bun niet onlsicn daer by Ie volharden en meer en meer tegens voois/, ordre aen te gaan* I"l groote inromoditeyt en onvevlhevl 111 bet gebruyk der wegen en slraeten voor passerende niensehen en rvluygen. aan dewelke daer door veelmaels ongciuaf keu en schade syn toe- gekomen, bnyten hel pericul v.m reek en swaero ongevallen van brand als ander>ins, die daer door in de buvsen en winkels, en wel Nonrn.imeiiiK k in en omtrent de kruythuysen. soo binnen als bnyten de stad slaende, souden konnen voorkomen ; ■•oo ist. il.it ilen >1Bin desei nnaiid Deeember in Hade van India ten hoogsten nodig geaghl ende besloten is. daer tegens nader Ie voorsien. en onder vei swaringe der voormaels geslahieerde stialle ol boete, wel expre^selvk Ie verbieden, gelyk op bel .dier miStigSli vei boden werd bv ileseil. niet alleen hél inaeken en verkopen, maer nok bet aansteken en branden v.ui alle soorten v.m \ hui -werken, groot en klevn. vonder «enige de minste uylsonderuige. .w\ wat benaming deselve sou le mogen

syn, om niet langer onder pretext v.m dese en geene kleene

\ omwerken, die nvt haer selven geen groote schade konnen veroorsaeken. een voel le laten om ook andere nadelige te ge- bruvken en branden, soo als van tyt tot lyt is geschiet en in dese dagen van het aanstaande Nederlants nieuwe ja.u

1714. C. VAN SWOLL

wederom mei geen kleen r\n's ondernomen m hegonnen is. op peene, dat allo vrye personen, soo Europeanen en dicdaer onder behoren ofT gcreckcnd werden, als ook Christen én oir christen inlanders, mans. Mouwen rn kinderen, voor welke laelsle de ouders, 'i sv vader of moeder, sullen moeten veraut- wiorden en hielen, die hcwuidcn ol • 1 • » i geluygcii hewesen s.ïl werden, Msj binnen ol buyten de stad, eemgc vuurwerken, van wal heiiiiininne i|es»|\i ouden mogen svn. als «>nk hy

wal occasion hel I«' mogen geschieden, l sy van het aen-

staendo Nederlands oll Chinees menwe jaar en alle andere

gelegentbeden, hoedanig dte somden 010900 ^n. huyten speciael

consenl van den Couverueur Ceiierael aangeslerken <»flc ge- hraml Ie hchhen, tolken reise sullen verheuren een M»mmt' van 200 realen <»l arhitrale eorreelie aan den lyve voor de geime, die gom. hoete niel sullen konnen holalen. na exigenlie van saekcii en personen : en voor Ivlfey^enen of slaven, dat puhlio- ijnelyk gegeessell en voor s»s jaren m de ketting geklonken. f»<.k daer en hoven voor il< • <>»ui|». geronlisqucerd sullen werden wanneer hlyken sal. dal hel aansleeken en hranden van vuur- werken door hèetr op ordre rtn beeèe lyfbéerèio ol vrouwen geschied soude mogen wesen. sonder dal haer sul\ oinlrenl VOOtttfc corporeele straffe evenvwl io hei mittÉtC sal mogen verschonen; rn wvders. dal een vgelyk. die hevonden oh> overluygl sa| werden eenigc vuurwerken gemarkt, verkogi ofle M-rsehonrken te hehhen. of dal non deselve hv omlersorrk lol voois/. oog meuk 111 Miiamls Imyse hevinden sal. verheuren sullen. snn hel i< een Nederlander <>l m v Christen inlander, gelyeke soninie van 200 lt}& ol arhilrale eorrerlie aan den lyve mum de Onvermogende, dewelke die hoele niel sullen konnen voMorn. rn voor de Chineesen en andere oiichrislene inlanders, ook Ivll-

eygeuen. op puhlycke geeneling en haunissement tp de ketting

nae Caho de goede hoop, lm minsten voor den lyd \au ses jaeren ol wel meer na hevindiugo van saecken : sullende de hooien, hier \oren gesteld, genoten werden hy den oHicicr, die de calange doen sal, telken reyse, dal imanl. invoegen voor- inell. op hel verkopen of hranden van sodanige verliodene

1714, 1715. C. VAN SWOLL.

Cl

vuurwerken sal werden bekeurd, behalven «lat ook imir daer ta boven de overtreders legens voorsz. onse ordre gehouden tallen weaen ic verantwoorden en in Ié steen, mitsgaders 19

vergoeden alle srhade, die door sodanige aangesleekenc vuur- vn t i kt ii aan mensrhen , huv>en « ►! goederen sonde mogen werden \eroorsaekt: en n|i dal niemanl hier van eeuige ignfr ranlie sonde mogen prelendeeivn, mede verslaen desen na desselK puhliratie niel alleen in de Nederduylse, maer ook m dr tlhineesr, Maleylse . n Jaxaense lale aiomine le doen affl ^eereu. mitsgaders heule de Cnllegieii \an juslitie descr slede, feta n«»k «Ir respeclive officieren van dttdvej aonder onderscheydt van personen ofte jurisdirlie, Ie reeonnnandeeren en aan le bevelen, op de execulie van 'i geenr Mom, ia» behoorfyk te lellen ende legens de overtreders te procederen, 900't behoord,

heeeinber. ncknultnukimj nnjn'tts het rci jHichtcn van

dr »yenerul* m gMecne tficomrten dewr steede Bataphf* tooi het jam 1718 54 /><•. I714/abmedem>pétu

Dii uk is eene herhaling van hel stuk, medegedeeld op

blad/. IV*, me! de bijvoeging: dal lol den palier van de

aankomende rijs. boven dr ordinaire conditiën, ook sa) vrj

slaan syne genunmileei dens h* slellrn l»\ lirl unlïangen \au r\s, die voor de Homp. o| i»p haren naam liiuueu de graan inagi/wien sal gesrhieden, om \an die ipiaulite>l aantekr

niage en legens fraude toesigt te kunnen houden

IS Jan narij. Ynui schriften ho/mis anih-hnnulerijen iminf,, en buiten Battmé*

hf Hegerini: aehllr hel aantal dier branderijen binnen en 15 buiten de stad) veel te groot.

1715. C. VAN SWOLL.

Rene » pa ra te ititfeckinge <>ï vernrioderioge^ tlin- lahrieken

vreesde /ij. «laf sonder een irrool Lrcjimr" niet /.oude kunnen

gesehieden.

/ij gelaitte daarom hel Collegie vw Schepenen »geetie opdrag

h n of oversrlin \ van eenige arak hianderyen liy verkoop

ui erH'enis>en Ie passeeren, vóór dal haar Kerw. daer toe sal komen Ie ktyken bel sehrillelyk eoiisenl v;m Hetjeeriii^".

Heemraden moesten de nodige toealgl houden tegens terdere

vermeerdering rn hel oprekten van dergel\kc hranderven huylen nniMMil deser Urt-vrriiii»" zie 2<i Jimij 1690 . Krachteloos en vervallen eerden verklaard >;»lle BOdanige ■permissie hrieljes . als in \oorgaeude jaeren aan «lfs«* üQ rgefte UM hel opvaten van araks-branderyeii syn afgeven

en verioendj Bönder dal de begiftigde rig daar van nog

hediend ofle deselve opgeritjl hebben."

Heemraden moesten die permissie- briefjes ten eersten

iütreeken en omler de vereyste aanleeekeniniie \ t-rniel iff.t-ii." Op de \ oor intrekking niet \atbare permissie-hrieljes doordien de branderijen werkelijk waren ope.erit!l moesten Heemraden aanleekenen, dalse hiiylen speriaal consent ea loestemmiiitje deser KeL'eeriiii! niet veralieneerd nl'lexerkogl.

getransporteerd ofte op eeniger handen manieren aan andere "overgedragen sullen mogen werden, lol afsnydinge van alle morgei \en mei deseife M

^2 Januarij. Verbod tegen hei nfyeèen pên penen naar //</// (/<//ƒ ingezetenen rnn Batavia* Loei opdeOffp

i u ren van justitie, tien Ontnuiyer en tien Lieentmeester met alle mogelijke naitwkeurigheiji <•// vigeur te

•executeren dé piacaten tëtfen den ewttoer iHMBalieche -sturen", speciaal <lui ran Oetober 1688.

Op hel eiland Mdam had een dertigtal Italische daten amok eeinaakl.

Tegen den rerhodan aanvoer van Balische en andere Oostersche slaven werd 'grntelyks gepeeceeri."

1715. C. VAN SWOLL.

63

De \aarl van Halmezen naai llala\ia ilnrhle .1»' Regering

niet verbieden •om dat \ < »lk tegels de Gomp. niet te

verlui leren m ^«inidt* !<• maken lol sehaedelyke hewegiiigeii ra ondernemingen, scmi hier, als op Java.M

lc2 Februarg* Lasl op den Curator ad tites géiden <>/ nalatentichapp&i van overledenen niet langen ondei tien te houden </</// tol de eerste gelegenheid tot overmaking dier gelden, enz. naar Nederland.

hc |H»t'iialitrit was juixahe \an lui ampt.M Bij wettige wrliiiuh-riiiL' t « » t overmaking moeslim <le hewlen \an tien hireeleiu '-generaal worden verzorhl en nageleefd

lii I rhi narij. Bekendmakhigt </<// Diakenen te Batavia tip dt it 20** Februari) 171'». in </<* yroote Nederduitse/u* herh, namiddagê ie 2 uure, ten overslaan van

^'Committeerden. upeulijL rrb /////»/ en Vei'UUt WOOrdhtif

zouden doen hunne) ijrsit,- run de armeinjelden gedurende hel jadr 17! t.

ï2(i tVbniarij. Verltod voot de Preanger hoofden ten behoeve run particulieren lumi te talen kappen*

De Landdrost en Becömmil leerde lol de /aken van den inlander. II. van der Horst, had /.irh 'Verslont" lasl Ir geven

tol hè( doen kappen fan hooi roóï zijn privaat gebruik* I •> Maart. Lusi oji de buiten hatitoi en •/<*/ oofde Javanen,

steenuil munten en hinderen, die run hun VOQtTQeven [gestolen en Verkocht ie zijn\ uennemelijke redenen hunnen ijeren, mum ijeen suspecte sirerrers, snoder daei uvei eerder eenu/e msork off' mnetjte te doen,"

met Compagnie9 $ tchepep >mut Batavia op te tendew, De Regering was van meening, dal ^gehooren Javaenen na

64

1715. C. VAN SWOLL.

ih' Javasehe wellen in geen slaverneye iixtiicii 11 \ Igevoerl ■ werden".

12 April. Bepaling^ dm de voorschriften^ vervat m i$

resolutie van -\ ttovembêr 1098, niet zouden worden

Itwyt'jHisI nft sudanuje tf executeerde lyfryijenen, uls dooi huere h/flieeren o/j vmuwen, om té ORtQQM ffc

restitutie en voldoemttge der onkosten en fatsen van

justitie, sullen si/u o/l wevden t/etibamltmneert eu »(/o0l* ouderdom ttfj tfebteeheu VOOt tien du nst tuin tle

(lomp. onnut en uem. tosten nul waerditjh sollen

wescn".

Zulke slaven iiKM'sh n len t-t-i slen" publiek verkoeld worden hui hel daer van komende le laten slreeken lot voldoeiiint»h oH' verininderingh \an gein. koslen".

De zorg voor een en ander werd opgnlrageii aan «Ie presidenten van tien Itaad van justitie en san Sehe|ienen.

iü April. Bepottfijf, dat de PtianQer teyters tege$U

ulle en een ym-lt/L. die ae/iet t eert suilt n lobben, \on- dei Onderscheed van (feestrhjtkr tijj weveldh/elie y>r/- »sunrn. sullen hebben te ronntssen en leijt tr sjireehen nu de nature tb r misdaden en verei/sch van de oude

.htrthin>e wetten**

Wie «Ie "Piuntier" regters waren. hlijkt niet uil «leze resolutie.

In slri|tl mei de mdies (pi hel u\ I mey n \ an alle \ reemde swervers en landlopers, die sigli in de l'riangrr landen

•soeeken ie onthotMteo en onder hei ki.ri fsn schynlieyfig- he\i haeiv hedriegeryen Ie plegen", hadden zij zekeren

«paap" en consorten wegens hel »vmwygefl en (.atmeinei en

1715. C. VAN SWOLL.

»v;m een omgekomen Bwerver* stecbta mei. ecnc geldlwete geslrafl. op irrnnd, dat zij meenden It'uvii personen van de "geestelycke ordre geene andere off huogere strafie als een 'geUlmrlr Ir BIOgBfl direrneren."

Ui April. Ilejialimj. */<// nV Preamjer hoofden, die werden aamjewesen en overiuf/ijd ses uurhen lanqh •een anders vM Ir hebben aan- en Ofhgehouden', zou- den eer hen ren cene boete van 50 rijksdaalders.

Deze hepaling, ontworpen door de fflttamriflhe Preaiiger hoofden, is door de Regering goedgekeurd. iODvenmiiderl de •eorrèctie, die dese regeeringh, nae gelegentheyt van saceken, •sodanige schuldige nog daer en hoven sal nodig agteu en •goedvinden op te leggen."

Ki April. Ilepalimj, dal de Preamjer hoofden tjeene andere passen mogten yresjmieren. dan die met 's Camp" "Zem'l sou de ivesen voorsten."

Kene uitzondering werd gemaakt voor de »p<Tja<kans. die

• uyt hel district van den Sousouhounaiii» al komen om in dal van Kalavia eenigen lyd Ie dienen off wel, aldaar gedienl

• hebbende, met een pasje off een teecken der Javaanse hoofden •of andersints te lande weder huyswaart keeren en geen

i|uaad bedreven hebben."

I!) April. Verbod voor de bedienden op dr builen- kaulorm mnlirsr inbanrlimjen%% le benoenwn lol die- nat en der (lampaunie, vuaral wanneer men van au- »dere sloffe is voorsteng

April. Ilepalimj. dal alle bouwwerken, ondernomen zonder voorkennis en ijoedvinden van de I lootje llege- rimj. zouden hamen raio rehenimj van hem. die deze ijelast had Ie Itetjinnen.

Onvermijdelijke reparaltën waren uitgesloten.

UfcfcL IV 5

00

1715. C VAN SWOLL.

ti Mei. YcrboJ iiifin provisionele lumwniingcn van He- genten *!<">> de dienaren der Compagnie lei Westkust run Sutnatru.

Deze intaodsehe beambten mncsirii door de Hoogc Begering benoemd worden.

25 Junij. Tneroeging van het district Djum/tang aan lu i regentschap Tji-andjoei .

Dit district, hetgeen vroeger een eigen hoofd, niet den titel kapitein, had -.'had. \a> altijd -een srliuylnesl van sweryfeW •en vagebonden" geweest.

Junij. Afkondiging van dm vrede met Spanje (vrede tutu Utrecht, Ü(> .///// I7li).

Wir in gtryd niet dil \ ivd«'.s-\ mlra- handelde, zmide zonder «ecnige dissimulatie, als perlurhaleur van de gemeeue ruste." geslrall wm den.

— - — Junij. Uitschrijving van een dank- en bede-dag wegens het sluiten run bovenbedoelden vrede.

) J til ij. Verbod tegen het betalen in Indk run credi- teuren nm insolvente boedels, voordat mugliging daartoe uit \edcrland was ontvangen.

Dit stuk* afkomstig ran Beereti \VlIn,n. luidt, als volgt:

Wij vinden prii ennlradilie «»ï legenslrydighyd in tnisr orders, ineede hieuwende, dal tjerne penningen van insolvente hoedrls in Indien, nn» <u>k ^eene ira^ieu niooiren helaald of al^e-jeven worden, dan np speeiale aulliorisatk en aansrhrv- vin^li ;m de re>perli\e GÉHieren, van waar soodani^en

tagolvente pereoonen mogie nytgevaareo s\n: êo aan de and re ,|r rours van justitie onverhinderi s\n

1715. C. VAN SWOLL.

67

\n.,r|gang moet hebben, mits hlyvende noglans <lo exerulien der vonnissen en sr-n leul ien gesurrheerd, tol dal alles brhoor- lyk afgeloopcn en de crediteuren, niet alleen in Indien, maar

ook in 'l Vailerlainl. geadverteerd en occasie sullen gehad hebben om hunne prelenlien op Ie geven, mitsgaders ons»' authorisalic ten dien eynde ingekomen weesen ; want dal is in materie van insolvente boedels aenile cours van justitie «•inerbiudei i voortgang te doen hebben, dat nameullyk -een crediteuren werden geprejudieeerd of door al Ie groole pnvipitantie van haare pretentien \ersteeken. hel welke Hol- lans /oude moeten gebeuren, indien inen de sententiën wilde fxeeuleeren ende gelden al^eeven. zonder dal de vaderlandsehe crediteuren tijd ol' oeea/ie /ouden gehad hebben om hun aglerwezen bekend Ie maakeii.

Dierhalvcn inhererm wij als nog onse orders, da! geene gelden, hetsy uyl kragtc van senlentien van den Raad van justitie of anders, sullen worden afgegeven als op aanschry- \ens van hier. en dan nog wel onder behoorlyke en sulli- «ante cautie de reslitucndo, indien uamaals eenige eredileiiren moglen opkomen, ouder of beeler regt hebbende ; dat ook geen sententiën legen den curator ad liles of sequestcr \au insolvente boedels eerder sullen mogen werden gcvecutccrd.

9 J 1 1 1 ij . liepalimj, dat de straf van aaijiscatie zoowel den afhaler als den vervoerder run vcrhotlene, particu- liere koopmanschappen tjold.

Dit voorschrift is alkomstiu van lleeren XVHn n.

12 Juli]. Afschil ffimj mor de tjcwcldiycrs van den Advo> caat-fiscaal, mor dc substituten ran den llnilluw en van den Lamldmsi , alsmede voor de cipiers van den Hand van justitie en run Schepenen, van het i/enol, op een jaarh/kse reeckeninife uyt \v (lamp* cassa" van het vnmj-loon tul 1 iiijten reaal votw eiken delintpieut,

68

1715. C VAN SWOLL

d'u\ door hen in tjevatu kenisse tjebratjt :i/mlt\ niet in stuet is 7 zelve ut/I sj/ne tjutjie of andere middelen, schoon doer toe ijeenndemneerl , Ic betuelen\

De Regering was van oordeel, dat -hel oneygen IBOOde /mi • hel artieul der Statuten \an Halavia, waar by die Indiende »voor ieder gevangene 1 reaal werd toegelegd, anders te »hegry|>eu dan syn <»|>sigl Ie heldien <>|» zodanige deliu<|iiant.en. »die nvt. ban mattidgelden ol ;m<l< re eygene middelen kunnen «voldoen, en dat zy voor onvermogende hare gagien en traetemen- len va ii d'R Cniiip. genieten, ><» als «lal de resolutie van 14 .hmuary 1689, in opsigte van *sCnm|i1. dienaren, die Dief iv «goede hebben, volkomen te kennen geelt."

20 Julij. lieketulmukintj nopens de vertint woordiutj. af Ie Ivtjtjen door de huilen-retjenten van hel Lazarus-huis

op 24 dol ij 1715. Zie overigens bij 14 Julij 1714.

30 .lulij. Verbod vour de buiten-kantoren leden van jnditieke raden zondei vertjunnintj van de Houtje Hetjerintj toon llataviti te laten vertrekken. — zelfs niet onder de itueualilet/len" vasltjesteltl bij de resolutie run Ja naar ij 1 7 I .

9 Augustus. Toepassimj oj> alle 's ilom^ jduutsen en residenlien lantjs Jaru' eau hel be/tatdde o/t lü!M) m>i>ens handel met vreemde Europeanen, enz.

De "frequente" vaart van Engelschen en Portugezen o|» J;i\a en de -stoute ondernemingen" van velen hunner aldaar Doopten de Hooge Regering tot dezen maatregel.

H> Augustus. Yerbttd lenen hel bouwen en afbreken van »dese off tjeene wereken" ojt de builen-kuntoren zonder voorkennis en vertjunnintj run de Hootje Hetjerintj.

1715. C. VAN SWOLL.

69

«"> September. Magthjing op den Dim leur-generaal Inru- ilen li' rerleenen Int hel medenenien run shunt en slavinnen niet 'Ie retour-violen naar tle kaap de goede hoop of naar Nederland.

*ür September. Gmgbbar verklaring van Brabandsche dueatons en Souvatsehe ropijen.

Te voorai irrknmeti syude de dilliculteylen en swarigheden. 'lie onder het gemeen llurhieren «»\er den onlïani: en ttytgave der nieuwe Brahandse dueatons of Philippussen, eo van gelykr °ver den nntfang en uylijave der Souralse silvere ropyen. die geslagen zyn na de regeringe van den overleden Mogol of koning Orang Serb, onder syne successeuren, Baduasiah, Jehaan Daarsiali °n den leirenvvoordiijeii koning Karorhier, nnaangesien de gem. nieuwe Brahandse dueatons ofte PUUppufsen in gewigl en alloy tuym boo swaar en deugtsaain zyn, als de andere Nederlandse dueatons. die in gebruyk en gangbaar zyn. en dal ook in liet *}toy en gewigt der voorsz. silvere Sourat.se ropyen. die onder alle de genoemde Mogolse vorsten syn afgeslagen, geen liet minste verschil bevonden werd, invoegen voorsz. diiliculteyten en swa-

l'igheden alleen voortkomen u\ | misverstand en verkeerd begrip °f wel, na 't geene, dal het naaste sebynd, uyt en door de riegelyke practyequen van Cbineese en andere woekerende Vrisselaars, die baar gewin en wfoeker soeken en vinden toor het inaeken van verwerringe en dese or gene speciën op vafoche voorwendselen en pretexten in veragünge te bren- gen, om die als dau heneden de waarde in te wisselen, gelyk uien verneemd, dat tot sonderlinge schade van het gemeen °intrent voorsz. Brahandse dueatons en nieuwe Souralse ropyen komt te geschieden, soo is't, dat wy hehlten gemeend daar tegens te moeten voorsicn en dier hal ven op den 5tn deser maand September in Kade mui India ook hebben besloten de voorsz. Brahandse dueatons ofte Philippussen, die ook door d'E. Conip' . ne\en> andere uyt Nederland na dese landen Werden aluesonden. mei en nevens alle snorlen v; n Souralse

70 1715. C. VAN SWOLL-

silvere ropven. dog geene Bengaalse, (ionnandelse of rlilors bny- len Sou ra Me geslagene ropven, somler onderscheid, gangbaar te verklaren, mitsgaders by 'sComp\ eassa te laten uytgevcn en oiufangcn. behoudens dat deselve sullen moeien hebben haar vereyschle deugd en gewigt, na den inbond van ons plaraal van den 0en May des jaars 1711, 00 daar van h>l stuiting van alle quade practyn|ueu en wegneming van I \v\ 11< lingen een ygelyrk hy publicatie en allixie van billietlen kennis t<- geven, soo als geschied mits deaen, nu t lasl en ordre aan een ygclyk sig daarna in den ontfang en uylgavc van gedagtc ducalons cn ropyen tol de daar op gestelde prys of waarde van 15 schellingen de duealoii en vyl schellingen de ropia, voor sou verre deselve daartoe hun wigl en alloy, na den inhoud'' van geciteerde placaal, sullen hebben, le regulieren ; en aan de respective Officieren der justitie om le letten < n beeofgeo, dat dese onse intentie en ordre len mille van het gemeen hehonrlyk aglenolgd en nagekomen werd.

ti Srplemlier. iils, In ijruttf vnu <ji>i'dcit "/> /nnihcf. Orlobcr 171'), weijens de aanslaande er/tedilie <de<jens den Mallabaarsen Koniiuj Satnmoryn9* m hel ver- dek van hvee ivtoHr-sclicjwn.

hu stuk i< gerigl aan dVerw. Preses des kerken raads

»fól Battróa."

!) September. Vernieuwde afkondiging run dr iwrr jihnnilm. enneemeerende de ihtujsvaerders™

17 September. Itepalim/, dal een naar Nederland leru<iUeerend Advaeaal-fiseaal van Indie eren veel

bagage mogi mèdmemen aU een lid in den Raad van justitie (t Batavia.

Ili hel reglenienl Op de k&g&gfi waren de lisc.taU « li olli- » leren van jllslilie sergelen.

1715. C. VAN SWOLL.

Tl

De gf'lijksldliiu; IkmusI Ir op «Ir merweijiiii:. ildt de res- •peetive fisraels iu ;i 11c civiele saacken mede sessie» en stem •hehhen ni dienvolgens als leden [van «lm Itaad van jiislitie| 0 kmmnt en moeten werden geconsidereer!.*'

28 September* Verbod tetjen het in dienst nemen op de veloHrse/ie/ten van inlanders nis matrozen, enz.

Dit verluid is arknm>ii<r N;m ||n>mi \ïl» •».

September. Ilepalimj, dat een naar Xederland overva- rend kind. onversehillhj of zijne naders in leven dan wel ni t't ii'den waren, niet meer baijatje dan een soldaten- of matrozen-kist, met klederen ijevuUL moijt mede nemen.

Dit voorschrift afkomstig fan Hoeren Wllnrn.

2S September. />V/w///////, dnl in Indie tjedetjradeerde dienaren van de (loinfHUjnie i>j> de terugreis naav Ne- derland als passaifiers moesten worden behandeld en sleehts êèw\ met klederen tjevulde kist mnijten mede- in men.

Dit voorschrift is afkomstig van Boeren Wil0™.

I Oclober. Eed-formulier voor den Seevetavis van

Boedelmeesterefi*

Dit formulier diende f « • I aanvulling van de Statuten van

Batavia waarbij geen eed-formtAer roor den Secretaris van

llonlrlnm >lrren \.e> vastgesteld.

By gebreke »an heler had men zirh in \oorkomende gevallen Hiel ile eed-formulieren voor anderen Secretarissen hrhol |>eil.

72

1715. C. VAN SWOLL.

Uitdrukkelijk bepaalde dan ook de Regering, dat dit for- imili<T aan de BataTiasche Statuten zoude worden toegevoegd.

Hef formulier bevat overigens niets bijzonders.

7 Ortobrr. Ilepainuj. dat de leden der Ihnuje lleijerimj, die voornemens waren -kleene presenten Ie versenden aen ilerselver "runden o/j bekenden in het Vaderland, »dner in na discretie en de intentie der lleeren Meesters sullen vermogen te handelen en sodanige casjens, /lessen ajj potten, hut/ten nader daer toe te •doen versoek, hielen toekomen min de gecommilleer- deus tot het noteren, mereken en afschcjicn van stulaniije goederen."

S OrtolM'r. Sluitimj run de vaart op Palembang voor de ingezetenen van Halavia tot nader bevindinge"

Tnt tegeogang van den » morshandel" in peper bad de He^erini* srbepen in bet vaarwater naar Paleinban*» moeten laten kruissen, wier onkosten allengs te bnng liepen.

IS Orfoher. Hepuling. dat gecommitteerde leden uil den Haad van justitie te Batavia, tot monstering van de retour-vloot :it li zeewaarts begevende, sleehls buiten- schaats van die vloot hunne vlag van de groot e steng mogten laten waaijen en geene sulul-schoten mogten geven, behalve voor hei strijken en, tiaar den wal terugkcerende, weder bijzetten hunner vlag.

In 1709 waren bij liet vitIh ', \an den Gouverneur-Generaal van Hoorn moeijelijkheden met deze vlaggen-kwestie voor- gekomen.

1715. C. VAN SWOLL.

18 October. Uitschrijving van een algemeenen rust- en Ivde-dag wegens het aanstaande vertrek run de retour- vloot.

8 November. Verbod tegen hei bedingen van liooger intrest dan Va of •ui/tterlgk" pet. 'smuands of van (i tot fl pet. 's jaars — Idem tegen corporeelc •beleeningen of verpandingen tot sluvemge of dienst-

haerheid voor zeker getal van pieren op de liehawen

tier mensehen" \ pandeling* hup.

Uit ecne «binnen *s Comp1 vestinge tol Tanjongpoura" ge- bisseerde obligatie was gebleken, dat men daar, in weerwil van het bepaalde op 50 Augustus 1697. 50 pet. 's jaars aan intrest voor geleende gelden eisrhie.

De woeker »\an hactzuglige mensehen" had <lerhalve niet

opirrhnildt'II

Unk pandelingsrhap was blijven bestaan, t« n spijl van de resolutie \an 1+ Augustus 1696. \v Ileijerin^ bepaalde nu:

1° dat de debiteuren niet gehouden zullen wesen \an zodanige, meerder hedongene intressen iets te betalen of hare gecontracteerde dienstbaarheid te agtervolgen of volbrengen;

2U dal de Collcgiën van justitie de debiteuren niet anders of verder mogen condemnecren dan tot de voldoeninge van het rapiiaal en sodanigen intrest, als na de nahum» der zaekeu en soininen billik geoordeeld sal worden, mil> innerlijk niet gaande hoven */4 pet. ter maand.

12 November. Verbod voor gecommitteerden tot afbe- taling van inlandsehe militairen gelden in te houden ten behoeve van crediteuren dier militairen. — Last op die gecommitteerden 'Ie afbetaling zoo nuuuwkeurig te doen plaats helmen, dat zij die. des vereiseht. met eede zouden hunnen staven.

74

1715. C. VAN SWOLL.

Vroeger Lrehrurden aBerlei, onwel lige handelingen hij der- gelijke uitbetalingen, len gevolge waarvan de inian«U« h<* inililairen niet kregen, wal linn toekwam.

17 December. Yerhod voor de buiten-hanloren Uujen hel in dienst nemen van hinderen , in Indiè yehoren of uil Nederland derwaarts aanqelmujt.

Zonder vergunning van de llon-c, liegering moglrn die kinderen nicl aangesteld worden »aen de penue, nog ook «andersins, hoedanig en onder wat benaming het zoude mo- rgen wescn."

Door ■haer j«»nkhe\ i" waren /.ij niel in staal de Compagnie Ie dienen en &068Üen dan nog tol liaeren koste leemi."

Velen te Batavia zonden hunne kinderen of jeugdige na- hesla; inden > np indirecte wyse na buylen plaetscu" om langs dien W8g in Compagnie's dienst Ie komen.

December. Itehendmahin*} nopens het verpaehten van

ie generale ên gemeene 'mcomtten deeer Moede Bto- iavi<r voor hef jaar ITKi <>j> ~>| Ihu. ITI'l en nopens paehters% hort/en, enz.

Dit stuk is eeue herhaling van het stuk, medegedeeld op bladz. 61. met bijvoeging achter candy suyker" van de wnnrderi: «van Java's oost rust, Cherihon en elders •meer, van wat plaats het sonde mogen wesen, buyten de "suykereii van Itanlam. die by de aanslaamle verpagting "Speciaal gesceludeerd eu oytgeeondari BdUen werden* sub den pagler daer san geen geregligheyd sal mogen Indien «of preteudeeren".

Zulks geschiedde op verzoek van den Sultan ,m Bantam,

die. als voornaamste leverancier van die suiker aan de Compagnie, liever met den Ontvanger en Sjahhaudar dan met een paehler Ie dorii had.

1716. C VAN SWOLL

7.1

-l .l.mii.irij. RegeUng der jutisdictié van hei Cotlegie van Schepenen,

•Oni na vermogen Ie wecren en af te snvden alle iw\ He- dingen en dispuien lusschen de respeetive collegien en Je • olïirieren van juslitie over hel poinrl van jurisdirlie, die nu »en dan nog komen <>or le vatten" bepaalde de Regering: 1° volgens oud gebruyk, dal alle personnen. hnylen «Irn diensl en gagie van d' E. (lomp. Bynde, sonder ouderseheyl heliooren lot de judirature \ ;i n dm huiverlijken reëler ofte Schepenen, onaangesieti iemand d' li. (lomp. hevnreus gedient soude mogen hebben; — alleen aytgeeoilderi 9ê sodanige, waar van sulks by speciale resolutie deser lafel anders verslaan ofic heslolen soude mogen syn; 2° hy eonlimialie, dal als dienaren van d'E. Comp.. in luren rang als anders, geconsiderecrt nullen werden sodauige gcqualiliceerde personen. lol Ópper-kooplieden en daar bovei) of daar mede gclyk slaande, die na een veeljaarigen dienst, mei genoegen deser Hegeering, haar ontslag en vrydoin \erso«:l en bekomen hebben om Ie ruslen ; doeh geensinls de sodanige, die legens haren sin dl meniime, om dcse of geene redenen, 'l sy potitieq of justitieel, huylen den diensl \an 4TB. (lomp. geslell of mei afgeschreven gagie van de buyten-romploiren herwaarls tresonden sullen wescn.

14 Feliruarij. Last op de kosters en doodgravers aatUeekenmg te houden van het aantal •cêroMen",

mmnnnh' men (NÉ Ie houwen hij de LerLrn hwmn.

De bedoeling mei dezen last wgs, in caa van Iwyfiélinge

»o| dispulon, den re-Ier dien aangaande een \v;i;ir gC&ny-

•gentsse le konnèn geven, waar op den selven reglsalmogen

■doen".

t

76 1716. C. VAN SWOLL

^1 l-Vhruarij. Bek&ubiwking9 dat Diakenen té Balavta op den 2(> Vebr narij 17l(i verantwoording zouden doen hunner administratie.

Zie verder bij 16 Februarij 1715.

10 Haart Bepaliny, dat het :e<jel run Weesmeesteren niet ander den Seeretaris, maar n,i,l,>r den l}resident ran dat eolletjie moest berusten.

Verinils «le Secretaris bewaarde de verzegelde effecten, vond de Regering bedenkelijk hem in hel bezit \an hel zegel te laten.

Voor het zegelen van afgaande brieven kreeg hij een ander zegel. «van form en merk ouders* ;heyden'\

."I Maart. fiepainuj ran de hoeveelheid tarwe, welbede Balariasehe brond-bakkers maandelijks ran de lletjerimj /noesten koopen.

Ten gevolge van morshandel bleef de Regering met hare Kaapsrhe tarwe zitten en moest die, «meest vermylei l svnde", met groote schade »laeten springen".

De pnenalileil was sliiilini; van de bakkerij.

Geene soort van tarwe mogten de bakkers, toenmaals 11 in getal, afwijzen.

I)e prijs van hare tarwe \erminderde de Hegerini; Ie gelijker tijd van 80 tot 65 rijksdaalders het laat.

I)e hoeveelheid tarwe, welke de «gepreviligeerde" bakkers anderen waren er niet; moesten knopen, bedroeg .**>.> lasten per maand.

21 April. VerauiiniMj voor tien hadji' s »van verscheyde •natiën, huylen bekommering" te llataria aan wal te komen.

De Regering verleende deze. blijkbaar zeldzaam, vroeger welligi nooit voorgekomen vergunning om »geen te grooten

1716. C. VAN SWOLL.

77

•ongenoegen Ie geven, niet alleen aan de hier gesetene. Mahomelaause officieren en gemcene, maar insonderheyt aan de omgelege vonten fin die serie 68 gesintheyt, dc-

"welr.ke aan diergelyeke knapen doorgaans een meer als hHaemelyk allarhemrnt betoonen".

7 Mei. lif/mHn!, (l(lt !l'rti ^ompntjnie's dienuur zijn emolunwnt oj)e ruiulsoen' inotjt laten eoortlonpen van het eene. jaar in het andere.

N;i bel duitefl der boeken zoude hij daarvoor geene ver- goeding mogen eiselien. «ten ware d' K. (lomp. in ell'eete dal geheele jaer geene drancken aen handen gebed mogle

•bebben^

27. Juuij. 11,'jiiiluH^ dal \'<rs- <>/ l}<H>ilel~meesteren9 Ctêr&

lor ad lites, Secretarissen van justitie als set/uesters over insolvente boedels en •generalyk alle. die ///// »krutjte van hun ainjfl eenitje administratie van boedels

eomin'leert'\ eenitjen boedel van overledene of insolvente jH'rsunen n>or wauk-loan of ^toesitjl van rlem/nen" niet h oaye r motjten bezwaren dan met twee toesientlers

of elertfuen\ die ten lust,' van den boedel zouden tjenielen ieder 1 \ rijksdaalder fier dutj en niet luntjer dun tjedu rende :es weeken.

Gewoonlijk werden als wakers in een boedel of sterfhuis gebruikt twee klerken, die ieder een rijksdaalder per dag ontvingen, — eene gewoonte, welke niet opeenige «lystevau "salaris", maar op eene »oude usautie" rustte.

Boedels of sterfhuizen \an weuiig bedragen" werden hier- door »grootelyx beswaar!" ; en om ■ legens diergelycke excessi\e en ganseli oneygen lasten \e \oorsien" vaardigde de Kegering l»oven omschreven bepaling uil.

Indien na zes weeken een boedel nog niet was »geret ofie »te gelde gemaakt*', moesten de klerken dien blijven bewaken

78

1716. C VAN SWÜLL.

• voor hel bon* dal sy van d'E. Coni|>. nl vnn liaan* Mpti ie Collegien" genoten*

24 Juni} Bepaling^ derf, t/j cas van erfenis ab inteslato de. \mrtie der de/ieieerende linie, o/> reeehenimj van -onbekende erfgenamen ingeschreven :gnde% in de cassa •van de Comp. moet gehragt en bewaard werden -ad opus jus habenlium, sonder mor of in plaats van •dat regl ecnige cautie aan te nemen".

De/. Qltepraak, Bfkomsli^ van lleeivn XYJIn n. was iiegroml o|» -ren ouil rn hesleelen n -i. h< | welke hier le lande [Nederland]

door bet lange gébroyk en verecheyde dèeieien is geconfirmeerd.

iiamenJlyk, dal, huilen inslilulie in malerie van sueressie al» intestatn, naar den aanl van 'I Srhe|iendnms-rcgl 60 de potitkque ordonnantie, waar in de successie hy klooving in linifin is

vaslircsh'lil. dr eene linie niets roemeen lieell mei de andere: sul\ de pórtie der defiriecrendc linie nooyi aan deextcerende kan aanwassehen. maar op rekening van nnhekendr ei Toenamen moei worden ingeschreeven, die in der lyd nog souden mo^m o|ikomen: welk regt door geenderle\ eanlie kan nl' mai: gelaxeerl, verandert, veel min weggenomen werden".

In strijd mei die uitspraak had de llaad van jnslilic Ie Batavia in 1 7 1 4 een vonnis geveld.

%é Junij. Verbod Voor den Hand van /usttlie te llulaviu mri briefjes le stemmen. Last op du n Uaad de behandeling van :nl;en uil ie stellen, wanneer het grootje deel der leden bij eenige zitting aa l tegenwoordig nas.

Ue/r voorschriften fcljn van Heeren \ ' lln* n afkomstig, die Weesden. dal hel stemmen mei hrieljes «veel inishruyk sonde

• konin'ii invoeren".

1716. C. VAN SWOLL.

7 Julij. Last op tien Sjahbandar aan de kapiteins en verdere officieren van vreemde schepen. bij aankomst Ier reede /talaria, mede (r tleelen, dal mi j/der run haer preeise en sander nalatiijhcijt sul moeten ahserveven til atjterrobjen de vaste en abjemeenc nrdres deser •plaetse, son tul het vernaaien van alle vriemdelingen aan boort van luuire schepen, soiuler ijmant aen de wal tc laeten verblijven^ als sich te onthanden van uilen handel o/j neijotie met innlccdaencn o/j 1 dianieren en imjcsclcncn van dese plaetse ofte de Lomp. % dewijl men dat alhier niet permitteert: en wijders ook in het "laeten besiytigen o/J visiteren van alle aff cn aan vae- -rende vaartuygen, van en nae luiere scheepen, <>// dat *men bij de eerste overtreding de sodauige, die siijh «doemen sal schuldich maken, niet meer sal toclnelen •met liaere vaartuygen aen de wal te verschijnen, nog •ook vervolgens Ie deser plaelse meer te genieten hel minste aerief]\ selvs niet van waeler en hranlhont".

Aanleiding tot de uitvaardiging van dozen last gaven <lc oriitalileileu. gepleegd «loor de opvarenden van een Kngelsrli Schip, wier aanmatigingen de Hegering, ter voorkoming .m iiiocijelijkhrden in Europa, aanvankelijk niet zaelile middelen, doeh te vergeefs, bad getrarhl tegen te gaan.

Eindelijk was de maat vol. waarop de He^erini; niet langer

stanelde, »dewyl men, nae het ragt der n<«i< 'keren, in geenm •deele gebonden, nog ook gesin! w is sndanigre insolenie stnui- » heden langer sonder legenspraecke enbeltóiingevan eenregt-

"iiiaetirh resentimeiil lë p&fltt Tm".

IS Julij. Itekendmakiiuj. dal de biiilcn-rctjenlcn van het Lazarus-huis op 2:2 Julij 11 \i\ verantwoording zouden doen van hunne administratie

Zie verder liij 14 Julij 1714.

80

1716. C. VAN SWOLL.

24 Ju lij. ftepaliny, tint, des vereiseht, non re/Hiirwremlen kisten, volyens de voovtjesch reven vorm en tjrootte, van Hetjerinyswetje zouden woi tien verstrekt.

Hel kostende dier kisten zoude op de rekeningen der repatriërende!! gesteld worden.

4 Augustus. I \ erbod teyen het overvoeren met (lomptujnie's sehepen vnn bedevaevs ojj peltjrims, die het yrajf vau Mahometh /<>/ Meent hesoyl hebben'.

hit verbod werd uitgevaardigd, »aangesien sodanige swervers «alhier maar sehadelvk syn om haeren aanhang onder de Mohomedameir.

18 Augustus. Lust op dm (ie< •ununilleerde over de zaken van den inlander toezitjt Ie houden over de inlanders, die zieh »sonder jmauts jtennissw' yevestiyd hadden np de eilanden Enyelseh Onrust, Amsterdam, Hoorn m liotterdam.

Eens of tweemalen 'sjaars moest hij zieh naar die eilanden hegeven of een gemagtigde derwaarts /enden om » te vernemen wal 'er om-aal. en Ie verhinderen, dat andere, als de • tegenwoordige bewoonders. haar op deselve meer ter neder ■stellen, sonder daar toe van behoorlyk consent teer -Itegering \onrsieu te wesen".

Septemher. Sudere bepalintjen napen* de bagage van vepatrierenthm, — Verbod h oen het in dienst nemen van inlanders op de retour-schepen en te.tjen het ovev- roeren van slaven naar de Kaap de <joede hoop.

In gevolge last van de Heeren SLVÏP** vervat in hunne brieven van 9 Julij en 18 September 1 715, maakte de Indische Regering bekend :

1716. C. VAN SWOLL.

SI

Eerstelykj dal hel ia «Ie expresse ordre en begeerte van Welgem. haar Eil. Ho. Aglb.. dat BOT ygelyk der repat rieerende

luyden. die niet voorsten sullen weten van kisten, dtfie Eu hel

Vaderland na de maal van jders qualileyt syn gemaekt en gebrand, de sodanige haar alhier hy ff E. Comj». en geene andere van deselve sullen kofinen en moeten voorsien, dewyl geene andere alhier h- lande -emaekle kisten door de daar toe gestelde geCOmmiUtvnlens sullen mogen werden gemerkt ofte gebrand Hl aaugeleekend : sullende een yder, die een of meer kisten Ha syne qualtleyl benodigl sal wesen, deselve kounen bekomen h> de gestelde geeommil teerdens in hel suyker |>akhuys aan de equipage werlV, daar «Ie branding «Ier kisten geschied, ten pryse als volgt, te welen:

i kist, lang 6 \oeien. boeg eo wyi 2 voeten rynbndse maat

en vierkant in den haak gewei kt, voor f 17:19:12 of rd' &7/g. I kist, lang 4' , \nelen, hoog en wvd 1 voelen, voor f 1G:7»: 1 7» ofte rd«. V/s.

1 kist, lang 4f/2 voeten, boog en wyd 1 Va voeten, voor

f 15. — 8 ofte, nk B. I K i > l . lang 4 voeten, hoog en wyd 1 f/i voeten, voor f 1 4:2.—

olie rd\ 4s/4.

I kisl. lang .V,', voeten, hoog en wyd 1 voet en 4 dus mm.

voor f 13: 8 — ofte rd\ k% I limmeikisl of pothuys, lang 31/* voeten, wyd voel.

hoog \an aglt-ren 7>o. \an voren 20 duymen, mitsgaders

bet sehuyne bovendeksel breed 14 duymen, voor f 9:17.

8 ofte rd\ $% 1 liinmerkist of polhuys, lang 7» voelen, wyd 1 voel, hoog

\an agleren 21 en van voren Ij1/* duymen, mitsgaders

bel BCfaayne hnxendeksel 10!/2 duymen breed, voor f 7: 1 4 —

ofte nk is/t.

BB BUlkfl <»m deselve MUD ged1. geemum 1 1 eerdens i ff 1 ennlahl te voldoen of wel oinme daar \oor op reenj : van soblye belast te werden, na vders gelegenthey t ; dog sal aan niemaui meer of andere mhh'1 s in kielen verkogl ofte \erslrekt mogen werden, dan die de versoekers, soo in getale, als groole. by bel bekende

Dl. tl. 1. 6

8i

1716. C. VAN SWOLL.

reglement sullen wesen gea< cordeerl selve Ie voeren, «*n geene andere.

En nademael men in de jonaste Iwee jaren reets diverse quade praclyrquen omtrent de aangehragte kisten heelt ont- derkt. soo werden lot weeriuge \an den voort gank van dien de gecommitteerden^ tut liel merken, liranden en aanleekenen der hagagie I»\ desen niet alleen ernst ig geordonneerd naauwe loesii»! Ie honden legen quade en ongeoorloofde praelyequen in hel aanbrengen van kisten, die niet na de maat en regt op in den haak gewerkt, maar onder \an een meerder xwlle of met duhhele hodems en op andere bedriegelyke wysen sullen wesen gemuekl ofte loegesleld, maar ook tiaar en ho\en wel speeioel geaulhoi -iseerd en gelast om alle sodanige voorkomende

kisien <loor midden te durn sagen, omme 'i fr] geheel et ten

deele ten tweeden maele ter hedr iegen e niet weder npgemaekl eiule mislu iiy kt Ie konueii werden.

Ook weid hy desen hekend gemaekl, dat hel i> de express- ordre en begeerte der lleeren Principalen, niet alleen dat de tknmerkisteu of polhuysen «Ier seheeps- en hu vs-tiuiiuerlieden voorlaau op de hier voren hesehreven maet gemaekt en alleene hij <I'K. Compagnie gehaehl sullen moeten werden door de geene, die daar van niet svn voorsien en deselve nodig hehhen, maar ook dat die, even als alle andere kisten, sullen moeten werden gebrand en aangeteekend, mitsgaders ook \oor de hrandinge geëxamineerd en beswil, ol daerinne wel geiioegsame goede en hequame timmergereetsehappeii >\n gelegl. waarxau haar die wereklieden hy nood op de ro\se tóudfeË bedienen: en hier op hegeren wy. dat door ged1. geeonimilleerdens dan ook tot voldoening.' \an haar Kd. Hoog Aglh. intentie niet alleen >al moeien weiden gelét, maar dat deselve ook sullen hehhen af te wysen en niet te hranden of aan te leekeiien sodanige I immerkisten, die niet van de vereysle gereetsehappen voorsien, maar gevuld souden mogen syn met goederen \au negotie.

Voorts werd ook een ygelyk geadverteerd hel herren der

Hbo§ VA. Ihvren Prindpalen te weeën* «lat roortaen iHe ge-

1716. C. VAN SWOLL.

85

degradeerde of gesententteerde |>er$ooncn, die, 't s\ opordreof eygen uTsoek, na het vaderland sullen overvaren, niet hoogcr sullen werden geponsideiieerd als passagiers, en dat ook aan een yder van deselve niet meer sal mogen werden geconsen- teerd als eene gemerkte kist • waarin niets anders sal mogen wesen dan geinaekle kleederen en plunje, scboon ymand I »\ liet reglement een meerder getal na syn voormaels bekleede qualiteyt en dienst suiiili* mogen wesen vergund en loegestaen: eu hier op is onse begeerte, dat door de geeommitteerdens mede gelet en voor sodanige gedegradeerdens en geseu ten lieer- deus ooi niei meer als eene kist, na de geweee qoatiteyt van sodanige gedegradeerde of gesententieerde personen, voor een |>ersoon gebrand olie gemerkt sal mogen werden.

Nog weed tol narigl en waarsebouwinge voor alle fhii\s varende dienaren bj deaen geadverteerd, dal pepwxmen, die geduurende de tflmys leyae l»\ eved}den of andere toevallen komen op te Ireeden tol andere diensten en lioogere qualile\ t, egler geene meerdere o| groot ere kisten tiisselienwege sullen moged kopen of niaeken en na bel vaderland overbrengen, als waarmede s\ van Batavia, tleylon, ete. sullen wesen af- geween, pp verbeurte van alle die meerdere kisten en 'l geene luiyleii bel gemerkte en aangeleekende op Batavia ol (leyloii in het vaderland sal werden aangebragl.

Ook in Ik i dfi liegcerte van voorin. Heeren Vi int ipalen, dat aan yder kint, dat naliet vaderland sal werden gesonden, bet sy dal de onder- n<»;j in liet leven oioverleden sonde mogen wesen, sonder eenig oudersebeyd. niet meer sal werden loegestaen over Ie brengen als een soldalen ol' matroose kist, lang ."">'/•>

voeten en hoog en breed i toet en 4 duvmen, dewelke niet anders dan mei plunje en gemaeckte Ueederai sal mogen vreeën

gevuld: en ingevolge van dien werd ook de gestelde geroinmil- leerdens b\ desen speeiael verboden eenige meer ol andere kislm aan eenige kinderen te permilteeren of voor deselve le doen merken eu branden, van boedanigeii »|ualilevl de ouders geweest ol als nog SOttden mogen >\ n.

Evndelvk werd nul, nog by desen bekend gemaekl, eeistelv k

84

171G C. VAN SWOLL.

«lat ie Hoog BI Roeren Sevè&tbienai* bj rernieuwing ;m

voorgaande ordres, speeiael hehhen gelieven te verhieden lift

plaatsen vau eeniga swarten of inlanderen in ilen dienst rëta

il'E. tlnniji. np haere reloursrhepen : en dien\ olgens w« -nl. niet alleen den Equipagiemeesler gelast daar voor snrge ledragen,

maar nuk de schippers der retourschepen speciaal verboden

deselve over Ir voeren, op peene, il.it de gagie, die door de

aodanige op de rinisv n->.' Btd wesen verdiend, ten haren laste gebragl en uyi hare eygene gagie sal werden ingehouden en foldaen, novene hel vereyste transport en kostgeld toot de

reyse om weder herwaart over te kunnen komen.

En ten onderen, dat ook, \olgens haar Ed. aansrlm \ m om

!«• Bluften dü evernuttigen vervoer ;m daten tan kier na (lal»o de goede hoop en de stoutheyt, die onder bet pretext

\au drselxe aldaar \v sullen \erkopen. gepleegd werd in den rlaiidestinen \er\oer dersehe Of op hel hesl met helalinue van hel halve transport en koslgell van daar na het vaderland een ygelyk der repatrieereude limlen Wé sperialyk werd \ei hoden eenige slaven, hel s\ < » y t^cfl ofte andere loehehoorendr, na C.aho de goede hoop mede te nemen, dan die daar toe Bpetiad verlof en ordonnantie VM den lieere hireeleur lieiierael hekomen sullen hehhen. op peene. d;il alle ander>ints mede genome sla\en of slavinnen aldaar ten profyle van tTK. Compagnie geroufisqueerd en aangehouden of verkoel sullen weiden, na het meeste voordeel rad di C,omp . en haren diens!, hehalven dat de overbrengers van sodauige slaven, waimeerse hun selven niel sullen loehehoren, daar over ook aansprekelyk en slraf- haar sullen wesen, na gelegenlheyd en hevindiiige van saeken; weidende nok een fgolijk, die na hel xaderlaud xerlrerkeii en genreen wesen sal een slaaf of slaxin lol syn remark en dienst mede te ueemeu. gewaarochettwd < n bekend L'emaekl. dal sulx alleen Ie deser plaatse, in raede van Indie, olie lol tiolomho |»\ den gouverneur en raad versogl en verkregen sal moeien werden, onder helalinge van hel volle geslal lieerde transpor! en kostgeld, soo voor de heen als wederreyse : dewvl men aan (laho de goede hoop daar loe -een meer eonsenl

1716. C. VAN SWOLL

85

sal nmncn verleenen "II Uwslaen, dat van daar na het \adei land werden mede ueuomeii meer of andere slaven o| slavinnen, dan 'le siMlaiMLT. ilaar aan «lal alhier dom mis o| op Keylon door den gouverneur en raad sal hlyken geacronleert, en voor dewelke <*>k sal hlyken, dal alhier nf op (leylon iti 's Gunp\ rass a hel

geslatoeerde Uranpeii en kostgeld na de or&re betaeii nd svn." Dil si uk is in druk uitgegeven.

ï> September. Vernieuwde a/liondifjituj van de plakalcn

l)circf[t'n<lr ie thtofë vaardèn"

2;> September, Iiepalimj% m// wiew /viw vonnissen, (je- fjfi/j r/r A'w?^ r/e f/oer/e /inn/i, faw appelleren f/r// Mm*/ /v/// justitie te Itatavia.

hu voorschrift afkomstig van Hoeren X Vllncn.

10 Oclober. lUts< hrijrimj run een nlijenieenen rust-, en bede-d<nj weijens het aanslaande vertrek van Je i ihm r-rlnut .

15 Oclober. Tm In hli/n/en nj, ,le ronrsehriften nopens de Ixnjage van repatriê muien.

Deze toelichtingen zijn in de verzamelingen van placatm. berus- lendr in lui arrhh'f Ir Itatavia. opgenomen en worden daarom "«•k hier opgenomen, hoe/eer niel blijkt, dal die toelichtingen

lor kennisse van hél publiek zijn gebragt Zij zijn verval

in den vorm san Mailen en antwoorden en luiden, als volgt :

Een gesepareerde vrouw van Ken gesepareerde mouw van

ceti ondereoopman sal mogen een onderkoopman mri een

Uiede nemen een enkele kleer- kind. hoe veel kisten mag die

kisl. \an groole. aK ren onder- mede nemen, hoe \t el kelders

koopman is UNgOBtaOI, dog en potten mei aehluaerf voor kind of kinderen niets.

86

1716. C. VAN SWOLL.

Over de pollen heeft men sig verklaard by de voorgestelde vragen van den 24rn Octobcr 1714, vrage Ivvce, daer men

i~ aan gedraegl, niet byvoe- iiiiiiili. «lal men. om Ie stuyten de gcnolecrdc verwisseling, de potten haerc hooglc sal moeten W06tèn ÉdD die noteercn byde lysten en recipissen, opdat de Herren Mr, groler pollen voor- komende, als hier syn loege- siaan, die konnen aanhouden of stukslaan, gelyck ook den liseaal door syne bediende aan «Ie sehepen alhier sal konnen en moeten deen loesien. dat geen grooter |>otten werden overgenomen, als gebrand syn, maar dat men die aanhoud of afvvysl.

Dit is soo gesteld en gcor- donneerl na het voorschrifl der Heeren Sevenlhiene by missive van den 28rn Septem- ber 1715, cn sal ligt na te komen syn, met daar over te laten gaan het .oordeel van een der basen of mccslcrkncgts der huys of seheeps timmer- lieden: en legens hel veran- deren en vullen der potlmysen met negotie goederen in plaetsc

De vertreckendc lieden, ons ccnige pollen met afttchiaffl of diergelyke slag, met plank jes of horretjes daar aan han- gende, «mi te branden brengen- de en vvy die behoorlyk 1m> vïndende, merken en branden die plankjes, en sy nemen die soo weer na haar; dog L'huys komende, s<»<» konnen ilie plank- jes weer aan heele groole poreelynen kaspolten gehangen werden, en wy daar door ge- suspecteerd werden van onagt- saamhevd . nf grontr loegovenl- heyd: sullen vvy daar over ook t enige vcrantwoordingc we- gens haar njisslag hebben l

o.

By het plaeaal san S Sep- tember en onse instruelie van 7'n dil<» 1716 werd gesegt, dal delimmerliedenspnthuyseii, alvorens gebrand cu gemerekt te werden, door ons, gecom- niilleerdeiis . sullen moeten g'examinerrd en besien werden of daer inne wel genoegsaame goede en beipiame limnierge- gereedscha|ipen syn gelcgt, waar van haar die werklieden

1716. C. VAN SWOLL.

87

van licivHsi happen, ^ullni « 1* v Bèdren Primipalen konnen voorsien met liet liglcn en '•«Hilmihlrn vttl sodanigc goe- deren van negotie op haerc Hmyfl komsle.

h\ nood op de reyse soude kon- pen bedienen eet.; maerdewyie

de gecommitteerden* Imn met verstaen op de h«u <];i n hedt-n

van die gereeisr happen «mi wal qpanliteyt die timmerliedens op sodanigen reys syn bcno- digClide. hehalseii «lal (Ir tim- merliedens, qnaadaardig synde, sotiden konnen sodanige kis- ten volgens hel mpiisil by • Ie geeoinmittcerdens hengen en nae de brandinge die kisten mei wal anders of negolie vullen, dat degeroinmitteerdens niei sullen konnen beletten, en daeroni hoopen wy dierwegeu met au8preekdyck te sullen zijn.

hit \N.nl gevonden by het

plaeaat ffffl den 0" NoNember 171.". nainentlyk na de ipia- lilevl. diese hebben Inkleed voor hun vrv worden in 'stomp, dienst of wel daar na onder de burgeryc, dog gemeene tan - gen en ambaglsluyden, die men niet kan reekenen eeni- gen rang of distinctie te ine liteeren, neNen^ hel gemeen. <'ii niet hoogcr.

Ook behoeft een molenina-

Borgers, die mei vnmw en kinderen n.i hei vaderland ver- treeken en volgen> ordonnan- tie haer transport en enstgeld <ien de Compagnie voldaan hebben, wal mogen die mede neemen en hoedanig gernnsi- dereert werden '

tien molenmaeker of andere amhagtsman. die by het pla- eaal niet bekend staen, hoe sullen die geeonsidereert wei- den, Nvat kisten haar toestaan f

S8

1716. C. VAN SWOLL

ker o1 andere airihagtanan,

lui\ lenhuys <>f seheepslimmer- Beden, geene kisten voor hun amiiagl. en daerom sal hun alleen loegestaen werden een

kisi na haere gftgie, vnn 4 of 3f/s voelen, sonder meer.

Dit is mede h' \ lilden h\

h. t plaeaaf v.m den B n No-

vemher I 7 I .*">, Ie welen, 1 1 . t ilo

ijdalile] i N.m haere overleden

mans. sehynende dese v ratje gansrh nodeloos, ten minsten seer duysler.

Fredrick Brommer, gew.

haas van de wapenkamer. s<{|

moeten werden behandel! nae

«Ir sententie, die hy dJuslilie ten synen laste staal Ie vallen of wel als[een gesuspendeerde: anders soude li\ moeten In !» hen, 'I geen een opperst unrman loegestaen is.

Abraham \V\n> nd mogen

vervoeren, 'l geen een onder- . (M.j.m.ii) werd vergund, en

Ben Bdndiardiér sal mo- gen betten l>et gelicetttte^de aan een Cnnstabel, sonder meer.

Weduwen \an Komp . die- naren, hoe moeten «In- geeon- aidereerd werden? EJoe red en hoe groolc kisten mogen

\ Helften : ol ook iels anders

meer. soo haer mannen eenige

aamftin gehad bétten!

I' i «di uk Krommer, gew. baae wua de wapenkamer ;

Abraham \Y\n>. gew.onder- koopman, en

Ken Komhardier. die dertig

guldens ri maanda wind. hoe- danig Botten geeonsidereerd weiden en wal magen mede

nemen '

1716. C VAfj SWOLL

(\ OcIoIht. Ilepaling, dat aan (lompagnie\ dienaren, die bij inlandsehe nonnen onechte kmdereu hadden verwekt, geene verlossing nam NedêrïaijA zoude werden verleend.

Üc Regering rólde 'deselve l»y en aan baere kinderen •geallachccrt houden, ópdftl andere sig daar aan mogen spiegelen imi wagien voor diergelyke blockcn." Hel aanlal dier kinderen was zon/eer lot^nmiiien. «lal

•in korten [lijd] meei ris Ben armhays daer veorverejBcliea ■sonde". Van Samarang wilde hel liesluur aldaar een 70lal lc gelyfc naar l»atavia zenden mn aldaar doft1 dr Diaeonie

onderbonden le worden* nü \rees. «lal zij anders, «na den

"II. doop le hebben onllangen, onder de Javanen in hel

BMahuinelisdom souden moeien vervallen". Maar Malaria had genoeg aan hare eigene bedeelden.

10 November. Last op hel (lollegie ran Sehe/kmen zorg te dragen, dol hunne tprommitteerdrn geene opdragten ran landerijen of opstallen passeerden, don »iraer af

•na tl' ordre bhfken salt dot wegenu <//<> verhoop aan

'Heemraden de behoorlgke hennisse gegeven zal zyn." IX Derember. Last op den Itailluw en den Landdrost

te Hotorio te zorgeM% dol olie wog&i en toegaihgen

r,tn bruggen en st roeten, so Ion/ten als binnen de stad, werden zugver gehouden i on alle belemmeringen • ti niemand toegelaten werd sgne Imtl 'upies of kraemen

4e stellen binnen de pnlen. die >nen ran 's t'.omp-.

•Wegen dom den roogmeester daartoe aan alle voorname plaatsen ran de meeste passagien sal dom stellen.''

Verre fatten Ar van oiids bepaalde limilen had men

kramen en stalletjes opgerigl; maar dn Regering wilde hierin

90

1716, 1717. C. VAN SWOLL.

geeae verandering brengen, omdat de pacht dor groente- kramen en winkeliers dientengevolge sedert eenige jaren voor bijna de helft verhoogd was.

De bedoeling mei dezen last was alsoo bel imsbt nik hiiinen /ekere perken ft houden.

Itailluw en Landdrost ontvingen dezen last door lussrhen- komsl van hel (lollegie van Sehepeneii.

I Deeemher. fréftüwdiilfcftlg nojpen^ Ad verjmchten van de •generaleen tjemecne incomsten deser sleede llahivia" Mor //(/ /</<// 1717 o/> 31 Der. ! 7 1 4 > r/j //<>ƒ><•//.< pachters.

borgent vu:.

üil stuk is eene herhaling van hel stuk, medegedeeld op hladz. 74. met bijvoeging, dat een »ygelyk syn pagt ter behoorlyker lyd. namentlyk alle maanden voor den aglslen van de maand, promptelyk sal moeten betalen, sonder daar

• mede meer te trayneeren of talmen tot den 15'", 20' n en verder in de maand, nh de Compagnie niets te voren

• blijft, ol dal andersinls naa den a-lsten der maand daar «voor, sonder eenig aausicn ofl' verder uylstel, paratelyk sullen

• werden geëxecuteerd."

8 Januari). Last "/' dr ÉBXOgjhM&tê larnjs dava\ noord-kust raartuujen% geladen met suiker, te raarzien van een tfclcide-hric/jc, inhoudende eene spe, i/ientie van de hoeveelheid en soort der imjeladen suiker, en ijcene eerste en tweede somt suiker, die van \s (lomp . 'ja- diiaje Liatnen :(///." elders dan naai Ituturin te laten vervoeren.

Hél medeleven >an ueleide-ln ierjes was reeds «ontrent de ■ Palembangse peper-xaerl uv-en mei goede vrugt [legen hel smokkelen | geprartiseerd."

1717. C. VAN SWOLL

91

10 Januari). Magtiging op den Ontvangcr-Cicneraal aan dv bedienden der pachters zoogenaamde nacht-briefjes la verstrekken, houdende vergunning om des nachts zander licht te gaan buiten en binnen de stad als- mede op de reedc. tot het ontdekken van sluikcrijen.

De gewoonte tot het uitreiken van dergelijke briefjes Ikv Itónd reeds, maar & Onhanp-r bad d.i.ir <>nlrnil i;cen vaste Ofdre" kuniHMi ontdekken.

Urm werd spaarzaamheid hij hel verstrekken ilin* briefjes aanbevolen c\ bovendien »sndanigen klaarheyl in hel opstellen

van desehe. «lat loor andere of de genieters sclvcn door over- »gifte .il> anders ni* t katoen werdefi misbruykt."

If) Januari). Bepaling, dat Weesniecsteren niet meet mei gedrukte briefjes, maar met 'geschreren rollen' door bidders of aansprekers zouden laten bekend maken het overlijden van personen, wier boedels <mdcr hun beheer kwamen.

Aanleiding tot deze bepaling gaf bel zeer ongepaste gedrag van den boekdrukker, A. L. Loderus, tegenover Weesniecsteren.

22 Jannarij. licpaling, dat de rang-orde der leden van

het GoUegie ww Wèeimceêteren mode zijn als die

van andere, ijcmengde eollegien van \s (lomp\ dienaaren *c// borgeren. te weten over en weefer, eerst een die- naar en dan een borger".

1> februari']. Vernieuwing van den last. negeren bij resolutie van li September HiOi, tot hel jaarlijks elimineren der si>hlij-l>oekciL

Die last was niet alken boe langer hoe meer in verval <n buyten -ebeiiL'i'iiiNse" geraakt, maar zelfs bad men op de meeste plaatsen »srhroomteloos en appareutlyk met opsef in

1717 C VAN SWOLL

strijd daarmede gehandeld. »so in li«*l doen van onivdige «n •overtollige vei >i r« kkiuirni. als dom andere rerraymenisseo

ill wanvoeglykheden."

Hij ui nergens maakte men In brieven of resoiuiien van «le examinatie meer gewag.

Bezwaren. door lu i Opp< Thoold van hel generale BOhtt)- kantóor le Batavia telgen dr soldij-hoeken tit-i* butten-kantoren geopperd, liel men alleen dóór dén soMyrboekbooder be- antwoorden! solider deselve in Rade te brengen en iaarovei

Ie hesoigneren."

De Regering gelastte na bovendien, wanneer jmanl door

«irreguliere en Ie rnymen verstrekking op 'l slol ;m rreke-

•ning le foaed Blaatj bel agterstal pen «ril. Cotnp. dadelyk «te doen vergoeden door degene, die desdve verstrekking lü^efl

»geordonneerl."

\ rerd die lasi niei nageleefd, dan zouden dkj »agtetstal"

en ook alle andere vei >n\ iiiniissni >.»nder COIlimeulie" op den polilieken Haad »samentlyk" verhaahl worden.

Die K;wid morst «een heknopl. dog duvdelvk relaas" ovei zenden, inel h\ voeging s.m een g'aulhenliseerd afsehrill van

de daar olrer gehouden besoigne" en de beantwoordBtj der van Batavia uit gemaakte aanmerkingen «mei mafcanderai"

onderleekenen.

15 Kehruarij. Uekendmakimj. dal de Diakenen Ie lla- tsma op dan 17 ' h-hmanj 1717 openlyk verant- woordimj zonden doen run hnnnr administratie*

Zie verder hij 16 Februari] 171Ü

|(> l'ehruarij. Last om in de BOldifboekeA mini in

lui kohier pon de Kouter éèt 0« /. Contpoofiie, boor

wier rekenimj een overleden hnnjer of vrijnum was nihjekomen op Ir ncinm rmr Inosr rekenimj van dir persoon, vermeldende zijnen naam, den naam van het

1717. C. VAN SWOLL

schip, waarmede hij was uitgekomen, hel jaar van zijne aankomst in Imlië, den datum van zijn overlijden, of hij al dan niet vrouw en kinderen had nagelaten en, :nn hij een testament had gemaakt, met bijvoeging van een afschrift van dat testament.

Deze last, uitgevaardigd door Beeren \ïlun, had lendnel.

hij navraag van «vrunden" der <>\ .Tle.l.-nen in raimju. hel verschaiïen van inlichtingen mogelijk \e maken.

De Indische llcgcriug be^mi Ini uil <mm 11114 van dien lasl

nel de kapiteinen der hurger-sehutienj te Bfttavid a;in te sebrijven 'pertinente rouen van alle de Europese burgêren,

«li.' onder ecu ider \an haer sorleeren, Ie hesorgen."

Eveneens gelastte /ij de taften-rogenfen van hel Lepro-

/en-lmi> Ik l . iLuid Purmerend dergelijke roHen te maken

iwegeos die soodanige Ettropese subjecten, als onder hare

• toesigt en alimeiilatie gevonden werden."

Na ODtvangst dier rollen zoude de Itegering nader heslissen, wal Ier zake gedaan moest worden.

De last van lleeren WH lto!«I natuurlijk niet alleen Hataxia. maar het geheele i:« l»ied der Compagnie.

^ .Maart. Itcpuling, dat ie belasting "/' I i'ij luit/en. hciliu LI

lij /ut piafauU mm 30 ïhcember IToi, verschuldigd was voor elk rijtuig, onverschillig of zulks gebruikt werd of niet.

Volgens Heemraden betaalden sommigen sleelits voor een rijtuig belasting, hoewel zij «twee byzondere of wel gelyke •soort van nluvgen" bezaten eu gebruikten.

' Voorschriften nopens huwelijken en echtscheidingen

ander Chinezen te Batavia.

He tlhiiiesehc hoold-olïieieren en hoedehneesleren hadden hij herhaling geklaagd over mishruyk en. Ie onordeutelykheden" nopens Uuue<rhe huwelijken en eehlseheidmgen. welke laat-

d4

1717. C. VAN SWOLL.

sten meermalen plaats hadden om -zeer geringe en veeltyds «nietige redenen, als ook wel alleen lol mislydinge van cre- MÜtenren en hel verduvelden ifff middel. mi. " De Regering hepaalde daarom :

lirish lyk: dat geene Cliineese mans persoonen oir vrouwen. 'I s\ weduwen, doglers olf verlatene Mouwen, voortaen sullen mogen huwelycken of trouwen als mei voorkennisse en per- missie van de tlhineese officieren, namenllyk den eapilain ende luytenants, door de welke yder week sekeien dag sal moeten werden gehouden Int lu i hooren san de geene, die genegen sullen wesen te trouwen, en om aan ie fHHtoligft wanneer >v geene redenen ter eonlrarv sullen hevinden. Ie \erleenen het vereysehte eonsenl in geschrifte oï audersinl> en. daar loc re. denen vindende. *l selve al Ie wvsenen te ontseggen, I>ehouden> de vryheyl der sodanige, die algcwcseu svn en sig daar dooi heswaarl sullen vinden, om haar le mogen addressceren aan heeren Schepenen als den rompelenten regter in die en andere saeken, en dat op peenc van nullileyl san alle sodanige tlhineese huwelvken. die huvlcii oll sondcr sodanigen srhril- telyken permissie nf wel sonder daar lor, als gesegl, een gewysde van den regler Ie hehhen sullen wesen aengegaen en voltroeken en verder arhilrale correctie over de veragters en overtreders van dese nnse ordre: en dal ook nog onverminderd hel presente -rhruyek omtrent de hekciitmakiiig, die «Ie fdiineesen aan het

GoUegie van Boedehnocstoren ioi hei erlangen van een brouw-

hrieïje gehouden svn te doen , dogh dal nu voorlaen eersl na 't verkrygen van de voor aaiigetooge schrillelyke permissie der tlhineese officieren door of van wegen lloedeliiieesteren voor- mell verleent sal mogen werden, ten waere daar in, als gesegl, door heeren Schepenen als regler mogte wesen gevonnist.

Ten anderen werd ook een ygelyk hy depen geadvei teeri, dal len gemelle dage in Kade van India is gearresleerl ie verhieden, gelvk verhoden werd hv desen, alle v r\ willige separa- lien of dissolulieu van liuwelyken onder de (lliineesen, die niel alvorens door «le hoofdofficieren der gemelle natie gYxa- inineert en na haere seden en gewoonten*, lolerahel hevonden

1717. C V\N SWOLL. 95

«•ii tiaar «»p dan ook loegeslaen Milieu wesen I srhriitelyke acle der gemelle oflicieren, buylen de welke en hel oordeel \an den regter dan «>ok geene huwelyks seheydingen meer pbetfl sullen mogen hfihhnn, noglt ook door n»»laii> an ge-

tnygen meer sullen mogen gqpMMl werden >«heyd-

hrie\en, als lot no- Uw in gehruyk >\ n geweest en lia*M uolarissen hu\ien bel \erloonen en srhriuVhk insereren van sodanige ronsenl hy desen expresselyk verhoden werd (e |»a>seeren oj> \erheurle san hun ainpt oï wel soodanigen Roderen <'n WWWfllMM Wrectte als na gelegen iheyt van sae- ken sal werden he\oiiden Ie l>ehooren.

L3 April. Lad op h& hoofd pan ffatRpong-bohroe Huilen- zorg aan geene inlnndsche handelaren te vergunnen rrrder :uiihraarts te trekken dan zijne negorij.

De bedoeling mei dezen last was hel tegengaan \an hel

doordringen van »wenrers ende deugnieten" in dé hjaui- pangSj «'ii/..

Bijaldien die handelaren zich verzeilen, moest het hoofd hen gevankelijk naar ltaia\ia opzenden.

Passen zonden voortaan niet verder dan lol kampong- hah n»e verleend worden.

i» uit: AmpliuJtfi èn i'httnliihc Ntfi de tt$8lmche voor den Kaaimeester te llatavia.

lierslelyk: dat \ooriaen. hy vernieuwing o| verliniineriim van Imysen «d pedarken hinneii dese stad, alle mmiren van voor «•li agler gevels, item syd of srhey iiinuren lu>sehen b\ solidere Iniysen wel swaanler. maer ni«'t liijler sullen MQgttt werden gema«'kt als \an een geheele steen in de dikte, verstaende van onder liyl hel fondament lol de geheele hoogte \an hel ge- Imuiw, op |»eeiie dal de ueene, die hevniiden sullen werden daar l«'i:«-iiv gedaen Ie hehheii. niet alleen gehouden Milieu wesen hel uemae< kle af le hreken en nae de ordre Ie vernieuwen, niaer ook 110^ daar en Innen l«' \erheuren een hoele van

90

1717. C. VAN SWOLL

2Yt nl, de eene licliic voi>r den roymeesier ende de andere

hrll'te voor «Ir diaronv armen.

Ten tweeden: dal voorts, bj een gebeéfa \rriimmeriiig ol

wel er li enkele vernieuwing van seyd ofT xhrwl miuiivu aan huysen hinnen «1* • stad, deselve van een gebede slem ^ullen moeien doorgaefl Lol aan oll' hoven het dak ende kap van vder huys of pedark, solider dal men VOOTtaen meer als een liuys ol' pedark lussehen Iwee gevels sal iiiogrn hesluylen.en drsrlxr aU dan hoven de eersle olV Iweede verdieping ondei hel dark alleen mei planeken "H hamhoese seliollen af le sclie.yden, gelyk lol nog ii»r veel gepracliseerd is, dogb, als

gesegt, niel meer sal mogen geschieden op verheurle van gelyke ±l> rd., als vooren Ie verdeelen.

Ten derden: dal. gelyck hel hrsrhietm ol bUttd liminrrrn der beneden sloepen door fJiineesen en andere, dog meesl van

dl* eerste, van ouds reets is verboden, voortaan ook geen« Chineesen <'ii andere hinnen de Bied bóven harre beneden

Stoepen meer sullen mogen marken eenige hoven sloepen ol gallenen. *t sy open ol' gr.slontrn. alsoo men hegeer! hel u\t sigl, soo wel hoven uyl dr vensiers als van heneden, voor een yder huys "pen ril vry gelioinlen Ir hrhhrn: rn warrom dan

ook geene van soodanige, reetó gemaekte boven sloepen ofte

nylkyken en galderyen nade hrkrntmalxim;r de968 neer ge- njporrrril, \rel min vernieuwt sullen nm^ni wrrden op ver- beurte van 10 rd, te verdeelen als vooren, en dal gehouden sullen wrsrn het gerepareerde of vernieuwde geheelyck wregh

Ie nrmrn.

Ten vierden: dat voortaan niemand hy verniruwinge van Imvsen of |)edaeken, 't sy hinnen of buyten de slad, met s\ue yOÖrgevels in het allerminste sal \ermogeii le springen huvlen de rovl\n. m>«» als men bevind hier en daar nar eapriees van h\sondrrr Ir wrsen gesrhird, rn dat llirl allrrn Op prrnr, dal dr overtreders van dese ordre hel geinaekte weder sullen moeten afbreeken en \rrmakrn. niaer dal ook do "li sollen ver beuren eend boeta gan StS nd . om ala \oorm te werden ver- deeld: en eyndelyk ofte

1717. C. VAN SWOLL

07

ïVn vyfien: ihi i den roymöéster eer>iei\k Wi* hél roven

hinsen in erven binnen «Ir ^Inl en desselvs voorstccden by <M>utiiitialii! >al iih^ii hlvven genieten een rd\ voor yder roede breedte in 'l front, soo als thans een geniymen lyd in prëCtyct i> geweest, in stede der vier >!u\ers. die hem h\ het 25' articul syner instructie voor yder ojuadraal roede is loegclegt, ,.n |rM anderen voor In t visileeren of schouwen en laveren \an uiuuien, almede nu liet presente gcbruyk, drie rd". voor yder visite, schouwing olie taxatie sonder meer, sulx daar onder mede werd begrepen het nytrekenen en maeken van liet taxatie briefje, *t welk den roymeester daaraf gehouden is ie geven.

I") April. Lusl t>f> de buiten-kantoren aan vaartuigen, welke met /nissen van liatavia bij eenig kantoor versehenen, genie andere passen te verleenen dan om tlireet naar liatavia lenig te kcercn, zonder veilige andète plaats tuin te doen. hehnlre In/ uaere :er-noot."

f)e Regering beoogde hiermede «den wegh int veelc ■ morseryen en ongeoorloofde ondernemingen alf Ie snyden."

' M.' : Verinniging van de boete, vastgesteld bij liet plakaat ran 29 Mei 1690 op den aanbreng van (Ihinesehe meiurelun/en, enn 10 /<</ 1*> rijksdaalders.

Verscheidene anachoda's van (Ihinesche 'jonken hadden groolelyks" de \erl>ods-bepalingen legen den aanvoer van tlhinesehe nieuwelingen gesehomlcn.

IX; Regering begreep, dat hiertegen iets gedaan moest Worden, maar durfde met krachtig op te treden, overwegende : "dat aan de eene syde wel dat <| iKi.nl moest werden legens ■gegaan, maar aan de andere ook niets gestat ueerd, dat tien "handel sonde hcnadeeleii of de Chineesen redenen tot

•agierhlyven geven." Zij bepaalde daarom:

t*eu. ira 7

98

1?17. C VAN SWOLL

Alson bevonden werd* dat óns€ ordres, begreepen b\ ons

placrael van den .Ml"1 Mey 1690, lemens den aanbreng van

Cbineese nieuwelingen 60 passagiers boyen hel noodige getal lot hel bestieren «Ier wankaiis nll' jonken, als ook OOSC daer op gevolgde, nadere hopalinge der soors. maiisrliap h\ mis hosluyt van den 28eu Mey 1706 tot honderd wippen n •»•»!• oen groot en 80 voor «vu klem jonrk, synde riiyiu sooveél als tol hot bestier van dien van noden is. niet alleen .m tyt tot tyl <eer yrootolyeks is overl reeden, maar nok langs hoe meer soo \erre word te binten gegaen, dat \ersrheyde anaehodas oll hooiden \an joneken deseu jare hebben derven

ondersteen ruym twee* ja ddemad som veel en mëerder manschap mei eene jonek ter deser plaetse aantebrengen,

als het daer op gestahioenlo grlal. en >ulr\ onaangesien de boetens, waar mede liet gepasseerde jaer 1 7 J r» versebeyde overtreders oiisrr urm. ordrr waren gemuleteert, en dal

dien volgens de extravagante transgressie en de stoutheyl

\an soodanige ondornemers door nader en swaarder pmali-

teylen n Iwendig mort worden legongogaen emle verhindert :

soo is t. dal w\ op den 20cn dor voerlede maond April in llaede \an India nodig geoordeelt en beslooten hehhen hv

renovatie en ampliatie van het genoemde, ons plaeeaoi en

nar dato gestalnoerdo ordre. dje voor hel o\erige hy dosen in haer waerdo on volle kragl Worden gelaten, nadrr Ir interdirnvn rn \rrhieden. gelyk geinterdieeert en verboden werd hv desen. hot aanbrenger. \an een gro»>|er getal mansehap, als by voorm. resol. van den 2S 1 |ay iles jaers 1706 is

gest.itue.ert. naiueiillyk honderd eoppen «I ' oen groot en

80 door een « leen jonrk, op poene dat de hooiden oll' anaehodas van alle joneken, die be\oiiden sullen werden haer verslont te hebben eenige meerder mansehap als hel gepermitteerde geUÜ met hare joneken uyt China .diner aanlehrenueii. darr- over sullen vervalleu in een boete van wliien rds, \«>oi vder persoon oir nieuweling, «u»* no n sai bevinden hoven het gestatneei-de getal van 80 a 100 eoppen. pae de gelegen t.

beyl rn groote der joneken, hooft rn mindere oihrirrm. m

1717. C. VAN SWOLL.

99

verder alles daer onder begrepen, dut lot hel bemannen van een jonek gcsegl kan werden Ie behooren. *t gg anachoda, replieden, zeelieden en andere, die daer mede sullen vaeren. hoedanig gcnaeinl oll' \an wat tjiialiteyl oll condilie deselve souden mogen wesen, gene uytgesonderi. 60 daer en lm\en ook soodanige verdere arbitraire correctie, als de.se regering oll wel den reëler, wanneer men nodig mogle agten hel daer voor Ie laten komen dfl daer aen o\er Ie ge\en, nae de gronlhoxl der overl ledingh deser onser ordre sonde iiki^mi nodigh agten en ^oed\ inden de overtreders op te leggen en Ie doen ondcrgacn. hehalven dat ook alle soodanige anacliM.I die hevonden sullen werden dese mise ordre overl reeden en een meerder gelal manschap aangebragl te hebben, als baer hy voorgaande ordres en ook h\ desej) gepermitlecrt. ook nog bovendien gehouden en verpligt Mijlen hlyven alle hare meerder aangeblafte manschap oll' passagiers, s<m» wel als die lot hel jonk selve hehooreu. tesameii hy den anderen te houden, om deselve weder van hier terugh eu wegh te voeren, dewyle haer niet sal werden toegelaten met een minder getal van hier Ie vejtrecken, als dom haer aangeliragt syn, soo als dal de gene, die de \ourgaende ordres desen jare soo moetwillig overtreden hebben, hereels is aaiigesegt en opgelegt ; ordonneeren en bevelen dierhalven den ontfanger en licentmeester, nevens de verdere hoomheilieiiiens op de exacte nakominge deses te lellen en ie doen lellen, en ten dien eyndc, soo hy aan komste als vertrek van jonken, door I wee oi 'meer bediendens van de hoom aen boord van alle joneken, 'l s> dal aan- komen (A \erire( keii. ivdig en ten opsigte der aeukomende voor dat hier Ier rheede hel aneker laten vallen, Ie doen een exaete monstering van alle de mansehap sonder haer daarin te laten misle\den en veel min corrumperen, maer integendeel met die trouwe, dat altyt in stael syn de deug- delyckheyt van hare opgave, als hel mogte werden gcrei|uireert. Qader gesianl te doen, op dal daer op b\ dese regering

ofte den regier gerustdyfc >;d tonnen werden gedispooeert

100

1717. C VAN SWOLL

27 April. Voorschrift nopens lot heffen van \s Heeren nerechtufieid ofte tien twinliyslen niiuf' hij nrer- tjamj van onroerende ijoederen door erfenis.

Die belasting mogt geheven Wprdeu, wanneer «erfgenamen of legatarissen. biiyten «Ie deseendente en asrendenle Imien. «sodanige, aen haer vennaekte of gelegateerde onroerende •goederen in ellecte aenvaerden en blyven besitlen endeover- •schryvinge op hare naemen dienvolgens na de ordre vereysl en nodig is."

Verkochten echter de erfgenamen of legatarissen die goederen «binnen den bcpaclden tyd als elfeeten van den overledene", dan behoefden zij de belasting niet te voldoen, omdal de Heer zijne gerechtigheid reeds »in het collaterale" genoot van den kooper.

Met geen hilliekhe\ t" kon de belasting «dilbbeld gevorderl " worden.

27 April, [tepalinq, dat niet I " Januari] 171S ook dié verhuurders van rij tuiden onderwar/Wil zouden zijn aan de helaslimj op de rijtuigen, »voar stm mecn'ujen »rytuipjh% als imunt sul houden."

De termijn van betaling werd verre versrhoven om een iege- lijk in de gelegenheid te stellen -sigb van svne overtollige r\ lus gen ten lusten te ontlasten."

~>0 April. Itcpalini), dat Opperhoofden np huilen-kan- toren uiet mogten handelen in strijd met In-slniten. door politieke Itaden wet meerderheid van stemmen ijemimen.

Ken gouverneur van Koromandd had in strijd met dat be- ginsel gehandeld, hetgeen de Hooge Kegering een.- »onorden. telyke /aak" noemde.

1717. C. VAN SWOLL

101

•1 Mei. Bepatitigs dat de tolk mui den Raad ban jus- titie Ie Malaria, des rereiseht, ooA als deurwaarder znmlr hunnen [uiHjcrm.

Menigmaal had de Itaad de hulp van 7.\\m\ h»lk voor deur- waarders-diensten nidfifii inroepen, omdat de deurwaarder seer verre landewaerl in" lot het heslellen van jiuliricle BXffoietefi*1 afwezig was.

Hij het presteren dier diensten had • ■ hier de tolk dikwerf

inocijelijkheilni ondervonden, doordien »quaedwillige, die liy

i hetaelinire ;m proceskosten hadde aengesprokrn. hein

"hadden gedreygl. zoo hy weder ijiiam, armen en beeneu te sullen laetèn stucken slaen."

De llegeriug magligde daarom den Haad van justitie: 1° zijnen tolk \oor hel deurwaarde.rs-amhl Ie heeedigen. waar- toe een speeiaal eed-formulier werd vastgesteld: 2° hem hij afwezigheid of ziekte van den deurwaarder als

zoodanig Ie gebruiken : 5° • denselven in alle judieieele exploieten en eitatien. even- als den deurwaerder, Ie laelen voeren haer Aglb. wapen »op een silverc plaet; • in i t ^ dal akooreni tol de neodige verseer kerïnge voor zyne •Iroowe, /.<»«. in de vertaelinge, als zyne te doene exploieien •en administratie van penningen, etc., sal moeten stellen de

gew ie horglngle van den deurwaerder, ter somma van rdV

«1000 "

II Mei. Aanstellino van een twe&len landmeter Ie Halaria tot het melen der landen, welke Innen de Onsier en Wesler huilen-posten waren gelegen.

De andere landmeter had verklaard niet meer in staal te zijn dal werk hoven en heneden I»' konnen waarneemen.'

li Mei. Vernieuwing ran hel bepaalde np )ll Ihremher I7(KS nopen* de reutspruak op de huiten-ktintoren.

102

C VAN SWOLL

15 Julij. Verbod letjen hel aannemen in iliensl der (lom-

l>ihfH it' run niLvtiseu" indien ie llaiunu Europeanen

hesehikhaur waren.

Dit verbod is uitgevaardigd «I Ileeren WH1"1, erhler

/.onder opgave ;ni redenen.

17 Julij. Ilekmdmakimj, dal </e huilen-me alen ran hel Lazarus-huis nj, 21 Julij 1717 rrranl imonlinn zouden dam run hunne administratie.

Zie verder hij 14 Julij 1714.

.10 Augustus. IaUA Op dr .\ttlarissm te BüUWW per* soonlijk maandelijks aan den (iounrncin-fimrnnd Ie nrei handujen door hen onderteekende registers nut alle sehuldkennissen <>/ obl'ujatien, die roor haar zullen werden <iepasseerl ijedurende den lijd der vaderlandse Itezendimjen of wel ran dm dat/, dal de tjewone plaeaten voor dr ihnj/sruurders zullen wesm </''/'"- hlieeert, tof uil lehruunj <</ lamjn tt mdi< n alsdan hel laatste *»/ zogenaamde ihee-sehijt niet :al wesen 'O e.rpedieerd .

In die registers noesten vermeld worden:

«. de namen van de dehiieureu en erediteuren ;

i>. hei bedrag der opgenomen of sommen;

c. de oorzaken, waaruit de schulden voortsproten. |)«' registers /ouden afgegeven worden aan den Vrivncual- tiscaal oni -daar «>p empieste Ie konuen doen na de reeders »en aanneem» r- van ear^azocn-kisien. aU n..k na d«* \erkoper> oï verpanders van hare soldy-reeekeningen.'' Ileeren W il" " keurden de/en maat regel goed hij hunne missi\e \an 27 Julij 1711». dm h maakten de aanmerking, dat dil mail alleen ten opgigte dn i epal ne. -rende pet fcOOUen

C VAN SWOLL.

103

•béboefcta in 'i werk gesteld Uj werden endö andere fecteni

Uissehen hnruers over en weer \an die exhibitie moesten -excuseert hlv ven."

til Seplemher. Yrrbutl (o/cn /rirht ul'wrvn handel.

De Staalen Generaal der 7ereenighd< Nederlanden, felle «i«mi

-♦enen. die deesen sullen sim n|te hooien leesen. salti I : doen Ir weelen, wanneer \vv laals! i^edtirevonden hehhen u i ^ 1 1 . i « 1 1 hel orlmv. voor deesen aan « li • Oosl-lndisrhe Compagnie deeser lauden verleent en Ir meermaaleii Lreennti nu eert, wederom le lontinueeren ende Ie prolongeeren voor den lydl van \ rrrtiuli jaaren. weleke e> i n J i u « • 1 1 sullen mei hel jaar 1740 inelnys, op alle «Ir |ioimieii en arlieulen «laar in. als mede in de prolon- gatie van den 22tn her.inl.ri en iu de amplialie en inlerpretatieii van dien liegroepen, mitsgaders op de resiilulien ende aulhnrisalien, naderliandl van lyill lol lydl daar op gevolghl. hebben WJ doeumaals liy onsen plarrale \an den H«* AllgUStj ir»Vi8 \ ,ui de voorsehre.e\e verleende eiinl iliiial ie en prolongatie

aan dien ende een yegelyek kefaisee gegeeven <*n notificatie

L'edaan. op dat een veder mo^hle w irl. n, dat iiiemandl anders als die van de gemelde Onsl-Indisehe Compagnie Lreduyrende den lydl \an liel voor>ehreeve or(ro\ luimen de limilen van liet selve uy! deese landen sal iiiooijen vaaren ol handelen, en

ten eynée alle peinete», rrybeeden en voordeelw, aan «Ie gemelde

Compaunie ireaeeordeerl, l>\ alle en een ye^olyk van de inueseete- ueu ran den ^l,»al onderhouden moogeu worden, souder daar tegens te doen direeielyek ofle indireelelvi k binnen ofte luiyteu 'slandK op poene in hel selve oelrov Im -rerpm.

Bnde riode dei niettegenstaande h> ervarenlheyl ondervonden vvordl, dal sommige haalsuchlk'e menselien de gemelde Hn>l- bdisehe Compagnie Iragliten te henadeelen .In.. r indirecte wee- gen en middelen, mei hel Benden en mil landen van goederen en koopmand-happen ua en n\i < ^»>l-lmli«?i op halve, meerder en minder winsten : dal oork de plaealen, hy ons vimh- deesen in \erseheyde jaren L'eëmaiieeil. al- namenllvek. den l1""

104

1717 C. VAN SWOLL.

.lulii en l) Seplemher 1606. 8 December 1616. 14 Decemher Uil 7. 4 Mey \67>1. 14 Angusli 1674. S Mrloher 168<> rn 11 Angnsli 1698. Icgens die geene, die haar onderwinden eenige onderdaanen olie inwoonders deeser landen Ie disponeeren ofte Ie huyren lol eenigen vreemden diensi naar Oosl-Indien, en Icgens die geene, die sieh in soodaanigen vreemden dienst verlmyren of hegeeven. niel na belmoren worden genbsi rveerl en dal < km. k somlydls ondernoomen worden snaken, mei hel oclrny en geëmaneerde placaaten slrydigh. die sommige [in - vnonen ahusivclyck vermeynen daar hy niel te weesen verbooden. Soo isl, dal wy verders tol elucidatie van liet voorschreeve oelrov en inliaererende de hier voorgemelde onse placcalen, goelgevonden hehhen op nieuws ende hy amplialie van dien te ordonneeren ende statueeren, ordonnecren en slalneeren hy deesen :

Eerstelyek, dat geene ingeseelenen ofte inwoonders deeser landen sullen verraoogen geduyrende den lydl van hel voor- sehroeve geprolongeerde octroy, dal i< t < • i den jaare I7 4<> inelnys, Ie vaaren of handelen op Oosl-Indien. direrlelyck o| indireelelyck : en >elvcr meede niel Ie senden of aan anderen, daar na toe gaande, het sy hedienden van de Compagnie of andere, mede te geeven eenige goederen of koopmanschappen, op halve ol meerdere <>! mindere winslen, ofle ooek eenige goederen of koopmanschappen van daar herwaardis Ie laaien komen, op de poenen in hel ociroy liegroepen, en daarenboo- ven, dal hel geene hy de conlravenlenrs in voegen \oorsehreeve naar Oosl-Indien versonden of wel van daar onl langen sal worden, sal syn en hlyven len hehoeve \an gemelde Compagnie, ende dal <lc selvc eonlravcnlenrs noch hooven dien sullen verheuren viermaal soo veel als hei verhenrde sal Itedraagen. te appliceeren een derde voor den aanbrenger, een derde voor den Olïicier. die de ealange sal doen, en w»n derde" voor den armen.

Ende op dal ons rMighmerck hier in heler aglervolghl worde, verhieden wy aan alle Nolarisscn en andere persoonen, wie sy /nil \an luyden, deweleke in diensl van de Compagnie op haar

1717 C VAN SWOLL.

10:>

vertreok naar Oost-Indtoi staan. Benige ohligatien. srimld-nfte hodmiervhriexen te passeren, aan te neemen ol le doen lee- kenen van eenigc soodanige goederen, die gy, Notanssr.ii. sullen xermeyneii op halve, meerder of minder winst mrede gegee- \ rii te syn. onder wal naam het sonde moogen weesen. direct ol indirertclyrk. op poene van hondert guldens voor xrdrr soodanigh geschrift, als Irr rontraric soude syn grpasseert. en dal hooven dim. MM) Mxrken kan of I »• weesen worden, dat ge- inrldr obligatirn. srhuld- of hodemerylu iex en voor goederen, op halve, meerder ol minder winst. ;ds Uwen, ineede grgeeven. gepasseerl, geleekent of vrrlrrdrn >\n. hel sy hier te lande of in Indien, van Inyden, die in dienst van de (lompaguie der- waarts konmen tr gaan <»! ie repalrieeren. dal in allen ge- vallen daar op. als sprnylrndr u\i oorsaaken. slrydigh legens de plaeaaten \an ilen landr. uren reght sal gedaan werden, als ineede ter dier saake geene arresten op ineede gebraghle kisten of goederen gedoogltl, veel min verslaan worden soo- <l.i;iiii;Tr kisten, goederen of maandtgekfefl \«>«>r den inhoade \ .ui de voorsehreeve obligalien, srhuld- ofte bodemen hriexeu verbonden ol exerulalwd Ir n\ m.

Ten anderen, dal geene ingeseelenrn ol inwoonders deeser landen ende speeialyrk geen zeevarende Inyden haar sullen \ermoogen Ir begeexen in dienst van eenige Koningen. Prinren ofte Iniylenlandtsrhr ( losl-Indisrhr (lompagnien ol oork wel «in andere partiruliere nylreedcrs of handelaars in vreemde ryckeii ofte landen, om mrl der sclver sehrepen na Oost-Indien te vaaren of daar te handelen; ende hv aldien sy snlcks al- Uïrevls sondrn moogen hrhhrn gedaan, dat s\ de voorsehreeve diensten sullen hebben te verlaaten en hun ten langhsten binnen drn tvdt van drie maanden wederom hier Ie lande, ter plaatse haarer residentie, te hegeeven, op poene, dat de overlreeders van dien ten eeuwigen daagrn nvt deese Ver- eenighde Nrdrrlandrn gebannen ende dal alle haare goederen als geeonlisijueerl. \erbenrl en vervallen hv de Ollieieren van de plaatse baarder residentie ofte daar de selxe geleegen sou- den moogen xveeseu, aangetast en verkoghl sullen moogen

1717. C. VAN SWOLL

worden: ende dal voorts, soo wel hier le lande, als in de Indien overal, soodaanigc overtreeders van deese ordonnantie, in den dienst en op somlaanige uylheemsehe ol andere parti- culiere scheepen, buyten de voorschreeve Oosi-fmlisrh Cmn-

pagnie gevonden svnde. gesaiseerl. aangehouden ende legens haar luyder persnouen emir goederen gedeerrteert en geo\e- l nircri sullen worden de poenen en si rallen, cn nameullvek Bé straffe des doodt s. hv onse voorgaande plaeaten eadè

<|M«ri;il\rk hv ilat van den 8 Oelober 1680 gestalueert. ih lonneeren voorts alle olliriereu en justirieren in d«v(. \ n eenighde Nederlanden, mitsgaders • »■•< k ,.||ni dm geenen, son in onsen dienst, als van de Oosl-Indisrhe (lompa-ni»- weesemle, binnen de liiniten van hel orlrov hun hier na Ie reguleeren en de poene. h\ deesen en onse vourigi- plaealen geslalueerl legens de overl reeders der sel\er. in alle rigeur le vervolgen, deerelreren en exeeiileerou. solider eenige eonniventie, m>gh- lafCkinge ^'dissimulatie: des- nullen allen die geene, die haai volgens de hooyen ge roerde heveelen hiliiien den lydl van drie maanden wederom hinnen deese landen, Ier plaatse van haar

voorige residentie, sullen hegeeven ende haar beken) sullen

maaken aan Burgermeeste ren aldaar, iinpunileyt genieten van

het geene hy haai tegens voorige onee piaccatea Op dil

subjeel is begaan.

Ende laatstlyk, dal niemaudl van de omlerdaanen ol'te inge- seetenen van den Staal eenige Inlage tól vermougeii Ie doen» le partiripeeren <>lle sieh in eeniger manieren te interesseeren m eenige huylenlandlsehe Onsl-Indisrhe llompagnien olie haar in Ie laaien in eenige \aarlen of handel, de.weleke door dÓOM en geene parlieuliere uytreeders ofte handelaars uvl andere ryeken ol'le landen na Oost-Indien souden inoogen worden nfidennM»men. oji poene, dal de eontravrnleiirs van dien sullen \erheuren viermaal de waarde van de inlage ol van de portie, waar voor >\ Milieu hehheu gepart ieipeerl ol weesen grinle-

resseerl in eenige buytentandUofae 0ost4iidi9cbe Compagnies

Ofte in eenige vaarten of handel, deweleke door deese of geene parlieuliere u si reeders ol' handelaars, nvt andere neken en

1717. C. VAN SWOLL

1<>7

landen naar Oo>i-indien sulleè weesen midernoomen. s neenigh-

maal sy de inlage gedaan olie portie of aandeel in de voorsz. buytenlandlsche Compagnien . vaarten of handel genoomen sullen hebben olie. u'eralangeert svnde, daar in sullen hebben -e« nulinueerl. Ir ,i j »pl neeren een derden voor den aanhren-er. een derden \oor den Olïirier, die de ealange >al doen, ende t en derden voor den armen

Km deWyl ondervonden werdl. dat eenige haalsiirhlige luxdeii haar als Faetoors olie liommissionarissen ten dienste WW de voorschreve bux lenlandlsrhe vaarten ofte rederyen laaien ge- bruyeken mei hel aanneemen. werven of hetaalen van varenl volck en insonderheyl inel de goederen, uyt Oost-Indien over- gebraght, hier te lande in rommissie Ie ontfangen. over Ie neemen en te verknopen : >oo xerhieden \\ insgelveks aan alle ingeseelenen ende onderdaanen van deesen Staal de voor- sehrerxe eoniniissteil aaii le lieeinen olie ieh daar l«»e Ie liiiilen emploveeren. « »| » poene san duvsenl guldens ende arbitraire straffe, en ilaarenbooven de xerhenrlenissr .m alle soodanige goederen ende knopmansrhappen. len prolyte als booven. welcke mei eenige srheepen. buvlen die ,m de geoel royeerde Neder- landsche (■••mpaiinie. Vyl < l 1 1 1 I i« - ! i hel s \ m andere landen \an Kurnpa overgebracht en van daar in «Ierse landen ofte wel direetelyek in deese landen o\ ergesonden en in gehraghl n\ ii. om in commissie voor reekeningh van gemelde huylen- landisehe rederyen «»| «»oek \oor eygen reekeninj^h te debilecreii, verkoopen ol ie versenden, lielioudeiis dal daar onder niel hegreepen of verslaan weiden eenige goederen ende koop- mansrhappen. deweleke uyt < )osl-Indien in Kuropa eenmaal syn ingebraghl en xerkoghl gi-weesl ; en de vveleke die geene, die de selve sal hebben gekocht o| iloen koopen, na deese landen koomen over Ie senden ol Ie ontlanden, mn vervolgens \oor reekeningh van parlieulieren o| voor eygen reekeningh te debiteeren, verknopen ol versenden, hel welrk de geene, die eeniue Oost-llldisehe goederen olie koMpiiiaiisehappen. waar op de siispieie sal \allen. aan handen krvgen en de Bfehtó

biunen deese landen Bdudeo róHen verkoopeo, ten allen tydeo

Kift

1717. C VAN SWOLL

door of ,in wccgens llewinl in*l)lterrii der gew I royeerde Oost- hidisrhe Compagnie, des gerei|iiireer1 en geinsiuueerl synde, aan de selve nl wel in ras van onwilligheyl aan den rechter van ie plaatse of Magistraat van de plaats, daar de verkoopinge geschieden sal, met heecdighde atteslaticn of ander satislactoire hescheyden van de plaats, daar de eerste nl' voorigr verkoop en nylvoer in Kuropa gedaan is. voortaan sullen moeien doen blyeken ende mei eede solemneel verklaarru. voor en aleer die goede- ren van de plaalse. daar se moghlen opgeslaagcn B] n. \er\nei I of met die verkoopinge hier Ie lande sal OlOOgen Werden voortgegaan, gelyck mecde de wmrsrhreevc Oost-Indische waarin en kOOpmaOSChappen niet anders dan nu l hnovengeinehb' be- srlieyden hehoorlyek voorsieu syn:le. Iiiunen deese geünieerde Provinciën sullen inoogen werden iugevoert, op verbeurte der selver en vndere poenaliteyten, hier vooren gestatueert.

I'nde op dal niemandi hier van eenige ignorantie mooge preteudrereii. ontbieden ende versneken wy de heeren Slaaten, Gerommil leerde Kaadeu en Gedeputeerde Slaalen san de respee- hve provineiên en allen anderen Olïirieren en Justiciereu van de selve landen, dal sy deesen onsen placale van stonden aan alomme doen verkondigen, publiceoren ende alfigeeren Ier plactse, daar

mep gewoon is soodanige te verkondigen, publicatie ende affixie le

doen, mitsgaders in de sleeden en plaatsen hu\ ten de Vereenighdo Provineiên. onder ons gebiedt weesende: procederende en doende procederen lemens de ronlravenieurs en overtreeders van dien tot de voorschreeve poenen en straften* aangesien w\ hel selve ten dienste van den lande bevinden alsoo le belmoren. "

Dit sluk is in Indië afgekondigd den 27M"n Julij 1718 en herdrukt, alsmede op nieuw verzonden naar alle gouverne- menten, dirertien. en/., in gevolge resolutie \an 2 1 April 1724

27 September. Verbod Uujen jHirlieulieren handel oy> Xnlerhiiiil. het verjuinden van suldij -rekeningen, enz.

Dit sluk. nagenoeg gelijktijdig niet bel vorenstaande door de Indisebe Itegeriug uitgevaardigd, luidl. al> \olgl:

1717. C. VAN SWOLL.

109

01! wel de Coin|»;i^ni<' h\ «Ir sueeessive oclmyen. [dacaten tii ordonnantiën \ .in dr In», urn-, mie llreren Stalen (ienerael, als soiiveraynen der Vereenkde Nederlanden, lol allen koophandel in dese landen, met n\ lslu\ im-i' van alle andere inijeselenen rn onderdanen der urm. Nrdet landen, alleen i;eau thorisecrl rn urivgügl is, om daer n y I Ie konnen ijnol marken en \ inden de swaere ongehleri. dir deselve Comp'* successive dragen moei in hel doen van sware en kost ban- eqiiipagien. hrt omlerhou- den van veele guarnisoencu cp slercktms als andrrsints meer, evenwel \eelc haalsuirline Inyden en woekeraers, s«h» onder

bare loontreckende dienaren als enkel gepermitteerde ingese-

lenen uil burgers, haer niet onlsien sii^ lemens de sueeessive oei roven en plaralen n «hi harr hoog nu»., als (K)ek legeiis de sueeessive plaralen en ordres \andr Heercn Bew int hebberen in hel vaderland en ile llon-e Ke^erin- im dese landen, de Coinp' in haren |irivali\en ijepermil leerden koophandel allesinls, ton \erre hun mogelyk sy, lol grootc seliadr BB evndelyeke mine van deselve Comp*' Ie onderkmypen en benadelen, daerloe onder

\eel andere practycquen en particuliere handelingen haer in>k

hemoeyeiide mei hrt loeslellen en nylredeii van veele rarga. soen kislen op hel \aderland. daer loe niel alleen ^rioolelyks misbruyekende. dal aen een yiler op de thuysvarende scheepen onder hel uemeeii werd toegelaten een ki>l nae syne qualileyl (rf gaglC te mogen mede nemen, schoon vele rn verre de meestr onder de selvc soo veele uiet bestelen* dal sy een kist magligh syn, veel min deselve van bltD eygen mei warren \an negnlie snntleii koniien vullen, maer ook daer door. soo veel haer iloeulyk is, hevorderen en stahilemi een handel van

vele voornaemste Indise warren, en ónder deselve groote

<|ualileylen van dr lynslr en hesle inaiuiraeluren deser landen, als wille en geschilderde lywalrn en sloiren van zyde, en/., lol merrkelyeke schade rn afbreuk van de (lomp* in haeren nv- aillhoriseeiden rn -eoct royeerden handel, dewyl snodanige reders en handelaers oorsack syn, dat jaerlyks in hel \ ader- land de inareteu en winekels mei die pa rlienliere goederen s s ii vervuil, voordal de Coinp' de hare debiteren kan, hehalven

1717. C VAN SWOLL

« I « 1 1 dien mors- ni woerker handel, h\ dewelke doormens de- L'riir. die somlank'e kisten werden opgedrongen o| mede iieueven.

Beer weyoigh eu altyl hel minsi profitet aren, nogfa reroebcbapl

ijael niet alleen mei het viki'|i;iii<lrii der sohh reerkeniii^en.

•lal hy den artieul brief en verecbeyde bysoaderc placaten

«•li insonderheyl h\ dir. dewelke jaerlyks tot narii-l \oor alle f Imysvarende persoonen werden i:eémaneorl en ^publiceert,

Soo hoo-h \erhodell i-. marl nuk nou darr , M hnveil Vail hel

passeren \ .ui onwan- «mi l«.o>.- m] in der daet valsrlu^bligatieo, alleen souw.'l «ils de in paiit Lr< Lrr\riH' /nldy riM'rq. tnl srruritryl en |»anl der minne voor het bedraden der carijasoeii kisten, die men de hmlen verre hoven hare waerde weel op Ir dringen rn mede Ir -r\m. darr sondank'e obligalien no^laiis

gestel) wrnlrn ta Bpntyteo n\i ofièctivelyh Bengetekta Contante penningen mei minneialir ;m de gewone hcnilicien, daer ontrent in realen hikkend: soo is 'l.d.il \. willende lemens dir srhadelyeke onderkrnv pinden en morshandel (die d'l']. Gomp' van l\l lol tvl nirl alleen ren seer jjronl naedeel en verminderim: in hare welli^e \oordeelen heelt loe^ehraiit. maer ook veel nadeel en schade ontrent harr ko>te|ycke schepen, die daerdoor \» ril \ ts no.. overmatig helen) merd werden, dal Big bj opkomend swaer weir niel kunnen redden, sim» dal men daer aen nae alle waei sehvnelykheyl wel sonde megfffl loesobryvéfl hri veriiea van verschelde Ustelyckc retourschepen,

die sedert eeni^e jaren s> n \ei lllihl dl ;i-teriirhle\rii. solider dal men daer van eeniire >eekere lydilige hekomeii heelï eeiimael nae \erniogen voorsien. op hel aensehn Nen ende de ordre >.l hejjeerle der lloo- Ijl. Heeren Sevenlhienen, i vprr?srnlerriide de Generale Nederlandse Oosl-lndisr (]omp'. h\ haer Hoog Ed« missive van tien September 171f> om daer aen, tol

helrl \an dien oiitreonrloolden handel, te \oldoen. op den ."»0,u AugU8tUfi deses jaers in Rade van India podig tf^r1 , n sloot en hehheit I*1 slalneeren en ordonneeren. soo ;i Is \ \ lol nader verklaring en ampliatie van harr Md. Iloo- -lh. be- geerte rn reizleinenl • *| • ile hai-auie der repalrieerende liiydeu

en 4>nsc daerop geêinaueerde pl.ieaien van drn f» " November

1717. C. VAN SWOLL

1 I t

1713, 5- Oktober i"i4 en tol 8eptëtö*w 1716. ordon- neeren . ii slalueereit hy desen:

ll.it uiemaul. onder den cliensl olie gehoorsaemheyl van de

generale i :* » i • 1 1 sorterende en bier i<* tande verWyreode ofl

nar hel \ adei l.ni.1 verlreckende. in wal qualiloyl hel smide mogen wesen, si:? sal mogen aenmaligen oll verstouten V0OV andere I- maerkeii, l<- [irepai vivn ni nyl Ir mini oll ook reci- proque van andere Ir aceepleereii oll aen te neemen 001 te

voeren Benige so. danige toegemarekic of aytgerede cargsaoen

kisten, als nu eenige j «ren in urooleii getale svu vervoert ge- worden. 'I n\ .»p wal voorwaarde ofte rnnilitieii \an halve of meer en mindere winsten, oï hnedanigh anders uien hel sonde mogen noemen, nok sel\e niel Ier mkele heslclliiige, 't sy met oll sonder loon, oll wal andereu uytwegh men daer toe sonde mogen welen 1 1 > I Ie \ inden, en d;il niet alleen op poene van confiscatie van aHe soodanige uytgereedc cargasoen kisten, 'l hier off in hel vaderland daer men deselve sal ont- deeken, lol schade \andeu uylreder, maer dat dcnselven ende «lm aenneemer <»iï Nervoerder \an s«»odanigen kist oll kisten, heyde ook nog daer en hoven vervallen sullen in een boete \an *lvjervoud van de waerdc tier kis! of kisten, die men uyl gereed en aangenomen «-11 vervoert sal hehhen. dog agter- haell vullen >mi. nae den inlioude van hel plarae! der Hoog Mogende lleeren Staten Generael van tien 1 V}m August] 1098. beluiken «lal «Mik «Ie uylreders \au soodanige kisten, die men t • n aglcrhalinge he\ inden sal hier Ie lande Ie wesen geselen, sonder aensehouw \an persoonen. ijualileylen oll sexe, al> sehadelveke « oni i a \ enteiirs en onderkruv pers van \s Coinp' hamlet, waer u\l deselve alleen en dal maer seer hcswaerlyck oll Ier naauwer noot heslaen kan, nae het vaderland sullen werden op en wcgh gesonden. sonder daer in. als gesegl,

vmaul Ie \ ei srliooiirn , mhi dal nok de mannen daer in \ '

hare vrouwen Milieu moeten verantwoorden en hare onlken- lenisse hv overluvginge van hare vrouwen haer niet sal konnen verschonen, om niet met haer h-. lvk nae hel vaderland Ie

vélden "j* en wég gesonden.

1717. C VAN SWOLL

Voorts werd een ygclyk, dit* nae bel vaderland komt te

verlrerken of hier Ir lamlo Ir verblyven. 'I sy hoge olT lage ollieieren en gemeene. item vrye luyden en passagiers, mei allen ernst gewaersrhouwl n verboden, voor de vert rockende • •ui nae hel vaderland mede le voeren, en voor de vcrbh veilde hier le lande om derwaorls, 'l s\ lei negotie nll andersinls le versenden eenige manufacturen deser landen, beslaande uyt wille en geschilderde ly walen, item sloffen van zyde, mei en WDder i:«»ml en >il\er bcwerckt, die lol den handel hct|uacm en niel reets lol hnys en liehaems gehruyk \ersneden en geapproprieerl syn, en dal alson wel niet met gepermitteerde en gebrande, als niet andere ongebrande kislen olV verdere emhalagie, op peene, dal alle soodanige particuliere, lol den handel dienstige lywaten en stollen geligl, aangehouden en geronlisqueerl sullen werden. 90Ö wel liici Ie lande als in hel vaderland, nvt alle kislen, kelders, pothuyson oll andere emhalagie. daer men deselve maer sal aanlreffen en ontdecken, 'tsy die audersints gemerkt ende gebrand syn (die niet. dewvl de lleeren Prïiici|ialen ilen handel van Indise ma- nulacluren. in lywaten en stollen hestaende, alleen voorde generale Comp'. begeren Ie houden, met u\ tsondrringe \an alle andere personen, 'I sy dienaren oll burgeren, die alleen werd toegelaten hare gepermitteerde kislen, hoven hel nodige lot lyfsgehruyek. hv continuatie te mogen vullen mei thee, porrelyn. lackwercken en diergelyke kleenigheden . en hierom werden dan de gecominilteerdens tol hel uiereken en branden der kisten speeialyk geordonneerd in het voors. wen k. BOti te samen als een \der in hel hysonder, daer omlrenl wel lm' Ie sien en gene kisten, kelders, pothuysen ojf ander»' emhalagie oir easjens, die \o«»r thet: doorgaon. Ie mereken oll branden, die mei lywaten oll' zyde stolfen voor hel geheel of ten deelt* svn hesri. ook gene derselve de eygenaren lerugh te geven maer aen Ie houden, lol daer van aen den <iou\ernenr (ienerael rapport gedaen en ver\o|gens daer over nader urdre oiitfangen sullen hebben.

Ook wvnl een yder, 'l sy xerlreckende «»ll hiér te lande

1717. C. VAN SWOLL

verblyvende, by renovatie van bet gene by den genenden artieul briefen verschevde r.itm deser llegeringe legens bet verkopen, beswaren en verpanden der soldy reeckenin§&) \an 'stlomp' dienaren is geslatiieeri, sperialyk gead\erleerl en geboden liacr in die en alle andere deden nae den gem. arlicul briefen de surcessivc en jaerlyrkse placalen Ie regnlceren iii doselve preeise te agtervolgen, om buylen scbadc te blyven, dewyl men gesinl is daer « >| • veel naeuwer Ir lillen, als nu eenigen l\l is geschiet, gemerekt de misbruyeken en over- tredingen sedert ecnige jaren deer ume secr syn vermenig- vuldigt, en gevolgelyk vereyst, dat de poenen, daer tegens L^rsialueerl, tegens de overtreders stiptelyk Werden geëxecn leert, daer onder b\ desen specials k begrypende en verbiedende hel verbinden ««li verpanden van soldy reeckeningen, nevens hel passeeren van fingeerde nhligatien tol pand der minne voor BOodanigQ uytgerede en aengenome cargasoen kisten, op doselve }km neii, als voorwaert tegen het uy treden en aenneraen van voor*, kisten syn gestatneert, aamentlyk confiscatie vansoodanige

reeekeninnen en royoringli \an soodani^e olilinalien, even of die niet waren gepasseert, nevens een viervoudige boete van hel lied ragen der reeckeningen en obligalien, even als of de eerste in eilecte waren verkogl ofte veralienecrt geweest

Kn om soodanige uytreders en aanneemers \an cargasoen kisten te loeier te kunnen nagaen en aglerlialen. werd aan alle notarissen, die hier Ier slede syn yoadmil leert, in het gemeen en een yder van haer in hel bysonder. by desen wel spccialyl gelast en aanbcvooleii, dese regeringc, van den dag. dat desen sal weeën gepuhliceerl. alle maenden, in het begin en sulx voor den 8>tcn der maend. t»> bedienen en aen den Gouverneur (lenerael over te brengen een pertinente en by haer onder- tekende lyste ofte register van alle obligalien en srhuldken- nissen* die de voorgaende off verlopc maend voor haer sullen wesen gepasseerd, met aanwvsmp mi de namen der debiteu- ren 60 crediteuren, nevens hel bedragen der sommen en do iHirsakeu, waer nvt deselve spruyten, om vervolgens tjestelt le werden in handen van den Advorael liscael van India, om

DEEL I? 8

114 1717. C. VAN SWOLL.

(hierop te doen enquesle en, sooveel docnlyck, te aglerhalen cu calangeren, die de stoutheyt sullen hebben Bigfa verder met liet u vlieden of vervoeren van particuliere cargasoeukisicn off hel verkopen oll' verpamlen v;m sol ly-reeckcningen en liel

vcrleenen van kme eMigatiea te hetnoeyeti éK duetten schuldig te maecken, verstaende, dat dese ordre voor alle notarissen jacrlycx door de>elve sal moeten werden aglcrvnlgl en slanl grypen van den dag der publicatie vande gewoone plac&ten voor alle thuysvaerende personen dal hel laetste en soo genoemde thee schip, 'I geen ordinair in de maand Telu uai \ argael, vert rocken en al soo de bcsendinge en handel <>p hel vaderland lot het naestvolgende najaer gesloten sal wesen : weidende onek hovendien de respect ive liscaels, soowel den Water-fiseael als den AilvocaeMiseael ;m Imli.i . seffens gelast alle mogelycke devoiren aen Ie wenden int onldeckinge van alle eonlravenlien. die tegciis het iu desen gestat ueerde sonde mogen werden ondernomen, en daarhy die van tien agtb. Kaed van juslilie descs casteels gereeoinmamleerl legens de overtreders nae vereysch en met rigeur Ie procederen.

27 September. Vemieutvde aflumdiging run tic vier plakatcn9 tameernarmdc ie thuy$ vacrders" (7 Novem» ber 1712, li November 1713. 5 Oehber 17 H. 5 September 1716).

5 October. Uoglemext up de bagage van tkuyivaerders"

Zié hij 27 Jnlij 1718.

13 November. Uitschrijving run een algemeenen ntsi-. dank- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek run de retour-viool.

21 December. Verbod voor ie bedienden <>/> ie builen- kantoren dienaren der Compagnie, gelijk <>/ hooqer in rang dan een vaandrig, zonder vergunning run de Boóge Regering emeri(i k stellen.'

1717, 1718. C. VAN SWOLL

118

? Deeeuiber. Ilekend/nakinif nopens het verpachten eau tle tjcneralc en tjemeene inkomsten tleser stad lintaria' voor het jaar 1718 op 31 Dcc. 1717 en nopens pachters, bor<jcii9 enz.

Dit stuk In rrlir lin ll.llillL' V.lll 1 1 t Stuk. medegedeeld Op

bladz. 90.

18 Janna rij. Afschaffing der heeediijimj ean de srheeps- rekeningen van ^(jeconsamecide prorisicn en uyUjvijeven contanten" op reis van Nederland /mar Indic.

De Kriin inL' zaï; de iHH»«lzakeli jkhritl «lier heêediging niet in.

vermits «Ie rekeningen •> meest flik óp im ayttopea,"

Uil deze resolutie lilijkl ook, dat de wettige duur cener

reis van Nederland naar Indiê toenmaals was l1'^ maanden. Voor eene kortere reis werd eene premie uitgekeerd.

25 Januari). liei/elimj van de onkosten, welke ten aan- :ien run gci-onfiskeerde goederen nnujten in rekening worden gebragt.

De Raad van justitie te Batavia had ter zake zulke »exces- tgieve" rekeningen ingediend, dal de helft der waaide van de geeonfiskeerde goederen aan onkosten werd opgebraut.

Ter \ermijding van »veel nasleep, mitsgadeis verdere hac- ^pietten" keurde <le Regering die rekeningen ^oed, maar bepaalde, dat voor dm vervolge de onkosten zouden mogen liedragen :

1° de twee per e1. uyt alle gecontisqueerde goederen, ten behoeve van de leden der justitie, die gestaan hebben over de inventarisatie en verknop \au deselve. van «-uils toegelegd en nader \erniaand by de resolutie doei* taeilel van den 5 ' May 1688;

1718. C. VAN SWOLL.

2° de scs per c1. van de suhstil uiten oll gcweldigers, tlie li.iiir voor «Ir aanhalingc smi toegelegd nvt hel geproi -edeerde hy de resolutien deser tacll'el mui den 2i,n üeremhcr igüg éo Gin November 1682 en Dader vermaand I •> dte Niin den 5cn May 1688, soo even genoeml:

3° het vendu salaris W 4 per c*. voor dep Secretaris m i per c1. voor den Deurwaarder, te weten, wanneet dé aangehaalde en geconfisqueerde goederen in offerte op hei

sladhuys en hy den Haad sullen wesen opgeslagen en xerkogt. en den Secretaris en Deurwaarder de inoeyte en

risico daar v.hi splteo hebben gehad ra gelopen; maar niel

meer \au sodanige goederen, die in 's (lomp* pakhuysen opgeslagen en door de hediendens van deselve daar uyl verkogt oll' hy taxatie voor iVE. Comp. aangenomen sullen wesen. na de resolutie deser tactiel \an den L0cn September IG77 (r, en hier mede alsnu te vernietigen en voor kragtelOOfl le verklaren alle andere resolutien, die hiernn «Ie strydcn, speciaal die van den 1 Seplemher 1097. 4° hel verschot van «lm Secretaris of Deurwaarder voor codys en prauwloonen tot het afhalen en transporteren der aan- gehaalde goederen na de plaatse, daar die, 'l y.\ op hel sladhuxs oir hinnen 'sComg)1 packlmysen sullen werden opgeslagen, sonder meer. ilew yl men, als gesegd, \oor het aanstaende in saken. d'iï. Comp. en den Tiscael hclrelten de, niet meer sal mogen "plueugen eenige vacatie-gelden voor leden van den Raad, Secretaris, geawoore clerquen

en andere mindere dienaren van de justitie, die volgens de Statuien \an Itatavia. onder den titul \an Secretaris en Deurwaarder of Stads-hode, art. 7 en 1 1 , gehouden syn de Comp. ofte den Fi^ -ad \ « m »i- hare I ractamenlen Ie dienen, gelyk ook den Secretaris voor sigselve niet meer sal mogen op brengen eenige seipieslratic en salaris van penningen.

(') By deze resolutie is afgewezen h«*i verzoek van den Ser retaris vau den

Haatl \ .'in ju-tit m \«'iultitie-gHrl wepens aangehaalde en KiH.'<iitli|iieerdi 4~t

balen BengaaUrbe zjjdc, •otnibt alk deselve zyde by d'K. Comp. na taxatie »;i«'iii.viiomen ende niH l»y vendutie verkn^lil i< Keworden."

1718. C. VAN SWOLL.

I I 7

geprneedeerd uyt aaugeslage en geronlismieenle goederen, aaniresien men ilaar aan niet als gatitsch oneygen cn tegens haar na (uur de naam van scqucslralic gelden ge- ven t»l opdringen kan, tia 'l yecne tiaar van by ilc lystc tier salarissou voor den Seeretaris van den jare 1668, arl. 51 en 32, kan werden gesien, gemnrkl by, Secretaris, hy hel aannemen van sodanigu goederen voor d'E, Comp. gocn penningen haudeld olf behoeft te handelen en hy van hel geenc van het sladlmys verkogl werd, syn ven* dugeld komt lc treeken; en eyndclyck, dal ook door hem, Secretaris ofte dm Deurwaarder, niet meer opgebragl

sullen nin-en werden mii- i-elden ;in t raelamenlen

voor de talen der justitie, Secretaris, geswore clerq of andere hedtenlcus, als ecu misbruyk van weynige jaren, maar in gevalle van nomlsaeekelykheyd, na de apparcnle geduursaamheyd der \oorvallende emmiiissien, daar toe "[> dWdnriNautie van den lieere Directeur generaal het nodige mei een spaarsauie hand uyt 'sComp-. ruagasyuen le laten verstrecken, soo als geschied omtrent andere ministers van de Comp., wanneer tot extra-ordinaire coni missiën werden geëmployeerde

L2(> l'Yhriiarij. Ilekendautking, dat de Diakenen te lith Ui via nj> L2 Maart 1718 opentyk verantwoording zouden doen van hunne administratie.

Zie verder hij 16 Fcbruarij 171i>.

5 April. Bepaüng, dat de gage van tmtdhwpent of «drossers onder die van de zeevaart " die langer dan eene maand van de hnn beseheiden plaats afwezig waren geweest, als die van deserteurs afgeschreven en hunne saldi [j-rekeningen gesloten zouden worden.

Uil eene ml van ahsenlen was gebleken, dat. el lelijke zee- varenden, niet alleen dagen en weken, maar zelfs maanden afwezig bleven.

118

1718. C. VAN SWOLL

Voor de afschrijving moest de Htpiipa ge-meester op den eersten dag van elke maand aan hel Opperhoofd van hel generale soldij-kantoor bezorgen eenc lijsl der afwezigen van hunne schepen gedurende eenc maand of langer.

Wie hunner later weêr te voorschijn kwam, mogt sleehu mei goedvinden win de Hooge Kegering op nieuw ingeschreven worden.

2:i April. Ilepaliiuj* dat inlamlsehe hulp-troepen, na afloop ecner expeditie, hunne wapenen ter bewarimj morsten aftjeven aan hunne hon/H-o/'/ieieren.

Ter zake was »nog noyl een vaste ordre beraamd."

(irwnnnlijk trachtten de inlanders, die voor de Compagnie hadden gestreden, na haere terugkomst u yt de eenolfander -expeditie, haaf pierken maar ten eersten \nor gereed geld •quyl te maken, waar door noyl liaere wannen gereed heb- •hen, wanneer hel vereyst, maar dan eerst doorgaans hei

• meerder gedeelte der pierken nog moeten laten maken, •alsse behoorden gereed te zyn."

In 1718 vroegen de officieren der Italinesche hulp-troepen om eene regeling van deze aangelegenheid; en om aan die troepen «geen gelegenlheyd lot mistrouwen en argwaan te •geven" bepaalde de Regering, dat de h<»old-nttieieren. <\der •in syn campon, eeue toqoaeUN jdaiN alsonderen en doen •vervaardigen soude tot het bergen van alle geweiren, tot •ydër campon behorende, en dat onder hel opsigt en bcwa- ïringe der gesamentlyke hoofd-olïiciercn, tot yder campon

• behorende."

2Ï) April. Ite/mHiia, dal Irm -tementen van in Indiè

geboren en tumgenomeH Compajpikfê dienaren m Indü afbetaald moijten worden.

c2!ï April. Last na «ijerimje boedeltjes rau gajauieerde dienaren, die sonder testament of bekende, wettige «er/iienanwn komen te oeerhjden." uuu de administratie

run Weexmeesteren <wer Ie geven >>/ te lule/t.

1718. C. VAN SWOLL

119

15 Mei. Aanstelling van een vijftien Solaris Ie Batavia.

Vorens den President van Schepenen werd »<loor de pre- sente vier Notarissen liet gemeen niet ten genoege gediend."

51 Mei. Wijziging van de bepaling nopens salut-sehoten, vastgesteld bij de resolutie van 25 April 1678.

Voor extra-ordinaire Raden van IiidtB, van eenige oorlogs- expedilic h'rugkrereudc zonde <»ortaan het salut uit 7 kaïionsihnirfi begtüU).

Voor de ordinaire Kaden zonde zulks »nae rato" verhoogd worden, »als het nodig sal syn."

15 Julij. Verbod voor leden van de II nni/c Regering tegen hel weigeren *zig in dese of' gcem expeditie te laten employeren\ minneer de heus op één hunner WOB gevallen.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVIInn.

15 Julij. Verbod voor Chinezen, van de specerij-eilanden naar Batavia gekomen, derwaarts terug te keeren.

Dil verbod is afkomstig van Heeren XVIIncn, die tevens gelastten, dal de Chineschc anachoda's en matrozen op de specerij-eilanden (Molukken) moesten uitsterven

15 Julij. Bepaling, da! kinderen, tn Indie tjehtnen of '■bugten dienst" in Indie aankomende, niet in (lom- pmpiie's dien^l motjten aangenomen worden.

Dil voorschrift i- afkomstig van llccrcn \VII,"n.

10 Julij. Bekemlmahimj, dat de buiten-regenten van

1718. C. VAN SWOLL.

hel Lazarus-huis o/> 20 Julij 1718 reranhconrding zouden (hun run hunne udminislrulie.

Zie verder bij 14 Julij nu.

27 Julij. Naden1 regelingen nopens de hagage van 1 i jmtricrenden.

In hunne vergadering van 5 October 1717 hadden Ileeren Wijnen een „nadep lysi, m reglement op de kisten", enz. vastgesteld, luidende, als volgt:

Lyste en Reglement, waar naar een yder, uyl. Indien fhuys kometlde, \an wal rang of i|ualiteyt deselvc ook sonde wesen. niemaut \w Igesonderl, in'l mede nemen van'l gelalen \olumen van >\u hagagic sig preciselyk sal hebben te gedra- gen, ende waarop de hseaals en geeommitteerdens tot het branden der kisten op het vertrek der schepen gelast werden haar nauwkeurig te iiiformccrcn en 't geen in getal, grootc of qualileyt van goedereu dit reglement mogt bevonden wor- den te excederen, niet te laten affgaan of, afgegaan en tegens de ordrc aan l>oort gehragt synde, aan te houden, om daar mede gehandeld en legens de overtreders geproeedeerl te worden volgens de ordres van de Comp' .. >ullende ter plaatse» alwaar het opperhooft veitreckt, dessclfs goederen door gc- eoamiitte^rdeitt uyt leden van den raad, in plaetse vandeordina- ris, daertoe gecoininitie. rdens, voort aen moeten gebrand worden ! en soo onaangesien dit reglement imand, van wal rang of conditie die sonde mogen wesen, mogte bestaan eenige racenier of ver- dere omslag of wel desselfs goederen ongebrand int vaderland aan te brengen, sal hetselve ten profyte van de Compagnie werden aengehouden, weidende al hctselve aen de pénoonefl en bediendens, hier naer genoeml. alleen raaer uyt conside- ratie toegestaen, op dat een ygelyk soude weten, waer uaer hy sig sal hebben te reguleren, als nameiitlyk aen den

Gouverneur-Generael of Direc- | ^ leur-Gcncracl. J

1718. C. VAN SWOLL.

< hdinaris raden. e\lra-ordi- naris raden, lnl>\ de>el\e cpwmjpp^taBHW i m ik re- toarvioot syti of niet.

Kaden \an juslilie. gew «wem»

gottvèr&eurfl eo dim-ieurs. rils voren.

Commandeur van dfi vlooi,

"een llaad \an India symlo.

121

in kisten, hm» ü voelen, Ihh»» en >v y I 2 voelen, dog met familie overkomende 12 kisten, dog waervan maer •4 kisten met ehilsen, ly-

wateo en iyde stoflen gc-

vult sullen mnirt'ii >\n. In 'i/y met vrouw en Familie moeten overkomen ol niet. 12 Resketders van 12 II. yder

of iets anders van deseUe MtlumiihMislirvi en swaerte. 16 pollen.

7 "kisten, lauu en wyl als |mi-

\ tii. dogh mei familie 0

kisten, waer van alleen 7» met ly walen en zyde stollen tc vullen als hoven.

10 lleskelders \an 1- Hessen yder ol 'ielsanders. als voren.

12 potten atcliiar. 4 kisten, Ig. 8 v.Jioogcn wyt 2 v., dog vrouw en kinde- ren medenemende .i kisten. 2 dito van de groote als m;i- Irose kisten, dal is 4 voel lang, 1 7'2 voel hoog en breet. sullende een der voornoemde \ ier groote en daarenhoven een der voor- noemde malrose kisten met lywaten en syde stollen gevult mogen wesen.

8 fleskelders van 12 (lessen vdcrof iets aiMleis. als \nreii.

1 0 potten atcliiar of tamarinde-

1718. C. VAN SWOLL.

0|i|n'rkoo|iman. comman- deur syude. of <<n Mayor.

Schipper

l'rediranl.

3 kisten, lang en wyt als ho- ven, dog mei vrouw en kinderen 4 kisten.

2 dito van de groote als ma- Iroosc kisten, dat is 4 voet lang, l'/i v°ct hoog en brect, daer onder een groote en irn malroosr kis! inrl lywalen en zyde stoffen, als Iwven.

4 (leskclders van 12 flessen yder.

6 pitten atrhiar of tamarinde.

3 kisten, langen wyl als boven.

1 dito van de groote alsina- troose kisten, dat is 4 voet lang en l1/* voet hoog en brcet, onder deselve een kist niet lywaten en zyde stoffen, als voren.

6 neskelders van 12 11. yder- 6 potten alchiar of iets anders daerin.

2 kisten, lang 5 voeten, hoog en wyt 2 voeten, met vrouw en kinderen 3 kisten.

2 inatroose kisten, dat is 4 voeten lang, 1 !/i voet hoog en breet, de boeken daar onder liegrepen : een der- sclve inatroose kisten sal met lywateü en zyde stof- fen mogen gevalt wesen.

2 llesk«'lders van 12 llessni.

I potten ;tlrhi;ir.

1718. C. VAN SWOLL.

i2.>

Koopman, Capilain rfGapiUio* Iuylrii.MiL

Onder-koopman. Luvleiianl of

VaeiulrL.

2 kisten, lang en wyt als boven, met vrouw en kin- deren 5 kisten.

2 van de groote als malroosr ki>ten. dat is 4 voel lang, 1 7a voet hoog en breel, waarvan een malroose kisi met lywalcn en z<le slof- fen, als hoven, gevult sal [OOgeO syn.

2 lleskelders van 1 1 (1. ydn\

4 pottefi alchiar of tamarinde.

2 kisten, lang i> voelen, hoog en wyt 2 voeten.

3 BaakeUara van 12 Hessen uf een kistje, hoog en breet 1 yt1 lang 37i voel, met ly walen en zyde stoiren in de plaels.

2 potten alchiar.

Opperstuurman.

1 kist van lengte en wyle als boven.

1 matroose kist met lywatcn cu syde stoffen.

2 fleskclders van 12 flessen. 2 potten alchiar.

MimI. i -hiiirniaii, winnende bo- ven / 26. ItockhoiidiT of \dsistenl, winnende, f 20 en daarboven.

1 kisi van groote als hoven.

2 fleskelders van 12 (lessen of een kislje van Vjt voet lang, 1 voel hoog cn hrcct mei Kwalen en ivde rtaffea in de plaats.

2 polten alelnar.

124

1718. C. VAN SWOLL.

Bei "granl, < >ppcrhai hier, Sie- kenln >osler.

Denh -w.M'k, provisionele \dsis- I €»n I of Schryvcr, winnende onder de f 20 's maands.

< >I>|m i limmcrluydeii, hehalveu de timmerkist, «li»- mei ge- reedschappen cn niet out

kiHi|iiii;i!isrh;i|»|MMi s.il mo^en gCVlllt Worden (Ml (0B IV-

g&rde van de scheeps liin mertayden moeien i»»- staen in een |m>I s. hum 57l VOtti wyl P/a voet, hoog van agleren 21/» hoog van voren 20 duym, 'l sclmyiH' hoven deksel 14 duym hreet ; en die der huys limmerluyden I.uil: voet, wyl 1 <oct, hoog van ag- tereo ï voet 9 duym. hoog

van voren 1.V a duyni, 't sclmyne deksel 10'/2 duym hreel.

Boógboot&mtiij Schiemaii, K« »k, B«»t lelier, 0pperku\ per. Con- slapel. Iweede Chirurgyn. Opper zeylmaeker,Corporael.

1 kisl als hoven.

i (leskelder van i- Bessen

of 1 kislje van 1 % voel

vierkant met lywaien en

syde stollen. 1 pot alrhiar.

1 kist, lang 472 voet, boog cu hreet 2 voeten.

1 pot atchiar of een kasje, langh i 1 2 voet, hoog en hreet 1 voel, gevuld als

boven in de plaats,

Yder I kist, lang 4 '/a voelen, hreet 2 voeten cn hoog gc lykc 2 voeten, sullende hoven in de kist geplaest mogen wesen een kasje, langh 1 Va» hoog vu bfoed i voet bei lywaten en sydA stoffen,

1718. C. VAN SWOLL?

Tiiiuix rluy<lrn. dir lm minsten f 10 ter maand winnen, behalveo han- timmerkisi. ter grootte en met onder- selieyd. als voren.

Itoogliootsmansmaet.

Srhirmaiismarl.

Koks mast. Botteliers in. iri.

Tweede kuyper. Srheeps-eor|M>rael.

Tweede geyhttaker*

QoarUermeester.

Konstabdsmaet

Laodapaasaet.

Derde drfrurg] m.

long ibmnttrmaOi winnende

minder dan f 20 ter maand, geen timmerkisi.

kayper. Jong zrylmaker. Provoost

Ilossrhieters, w innende van / 10 (Ol f 12 Ier maand.

/kdetborateit

fottg srheepsrm pmarl. Iloolsgeselleii. winnende / ï) tor

maand, en daeronder UM jon- gens im-liiys: item Soldaten.

Yder een ki>! van 4 ' , \oelen lang, breet l V* voet, hóóg

gelyke l 1 ., \oel, hoven in de kis! sal een kasje, ge> uil als KoM M. mogen gcplaest worden van een v»rl \irr-

kant

N dor een kist, lang 4 >oeim. Iireel 1 '/3 voel, hoog gelj ke VJt voet met 12 stucken l\ walm ol /\de stollen, ho- \en op te leggen, ni nirl meerder.

^ der I kis!, lang 1 , \oel.

Invet i voél 4 dttym, boog

-rlijke 1 voet 4 duym. mrl 6 stucken ly walen of gyde Btbfieo, als boveo.

Alle di» voorsihrrvni kisten sullni moeien gemaekl wesen regl ui den haak hinnenswerks op de rynlandso maal

Vrve luyden, die na 'I vaderland \erlreeken en in Inilieu

1718. C. VAN SWOLL.

Sullen geweest syn leeden van een burger collegic, als Srhepenen. Weesmcestercn, elc. of wél hoofl oflicicren der burger srhuttery en cavallery, mogen even soo veel en geen meerder ki-agie mede voeren als by tlil reglement aan een Koopman of Capilain in 's Comjr dienst werd toegestaen, sullende alle verdere gemeene burgers, voormaals in dienst van de (Joiup' geweest synde. niets meer in swaarte of volumen mogen mede nemen, als na de gelegentbeyt ofte qualilcyt, waar in sy de Compe ge- diend sullen hebben en uyt dewelke sy in vry dom overgetreden svn, mitsgaders alle weduwen van \sCompe dienaren ofte vrye luyden gereguleert worden naar de qualiteyt ofte bedieningen, die bare mannen respeelive, 't sy in of buylen den dienst van de tlniup .. mits niet gedegradeert of gesenlenliecrt synde ge- weest, sullen hebben bekleet, op verbeurte van al het overige; ende dit alles onvermindert de ordres legens het dryven van particulieren handel ende liet mede voeren van partieuliere koopmanschappen van dese ofte geeue op halve, meerder of minder winst, mitsgaders het passeeren van obligalien of schuldbrieven voor sodanige goederen, op peene, by voorgaande reglementen en de placaten van den lande daar tegens geslalueerï.

Gedegradeerde of gesentent ieerde personen, ilem passagiers, buyten de bovengemelde personen, alsmede vrouwen en kinderen overkomende, sullen ider maar een plunje kist mei kleederen, Mlifler koopmans» happen, mogen medebrengen.

En op dat dit des te beter sonde agtervolgt worden, i> goetgevonden en verstaen, dat voortaen de kisten, kassen en verdere goederen, overgebragt by luyden, m i GtmpF. -diepen overkomende huyten dienst of gagie, belsy dat sy voormaels in r,omp' dienst geweest syn of niet, door Commissarissen uyt de respeetive Kameren, over de visitatie gesteld, alle by provisie sullen werden aangehouden ter dispositie van dese vergaderinge, om op derselwr onlslaging of absolute aanhou- ding gerrsolveert te werden, ingevolge \an dit reglement ; vullende sodanige, l»y provisie aangehoude. goederen op de lyslen der particuliere aangebragle goederen, die ;ds nu jaarlw werden oveigebragl, moeten gesteld weiden met sperilbpie

1718. C VAN SWOLL.

aanwysinge, waar in deselve Inslaan. hcncHcns de namen en qualiteylen van de overbrenger* ol eygcnaars van dien.

Des sullen Commissarissen voornoemt aan sodanige passa- -ins mogen toestaan en laten volden een kist in< I nond- wvndigle .,|,.n 0f klederen, tof hun Ivf behorende, sonder meer.

Die « » | • de reyse lol honger qiialileyl ge\orderl syn. sullen geen meerder of grooter kisten niogen overbrengen als de gcene, dewelke sy volgens liaer vorige qualiteyt op hun \erlrck u\l Indien hadden mogen hebben.

Die op de rnse verschanst of overgegaan syn van 't eene

• hip np'l ander, sullen de reden van die verschansing hy extracL authentieq van den boekhouder of schryver moeten dnrn hl y ken, op verbeurte der mede gehraglc goederen.

Alles, wat hu\l<*n de kisten en gepermitteerde potten olf lessen in het kooygoed of daar buyten werd overgebragt, sal ten profyle van de (lomp worden aangehouden.

De hecren Commissarissen, die nvt de respect ivc Kameren sullen gecommitteert wesen tot de visitatie der kisten, sullen ge- lie\en indaglig te syn, geen ongebrande kisten of goederen vry te geven ingevolge van de re.snlui ie van 16en September 1716."

Bij de afkondiging van dit stuk vernieuwde ie Indische Regering hare plakaten van 23 Mei 1699, 28 Augustus 1710, 6 November '» Oetaber 1714, 5 September 1716 en

27 September 1717, »soo verre dcsclvc door het tegenwoordige, •nieuwe reglement of lyste niet werden gecontrarieeri ófte igeierogeert9

Tevens maakte de Indische Regering van de/e gelegenheid gebruik om hel plakaal der Sinten Generaal van 21 September 1717 al ie kondigen.

9 Augustus. Hanf/'lijsi bij bc</iu/cttisscn.

Eersielyk, Milieu mogen agter het lyk en voor de Hegeringe gacn een a twee panen hloedvrunden en \erdere magen met lange mantels, daer die syn, en niet meer ; dan

2 de heeren en leden vande hoge Indise Kegeringe en

128

1718. C. VAN SWOLL.

onder <>f agter deaelve d«- aenwesende goóTernetirs van buyleu

roiiiptoiivn, .ils ook den secretaris der Unisv reueriiiije ; en

voorts ton

."' «Ir vprdre \ runden oll ma^'en met lani^e manlels. daer s»- smi. mits gaendc niel legen nf lm\en .Ir j.HiLi^h» ordre «mi

Ih-t placcael ronden -* ' December 17U: dan Een

4' de raden van justitie, nevens den advocael- en waierlis- cael, als oock den secretaris van hei eollegie;

Boodanige persoonepj die allesinis in de \w een komsten

rang hehhen \ • •« »i- Schepenen en [iredicanten, als ilniniil vanger gencrael, de oppcrkoopliedcn vanl raslecl, den majoor,

equtpagteraeester, boekhouder en vititateur generae^ item nlle

commandeurs en opperhoofden van Japan, den sahandhar ende hel opperhooll van hel generale soldy romploir; len

t; Schepenen, nevem hare hooit officieren, als bailjuw «mi

landdrost en den sreivlaris, als oork alle out Schepenen dttOf onder hegrepen ; voorls

7c alle predicanteo en ouderlingen, constituerende den Bata- viasen kerkenraed; 8* Weeenleesiereu en haren eeeretark;

9'' Heemraden en haren secretaris;

10 HonimiNsarissen van hnwelykse en kleene saeeken met haren secretaris :

11° Oppercoopluydeo hnyien emploo\ ; vooris alle eapiUuns,

soo dienaren al s hnruers ;

12' Coopluyden, sehippers en die gclykslandig daer mede syn, als chiriirgyus der Irnofl posten, notarissen, werkha>en. mitsgaders diaronen in hedieninge;

1.7 de inlanlse Capilains en hooft ollirieren der tlhinesen, item hoedelmeesteren der (Ihineese en andere vreemdelingen hare slerfhux seu , hlwende preserveert hel plaelsen van inlantse hoofden en groolni. ook amha^adnirs. nar gclegenl- heyl vande personuen, etc.

14* Liin teuants en opperatuurluydep, boq dienaers als burgers . Itf" Oppercoopluyden, vaandragers en andere, die dan- mode

gelyk staen ; en eyndeU k ofte len

1718. C. VAN SWOLL.

i 29

16° Boeekhouders, assistenten, krtntlww^éckers, nnderrhirur- gyns, burgers, elc. en alle andere, in dcseu uict genoemt staende.

En werden alle aensprekers of bidders in de stcrïhuv>en by desen wel speciael verboden, op privatk van haren dienst, in eenige sterfhnysen, ,\w men hel sonde mogen wesen,op le lesen eenige lykrollen. waer in de hovenstaende ordre

niel sou. Ir linden wesen LfCobserVHTt.

li- August us. Afsehtiffimj van <h mitsten np Iraele- HU'itlen run (lomiHnjnie's dienaren.

Heeren llewindhebheren te Middelburg hadden hij zekere

• memorie \an zoldy," onder da-leekening van 31 Oclobcr 1717. opgemerkt, dat » zulke arresten t'cencmael buyten de ordres.

resolutien, jae tekens het oetroy van d'E. Gompagtite waren,

»hcl welke dieleerl. dal iiagies \an menselien, in aetueelen •dienst synde, met geene arresten mogen bcswaarl worden."

Van deze brsli>Mng Werd mededceling gedaan aan hel Opperhoofd van het >oldij-kanloor en aan »die vau den agtb. •raad van justitie", met last de beslissing le publiceren, «opdat een ygelyk in bet vertrouwen en uylsctten s\n« r

• gelden sigh daer nae mag riglen en hoeden voor schade/9

Zie ook bij 14 November 1620, tl Mei 1672 en 14 Junij 1720.

ii7 September. TodUhdnyen op de nadere voorschriften nopens de batjtuje run repalriërenden.

Antwoord. Vraaii. Dewyl de iulenlie en onliv Dal niet 1>\ liei nieuw pla.

der Ed. Heeren Seventhie- eael of reglement, inaer by

nen positielT en klaer Irui het extract sebryven van de

Om gene tedige, maer alleen Hoog Ed1 Heeren 17d0, dato

volle en afaepackle kisten le <s Ortober 1717, expresselyek

In a udeii, sullen haer de ge- gelast werd, dat de visile

1718. C. VAN SWOLL.

lm

rommitteerdens dacr nac let- lerlyrk lirblien le reguleren en alle ledige kisten af Le wysen, daerloe men ;m dese ordn aen alle de retouftchepeo

tydige voorkennisse door den Lijuipagienieesler heeft doen geven, soo dat nieinanl eenige ignorantie beeft te prelen- deren, konncude die gene. «I i«- ledige kisten brengen of tl alleen mei plimderagie l"l bel liehaam gevull syn.onk sodanige m geene andere briefjens ge- ven en hy de generale rulle aengelekenl werden.

Hier omtrent sal men alme- de moeten handelen nae lui reglement en de verklaerde inlenlie der lleeren lYimipalen, sonder aensieu \an het gene ln| nu toe is geprarliseerl.

<»nriaen sal moeten geschieden, niet van ledige, maer ,ui al- gepaekte kisten, gelyek ook geur kisten sullen mogen ge- brand werden, als nae dat die algepack t syn.

'I Welek, na ons gering oor- ileel, niet wel doenelyek is en \;ierover wy den VOOT- ledcn jaer op \\™ Orloher in alle onderdaiiigheyl onse he-

swaerntssen sen 0v9 Hoog

Ktl,e mede gedaen hebben. en door Uw Hoog Kd,,M goed gunstelyek op 19" ;m dito macnd geantwoord, dat «Ie gecomuiillerdeus om g'.dlegcer- de sullieaiite redenen, <>|> den voel, soo aU hel wen k ih.uis in praetye(| i>. soo veel Milieu moeten doen, als luier moge- Kek sal wesen, om aen cl'in- tenlie der lleeren Principalen en de placaten en ordre> im r regeringe te \oldoen. ete. Nog werd Uw Hoog l']i|M

onderdanig gevraagd, acnge- sien onse lieeren majores l»\

dit voorgenoemden reglement

gelieven onderseheid te mae- ken omtrent hnerkhoudei «g,

assistenten, p!c. assistenten en

sehryveis, hoe men dat nu sal handelen met de personen van dese volgende qualiteylen, die [p de hraudrollcn als A^n.

C. VAN SWOLL

Dit heelt i-i-iMi ilny>U rlioyt. macr is klaer genoegli. «lat een Behipftr magh betten een

kist van vvf voelen mei ly- ivaten eender meer.

Als voren op liet eerste |»>int aïwyseu alle ledige kislcn en le branden, als irevull terug- gekomen; men sal hjh •»■ van ivdige advertentie doen over alle de BchepeiL

Inte opgebragt werden, schoon

\ de gaire daer toe niet en winnen, als p . seririanten. p1, . eorporaels, p" . conslabelsolYon- stabelsmaal, bootsmansmaat, schiemansmaat, me< sterknegts van eenigc ambagt, elc.

Soo slael mede in boven- genoemd reglement, ons nerin- gen oordeels, wat duyster, of een schipper een kisl van !» voet lang, dan wel nogb een matrosc kist, lang 4 voeten, gevult met lywaten, sal mogen mede voeren.

Waarom geeommit teerdens in alle onderdanigheyt. tot v« rmeydinge van alle abuyeeu, van Uw Hoog Edns ver- soeken nader explicatie op bet een cn ander, en in wal voegen sy met de ledige ki>len sullen moeten of mogen handelen, dewyle bet seker is, dat veele van de verloste zeevarende niet soo s|»oedig aen land konnen komen, ook op stonds geen geld hebben en bare ledige kislcn te vullen of af te packen, gelyrk ons roöT desen dat meermalen voorgekomen is.

Zi< k bij 13 Oetober 1 7 1 G.

i Oetober. Ilepalin(h dal in den dienst der Compagnie verminkte dienaren niet mme Nederland opyezonden

171Ö. C. VAN SWOLL.

nuxjien worden, maar in Indië hunne remaneratie"

volgens den Artikel-brief <l<rl II hlad:.-2H\ moesten

Dit \ «Mnsrliriil is afkomstig van Heeren XVII11".

t>S Orloher. Wijzitjintj run liet rerbnd ntn 9 ./////// 1715 /cv/cm betalen in Imlir run crediteuren van insolvente hordeis, voordat tnautiaina daartoe tuf \eder- land was onlvamjen.

De Sequesler werd ^equalilireerd »voor all' te betalen de »geprevilii;eerde en geprefereerde doodschulden in «•«•li insol- » venten boedel." Omtrent alle andere crediteuren of schulden mnesl. 1 1 ij zich ■ stiptelyk" houden aan den last van lleeren Meesters ter zake.

De Indische liegeriug w.is ;m nnrdeel, dal •>«!<• hooi; Kil.

• Heeren Principaelen dit poinct, nevens ons. rallen aenmeroken

• als billick en ten uytersten noodsaekelyk en sliglelvk; en ■daerom ook niet te slryden tekens de eyijendlycke intcnlic \an haer hoog EdnB ordre en interdictie hy de geftllegewde

■ lüissixe ,m 9 Juny 1718 lemens de idl'hetaclinge der credi- leuren van insolvente hoedels hiiyten haer hon-r VA. \i:ll>. speciale aulhorisatie."

12 November. Uitsehrijvimj van een ahjemeenen rast-, dank- en bede-dat} wetjens het aanstaande vertrek van de relintr-vlool.

KL. ZWAARDECROOKT.

Ut December. Verbod tegen •eygenwittige en tmietome- h/ke ilisjmsitien van (jouverneurs | van buitefrkmtoren] »uift een nujeheeld en aamjemntujd pouvoir, hetwelk

»:y niet hesiuen. noch haer coNpétêeri*

A/AARDECROON.

I 53

Talrijk zijn de voorbedden vnn verregaande willrkenr, donr

hoofden vnn huiten-kantoren gepleegd, welke in de resolnticn der llooge Negerin:: y\\ vermeld,

' December. Ilekendmakimi nopens hel verpachten van de generale en tjemeene inkomsten tlcscr slad Itatavia' roer het jaav 1719 op 31 Dcc. 17 IS 6M rMgttfcl pachlcvs, bortjen. en:.

hit sluk is ecne herhaling van het sluk, medegedeeld <>|> lilailz. 90.

? heeeinlier. Ilekendmakimj no/uns lui verpachten van <lt' inkomsten vnn d< f><»'*l(>r- en kandij -suiker, af' komst i<j van Java's oostkust en van (Ihcrihon, voor het jaar 17 19.

De toorwaarden dezer verpachting luiden:

dai den paebter van yder pkol poeyersuyker, dal. als gesegt, fan Java's mms||vu>i en Clierihmi sal worden aengebragt, voor lol genieten sal vier >< hellingen of een halve ryxdaelder <n agbl sehelliniren of een gehcelc rd8 voor een picol candv snyker;

dal voorts den parhler nul alleen desen lol genieten Bal van alle BOjrfceren. die hier van gein. plaetsen ingevoerd werden, 't sy desclvc door d'Conip" of door de ingsetenen tagekogt werden maer oock van alle de geene, welke hier Ier rhede Werd FMOgébngt of weder vervoer!, mits dat. deeen lol eens helaeld synde, die suyker voor den verderen vervoer alsdan geen vcrdeivn M snhjeet sal syn :

dal nok den aenhrenger selvs dien tol sal moeten betalen, i s\ dal dr siivker aeii d'tlnmp" "I ^el andere verkogi Ui door hein \er\nerd werd.

1719 H. ZWAARDECROON

1 1 Fehmarij. BdtendmMngi dat de Huilenen té Batavia Op 18 Februarij 171 f) vertint woord imj zouden doen van hunne administratie.

Zie venier bij 16 Februarij 1715.

18 April* Aanstelling run ren derden ijereeht a-bode, -a/fsonderlt/k en alleen voor en ten dienste van het eollegie der (Commissarissen run kleene zulten" te

Batavia.

In geval van ziekle of andere verhindering van één der l wvc boden van hel eollegie van Schepenen moest deze, derde bode ook dat C4>llcgic bedienen.

Zijn Iraclemeril werd vastgesteld op 20 gulden 's maands en het bedrag van zijnen borglogt op 100 rijksdaalders.

25 April. Laai op de buiten-kantoren, zonder voorkennis run de Iloofje Hetjeriny, aun (jesuspendeerde (Unnpiujnie' s dienaren tjeene «readmissie"* te rerleenen.

De llaad van justilie Ie Negapatnam had zich niet ontzien een gesnspendeerden ehinirgijn !<• rehabiliteren, — eenr /aak, welke de jnslilie niet aanging" en zelfs de politieke raad niet eigcninaglig mogt behandelen.

26 Mei. Vermeerdering van het aantal Yisituteurs twer »de suspecte of geraakte van lazernyé" van drie lot

Vf.

Somwijlen waren een ol' men- der Visitateurs »impo|eut"; ook zonde door vertneerderini: van hun aantal hel verplaatsen van podaftjgB nieiischen na hel eylandt ('urinerend in het «lepi-osen huya m**t meerder genjstbeyd mogen geschieden."

1719. H. ZWAARDECROON.

2(> Mei. Bepaling, dat de 8chtppers en boekhouders »op de sc/avpen, in hel land ra rende [belt al ven die af cn aan na Bantam en Java 8 oostcust binnen de Straat Sunda permanent gebrugkt irrrden en twee- maal 'sjaars hunne constantie verantwoorden) binnen «agl dagen na hun arrircmenl van de bugten comloircn ter deser rhede [ Batavia] hunne consumtic-, egui- vagie- en buscrugt-rccapicningcn, ordentelyk gedooksn

en onderteekemK sullen moeten brem/en op het romp- »loir der generale visite"

I)c poenatileH wis verbeurte van twee niaenJen gagic Ion behoeve van den Yisitalcur-geiierael e\ [vu laste, soo van sehipper, als IiorkhoiHlrr.*'

Mei hel indienen dier \ erant woording-sl ukken werd dikwerf zeer lang getalmd.

12 Junij. Bep,dina. dat de llooge Begeving aanwees de plaats, waarheen een bij reglerlijk vonnis veroor- deelde, buiten de jurisdictie run de betrokken reglbank, verbannen nmesl worden.

IS Junij. Last op de gouverneur* tn raden te Maküss, t, Ambon , Bamla en Ternate . bij overzending van pro( es-stukken aan den Baad run justitie Ie Batavia, f evens te zenden reen brief ken onder een open slip binnen 's (lomp papieren, aan <ois j de llooge Begering ] geconsigneerd, alleen ter bckemlmakingc. ten welken cgnde of ngt wat oorsake sodanige processen herwaard irrrden gesonden : bugten hetgene diend wegen door die van de regering ter gein. plaatsen bg dersclvcr brieven aen ons sal moeten aengeroerd en bekend gemaekt werden, mi het oude gebrugk."

136

1719. H ZWAARDECROON.

L2\ Jiinij. Verbod teg$n hei rijden mei voertuigen wer ie hush t'ls'bi ufi te Batotria. - Last om bij bei passeren van een tijtuig, waarin een Ud der Booge Regering

was gezeten, stil te staan. en:.

Alsoo in aanmerking is genomen, hoe sedert de promulgalie van liet hiljcl de ilato ."() Dn ember 1704. vervallende een oQyermyddycke impositie op en omtrent hel hoeden en ge- brayeken van t&reesén, beriym en chatees, soo mei 4 als 2 wielen, etc., onder <le dienacren tan d*E. Comp. en de gemeente te deser Btede, niet alleen dat bet getal van soodanige ry- luygen liysnmler is loogenomeii. maer dal <>«>k l«' gelyk bovenmaligli is aangewassen d«- \ r\ moedigboyl en derlelheyd van sommige in en onder liet gebruyk fan sodanige cafOBSen, berlyna en cbataes, even als of de betaling en voldoening van voorm. impositien hun oen smul van regt gave lol mishruyk, weelde en insolentie, en dal wel lol soo verre, [dal | de leden der

booge regeringe van India, soo wel binnen als buytendestad, qmtrenl bruggen, poorten cn nacuwe passagien daar van te meermalen hebben inbeten lyden dese en gene ongemaeken niet alleen, maer ook nu en dan wel gcinipedi men teert werden in bel gaen of komen uvl of in de vergadering (en desen ras- tecle, ter saekc sig niemand meer onlsiel. tegens bel al oude gebruyk, de lange steetic brug aan de land- of zuydsyde le l> »<seeren en repasseeren nac baeren vryen w illekeure en alsof sulks henGeden w.is gepriviligeert, ihcommoderende dusdanig met alleen de becrompc passagie van voormelle steene brug. maer ook den bflnn voor de landpoort van desen voonnelir casieele, alwaar sig dan nog alsulk»- rytuygen ter wagtaetteri nac de gecne, die sy hebben aengevoerd, mitsgaders dusdanig al verder benauw»!! en gcnoegsaoui len onbruyk maken de passagie voof u\t- en inireekonde. als ook wagt houdende goldfeten; al heiwelke niet inden kin wferdeo aangestoft, dan

voor onsliglelykbeeden, die al le \erre heen weyden. om niel Ie w.'nlrn tngcAWgdd na male van een ordenlelyek en wel geschickte manier van leven onder alle soort van rege-

1719. H. ZWAARDÊCROON.

137

ring, behalveii, «lat ook dese uylsporigheeden al te seer sig w Twyilemi van In-I rr-iii.imnii der Ho. Edele Bèecen Se- ^enlhienen. Ir deser als andere materiën van ordenlelykheeden rn stemmigheden geslatuccrd op dén SlMOctebèr 1676 !,soo h dm in Kaede van India op den 9 deser maand, hier OfBf gebesoigneerl synde, ter verweeking van stigtelykheyt en onderkenning tqsschéu de meerdere en mindere, als nok (er

weguemingh van Imven gemelte onhebbeh kheeden en belet- li I» -n goed gevonden emir torsteen, gelyk goedgevonden en

slaan werd ln desen, aan alle rn « rn ygelyek, 'I sy dienaer vande E. (lomp. dan wel burger of wie by sonde mogen wesen, Ie verbieden dc Iioven gemelte sleenc brug en by ^evn|g«'ii «Ir ^ri-i van dit rasleel mei hunne wagens, rytuygen of paarden le passeeren, iiytgenomen alleen de soodanige, aan welke hel gehruyken van rytuygen sondcr impost i> toegestaan by preéminenlie door brl biljet van den 30rn Dc- eember 1704. hrt welke by desen werd geinhcreert; rn Wyders aan ern Vgelyk gelast de wagens der leden van de H<>. Regering te onlwyken, balie te houden voor deselve en geene de minste ineommodileyt omtrent poorten of dese rn geene passagien daar aan toe le brengen; en dit alles onder vrrbrurlr van soodanigen somma voor den officier, dir de «•alange doen sal, als by wegen van impo>i gesteld is op het gebruyk van soodanige ryluyg, wacr door dc boven gemelte Ordonnantiën mogtcn worden overlredcn, TOOT de eersle mael,

en voor de iw Ie revse onder arbitrale rnrrerlie, alsoo wy tot

sliglini: der gemeente rndr ten dienste van de generale romp. bel een en 'I .imlei dnfldftnig hebben nodig geoordeeld le he\e|en.

l(i Juli). Ilrkrmhtiakimj, <l<tl </r huilni-mjcnlcn van hrt Lazarus-huis op 19 Julij 1 7 1 f ) veranl iroonling zou- (Irn doen van huntie admim^ratie.

Zie vérder bij n Julij 1 7 1 4 .

(') Wn:irsrliijnlijk 11 Ma.l/. r,7s.

btdoelrl liet rrpleinrnt vnn H» I Motor t(V7*V Zi«» ile»l

158

1719. H. ZWAARDECROON

ï2*> Julij. Bepaling^ dal Btmdjertnoêinschê pepert lr llatavia aaiujebratjl th>tn efjeetive Dataviase inwoomlers'\ vrij van inkomende renten znude zijn.

27 Julij. Itepaliny, dal aan Compagnie s dienaren op de buiten-kantoren, die hun OtUêlag ail dm dienst verzoekt en % niet motjl worden tjelalen de keuze, als vrijlwdni zieh te llatavia tv vestitjen of naar Xeder- land te verin kken.

Alleen hel laatsle kon. volgens Heeren XVII' \ losslaan worden »om geen occasie tol den particulieren handel te •geven, daar de verlosie diiwiarm doorgaem wd de béqóaeiiiBte «toe zyn"

4 Augustus. Toekenning aan den hirerlenr der /br- liften tien en approehes van 13 realen 'smaunJs lat koslf/eld. 7 kannen wijn 's niaands h>( rantsoen en 16 realen 9 s maand* voor huishuur.

De instructie voor dezen Directeur, welke niet is aangc- I rollen, is door Heeren XVIInfn in hunne \ergaderini: van 1 3 üccemher 1717 vastgesteld.

10 September. Regeling run dé regtetHagl van het

t]alle<jie van Heemraden.

Veermate!] was over dit onderwerp door de. Regering geraisonneerd, maer f:n- noy! in 'l generael Ier /aki' iels

bedoten."

Zij magtigde uu het Collcgie »de gyselingen en parate BieCtttien in zake, die wettigtyk en in conforinilê der or- "donnaïitien en plaeealen dom* haar Kerw\ worden aanbevolen. »tc executeren tegens alle ongehoorsame ingelanden in dfc •gelegent heden, so wel als hun dal Speciaal in sommige ge- vallen was toegestaen."

1719. H. ZWAARDECROON.

De «ikvisir nvtT particuliere qpmtien lussclicn ie toga- baden" moesten Heemraden «Iicvolen laten aan baren •ordinairen. dagelyksm regtefj na hel crebrnyk der jongste jaren/'

50 Oelober. Vernieuwde afkondiyina van drie /dukaten tot naricht der thuusvaavders" ij Movembev 171^2,

6 Nomnhcr 17 13 en 27 Sepfeftsfar 1717).

51 October. Verbod tetjen hel aansteken van kulk-ovens buiten de nmrstedrn van Itatavia bij zuidelijke land- winden.

Dit verbod \s. tiI uitgevaardigd om de inwnonders deser slede ,in veel o|iL:einarkel\ rke en < »n lT<'Smï ui.* dampen Ir bemden."

I)<' poenalileil \va> eene boete \an 50 rijksdaalders lm tahoe?* van den ollicier, die de calangc zoude doen.

Alleen bij noordelijke, noord-oostelijke en noord-westelijke winden mollen «le kalk-o\ens aangestoken worden.

!)| Oelober. Ile/ïalim/ van den runy der Procureurs te Itatavia.

Zij werden wel «eguaer gesteld met de Onder -kooplieden, maar toch in raag Ma de OadaNmepliedeiij die in actueel • mploy zyn, en boven de geenc, die nog met geen vaste bediening zyn voorsien."

Ook weiden zij vrijgesteld van de biirger-warbl, maarniet van den *pnblir<pien optrek", waartoe ook t hider-kooplieden 6Q andere CompagmVs dienaren rerpligt waren.

De Kaad van justitie, die Ier zake geboord werd, was van

oordeel, dal op die wijze bekwame Heffen wade» worden tangemoedigd bel pntf uremr i pwiil «eerlyk en ironw-beriig ten dienste van de justitie en ten meesten nutte van de a cliënten waar te nemen/

140

1719. H ZWAAR DECROON.

Sdiutterl^ke diensten warm. volgent den Raid, voor IVo- « uirnrs ir hinderlijk, aangeitefi 'beqname Precweuw door-

gaens mei li.ie.re prael ye<|iie zodanig belemmer! xyii, dal

daartoe de dicnsi van een gebeel man refeyschl wml."

11 Novemher. üitsckryoing van een atgetne&tên rmrf-, dank- en bede-dan weifens hel tuin slaande verh'ck van de retourvloot.

2[ November. Last den linad van justitie te tialavia

lu i mih' mtui'u nu Ht run reeckenuigen of verd&slmg&i

•van eon/iscutien, ele. niet sim/ulierh/k over Ir laten •ter discretie rau haren Sri rrlaris% rn daarom deselve »ook niet Ir talen voltveehen rn rxjwdirrrrn% dan nn> 'datse in linde dan nel door den heer President of «Commissarissen tn/l deselve nai/esien en tier senten- "tien ronform bevonden sullen r//tt.5'

Bij de laxatie van pmeessen werd «Welfde regel ^cvol^il.

I Deromber. Yernieuwim/ van hel ffiakotti ion 12/21 Ortobrr KiSS, wat brtrrfl den laujrprrmillrrrden aan- Inrntj rn invoer" van llalisrhe slovru.

Hoe I;uil:.t hoe meer nam loc »de licenhnishcyd nmireni den aanbreng van Balyse slaven. soo iloor een indirerl be- stel en konkeleryen onser «wgene inwoonders, als <1« .<»r de • Halvers van bnyten of nok wel andere, die baer voor in-

woouders van Bal y uvigewn."

.Men voenle o. a. die slaven «met kleene pariyen cn gedc- 'gniseeerd" over llanlam in. Ter voorkoming van »ign»»r;miien" omtrent hel veritad

werd onder de passen naar bet Ooslen ijemeenlyk eene

seliril*h-l\ke inlerdiei ie" geplaalsl.

1719, I720. H. ZWAAftDECROON.

f December. Ueffmg eener belasting van de »gepermil- leenle" inlandsehe vaartuigen, welke te lialavia ge- hruik maakten van de zoogenaamde Yrijmuns. haven

om le repareren.

Deze hcla>lini: werd geheven «looi' den Sjahbandar mei ■•voorkcnnisse" ,ui den (iouvcrneur-deneraal, maar. voor zoo verre lilijkl, zomin- medewelen \an tic overige leden der Uongc llegering. Althans in • 1 « - resoluliën dier Uitering is

van die betasting geene sprake vóór den irjdcn April 172.~>, loeii besloten wenl haar »als noch te laten voortgang nétten, «alsoo lol noch loc «la» t over noyl is gedoleerd."

Zij werd geheven nMa male \an «le charler, carga en •plaatsen, van waar die han|iicn overkomen."

2.sri4 praauwen hraglen dientengevolge van 29 December 1719 lot April 17 tS de som \an 71 lt$ f§ rijk>daald«T> Op, welke som in laalslgenoemd jaar is geliruikt tot verhelering van de Vrijmans-haven.

? December. Bekendmaking mgiens het verpachten run de ^generale en gemeene inkomsten deser stad llaturia" mor hei jaar 1720 Of 50 Dflfc 171!) en nopens pmhters. Ihogen. enz.

DU stuk is eenc herhaling van het stuk, medegedeeld op hladz. 90.

' December. Bekendmaking nopens het rerpaehlen run de inkomsten van de poeder- en kandij-suiker.

Zie verder hladz. 1 ."*>:>.

9 Jamiarij. lirpolmg. dol aan leden run den liaad ran justitie te Batavia werd overgelaten eene benoe- mmg tol ouderling le aanvaarden of te weigeren.

ui

1720. H. ZWAARDECROON.

Ouderlingen werden door eenc gecombineerde vergade i ïwj, van den kerkerand verkozen en door de Regering geapprobcerd.

In 1720 warm Iwee leden van den Itaad van justitie lol ouderlingen verkozen, die op grond van de Palriasehe missives van 7 Oclober 1697 en 1 November 1709 legen deze ver- kiezing beswaren aanvoerden. waarom «lr Raad vin jtiNlilie \erzochl de eonsideralien van de Regering Ie mogen welen, »oï niet de leden van justitie behoorden geëxcuseerd le bl\ "\en

• van het ouderlingschap der gemeente."

De Regering schijnt die bezwaren gedeeld Ie hebben» maar besloot loch .«onse >eni nnenleu daar omtrent binnen le Inm- •den, alsoo bel afgeven van nmsullal ien «.I advysen 800 seer »niet en is het werk van dese tafel, als wel hel uylgeeven \an be\elen, die inogclyk, in eas subjeel, na bel \ oorbeeld van

• andere gevallen, somwylen geen ingank souden vinden u\l »een imaginaire kragt of intensie van hovengeinelle vader- landse brieven, by anticipatie al bereids gccileerl zynde:

fltaroaune best geoordeeld is. ter preventie van Brgernitte,

desen \onrstel van de hand le wvsm. soo alsse legd." De Regering zag kennelijk eenc aanmatiging in hel ver- zoek van den Raad \an justitie en was tevens meer of min befTpOed Noor kritiek van bare ''senlimeiiten."

23 Januarij. Bepaling, dat Weesmeesteren hevtnujd nvi- n-n af te in'/i'-n verzoeken lol het administreren run goederen, toekomende aan meerderjarige nersoonrn.

Hij testament was /niks serzoehl en Weesmeestereii maak- Ien «scrupules", zoowel om dal verzoek IQ te willigen, als om zulks af te wijzen, waarom zij le bediflsing dei Regering leé zake inriepen.

17 Kebruarij. Bdcenimahmgi dol Diakenen opdetiVft"*

Iflnmn ij 1720 in de groole, .\ederdnit8Ckê ki'vk te lltihtvin, ten overstaan van geeonunitteerden, ojwnlijk rekening en verantwoording zonden doen van hnnne administratie gedurende liet juni I7l!>.

1720. H ZWAARDECRO0N.

1 4.->

•> Maart. Yoursehriften roor Uneldionders ap (.amjunjnie s scln>]k>H% »stH) in India, als n/> de vaderlandse reyse, uiteen en wedervarende '\ (en aanzien van hordeis van (netleden (lannuujnie \ dienaren.

In Nederland was iiic*ii bedacht geweest op Int beramen ^<Mi middelen »tot securilcyt van alle boedels van overledene dienaereu. dewelke onder handen van gestelde executeurs "ïnogten wesen of komen Ie vervallen."

Mé( de$6 middelen k<»n ie Indische Uegering zich niet ver- eeniges; maar toch, zooveel mogelijk, aan het verlangen \au hel Opperbestuur wenscheude Ie voldoen, heslool zij de scheeps-

boekhouden te gatten:

1° in cas eenige executeurs of volmaglen door decse of i:eenr dienaren. \óór ul op Imu overlvden, hy testament, rodiril. procuratie of in eeniger andere, voegelyke en geper- niil leerde wyse werden aangesteld en door hel afslerven \an ('«'n eonstituant daarin ook gewettigd, extract \au soodanigen Aanstelling te vorderen, hesorgen en in te nemen ommc snl\ OHM haer aankomste op Batavia, Ceylon of andere plaatsen, waar aan se eomplahel syn, illico hekend te maken en over te geeven, in selver voegen en manicre, als sy aan den Cfe ttttor ad liles andersinls moeten intrageeren \e testamenten •ii inventarissen der goederen van overledene hinnen hoord hunner schepen, in soo verre die onder haare administratie tomen te vervallen, opdat door deser maniere by de geene, die daar aan in het \adcrlaud is gelegen, ten allen Ivde sonde kunnen win den geweien en door 's (lomp' /oldy-boeken bly- ken, aan wie of welke persoonen in handen sy gegecven het exspeclatyf hunne erlfenissen respect ive ;

2° op de dood-reekeniu- \an d'overledcnc te noleeren de namen van alsulke geinstilucerde executeurs, met hunne he- dienii|HV„ cn plaatsen, waarse sig ophouden of beschexden mii, in so verre sul\ maer eeni-Muls kan worden opgespeurd ••nde gedesignoerd, ten exndc dusdanig nog nader het gepre- tendeerde narigt by alle geïnteresseerden vermeit in het

1 44 1720. H. ZWAAR DECROON.

faderlaud sonde konnen werden gerecouvreerd allm lyde door deséfi weg.

Maart. Last op <lr Procureurs zich streng Ut lunulm aan hei bepaalde by de Statuten pan Balavia, titel: advocaten en procureurs, art. 25

Schepenen vonden aanleiding dezen last uil le vaardigen

»om in -t toekomende, sou veel doenelyck, ie weeren de pro-

-eeduuren, die men bevind nu al diverse geresulteerl te zyn »uyt oude papieren en declaralien. bevonden in den boedel

;m den overleden notaris en roortnaais gewecscn procareur,

Andrie> fefl And. ii. over salaris en ver>rlmi. 'l welek door «hem als procureur in saaken van verschevde ingeseieneu »deser Blad verdiend en gedaan, *1« »ir li nogfe niet ingevordert »of door syu meesiers of de gecondemncerde parlhyen nog • niel helaell soudc syn."

10 Mei. Hepaliwj, dat de ■salarissen en tmtjeldcu" laj executoriale verhoopiiujen van raste goederen % zoowel hij den Itaad van justitie te Batavia, als bij het Colletjie eau Schepenen, dezelfde moesten zijn.

Voor Schepenen bestend reeds sedert jaren zekeren »lan". Welke de Raad van justitie voortaan moest navolgen.

De »l»ediendeiis der justitie" ii.idden ;illengs een grool dillereul" lusseliei» hunne salarissen, en/, en die san hel Collegic van Schepenen in /wang gebragt.

C2S Mei. Verbod leijcn hei houden ran OptogtC* </<">/ slaven bij ijcletjenhcid van de vierimj van Jahutru's verm ei inas-daa.

Mei » geformeerde" vaandels. - sommige zelfs mei gewe-

(') Ih-d I. hlmlz. laatslt» alinea.

1720. H. ZWAARDECROON

145

,v'". hadden sla\eu in 171*1 ilee! genomen ;i.m de feest -

N » < Uirilc. Wélke deelname tot 'Veel Stoulheyd eU haldadigheyd '

aanleiding had gegeven.

De llegcring vreesde, dat hieruit »t\samenrotting, aanhit- •afag of andere tussehenvallen tol quaede en nadeelige ge\oi-

"geif /ouden kunnen ontstaan en dm.- daarom ,i;m Srlieprnen °p de noodige maatregelen te nemen tot handhaving \ ;ui bovenstaand verbod.

~ Junij. Intrekking run het IwjHHdde o/> L2 Avgwtu* 1718 ntn>eits //W afêdia/Jen run arresten de maandelijks h<> traetetnenten run Comimynie's dienaren.

»Met veel \« irwooderiag99! Bcbrevao tjëócgn W ll'1 in hunne

missive van 28 September 1719, »is ons uyt UE. brielï •van G December 1718 te \ noren gekomen, dat I K. op •een simple memorie «dl' ondertekening van wylen den •heer Lahislrate, in zyn Ed. leven Itewinthebber iu de •Kamer Zeelandl. hebben konneu goedvinden een placeaet, "niet alleen op Hata\ia, maer over geheel Indien te doen "publireeren, dat de gagien van 's (lomp dienaren om "giviiderhande schulden /.uilen arrestahel /yn. hetwelk \vy •vermeenen iu versrhewle opoigtöi seer tot ondienst le ■Mreeken. 4ewyl iiiemant op sodauig een wys aan dieluyden 1 >•!!> Benige klefoe voiBtreckUig van montkort off huys* "vesting zou willen e red i toeren; en derhalven, nademaal liet octroy, nog den Artirulhrielï off eenige van öt&A •resolutjen tot het verhieden van sodanige arresten iu H •geheel geene aenleyding komen te geven, hehhen wy goet- •gevonden UE. hy deesen te gelasten het voorsz. plareaei •Wederom in te treeken en de saek op den ouden voet le laten/

Deze last werd niet aan doove ooren geuit, waarom dan fcfc de lndisehe Kegering haastte haar OtUfeÖrdsdti pla-

^aal van 1-2 Augustus 1718 te » resiliÈWtt"

1720. H. ZWAARD ECROON.

28 Junij. liepaling, dat het aantal der Cbinesehe lui- tenants te lialaria weder op drie zoude gebragt worden .

Op dal tijdstip was er sleehls één luitenant* -reeds U'jaard •en genoegsaam af."

•t Julij. Lort «w reizigers binnen Compagme's gebied »wat mimler vryheyd" toe te laten en hen ^binnen seheepsboord Ie bezorgen."

Aanleiding lol dezen eurieusen lasl gaven nog wel Iwee Nederlandsrhe reizigers, II. Miimiix en I). Plein pfontejp*! «Ik- GpmttNP Prr/.ie hadden hezoehl en \an welke «1. eersle over- leden, maar de laalste Ie Itatavia w;i^ aangekomen.

10 Julij. Verbad tegen hel uitzetten van (lompagiws gelden hij part'n al'n rrn .

Alleen op Kanda, in hel helang van de nolen-perken, mogl zulks in gevolge lasl \au Heeren \VlIncM l»lij\«*n jpB6Cfaie<ïeflh

10 Julij. BejHiling, dat de geld-histen van de Compagnie op de buiten-kantoren met twee verseliillende sloten Imesten worden gesloten.

Dii voorschrift is afkomstig ran Heeren XVII Hel O^periloofd en de secunde persoon moesten da sleutels dier slojen hewaren, -zodanig dal den een huyleii den andere •geene dfoposttfa ofte toegang tot Comp1 gelden zal kouneu ■ of mogen hehhen."

Die gelden moesleu door hen. gezanielijk of ieder afzonder- lijk, worden \eraniwonrd en hel daer op ie korl hesonden weidende aen de <]omp°. goed gedaen."

10 Julij. Last op de Indisehe Regering te gehoorzamen aan de bevelen ran de tlommissarisse.n over 'l werk ran den vaart ran die ran Oostende op 0. /.", nmr zonree! die vaart betrof.

1720. H. ZWAAR DECROON.

147

De/r (loinmissMi issrn, \ijf in aantal, waren gekozen uil de ttewjndhrbberen. Hun waren toeuevorizd de beide advocaten

v«n <lc Dompigniai Zij ristten alapaderiijki brfefoo aan «Ir Indische Regeripg.

IC> Julij. Verbod teyen het aflossen, verplaatsen af »om ■//</#•/• r/m/e// ijetlrayh" naar Itatavia dan wel naav eeniye andere hoofdplaats opontbieden van Compagnie9* dienaien. tttpftfa/ :ij t ranser t van de effect en en veekenimj hnnnci administratie" hadden yedaan mei specifieke confrontatie tenen de hoeken/9

Dit vci Imm! i> al kmns! il: \an llreren \'JIm".

16 Julij. Verbad voor de llomje lleyeriny legen het liyteh/k verleenen van sinyuliere disposilien."

bii verbod, natuurlijk afkönuttig van Herren \MIt,cn. had

Iwlivkkinij "|i ccne beschikking van Indische Kcjjerini:, len gevolge waarvan de onder-koopman, A. Bougfafi de Jonge, naar Pernale was gezonden, mei speciale recommandatie, ilal 1 1 > , •geduurende zyn aanwerzen aldaar, geen permissie loude

mogen hebben «hu met iemand! le trouwen."

Il) -Iiilij. ItepaHny. dal deserteurs, Nederlanders zijnde, niet in Imlië aamjehonden en in (lompaynie 's dienst aamjemnnen mnijtcn worden, maar rtdyens de plakaten moesten worden gèêtrafl.

Dit vnnrsrlirilï i- afkomst ii» van Herren \ VIInHn.

16 Julij. Last »op alle plaatsen, daar de Comp., schoon tjeen loyie of eenifje pnsthandcren, maar des niet te

•mm reyl van possessie en eyyendom heep, steenen of palen, yemerekt met 's (lomp' wapen% op te realen of

*daar deseliw door de li/t moytm rcrnacn en vervallen

"Wcesen, te vernieuwen."

Deze last is afkomstig Vftü Heeren XVII000,

1720. H. ZWAARD ECROON.

20 Julij. Hekemlmuking. dat de Huitcn-rcgcntcn van

het Lazarus-huis n/i den 2iatn Julij I TiiO in ié »openc" raadkamer van Commissarissen voor huwelgksehe en kleine zaken, (en overstaan ran g, •< lanmilleerden uit de Ilooge Regering en uil de (lollcgicn van justitie* rekening en veranl woord ing zanden doen ran hunne administratie van I Julij 171? M uil. Junij 1720.

li AugiKlus. Aanstelling ran ven dagregister-houder hij de generale secretarie te Itataria.

Vroeger werd Batatia'fl dagregister bijgehouden Afttir des 1 1 klerk kommies . m;i;ir deze ken zulks lm gevolge ,ni bel steeds toeneineiule schrijrwerk niet meer bij zijnen overigen arbeid verrigten,

KbI dagregister was dan oi»k, evenals veel ander werk. »een •goed eyude agter uyl geraakt."

Dé nieuwe da-rei:i>!er-|inuder kreeg f 40. — 's inaands aan traclenienl en den ran- \an onder-kno|>uian.

25 September. Vernieuwde afkondiging van de /dukaten van 7 Xovcitèlicr 1712. 21 Svph mher 1717 en 27 Julij 1718, het reljcnde fehuisrui ende jtersnnen eji particulievrn handel.

4 October. Vitsehrijring van een algenuvnen rusl% dank- en bede-dag wegens het unnstnnnde rerlrek run de retour-vloot.

18 October. Bepaling* dat Int de ketting rcrnordecldcn intmidilellijk nu hunne reronrdeeling daarin geklonken moesten worden.

Vroeger was zulks gebruikelijk geweest, maar gedurende de

laatste 17 i 18 jaren bad men i"i de ketiing veroordeelde en voor

Itauda. Ceilon, Kaap de Ooede Hoop. en/. bestemde personen /.onder ketenen derwaarts verzonden, ten gevolge waarvan onzeker was geworden, ol hun die kelenen ooi) w;iren aangelegd.

1720. H. ZWAARDECROON

140

10 November. Xvryunirimj /'>/ in roer Ie Hat aria van Italische en muien' slaven en slavinnen, tegen hetnlintj eenre !«,■(,- Ü van li) rijksa'aahlers per hoofd.

Hij herhaling is dergelijke vergunning tlinir de Regering verleend, maar ^'n^ <>"k geweigerd, in welk geval /.ij «Ie aangevoerde slaven en slavinnen verbeurd verklaarde. Op dep l7don July 1722 beeft zij tier bekorting van het schuwe*? ile boete als rtijgd aangenomen an is die boete onder den naam van »rcdcmpiie-geid" bekend geworden.

17 December. I erlnul letjen militair eerbewijs aan vrouwen •van een geringe opmerking."

Zoodanig eerbewijs was, volgens de Indiscbe Regering, •nergens in India practicabel en in sig zelvcn ridictil."

)1\ December. Heyelintj van tl< erfenissen ah inleslalo bij (ihinezen.

Op verzoek van de Regering bield bel CoHegie van Bocdcl- ntee8teren eene uremnbineerde vergadering met drie Chineqche luitenant en een Chinëesch ood-i|d van Boedrfmeesteret] <nn

Ie. dienen van berigl wegens 'i gebrn yk der (lliineesen. conform "bare wetten en eostmne. in en ontrent de crITenisse ab "inteslalo tnsseben wettige en onwettige kinderen."

Tevens moesl die vergaderin§ eene concept-regeling ter sake ontwerpen, welke met de minste commotie onder die natie" /•►mie kmiiien injexorrd worden.

De Regering v^reenigde siefa met die regeling en vergoude, dat Boedekneestcren voortaan volgens die regeling te werk zouden gaan, «niet als een wet, maar als een wegwyser en

tOt \onrbeeld." /.ij lnidl, als voL-l :

lierstelyk werd des overledens weduwe mar de Cbrneese bétten gesteld in eguale portie mei «Ie eglc soonen : dog en

vermag de wadwtt hater erfdeel niet etdministreerao dan onder

150

1721. H. ZWAARDECROON.

sullicante cautie, vermits des, Ive h\ hertrouwing weder op de echte kinderen moei devolveren.

Vervolgens komen «Ir erhle dooiers wel ve.rslaende ongetrouwd

sypèe voor de helft, hoofd w>r hoofd, in 'i gene aen haere moeder ofte aen ider van haere echte broeders is aanbedeeld ; dog getrouwd zynde, cn werden deselve niet ouder de erfgenamen van haren vader gerekend, maer eenlyk toegevoegd de rouw fclederen, tol haer lirhaem gel ende

Als dan werd des oudste soons cgte soon (soo daer eene is) een derde minder toegedeeld, als de portie van zynen vader olie die van syne oomen monteert, om redenen <lesclvc gehouden is, naer syn vaders dood, alle ongelden der ceremoniën, die de Chinesen t/ewoon syn jaerlyx aen «Ie graven der \erstor\enen te doen, wel alleen ofte ten minste nevens syn \ aders broeders te moeien helpen dragen: en werden de onechte /ooncn met hem gereken! in eguale portie, hoofd voor hoofd, te weten een derde minder, als ren yder van de eehte soonen komt te heuren

Waer naer de onechte dogiers werden toegedeeld de helft ofte half soo veel. als de oncglc soons, mede hoofd voorhoofd, te welen, soo deselve nog joii^e doller syn. dour anders niet.

En hy ontslcntenisse van eehle soonen werden de onegle in een en deselve graad gesteld, als hier vooren omtrent deegte vermeld staat: dog. in gevalle die al mede komen te ontbreken, als dan komt 't op de geadopteerde soon ofte soonen Ie

devolveren, die anders maer een /.ekere lanlo, naer male des boedels ofte wel naer 't helieve der erfgenamen, werden ge- sehoncken of vereer. I.

Omine nu een boedel, in maniere voorn., onlenlelyk Ie verdeelen. soo werd deselve onder haer gesplist op volgende wyse. als hy voorbeeld:

den overledene liet na een echte \rouw, drie echte en i wee onechte soonen, een echte soons soon en een echte dogter, syude te samen agl erfgenamen, waarvoor hy ten erve laat 5000 rd\ sonde deselve moeten werden gesplist in 39 portien of hoolddeelen , al> wanneer yder hoofddeel <;\ komen Ie bedragen een somiue van 76 vtl rn 4i s|.. \,,ri van de weduwe komt te genieten:

1720, 1721. H. Z/</AARDECROON.

151

6 portien ófte booCMeelci), mackcnde te ^unen rd' 461 :24 18 i \oor de drie echte * » 1 1 * * \ * 1 « * r

mei 6 boofildeeleiij komt 1584:29

4 » voor de oudste soons soon. die bedragen 507:52 8 n voor de 1 onechte soonen ofte ydcr

mede 4 hoofddeelen. komt. . . . 61ü:18

."*» » voor de egte dokter, die beloopej) 230:26

39 portien, ;ils vooren verdeeld, bedragen te samen rd* 2999:4."

Op last der Regering is dit advies achter de Sint uien van Batavia gevoegd.

.' December. Hekendnmhimj nopens hel verpaelilen ran de tjenerale en ijemeene inkomsten deser stad liatavia" voor het jaar 1721 op 31 Deeemher 1720, en nopens melders, Itoryeu-i m:.

Dit stuk is eene herhaling van het stuk. medegedeeld op hladz. 90.

18 Februnrij. liepalimjy dat in den Haad van justitie op Handa ijeene banjers of perkeniers, maar alleen Compagnies dienaren als leden zitlimj motjten nemen.

De Regering hield de Baudasche burgers en perkeniers grootcndeels voor «menschen van een ongeletterde ofmogelyk »ook wel van seer geringe educatie en at- of op-komst." Weshalve zij hen voor «Ir betrekking ;m regter ongeschikt achtte.

Karakteristiek is. dal de Regering ook overwoog, hoe die lieden door Inmiir pligten als refters siu gediverteerl sonden •vinden van de behoorlyke loesiehl over hunne noten museael »boomeu cu tydige leverantie van die vruchten."

De Raad bestond uit 7 personen.

1721. H. ZWAARDECROON.

Bij mis-iw ;m 17 Julij 1722 hébben Heemi \ \ II1^ uV/.on maatregel goedgeketinl.

1 Haart. Hrkendmaking. dai Diakenen op %> Maart 17:21 'ut de Nfdcrduitsche kerk te Malaria openlijk rekening vu verantwoording zouden doen hunner administratie over 1720.

S April Bepaling, dat gelden van anevhle weeskinderen, noch ia Co0tpa$nie9ë kas op intrest gebragl, novh door Wecsmeesteren beheerd mogten worden.

l)v Regering was van oordeel, dat »hei nncygen sonde

• wesPN il'K. llonij». nl' WYrMiX'cslnvn daar mnlo smuuYii wenlru

••hrswarnl."

24 Junij. Last om de nalatenschappen va verdiende gages van overleden (ïompuynic's dienaren, die de (lom- pagnie schade hadden berokkend, -geheel aea te Hen

»als eygendom van iFE* Camp., om ten da-ic te konncn

*streck<n ia mindering run de sthade"

50 Julij. Last op de Indische Begering een ygdyk te luwden ia de functie, daerse toe nytgesonden waeren rn sjteciael geen militairen aea de ]K*nne h' helpen"

Ben kapitein was benoemd lot op^r-koopman en seconde te Ternate, welke benoeming Heeren XVIIn,n Leri teerste af- keordèn.

1 Augustus. Vergunning l<>! hertrouwen mor wedtnren,

u ici echtgenoten ia 1718 op zee vermoedelijk waren verongelukt.

Deze vergattning was teen seqneki van Keker {mtltféel

-aplioiiiiriiiciil in cas civil."

1721. H. ZWAARDECROON.

• September. Aanstcllimj van een mnrh'icr hij de fa-ansdie ijemeenle /<• lialavia.

Die gemeente was wreder »iot 3& koppen" aangegroeid.

1 1 November. Verheul voor (Ihinezen iet/en correspondentie met inlaièdêche Vorsten, bondgetunAen van ie Compagnie*

D.' i-nrrospi»iiil«kiilifft. welke lol dit verbod aanleiding «raf, had LH1l°«Ml* n ovrl' "',m n-hniitlt'l.

Kelliiiffslag was de sl ral* welke np de overtreding van «lil verbod werd gesteld.

1*> Ortober. />V/w////f/, dal tic Itvce supernumeraire "luiden ordinaris" run Indic shrhtê dan ecne etmela- derende slem zonden hebben, wanneer èèn of meer van de :es ordimme Itndrn ruit Indië milhrakcn.

Deife regeling m afkomstig van Beereo \'ll,,rn.

De Raad van Indift was mei twee leden v* r>ln kl lol >oiilaes <>nr < ! * i 1 1 1 1 »< >i « -i 1 1 • • m >ieke ordinaris Kaden", maar inoesl

weder mytetenten lol m ordinaris Kaden, den Directeur

genera'».! onder 'I voornoemde getal gereekenl zynde."

8 Nov einder. / dsi lin/vimf van een aUjemeenen ni.s7-, dank- e)i Itede-dat} unjens het aanslaande vertrek eener rclour-vlnnt.

!l l'eeeiiiber. KbHhMtA .

Den kerk-erde ta vermdtó m fen brief nn Hecren XVllr,rn

aan de Imli>r|ie Regering n;iii 27 Maart 1 7."(», maar overigÖÉB li i« l iiaimrlrnHcii.

Waarsi lnjnlijk heefl die kerk-orde imnii l»eslaatt, \ermits lleeren Wil' seluijven, «dat door de Uataviase kerken-order

1721, 1722. H. ZWAARD ECROON.

wan 0 December 1721 versteen werden de wnstituiie van

• hel Synode van DordreiH ;m de jaren 1618 en 1619 en de » resolutie van de Balaviase kerkenraad san 1 (l Aml'iisI ns 1048. «henevens alle de resolniieu en conslitulieu. dien ronlonn »daer c»| » ge\o|gi, tol die van dén jacre 1721 nlï wel die tan »7 Fehruary 1724 incluys."

2() Deeemher. \enjunuiiaj voor de schil J wachten op de holuerL' li van het kasteel Halavia vuur te i/even op personen, die vuurwerk afsluiten, wanneer :y op de inhibitie dier sehildwayten niet moijten willen ophanden mei hef uunstccken run dien.'9

Aanleiding hiertoe gaf het verloonen door den (louvcrneur- Generaal in Kade van Indië van twee voetzoekers, «die uyt de zuvder \oorslad ireworpen zyn op hel kruythuys hiuueii

ide pani Zeelandia,"

t December. \ evpaehlnuj van de *getnccne en ycncvalc' iukntnsleu run de s(nd liutunu voor 1722.

30 Janna rij. Verbod «voor altoos in den aanstaanden *tipr tetjen het spelen van het (lliinesehe battntnenl-

*8pel"

Dit spel, hetgeen uitsluitend des nachts en wel gedurende ongeveer een< maand gespeeld werd, was vólgens de Regering de oorzaak »tot verleydiug van veele slaven en ook vrye Miiensehen van allerhande natiën, die alsdan met een groot •geswerm uyl alle oirden de poorten komen indringen en de

• stad als o\rrslronineii, ten eynde >it; van dese indulgentie Ie •>hedienen, alsoo dan hel (oppen, speelen m dohheleu aanren

1722. H. ZWAARDECROON

155

ygelyk nis vrv en toegelaten scbynd, nuis-ailers mn eenen een deure Ir wesen, geopend voor alle ipiaedaerdig geboefte,

•die yis Ëttdari van een erger nahum* mogen in «lei» zin hebben*"

21 l'Ylii'iiarij. Hek, ndmoking, dat de hiakenen oji 2<> Fehruarij 1722 in de }iederduitsehe kerk te Halaeia openlijk rekening en verantwoording zouden doen hunner administratie over 1721.

11 April. Ilepaling. dol de eigendommen van vevoov- deelden wegens landverraad of erimen laesae majestatis niet gedeeltelijk, maar in hun geheel moesten worden verbeurd verklaard.

Op grond van bét plakaal van r» November 1617 hadden Schepenen de eigendommen van den landverrader, I*. Elbervclt c. s., sleehls voor «le helft verbeurd verklaard, wrik wmnis de llegering rrn»nrii>" noemde, als br| rrllrmlr bet bewuste plakaal onderwerpen , die niel hebben eenige de minste « oi relatie" mei landverraad.

12 Mei. Aanstelling van een Adjuml-landmeter bij het Collegie van Heemraden.

19 Mei. Bepaling, dat Compagnie'* dienaren^ goederen ie kort uitleverende^ deze volgens uylkoop8pfyir

moesten vergoeden.

12 Juni). Vermeerdering van de ^Vmlateurs over de

su speet e of geraakte van luimige."

Sedert 26 Mei 1719 waren er vijf visitaleurs geweest, aan welke mi rrii ZtMle werd | ,.,-»• \ <><•:.• <l.

1256

1722. H. ZWAARD ECROON.

K> .Iiniij. Stakimj van den hont-aanhap ten behoeve van de (Itonpatjnie in de Vreanaer-lietjenlsi happen voor dm lijd van io jaren.

Als redenen voor dezen, op ver/nek uVr i:* /aiuelijk€ Prr.m^rr hooiden toe^estanen «stilstand der houlkapperyen" gorden aangegeven: »oru de vermoeyde, versrh >len en afgesloofde «menseden eenke rust Ie gunden en de jonge hoornen lol •heijuaam hout te doen opwasscheu, lanirs de rivieren nog »te vinden, maar ook omdol zy lieden daar en legen met » nader verseekering Big verbinden vry meerder indigo en «ralloene garen als dan te sullen leveren, BOO wel als de i leverantie van eoffy boenen te sullen vergroolen."

12 Julij. Itepalimj. dat, voUjens altjemeen tjebruik% alle conjisidlii'u, tlcdadis drdiKcndis, iimrslm narden ver- deeld tussrhen d' K l.ompatjnie als lieert* voor d'eene entle den Fiseaal, die de colnntje heeft tjedaan, voor xFmdere helft."

I'ilijezonderd hieven saken en i:e\alleii, waarinne hy <!«•

iwetteo en placaten de Fiseael werd uyigestoten en <i«' con- ■■ lisral it-ii alleen aan d'E. Compagnie komen Ir \ervallen."

7 Julij. Bepaling, dat, zoowel in Radê run Imltr. af- in die van justitie, tle tvorrang toekwam *ann al- •sulke min'oiris, als door ie Ho. Ed. Bceren Princi- •palen daar toe d'eeriU wétden genomineerd"

De rang hing dus af van dr volgorde drr nainru van he-

néemden in eenigea brief van Déerai \VIIn"'.

17 Julij. Verbod tet/en het zentien naar Nederland van perstnien, die harr srrr tj roffel j/el: legCHS dr CofWOO* *ftie misgrej)cn haddcn\ vóórdat in Indië bekend waren de eonsiderotiën of de orders van lleen'n \YIInn no/Hits die personen.

1722. H. ZWAARD ECROON

HM

Dit verliod. afkomstig van lleereii \ Jl ,e'\ is eerst in 1760

gedrukt en «cirrulair ter obsèmotie0 publiek gemaakt, in gevolge de missta fim Hoeren XVHmü van 2 Oetober 1759 •mi di' Indisrhe resolutie van 31 Julij 1760.

21 Augustus. Aanstelling van een Adjanet-risilateur

der soldij-boeken

ll'/r kreeg den rang van Onder-koopman en een trarie- nienl van / 40 's maands.

De Visilalenr had tien rang van Koopman.

■•Aauwasrh van het sehnfwerk" was «Ir aanleiding voor deze lienoeming.

2'i Augustus. A/'kandhjituj ran de rftffo jaarlijksclie plakalen betreffende de tefuitsvarenden,

8 September. Bepaling, dat vergoeding van ie min

uiti/elerenle ladimj verhaald moest worden <>]> de na- lalenscltappcn, niet »p de soldij-rekeninyen ran over- leden Compagnie* $ dienaren*

De Regering VWd eerstbedoelde wijze van verhalen »cygend- •lyker" dan de laatste;

22 September, lieptdiwj, dal nieuw benoemde buryer- officieren moesten worden worgeeteld door den Kolonel ran de schutterij, *len bywesen van dm Bailliuto en "2 yectmtmitteerde leden uijl hel cnlleyie van Seltepe»

nen% nevens haren Secretaris."

In dal voorstellen was •» imvt eenen vasten voel gehou-

»lrn dsoo •!<• i'iTsi.irnhMi in de hank ;m Schepenen

tttaiwyien Ce gelyk sya geweest Qitends otfer de burger

iSCbtltlen en ravallery. dog somwylen ook niet."

i:;s

1722. H. ZWAARDECROON .

De luMvld-ollirirmi van de schutterij werden door Srlirpr - nen, »mel adsisleutie van den krygsraad, genomineerd" en door tl.' Kegering "geëligeerd."

ü October. Vernieuwing Op het serieuste % van hel ver- imtl tegen het wajang-spelen onder herktyd. - Ver bod tegen hel 'ergerlijk en aanstootelijk />/7 van runje- »punje of grgpen en grahltelen.*

Hel laatste spel was eersl »voor wcynig dagen" le Batavia in /wang gekomen.

I(> October. Afschaffing van hel oude gebruik, ten gevolge waarvan de liaad van justiliv bevoegd was le gelasten r rij gesprokenen nam \ederland terug le zenden.

«Alsulke \erscndingcn ' wensehle «le Regering aan zich te

gouden, -dewylse uieer polilicq, dan justitieel schyiiefu"

De Raad van jnslilie had een soldaal «onschuldig ;»n •seerkcre ongelukkige doodslag verklaardl. maar cgler al «mei eenen verstaan densclven na Ik i \aderland le versenden".

4 November. Uitsehrijving van cru algemeenen rust-, dank* en bede-dat} wegens het aanslaande vertrek evner retour-rhml.

±2 December. Ilepuling, dal wegens proeessen over in- juriëu (lompngnie's dienaren niet van buiten-kantoren naar Itulavtu moiften opgezonden worden»

» Alsulk«' particuliere <|uaeslien" moesten in looo wonleu afgedaan.

t2S December. Itepuliug, dal, wanneer eenige adminis- tratie bij formeel transport, sonder eenige exceptie" was overgedragen en overgenomen, eventuele te-korten kwamen len laste van den overnemer.

1722, 1723. H. ZWAARD ECROO N.

159

Deze laalsle moijl echler »°yii gnarand soeken" oj» den overgever, »soo hv sulcks sal meyneii !»• behooren/'

• December. Verpacht imj v,m d<- generale ♦•// ijemeenc" inkomsten van de *7tn/ Batavia voor 1723.

1723

19 Fcbruarij. Ilepnlimj, dal van buiten-kantoren (jeejie luiketten ter dvorzemli/uj aan tle llotxp' Heijerimj im><i- ten atimjeboilen worden dan onder cachet volant."

Bene ftndere wijze van aaiihirding, vooral hij vrrzc^rM paket, vond de Regering «hrnedrn <M oygenscbap van dese

Regeong omdat ntetfl voor dese Uegcrini: onder het

ressnil .mi «lm v;ui d<> ^rnerale r.nm|iagnii> man \rr-

Imrgeii blyven of gesecrelecrd werden, in cas men nodig

»mogtfi nordeelen van dese of gene zaken of gevallen visie le

•nemen."

In casu gold liel justitiële Stukken* van de Kaap de Goede Hoop naar Batavia gezonden.

12 Maart. Hepalimj, dat Adjuncl-reviscnren slechts een- mooi een eed U'hoe/drn h wonneer :// Ottéf meer dan eene zaak als rcyters zittimi namen.

April. Verbod leijen het knopen en verkoo^n van kof/ij. — Venjunnimj voor een iet/el ijk kojf(pboomen te planten, mits de vruchten daarvan aan de (lom- pajpiie leverende.

Wegens i|<> Cuiiij». ;il van voor \eele jaeren in hel konin^ryk ;m Jaratra. als ook h|» de gronden \an Cheri- hon «mi andeiv plaal>m van uVsrn rvlamlr (Irool Java, veel

moeyte eu vht iffide nenggiftead lol hei voorseiien v i»n den

160

1723. H. ZWAAR DECROON.

irroey eïi aenplanlini: der eollv I h >. ,m mmi en zulx oyndrly k il;m sim» verre zynde -ehra-i geworden, men in de laatste jaercn ii&er van Benige besepdmgei] n&'l vaderland heefl koanendoen en afeteéken tol genoegen van dese regeering ende den inlan- der, die llians dom den ^eriniren arheyd, daar aan vasl zynde, ende fs Cotii|is i:encrense betaling daar op niet alleen fa \«Tleekerd geworden, macr ook naue\oli:i door (ihineese zu\ ker molenaer>

en andere landbouwers, tnyniers en liefhebben in de aan-

pbnüng van die hoornen, dog ilewelke haan* coffy I neti op

rlandestine wyse door allerhande soorl \an wegen en menseden

wéten in de siad të brengen en désetve aldaar te lëverënaan

dese en geene Europeer, soo Ie waler als te lande besclieydea, omine daar van te maeken een fttapel van Aegotle tot onder- Crayping van de generale Comp., die den weg lol dese rul- Iniv heeft moeien hanen en niel mag benadeelt werden door haar &jfgtin inu« >«'l« iimi. onderdanen, vrylieden en veel minder dienaeren. nyt welke sig sommige nok niel nut xien \ erslrecktng van ronlanlen np leverantie van eolly hoonen aan de boxen- land>e Javanen i«' verschatfeOj om dusdanig dan ook rs Conip.

eygen gewasch ten haren profyle Ie doen o\erkoinen. en al snlks in geetien de. 'Ie getolereerd, inaer alle sodanige malitie in den beginne wel diend Ie Worden gesmoord en te-en ge- gaen : zoo is 't, da! denveren op 7>0 Miert in Kade van India verslaan is hy desen pnhlyeqnen hiljelie aan allen en ten ygelyek. 'tej int wal natie of eonditie deiiM.|\m >oiide moueii wesen begrepen onder de Nederlandse geliiMtrsaetiilieyd, Ie IggP* hicden, soo als aan deselve word verhoden h\ desen. hel ver- eoopen en eoopen van eeni-e Javaetise roffj hoonen in eeni-e nacmwaerdige ipiantileyt en alsoo seer hel verseliielen van penningen op der selvcr gewasch. onder peene van rnnliseatie, niel alleen van de verkopte of verhvpnlheejiieerde vrniilen. inaer ook van «Ie aï^elanude penningen voor de eerste mael ; rn voor «Ie tweede pejfS onder een arhilrale rorreelie daar en hoven, over attll alle Javaetise opperhoofden niel alleen, inaer ook wel speeiael de respertive Ollieieren \atide juslilie en den geregle gelast weiden le^eiiv dese niorsseryen niel ernst Ie

1723. H. ZWAARDECROON.

IÜ1

W igilceren en by agterhaling van dicrgelyke verncgotieerde coffy bonnen te mnteiideeren lot boven geuiclle confiscatie en niiilrtr volgens gehruyk, dog op dal hier door ook niet ecnigcr Mten mogi >eh\neu. ftifl « »f men de voortplanting van den r,,ll\ alleen en privalive maer wilde laten blyven onder de Javanen töfel secluste van andere, naertftige landbouwers, die altyt in

dese rolonie sullen aeiigeuacm weseii. soo werd al met eenen l»v deseii aan een ygelyk kond gedaen, dat sonder eenig onder- soheyd, soo wel van haarlieden als van de Javaencn voorin., ten ledelyken en gestalueeiden pryse by de generaele Gomp. inde |»akhuysen sullen werden aengenomen alle soodanige eoll'y hoonen, als /vlieden nvt linrme tlmynen sureessivelyk nieuw, goed en gaef komen aan te brengen, mits de quantileyl niet minder zy dan een pieol legelyk, onverminderd de vryheyt, die nog||i;iiis ren yder sal behouden, lot eomsuinplie binnen 's huys,

Sn" veel I nen uyl eyiien aeker 1<>I sig Ie nemen, als daar

,,>«' j lerlyks sal bcnodigen, dewyle wy zul\ len liesten van dise rolonie en lot bewaring van 's (lomp. regl en preroga- liven inden grond van het koninkryk Jaealra het een en 't ander aldus OMideelen gerequireerl werd en noodsakelyck te syn.

9 April, ili'fjeliiuj run de nrmnnenl-dnnjers bij Inujnh /'missen run fjekwali/ieeerdv (éom/nujnies dienaren.

Bij de begrafenissen van eenige leden van den Raad van Indir waren zulke voorname dienaren (Visilaleur-generaal, Ópper-kooplieden \an hel kasteel, Commandeur van de equi- pege^werfj enz.) als ornament-dragers (dragers van liet wa- pensehihl. de handschoenen, enz. \au den owrledenej opge- treden, dal bij de begrafenis van een fiou\eriieur-<ieneraal geene \n«M iiain. re dienaren voor hetzelfde doel gevonden zouden kunnen worden.

Hiertegen kwam de Gouverneur-Generaal Zwaardecrooii op, uil vrees, dat zijne opvolgers hem anders van verzuim zou- den beschuldigen in het handhaven van «het honneur, by

ttytstek aan deselse, so«» in hun leven, als op de begraalfenissen

liiier lykeu competeereude."

in ir, 1 1

1G:!

1723. H. ZWAAR DECROÖN.

Dientengevolge wcnl bepaald, ilal als ornament-dragers zouden kunnen optreden :

</. bij liegrafciiisseu van leden in den Raad van Indiê: Opper-koopliedcn, »die hier huylen lunet ie mollen wesen", militaire Kapiteins en Kooplieden:

h. hij begrafenissen van mindere dienaren, «die egter uyl ■ kragte hunner ampien een wapensehild mogen voor uyl -laten dragen, gelyk ofifefegep van de justitie, horüer-eapil.uiis. -ete.": personen van den rang van luilenants of onder-koop- lieden.

i:T April. Magiiging oy; hei (Udlegie nut Schepenen toi liet heffen, na VQOriye exempelen', run »een guarl maand huur van de Uewoiuwrs der hut/sin in de »stad \llatariu\ en zin/der vaorstad*% voor aanmaak run hraml-rmmers, ladders en haken.

Hel aantal lienoodigde hraiid-emniers was in 1701 hepaald op 77>;i;> stuks, waarvan sleehls .\7>LJ7) «gorde en heipiamt" overig waren. Kveneens \,h in IG86 lui aantal luan.l- ladders en haken bepaald op 173 stuks, terwijl in \1'17> slechts 33 stuks daarvan aangetroffen werden.

19 Junij. Verhul legen alle hemoeijiHg, van irelken aard ook, met de Oost-Indische (!nmjnignie te Oslende.

Dit stuk, afkomstig van de Staten Generaal, luidt, als volgt • De Staten Generaal der vereenigde Neederlanden, allen den geeuen, die deesen sullen sien ofte hooren lecsen, salui. «!.., n t. weeten. Nademael seedert eenige weinige jaaren. uamentlyk seederl de vreede. in de jaaren 171Ó en 1 71 4 laast tot Utregl en te Baden geslooten. door eenige iugeseetenen van de Oos- ten ryksche Neederlanden, gehoorendc onder het gebied van syne Keyserlyke Majesteit, aangelegt en begonnen iseen\aari en bande! op de Indien binnen de limitoo van de oei roven, door

ons aan de Oost- en West-Indisebe tlompagnien deeser landen

1723. H ZWAAR DECROON.

verleend, ende daar meede alsnog geeontiiiiieert werd. strekken- 4p 1 * « » t sel\e niet alleen lot nadeel van onsen slaat en \an de -t-nirl.it' Oost- fii \Vesliiidi>rhr (lompairniou deeser landen, maar ook direel leeijens hel regl. dal \vy door de traclaaten verkreegen hehben. linde aaniresien wy ondertiissehen ver- noemen en ondervinden, dal de geïnteresseerden of participan- ten in de voorsehreew vaart en handel, uil de Oostenryksehe Hèederiaoden en particalietlyk van Oostende gedreeven werden- de op de Indien, S00 oost als west, onder de limiten van onse verhvude nel roven, baar niet «mlsien de oudersaaten van onsen Maal. eu naameutlyk \eele zeevarende hiyden deeser landen, le ind ureeren om hun ie lu^n-un in der selver diensl, en dal reële van deselve tuitln s i ihn eu zeevaarende luyden deeser lauden hu n \er\ordereii so.laniLie «liciistiMi aan Ie neemen ,4u haar op de xt herprn ol* lol andere diensten van gemelde

{{Bmlergsaeerdea M laaton gdunikea. Dat ook rereebeyde

iiigeseetenen van onsen slaat, uyl irn vusle haalsugtigheid. haar niet en ontsien, onaangesien hel nadeel, dal aan onsen staal en aan de Oost- en Weslindisehe (lompagnien deeser mdeo door »!»• vaarl en handel uyl de Ooslenrx ksehe Nenler- lamlen op «Ie Indien, binnen de limiten \an de oclroyen, door '*üs aan gemelde (lompagnien verleend, in de voorsrlireeve •Bart eu handel pari en deel te neeuien. alles direttelvk slrydii;

degens (mee voorgaande en meemaak gereïtereerde plaea-

'■'ii BB laaxlel>k dat van den 21 September des jaaffg 1717.

Soo is't, dal wy, leegens drese sehaadelyke en ruineuse '»ndei inTiiiin-rn willende voorsien en inhereereiide de gemelde f»nst' Mtoriire plaeaaten, goedgevonden hehhen op nieuws Ie ■M'doniieeren en stalueeren, soo als wy ordonneeren en sla- lueeren mits deesen :

Eersielyk, flat niemand, wie het soude nioogen wcesen, sig sal moogen miderwindeii binnen deese landen eenigc persoonen, wal enmlilie die souden moogen zyu, en sperialyk niet Gfenig vaarend volk, bet zy oflicicrcn ofte gemeenen, aan te soeken, Ie werven ofte in diensl te neemen, veel min le ver- Voen-n om in dienst van eenige (lompaguieii ofte van parlieu-

Km

1723. H. ZWAARDECROON.

liere handelaars ofte 1 1 \ treeders i»i»l»ru ykt Ie werden tol «lc vaarl en handel u\t (h Oostenrykschc Neederlauden op eenige plaaUrn. geleegen binnen de l i mi I «mi TOB de ÖCtTO] W aan de Oostindisrhe rn Weslindisehe Compaguien deeser landen dom* ons \erleend. op poene, dal ilie geene. die soodanige aansoekinge. wervinge,

in (Hangt D60oiHigc ofte vervoeringe sullen koomea ie dom.

agterliaald weidende, pnhliqiielyk by openhaan* geesselinge aan den lyve sullen worden gestraft en VOOTlfl r00T allyd uil deese landen Milieu werden gebannen.

Ten anderen, «lal ook geene onderdaanen ofte ingeseeleneii van decscn staat, en sjiecialyk geen zeevaarende linden, haar sullen veruinogen te hegeeven in dienst van eenige Compagnien ofte van andere particuliere inlreeders öf handelaars in de Oostenryfcscbe Neederlauden, om mei fler sdrer seheepen te vaaren na eenige plaatsen, geleegen onder de limilen van de oclroyen van de Ooslindisehe of Weslindisehe (loinpagiiieu deeser landen, ofte aldaar Ie handelen.

En voor soo veel eenige sig albercyts in soodanigen diensi souden moogen hehhen begeeveu en haar daar in laaien cin- ployeeren, sullen desclvc de voorsrhreevc diensten hehhen Ie verlaaten endc weder Ie knomen ter plaatse van haare residentie hinnen den lyd van twee maanden, Ie rei kenen na dalo deeses VOOC die gcenc. die nog niei soudm 1 1 mogen wcesen uylgevaa- ren, en na den Jat:, dat de seheepen sullen weesen hinncn- gekoomen, voor die geene, ilie alhereyls niet eenige seheepen uyl de voorschreeve Oostenryksche Needeiianden uytgevaan n souden moogen weesen.

Dat de overtreeders van deese onse ordonnantie in «lil artieul ten eeuwigen dage uyt het gebied van onsen staat sullen weesen gebannen, ende dal alle haare goederen, als geconfisqueert, verbeurd en ven allen, aangetast en verkogl sullen moogen werden hy den ollirier van de plaatse haanier residentie ol* daar deselve geleegen sonde nioogen zyn. Ebde dat booven dien soodanige ovei 1 1 « < <l« i >. 900 wél hier te lande, als in de Oost- of Weslindieu hinnen de limiteu der gemelde oetroyeu gevonden weidende, gestraft sullen werden mei den dood.

1723. H. ZWAARDECROON.

165

Ordonneerende hier meede allen officieren en justieieren in deese vereenigdc Neederlandttli mitsgaders ook allen den geenen, soo in onsen diensl. als in «li** van de Oost- ol Wcslindische <<onipaimien weesende, binnen de limiten der oclroyen, hun bier na te reguleeren en de poenen by deesen 011960 placate teegen de overtreeders in alle rigeur le vervolgen, decreteeren cu excculeenn. ttndêff eenige conniventie, oogluykmge of dissi- mulatie. Des sullen alle de gcene, die haar volgens de hier \«»»rgemelde beveelen hinnen den tyd \au twe<j maanden, te reekenen, boo als hier vooren is uylgedrukt, wederom binnen deese lauden ter plaatse van haare voorige residentie sullen begirven en haar hekend -uilen uiaakeu aan burgerineestereu aldaar, impuniteyt genieten van het geene hy haar tegens onse voorige placaalen op dit subject is begaan.

Ten derden, dat niemand, wie hy z\ binnen deese landen, hel z\ in commissie of amlersints, sal vermoogen eenig schip 'd schoepen le huyreii, in le knopen of te equipceren om ge.rinplnyeer! le wei-den lol de vaart u\ t «le Onsleiiryksrhe Nederlanden, binnen de limiten der oclroyen. aan de Oost- en Wcslindische Compagnien deeser landen verleend, op poene m onse octroyon en voorige placatéfl begrepen, te weeien.

de verbeurte van soodauige seheepen en van alle hel geene, dat «laar meede uil de Uoslenn ksrhe Nederlanden na Oosl- Óf Westindiên sonde versnnden ol wel van daar onlfangen sal werden, alb* liet welke sal zyn en blyveu ten behoeve van gemelde Compagnien, oude dat de eonlravenleurs nog boven dien sullen verbeuren viermaal soo veel, als het verbeurde sal bedraagen, te appliceeren twee denim röOf den ollirier, die de calange sal doen. ende een derde voor den aanbrt nger.

Ten vierden, dal «>ok niemnml van de onderdaanen of inge- S^etencn van den slaat eenige iidaage sal vermoogen le 'l,M,n. le partieipeeren of sig in eeuiger manieren, direelelyk of 'Hdireelelyek, le inleresseeren in de voorgemelde vaart en handel Ityl de OostenrykBChe Nederlanden o|i de Oosl- of Westindiên. ''innen de limilen van onse verleende octroyen gedreevcn werden- fefe hel sy door eenige Compagnien. het sy door eenige part ie u-

166

1723. H. ZWAARDECROON.

liere uytreeders oi handelaars, op j n« . dal d< • eonlraventeiÉW

van «Hen sullen verheiiren viermaal «le waarde van de inlaage nf van de portie, waar voor sy sullen hebben gepartieipeerl nf weesen L'eiuleresseert. en sulks sou meeuig- maal. als sy soodanige inlaage gedaan of portie óf aan<l<-< ! in dc vnnrsrhreeve vaarl en handel gepOOttMO sullen hchhen.

Knde dal die yeene, die. eens diesweegens geralangeerl /\nde, voor de tweede reisc tiaar aan sehuldig soudeu moogen werden bevonden, boeven de voorochreeve boeien sullen

werden verklaard eerloos en infaam. Sullende de voorschreeve l>oeten werden geapplieeeri reu derde pari voor den aanhrenger en twee derde porten voor den officier, die de calange sal doen.

Ten vyfden. dal geen maakelaars nf anderen, wit lu i souden moogen weesen, eenige porlien. aelien nf suhseriptien in eenige Compagnie «»f parlieuliere reederye lot de voor- selireeve vaar! en handel uil de Oostenrvksrhe >V«'derlaudeu «»p de Indien, luimen de liiuileu van onse ortrox en, sullen mot. -ei iuteekenen of laaien inleekenen, te koop presenleeren, te keepen ofte ie verkoopen, ook geene wissels, bodemeryen oi asseurantien, houdende ten lasle of ten hehocve vandeeeseu- gemelde Gompagnien of partieuliere reedcryen, ofte wel op

seheepen nf goederen aeu de voorsrhreeve Compagnieu n|

reederyen bel « mie, voor rcekeninge \an haare meesters

te negocieeren, disconteeren of daar over als maakelaars te staan. Gclyk ook aan alle anderen verhooden werd soodanige wissels of hodemerjeïi Ie trekken, Ie verhandelen, disronleeren, arrepleeren nfle voldoen, mitsgaders eenige asseuranlien of hoode- meryen op de hoovengemelde seheepen « » 1* goederen, gaande ol konmende van nf na de Indien, uyl of na de Ooslenryksrhe [SYederlanden, Ie leekenen. op poene, dat de maakelaars van ampt sullen werden -ejumvri en lmo\eu dien verheuren een boete van duysend guldens vnor ieder re>. dal sy haar tot hel veylen. laaien inleekenen. knopen of \erkoopen van soodanige actiën, porlien of suhscripticn, als menie lol hel verhandelen van wissels of hoodemenen nf lot het doen

1723 H. ZWAARD ECROON.

167

leekenen v;m asseurantien in manieren, hier vooren gemeld, sullen hebben laaien employeeren.

Ende e\nd»l\k. dat üiet alleen den kooprr van bonvcn^enielde actiën, portie», of subscriptiett, maar ook <len verkooper of Irausportant. óf die desrlve Ir koop sal hebben ueprcsen teert, tt weeten een va» hcyde. - mits den een, door den officier ^eaclioneert zynde, de ander bcvryd sal weesen — verleuren sal viermaal «Ir waarde \an dr inlaa^e. aelie ol subscriptie,

<li<' hy sal beMfefl Ier inlage oftci ter koop gcprcsenleert ol verkomt; gelyk ook verbeurd sal werden de vierdubbelde waardis der «dsseibrieYöB, bodemeryen of asseurantien, ten laste ofte ten dienste van meergemeld»- Compagnies of particu- liere uytreeders ol" handelaars, ofwel op sebeepe» of goederen, •«an deselve loebehoomide. Iiy den -eenen. die sondanige Wissel of bodemen e ^rl rokken, geareepleerl. irediseonteeil ofte voldaan sal hebben, ol die de assenranlie sal hebben geteekent, te applieeere» als vmhivn, twee derden voor de» ollicier, die dc cakmge sal doe», en een derde voor den aanbrenger, welke laatste nog hooven die» uit de cas van de Oost- ofte Westtadfachfl Compagnie sal genieten een praemie van duisend guldens voor ieder partye der hier voore» geprohiheerde Contracten, die hv aan ile bewinhebberen van een der gemelde (<"mpag»ic». na gelregenl heyd der saake, sal konmen bekend te maake» met dat elfect, dal den contraventeur in regten gcmn\ineeerl werd. linde sal dien onverminderd op alle aantekeningen, aden e» instrumenten, uyt alsulken ongeoor- loofde» liandelinge spruytendc, lnssehen partye» conlrahente» geen regt gedaan werden.

Ende op dat niemand hier van eenige ignorantie mooge pretendeere», ontbieden en versoeken wy de heere» Staatcn,

erommilleerde Itaade» en gedepntee: de Staate» van de i'f'spiTtive Prnvineien. en allen anderen i »lFieiereö W jfWtlcieTCn Va» dezelve landen, dal sy deesen oii-rn plaeaale van stonden «ia» alomme doen \ .1 K . »to I iirni, pnblireere» en afligeere» ter plaatse, «laar men gewoon is soodanigc verkondiiige, publicatie in offixie !«■ doen mitsgaders in de sleede» ende plaatse»

168

1723. H. ZWAARD ECROON.

hu yten de vereeniirde Neederlanden. nnder ons gebied wecsende : procedeerende en doende procedeeren teegens de contravenleurs en overtreeders van dien tol de voorsclireevc poenen ende straffen: lasten en beveelen voorts de Raaden Ier admiraliteyt, de Advocaaten Fiseaal en Commisen generaal mitsgaders allen Admiralen, Yiee-admiralen, C.apileynen. nfïi< icren en Bevelheh- beren deesen onsen plaeaale le airlervolixen en te doen agter volgen, procedeerende en doende procedeeren leegens de contraveutenrs van dien Boader ccuige gratie, oojjhiykinge, di><i- mulatie of verdrag, wanl wy sulks ten dienste van den lande en len besten van de goede ingcseetenen van dien bevonden hebben alsoo le belmoren. "

Dit stuk is Ie Halavia afgekondigd in hel Kasteel op den 8Mn en ter reede op den 9,,,n Mei

25 Junij. Bep<ilin<j, dat predikanten van buiten-kantoren, naar liataria opgeroepen mor een'uj spreiaal doel, in kerkrradr zittimj morsten nemen naast aan den jiuu/sten permanenten of ordinair leeraar der Butariase (je- meerde."

15 Julij. Ilepidiny, dat prrdikants-weduwru yenoten dr haar tneyekende rmnlumenlen, onrrrsi hilliy n/ hare eelityenooten le liataria, dan wel elders »ullijviy%% waren geworden.

21 Julij. Last op it Tndiêchê Regering de te Batavia

ten handel kamende (llnnrzrn met alle saytsinniyheyd •en beleeft heyd te behandelen : en te hesuryen% dat de •goederen, die d%selre ran de (lamp. kwamen in te •knapen, yard en druytsurmr wuurru."

21 Julij. Hekendinali'nuj. dal de Huilen-regenten ran liet Ijisarus-huis vcrantwnnrdiny hunner yrstie ran 1 Julij 1722 Int uit. Junij 1727) zouden dnen.

1723. H. ZWAARDECROON.

169

6 Augustus. Aanteekening, dat de minste * appointemtm- *ten oj vonnissen, door tien rafter in eirile ndiea ge- «stagen tnssehen gelijkstandige persoonen of partyen, ten eenigen dage dom' de Itegering vernietigd geu orden

Erfgenamen van zeker persoon verzochten aan ile Regering de verniel igini: van de beslissingen, donr den Haad van jus- titie genomen ten aanzien van le^alni, enz. krachtens hel lestamenl van die persoon, op grond dat dit testament nietig Was, vermits de testateur, lang vóór zijnen dood, door de Hegering • prodigus" was genoemd.

De Regering verwees de erfgenamen to! den weg van regten.

9 Augustus. Last op de buiten-kantoren den verkoop van specerijen -apartelgk en separatim, bat/ten eenige •meslange van andere goederen* aen de Regering te

doen hl ff keu."

Door dien verkoop niel afzonderlijk te behandelen Iraehlle inen dikwerf »te vergrooien en op Ir pronken de sleglc ad- «vanceu op andere coopmansrhappm." wrlke » gewoonte oll •kunst greep" de Hooge Regering teregt ten zeerste afkeurde.

Ii2 October. Afschaffing van de morions (ijzeren storm* hoeden en eu rassen bij liet garnizoen van hel kasteel te Hat }a via.

Gereflecteerd zynde, hoe niet alleen hel balaillon van descn Casteelc continueel in bel doen van dagrlykse en ook in extra- ordinaire parades, mitsgaders onder het inhalen van inlandse gttanten en brieven, hpewel noyl te velde, belemmerd is. soo Wel liisiliers. als piekeniers, met morlioens of yzere storm- hoeden; van gelykcu. dat de laa Islgem. soblatesipie buyleii dal Ho- is beswaard met een yzer curas, beslaande in een borst

170

1723, 1724. H. ZWAARDECROON.

en agtcrstuk met een ringkraag: en wyders, dat alle schild wagtcn aan poorten cn op bolwerken van de stad, hun geweer sullende presenleeren ten resjiecte der gene, aan wïese dal zyn verschuldigd, aanstonds gewoon zyu hun boftfl mot so- danigen morlion te dekken of monteeren, het welke bun alle

le samen in dit wanne elimaal somvvylrn al vry pynelyk en het gein. en ras nog al benauwder en koslelyker voor cl«? pie- keniers is \allrude, ter sake die menseden, hun wapenen moetende hlauk en huyten den roest houden, noodwendig de- selve met oly moeten aansmeeren. ten bederve van hunne klederen, diese suyuiglyk dienen Ir bewaren na mate van hunne gage: rn alsulks. na de gel uygenissen van alle ollieieren, in gene gewesten van Kuropa meer in gebruyk en, als onnodig zynde, afgeschaft, soo is dan op den voorstel van den heer Gouverneur-Generaal in selver wyse verstaan, ten genoegen en Ier besparing fUl 'sGomp* militie, dese ouderwetse gehruyke- lykhedeu. db* nergens minder dan in India te passé komen, I. descr plaatse almede te darogöeren en af te schaffen. miK- gaders de soldaten op gern andere wyse in wapenen te laten brengen dan gedekt met hunne ordinaire horden, klrderen rn monteeringe.

1 November. UUschrijvimj run een uhjemeenen ritsig dnnk-en hede-duij wegens liet uunstuunde vertrek cciwr retour-rhurt.

' December. Verpachting run de ^generale en qanoeHe" inkomsten run de stad llnlurin mor I72i.

r> Januari'). Voorschriften nopens de behundeling van goederen, gecondem neerden toeln'hoorende.

Dit stuk. afkomstig van Schepenen, luidt, als volgt:

In achlinge genoomen synde dal bf menigvuldige en di\erse

1724. H. ZWAARDECROON.

171

klagten, deae vergadering i<t keimisse gekomen, «mi ook onder andere uyi het gerepresenteerde van onsen seereteris vertoond en gebleken is, hor «lat. sekerlyk hy nolöire rorruptele, geïn- tendeerd is 'gel. dan ook sulx naast eenige jaren herwaarts was door gesloopenj. soo wanneer de geregls hodens van dit collegie nyt hoofde VM een voimisse. naar voorgaande gedane sommatie en reiinv.it ie, en daar op door den heer ollieier befeyls fiat executie gestell is. ten overstaan van die het behoort ifl iiieuheleen Üaafelyke goederen van een gerondeinnecrdc komen Op Ie scliryve.n. Ie inventariseeren en in arrest te nemen, sy desclvc als dan laten onder de magt en hewaringe van soo- danigen ge< ondemneerde bnytari opdgl ran eenigediebaarsder

justitie, in plaatse dat gem. goederen op de zekerste wyse behoorde Ie werden bewaart : waar door dan werl veroorsaakt, dat na gedane inventarisatie dd goederen voor hel meerendeel door den geeondemnecrde werden vcrdonrkerl en agter gehouden, veeltyts lol iireparabelc prejndirie vanden imp1. van exeentie, en daar door een denre werl geopent en een voet gegeven om, niet alleen 'I gedane arrest Ie violeeren en d'justitie te illndeeren. ne maar ook «die quant willige te nodigen otl im- mers Ie styven in sulcke quade gangen, waarinne diend Ie werden voorMen, als wesende een maxime in 'tstuk van executeren, die meest overal in Kuropa werl gebonden TOOT iripractieabel : soo is, daar over gedelibereerl x\ nde. eenp.iriglyck goed gevonden. \erstaen en geordonneerd, gelyck verstaan, goed gevonden en geordonneerd werd mits desen, dal van nu voorlaan de geregls hodeus de roerende goederen, den ge- condeinneerdc toebehoorende. inventariseerende en in arrest nemende, sullen vervoeren en in versekering brengen op het sladhuys alhier onder den secretaris deser vergadering ofte andersints. mm» deseUe goederen Ie menigvuldig en Ie mn- brageus inogten wesen, die laten en niet twee off meer klerci|uen na vereysch doen bewaren in hel huys vanden gecondenineerdc, den tyt van drie dagen, naar verloop van de welke souder betalinge, redemtie en lossiuge den impr trant van exeCOÜfi off ffynen procureur gebonden sal wesen Ie ver-

172

1724. H. ZWAARDECROON.

soeken en te procederen tot vercoopiuge van deselve goeder» n, zoo en in dier voegen, als van outs tot heden len dage geprac- tiseerl is, mits de ^rn-K hodens ook verpligt sullen weesen aen den impetrant van executie nfde<selvs prnriireur aanstonds naar de gedaenc executie te restitueeren en overtegeven liet appoinelcineiit van rondemnatic, mei en henevens «len inven- taris van dc goederen, die opgesrhiv\en en in maniere als hoven in arrest genomen sullen syn; en sal desc ordre op de rolle werden gepuldiceerl, lastende alle inipctrnntcn van executie, en prineipaelyk de prorureurs en geregls hodens. haer daer na preciselyk te reguleren, op peene van, contrarie dnende, te zullen moeten instaen voor de schaede, die door haer versimn sal werden veroorsaekt.

18 lanuarij. liepalimj, dat militaire Kapitein*, — speciaal die, bescheiden in hel kasteel en bij de poorten run liatavia, — ///V/ benoemd mouten worden tot diakenen.

Deze officieren werden door de Regering beschouwd als •waglers sonder intermissie in een vast employ; en hy ge- • volgen paraat in de weermoeten zyn op de minste beweging, »die onverwagt Kan voorvallen, mm» wel in tyden harer ■oecupalie in kerkelyke dien>ten en vergaderingen, als an- ■ dersints. het welke dan somwylen verlegendheyd of ver- »iueerdering van disordres sonde kunnen veroorsaakeu."

\ l ehruarij. Verbod voor llesideulen en kleine Opper- hoofden, die niet speciaal, "V :y door brieven of «pul>lie<pic eom missiën weuens de llooye Retferimf\ beroeijd waven ra// te spreken, ietjen het houden van reytsyedinyen en liet uitspreken van crimineele von- nissen, wanneer die zouden moeien uiian over eeniy Europees onderdaan run de yenerale Com paynie, hetzij -dienaer of buryer"

1724 H. ZWAARD ECROON.

Magliging op die Residenten, en:. /<»/ hel opsenden *van nodanigen delinguent. hetzg in of bugten handen, na male van het gepeqwtreerde delict: emir snlks -met tle slakken ten lasten met tienselven, na stijl •van vegten in forma prolmmli gebragl :ymle, snt> wel •als de si hei ft tut ven van defensie, die soodanigen de- linquent niet belet sullen mogen werden ten synen «behoeven in te winnen."

Op Tinmr bad men, in strijd met i\\e bepalingen, de vier- srliaar gespannen.

l^4l)ri i;i rij . Toevoeging aan het regentschap Tjian djoer van vier g route en eenige ^mindere negoryen «aan tle zuythyde van het Jtualrase geltergle."

Vooral Lijilens hel bestuur % m ii don fiouvmieur-fïeiieraiil, A. van Kiebeeek, hail een -groote toeloop van menseden" naar « 1 i « * strerk plaats gehad.

In 1724 werd hel aantal dier verhuizers op 1000 lmi>Li - zilllieli grsehat.

De namen der 4 groole negorijen schijnen geweest te zijn »Goenoiig Goeroe, Tsicarik, Pendoko|K) en Tsidariam."

^!) Februari j. Verbad rata' Scholurchen, Indien mede- weten van <l> llooge Regering, inlundsehe onderwijzers te ontslttitn en aan te stellen.

De Regering nnemde zulks »een irregulier en ongequalili- « nnl gedoenle."

li Maart. Bepaling, dat de Jakalrasehe bovenlanden hunne leverantie aan tle Compagnie van indigo en katoenen garen. Innen haav nee ressee rende leverantie van eof fgbotmen\ jaarlijks moesten afdragen in de maanden Julij en Augustus.

174

1724. H. ZWAARD ECROON.

Ter zelïder lijd moesten tli*- \au kampong-haroe, tiednng- hadak, Tangerang, Djati-negara, Tji-lingsi en Krawaug leveren «nieuwe, groene cadjang ten gehruyke van hel volk op de ■ retourschepen" legen 25 rijksdaalders per lasl.

8 April. Itekemhnnkiinj. dot Diakenen op lil April 1724 ojkmlijh rekening en verantwoording zouden doen.

2»> April. Verbod legen het >utjlsteken der vendels, het »wti/>ene>i der srlnillenj en hei /<ish>t/eren. dom ooit • vast :i/iule'\ op Jakatra's verorrrittos-dacj (50 Mei .

Op dien dag was men gewoon de vaandels uil te steken \ .ui de drie Kuropeselie hurger-kniupagniëu. /.»><» Ie voel, als te paard, \an die der getrouwde en ongetrouwde peimisten, iler amliaelils-gezelleti op de eipiipage werf en inhei amharhts- kwartier, alsmede van die der zeven kompaimiëu Mardijkers.

INiel zelden had dil len gevolge gehad, dal -de vendrigs

\an bovengtim. manschap 3oor pfagt in kleedje en tractor «meniën van hare, in wapenen gehragle rotgesellen malkan- deren sin-ken Ie hoven te gaan en daar door grooler

• uytgaven maken, dan se vermogens zyn: mitsgaders op de

»eene of andere wryae, uyi de lengte of hreeie. dan- van al

wederom reniplaremenl soeken door wegen en wysen, die osomwylen hy onldeeking de landahelsle hiel sonden konnen ••geaeht werden Ie wesen: maar ook dal somwvleu onheilig-

• heden en oiiaehieken \an \eglen en doodslaan onder alle desr hrroerleii> en ligurele opschuddingen syn ontslaan, na

«de eXttBpelefl daer van hekend syndc."

Om al die redenen sehal'le. de (legering hel uitsteken der \a.m leU, enz. af.

Hrhouden bleef: 1° l?et aanstellen en suppleren der hcnondigde hoofd- en mindere officieren over hovengem. mansehap: de dank- en -edenk-dag, die in ile Kerken .»nr flti conti- nuatie van lindes gnedheyd en genade over desen easteele, Blad OU Dolonie ten hovengem. dage gevierl werl" :

1724. H. ZWAARD ECROON

175

3° -het planten v;in de militaire vendels \an tl** generaele Gomp. op de respective bolwerken, onder het doen van hepaalde en gereguleerde salvos ny! het canon van deselve, ,ils ook uvl dit van de schepen Ie deser rhrede, na rang en ordre;

!• bel , verwisselen en repleteeren van de benodigde leden in

het Collegto \an Schepenen, formerende den gerigle deser stede, het welk al mede ten dien dage in Rade van India en ooi op Iwee daar aan volgende Sondagen besorgd werd ;

i>" «Ir heschieking en hestelling der gcr etjnireerde Weesmees-

lers. CémnuèsÉfiseen ren kleene en buwelyxe saken, uiei

meer andere hedicndeiis van eenen minderen aanschouw."

G .1 ii n ij . \ oorschriften nopens vooinAdM*

Hij de laatste viering van Jakatra's veroverings-ilag w.is de (i<iii\eriieiir-(ieiirra;d gr I rullen, niel alleen door Ii« • I groole aantal der uitgestoken vaandels (60), maar ook door de 'wanstaltige gedaante en lignm-m" op sommige vaandels.

Zijne Kdelheid had xaandels opgemerkt met ronde sterren, itoode halve manen, «andere in 2 enkeldè coleuren, als ofse •gehoorden aan een borger weeshuys; andere wederom ge- ijaqneerd in 4 diverse velden* na de wyse van een dam-

hord", enz.

Hel wettige aantal vaandels werd nn hcpaald op 25, mei aanwij/iiii: van de poorten, Imlwerkeii en hnitenposten, waar die vaandels hij \oorkomende gelegenheid nmesleii geplant worden

Bn\endien hleef hehouden «hel vendel van parade vo.ir hel

groot hattaiilon". hetgeen ten Imize van den Gouverneur- Generaal bewaard en gebruikt werd hij hel inhalen \an Qosterscbe gezanten, enz.

Dit laalsle vaandel vertoonde aan de eene zijde hel wapen van Batavia op een groen veid Inssrhen vergulde • wapen-

•tuygen" en lauriertakken, en aan de andere zijde »hei

176

1724. H ZWAARDECROON.

•wapen van de Generaliteyt inet 4 goude vlammen uyt de •hoeken, enz."

Van de - i. hovenhedoelde vaandels waren 6 heslemd voor het kasteel Batavia -mei hel colorit van de 6 resjr. hameren", te weten :

«wegens Amsterdam, op de landpoorl, een rood vendel «•met 4 zwarte vlaininen u\t de hoeken en in het midden

mei swarl geseignaleerd ^Sf^T "

• wegens Zeeland, op de Waterpoort, een g$el \endel met •roode vlammen" (overigen* ftb voren);

we^viis Dcllt, op het holwerk de Diamant, een wil vaan- •del me) swarte \ lammen" (overigens, als voren);

• wegens Rotterdam, op hel holwerk de Ilohyn, een wil

• vaandel met groene vlammen en een groen leken. ;ils

• vooren. in hel midden";

•vregaaa Hoorn, op hel. holwerk de Paru i, een wil vaan- •del mei roode vlammen :

«weiien> Knklmysen. op hel holwerk de Saph\r. een irroen

• vaandel met 4 roode vlammen en hel 's Gunjr merk onder

• een rood eolenr in hel midden."

De »aanstootelyke óf wansehapen" reandofa zonden »incas

• van een inlandse volkswerving, aan dal \olk na henoditrd- •beyd werden n\ Ignleeld."

■ Alsiilke \endels. als employahel verklaard werden", moes- ten hewaard worden «looi de Kapiteins, die aan de poorlen van Bftta?ia dé warhl hielden.

.1 mi i j. (mnifhitur Vi'rhlavuiij van Nederland sche ko-

pttrM thritm*

Alsoo hy onsen hiljeii,- ;mden 17* Jnn\ 1713 ten hesten san alle ironie ingeseteiien hintten de . iiimimi en voorsteden van Batavia en hel koninirrxrk Jaeealra \erslaan is voor valseh (Mi hiljon te honden ende verelaren alsnleke kopere pitjes, als jaerlyks van diverse nytheemse plaetsen doeninael wierden

1724. H. ZWAARD ECROON.

177

aengevoert lol bedrog vanden gemeenen m;ui op allo ma< -rklen. onder 'stlomp* ju risdiel ie begrepen, emir mol ecnen daer en legens geen ander kleyn geld lui y ten de enkelde en dub- belde stuyvcrs uyt .! • Nederlandse |irovinlien voor gangbaar « k 1 1 deugsaem wierden gehouden, dan alleen do Japanse goede ropere t asjes, die door allo wegen wierdeu npgewisseld. vervoert ende \erduysleii, over sul\ lm geriolï onser gemeente ook jaarlvks n! Japan nieuwe eopeiv pitjes Wel ontboden, maer ■ t ï « * l onlfangon synde. om don boegen prys. waar op deselve in dat ryek svn gehouden .mi goste\ «jml. mitsgaders nvt dien hoofde dan van hier vorsoek gedaan Byndfl l>\ de Efoog tëdele BeefQD Bewinthebberen lor verga. lering van de Sevenlhionen, de hoven welgemelie generale Compagnie represeuleerende, ton eynde herwaerls zoude mogen werden gesonden een goede ijiianiiieyi gemunt eoper geld, inde Nederlanden bekendstaande met tien naem VU duylen, waar door geringe en ook andore inens< hen. aldaer Ie marekl komende, in dingen van klecne Wgerdye .mden anderen konnen geraekcn hy wegen van afreekening, hel welke dan door do goodheyl van hoven wclgc- mollo hoeren volhragt en onlaug> een gedeelte van soodanige duylen. bestaande uyt enkeld en suyver rood eopcr. uy t de Hollandse mimi alhier wesende aangehragl, sim bdUbCNCl iTj deselve doof puhlieatie van dit biljet wel willen gangbaar niieken en verklaren, -risk wy die duylen en ook alle andere uyt de Nederlandse provinciën dan ook gangbaar maeken ende verklaren hy dosen tol nul oude gehrnyek VOOT s Comp- dienaren, omlerdanon en ingesetencn, ende sulks wel to| vier stuks voor een enkelde dan wel tegens agl stuks voor oen dobbelde silvere stuyver, waar voor een ygolvek dosolve sal konnen gaon afhalen hy 'sdonn/ rassiers tede sulks wel niet meer dan voor een rd\ legelvek. ton oyndo dusdanig dose munt van eopere duylen moge vinden haeren cours, alsoo men sulks ten mille van alle en een yder nodig geoordeell en boven do publicatie ook goed gevonden fasen op alle gcwoonc plaatsen te laten alligeeren, niet alleen inde Nederduylsrhe. maer ook in do Chineese, Javaonse. en

vrxi tv \i

178

1724. H ZWAAR DECROON

Maleylse taelen tot narirlit voor alle de gcenc, welke by tle afkondiging niel hebben konuen present uvsimi.

15 Junij. Itepaling. <l<if de Advocaat-fiscaal de ordon- nantiën voor é$ verstrekkingen aan Compagnie s Umjen moest onderteekenen, itleorens die stukken door den birrch'in-fji'itrniitl werden geteekend.

Deze regeling was overeenkomstig ecne oude, maar ia onbruik geraakte gewoonte.

In de plafitS van deil Advwaal-liseaal was namelijk in dit opzigt srderl eenige jaren de President van den Raad van justitie gel reden.

28 Julij. Bekendmaking, dat de Buiteforegetüen van het La£aru8*kuU openlijk verantwoording hunner gestie zonden doen.

G Ociober. Bepaling, d<a op buiten-kantoren sleehls bij

begrafenissen run een Gouverneur of run een Commnn- deur eener retour-riool kanonschoten mogten worden gelost.

Zelfs bij begrafenissen van leden der Hooge llegering werd le Ralavia niel gescholen.

Aan de Kaap de gnede hoop liad men daarentegen hij de licgrafenis van een Fiscaal met kanoo gevuurd.

De Regering betuigde daarover baar ongenoegen, onder opmerking, dal «bet boneiir novl vermeerderd wordl &0OT ■ extravagantie of overmaat."

16 October. Bepaling, d<it leden in dm lUmd run justitie te Batavia gedurende 12 jaren als zoodanig moesten gefungeerd hebben, alvorens voor promotie in aanmerking le kunnen komen.

1724. H. ZWAARD ECROON

179

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVIIneB en Ic Batavia békend gemaakt den H8,,n Juli j 1725.

16 October. Reglement "/> het /»<>o/- of shiap-goed run de tehuisvaremlen met Compagnie' s reloumhepék*

Dit stuk schijnt den 1 0d< " Julij \lï.'> ie liataxia gepubliceerd te zijn in tal vorm van een extract ml den brief van Roeten WIT'1 van 16 Oclober 1724. Het luidt, als volgt:

Nademafel wj tan i ytl tot tyd hebben ondervonden, dal by

bet arrivemeut der retourschepen hier te lande, soo <l<M>r de officieren als gemeene, daer op bescheyden, eonsiderable exces>» ffl warden gepleegd omtrent het aenbrengen van diverse BWare packen Ofider de benaming van kooy goed, al hoewel deselvc ten meerendeele mei koopmanschappen syn gevult, omtrent de relaxatie of aanhouding van deweleke by de rcspeetive Gameren niet wel een egtiale voet gehouden werden kan, ten sv alvoomis des wegens een vasie onlre is heraeml, s<m» hebben wy lol weeringe der onordenlelyckhccden, die daer mede langs hoe meer liegaen werden, goed gevonden UE. aen te schryven en te gelasten, gelyck wy doen by dcsen, dat UE. leléfccflfl Of \ertreck van een retourschip of scheepen na dese landen. I>\ een publictpie waarschouwing, deweleke aende gnwte nuttfl fiH) yder retourschip >al werden i:ealligeerl. sul! hebben bekent te inaeeken. dal aen niemand, hetsy officieren ofl wel gemeene, hier te lande aenkoni» n.h . meerder sal gegeven en gerelaxcert w< rden dan een pak kooy goed. inderdael van die natuur synde en sonder dat int selve < enige goederen oir koopmanschappen sullen mogen syn, op peene, dat, soo by aldien deselve daer- in gevonden werden, die alle sullen werden aengehaelt en ten profyte vande Comp0 geconfisqueert ; en sullen UE. aende rcs- peetive schippers op ha. r deparl. na herwaerts ecnige exem- plaren van voors. wacrschouwing hebben te overhandigen om deselve, wanneer sy by de kruysende oorlogschepen of (lomp*5 galjots gekomen sullen syn. andermael tloor haer aende groote lilasl van hun sehip te doen aeuslaen, ten cymle een ydrr van

ISO

1724. H. ZWAARD ECROON.

dese onsc ordre volkomen sal mogen wesen ooderregl en dies aengaende geen ignorantie sal konnen prelendeeren, W&Bl wy Welgesteld hebben de^.lw alhiVr sirikt te rveeutreren, soo dra ons sal gebleken syn. dat deselvc ter uwer keDDlSSe ge- komen «mi gepubliceerl is.

1 November. Uitschrijving van een ahjemeenen rust-, dank- en l>ede-da<j weaens het aanstaande vertrek eener retour-riant.

L2 December. Bepalbig4 dat de kofffi uü de Jakatrcuchê en Krawamjsche boven-la tulen betaald zowle worden voor ° j mei eontonten en ronr 1 ., mei sndannje sorle- *menlen van kleden /' <//.v •na de Inujeerte' der /."///'/- planters waren.

De Regering Beoogde hiermede «door \ww<\ op deselve

kirden] den prys van de eolfy boonen le doen draagelykor »» werden."

De in 17 24 urele\erde kolfij bedroeg 1,014,1 * .i 11', ver- lOLrenwiMirdigendo eene inkoops-waarde van 31 9,024' 'a rijks- daalders*

21 December. Verklaring, dal de particuliere vaart wel

aan banjers, maar mei aan ( jnnnaanie s dienaren was toegestaan.

Het vcrleencn van zee-passen aan Compa^inV's dienaren was dientengevolge »nict eygen of gchmykehk." al ware zulks ook om hunne meubelen en slaven van eenig huiteii-kautnni naar Halavia over te voeren, terwijl zij zelve met een (lom- pai-nie's vaarluig overkwamen.

December. Xerjiaehthuj van de »</enerale en ijenieene" inkinnsten van de stad llatavia vaar 172'>.

1725. H. ZWAARDECROON

181

5 .lauuarij. ttagtiyiiuj n/> de schildwachten m> ( klecn loot of gamenhagef* te vuren op praauwen, welke,

na driemalen uamjert»epen tc :ijn. den Boom te Hatavia

forceerden.

l(i Jiimiarij. ToezendhiQ (ion de Qoüenche hutiere*

van afschriften van een nolit!" van den llaad van jnsii/ie te Batavia, »tot ceii r'ujtsnoer en regel voor den aanstaande in lal decideren en termineeren van dieviiehjke avilv pmeessen\ [als bij dal "nalat" Iwdoeld].

Vóór den Raad van justitie « •§ i Rauda was in eerste instantie • rn proces gevoerd, waarhij ■ buylen verscheyde (Meden, ten ■eciiemaal informeel en ganlseh strydig lemens de pradycq «van rechten, in fatt landen vigeerende," was geageerd.

Tol voorkoming van alsnlke onvcranl woordelyke en aan- •Stotétyke inlormalilextnr zond nu de Regering naar belang - hebbenden al8cfariften van een «nolul" van den llaad van jnstilie (6 Batavia, waarbij iloor dien Raad was aangegeven.

hoedanig diergehke zaaken alhier belmoren te werden be- •handcld."

Yrorgcr had d<* Regering dit meer gedaan, «doch /.onder "vrugl, na hei sebvnd uyl bel vnrenslaendr."

50 Ja n na rij. Last op den Kerheraad% hij voord nujlen van mfondselie leermeesters, steeds Ie vermelden, in ivicns plaats de voarfjedrmjene zoude treden.

Zulks mooi grM-hiedcn » tnl bowys. dat alsnlke verkiesingen nootzaakelyk en niet supernumerair zyn, opdat de Regn in- baar apprnbalien daar Op ma- < rkeiien met eenc tiicrrdrr

gemsibeyd^^

182

1725- H. ZWAAR DECROON.

2 Fehruarij. Hcpaling, dat melaatsehen niet met Com- pagnie" s scheitcn vervoerd mot/ten worden»

Beeds liij missive van 14 Julij 160!> hadden Hoeren XVIIM,n ilien last medegedeeld, waaraan echter toenmaals, voor zoo verre hlijkl, in Indië geen gevolg is gegeven.

3 1 Februari). Bekendmaking, dal Diahenen openlijk verantwoording zonden doen van hunne gestie gedurende het jaar 1721.

20 Maart. Bepaling, dat rerisie. nog reformatie beletten hamen den voorlgank of executie eener sententie, in *zo verre het geenc zaaken zyn, die ten dejinitive irrejxirabel zouden wezen"

11 Mei. Bepaling, dal de Advocaat- fmcaal geen aan- deel had in geconfiskeerde goederen, wanneer hij niel had ^geofficieerd'' in de betrokken zaak.

22 Mei. Bepaling, dal, bij afweziglicid van den President van den Baad van justitie le Batavia, de Yiee-presidcnt van dat vol leg ie de executie van crimincclc vonnissen zoude dirigeren.

De Bailluw maakte hierop aanspraak, als zijnde, evenals de Landdrost, hooger in rang dan de Yice-|»rcsidenl, maar de, Regering vond cene dergelijke regeling, »niet zeer eygen, als •zynde [Bailluw en Landdrost] part yen van de gecondem-

rneèrden&"

I)c rang van den Bailluw en den Landdrost bleef dcsuicl- tcgenstaandc "onverminderd."

Wanneer de President van den Raad verhinderd was. dan zoude de Bailluw, aan hel hoofd van den geheelen Baad. — zooals te doen gebruikelijk was, — mondeling aan den liniivcrncur-lieneraal nopens dc volhragtc justitie rapporleren.

1725. H ZWAARDECROON

183

I Jimij. ItcpnUntj. dat des Zondags voormiddag, zoowel op het dh vlag voerende schip ter recilc Batavia, als in hel hospitaal eene pretlicatie gehouden zoude

worde*.

Zulks geschiedde) »öa d<' góefa ea siigielyke voorheelden fan den ouden tydLM

Kr warefi toenmaals Ui Batavia aanwezig 27 predikanten.

zo permanent, als huylen vost emplov."

II Jllllij. liejialiug, dat l\ditieke Iladen op de baden- kantoren bevoegd waren tot het pensioneren {«gagieren" van boekhouders en sergeanten.

Hoogere dienaren pensioneerde de Regering Ier hoofdplaats Hala\ ia.

IDE IEIjft.A*J\

10 Julij. Vernieuwde afkondiging van de plakaten van 7 November 1712, ;> September 171<i, 87 September 1717. 27 Julij 1718 en 19 Julij 1727), Uire/fendc de tehuisvarenden. — Afkondiging van hrt reglement op het kooi- of slaap-goed van 16 October 1724.

21 Julij. Voorschrift nojtens de marginale beantwoor- ding run Patriast In misstres.

Volgens Hecren XVllncn, van wie het voorschrift arkomslig is. waren de hrieven dn* hedimden op de huilen-kantoren "doorgaans niH ander> «lan nu l >eer wvdlopige verhaten \ ui • prullen en vodden opgevuld/'

In plaats hiervan eischten Ileeren \VIJ" n woordelijke in- Bertie van extracten hunner brieyeOj mei aanleekening ininai-

184

1725. M. DE HAAN.

gine van hetgeen de bedienden ter hunner verant\voö«filig nieentlen te kunnen aanvoeren.

Ot)k moglen de bedienden zich niet meer bepalen lol het schrijven aan de llongc Krjrriug [r Hatavia, dal zij deexlrac- len ontvangen hadden en haar hy voorvallende gelegenlhedrn «daar na schikken** zouden.

21 Julij. Vaststelling vqor de eerstvolgende zes jaren

run den eisch run Ja va-kof] ij voor Mederland o/j 4,000,000 ic \ jaars.

Deze. regeling is van Beereo \lln afkómitig* die niet goedvonden, »dal alle de cofly van Java alleen zoude gefour- » neerl worden. Want \vy oordeelen van een gevaarlyk ge- tvotgfa h' zyn. dat men de Javanen door de leveraneic van decse vrugt zoo veel geld en magl zoude hysellen, dal »sy in 't korte zoude beginnen formidabel te worden voor »de ftunp."

IK' Indische Kegering beproefde, dan nok zrlls op Amb»m kotlïj aan Ir planten.

21 Julij. Bekendmakmgf dat de BuÜm-regente* r<nt

het Lazarus-huis ojwalijk verantwoording zouden doen hunner gestie.

1 September. Il<'i>ulinu, dof de stadschirurgijn le AV tavia voor hef «cureren" van gewonde Chinezen Itctaald zoude worden doni lioedetineesteren uil het fonds run hel Chincsche hos jti taal.

De Regering vond het «zeer oncygen, dal diergelyke "lastposten langer by d'E. Comp. zonden moeten worden "gcdraagen."

Het Chinesclie hospitaal had bovendien »genoegsaamc in-

koin>leii."

1725. M DE HAAN.

188

28 September. Verbod- voor predikatiën aan llreren A"VlIn,n /<• riylen brieven, houdende khujlen over dese en geeilê snaken, den god&liemt en de kerken betref-

SlechU vereenigd in kerkenrade niogten zij zulks wel doen. Hel verbod is afkomstig van Beéren Meesters.

7 November. Uilsehrijvimj run een aUjemeenen rust-, dank- en bede-dat) wegens het aanslaande vertrek eener retour-vloot.

21 December. Intrekking van dé ko/iercn duiten.

Aengesien op den 14,:1 deser in Hade van India om pregnanle redenen goed gexmiden en gearresleeri is de kopere du\len, in hel verledene jaer 1724 h>l gerief der ingeselenen nyl liet vaderland overgebragt en door den Cissier ten desen Gagteele uylgereykt tol agt stucx voor een duhlielde sluyver, na bel besluyl van den Juny «les gemellen jaers, weder in te krekken bb opafl nadere • ! positie ongankbacr ie verklaeren,

soo werden hy desen alle ingeselenen deser mlonie lot ver-

mydinge van baere schade gepreadxerieeni, dat allen ende

een ygelyrk. die eenige vande gemelde duyten by haer mogle hebben of bevinden, deselve sullen konnen brengen binneii bet rasteel in 's Compagnies vvooninge. slaende naest aen in i generale soldy comptoir, om aldaer te werden overgegeven len onse gecomniilteerdens. die expresselyk daer loc syn ge- sleld, en daer voor wederom in silver geld te OUi Tangen deselve waerde \an een dubhelde sluwer voor agl shi\ duylen, soo als te vonren nytgegeven syn, waerloe dan de gedagte ge- OomiuiMeerdens sullen vaceeren en haer lalen vinden des Maeadags, Woensdags ea Vrydags, des morgeus van seven lol elf uitren, ende sulx lol ullimo Janiiary van hel naesl-

komeode jaer i72(>, na welken bepaalden tyd geeoe duyten meer legens agl sluy\ers VOOT een dubbelde stuy ver onder de

1725, 1726. M. DE HAAN

ingescleneu alhier sulion mogen uvlgegeven olie aengenoomen werden : wcshalven een ygelyck sii^ door de publicatie van «lil

biljet, als mede door dies affixie inde »dcrduyise. Chineese* Maleytee en Javaense taelen werd gewaersehoawt, pmme dus

alle exeeplien van ignorantie weg le nemen, alson wy dit alles ten dienste van d'E. Compagnie en 'I genieën sondanig hebben bevonden ic behooren."

Do «pregnante redenen", waarvan de. Regering gewag maakte, losten zieh op in vrees, dat «party waaghalsen die kopere ninuul om baare booge waarde elandestin te doser |daatse

•zullen aanbrengen* 'i sy in hunne kisten, dan wel in vaten,

• •in desélve met een eapitaal advans in zilvere spette te verwisselen", waardoor het zilver geld uit Indté zoude wog\Ioeijen.

In 17 -7 kon de Regering dan ook afkondigen, dal van dien aanbreng in de nalatenschappen van sommige dienaren, op de herwaard reyse uyt Nederland overleden, al beginselen" waren ontdekt

! December. Verpacht imj van de "tjencralc BH neincenr" Inkomsten van tic stad Batavia voor ITiC».

1 Fcbruarij. Last op tic buiten-kantoren *alle ledige medicament pollen, /lessen, etc., nevens den ei/seh van %hvnodi(jde medicijnen \ naar Batavia te zenden.

1 Fehruarij. Hepntintf, dal slechts te Batavia en te Malaka een raf/scheipl maal aan dc scheepswanden19 moot worden ijeijeven.

Vóór bet vertrek van elke retourvloot was de Goavertoenr* Generaal gewoon te Batavia een diner aan de ollieieren, eu. dier vloot te geven. Te Malaka blijkt zulks Ook gein uikelijk te zijn geweest naar aanleiding van vertrekkende schepen.

1726. M. DE HAAN.

1S7

HaSf aan de »he\clhehhers tli*r Ooslerxhe uouverneinenteii" \ ;is nimmer vergunning verleend «lol het doen van alsnlcke » gastmalen."

Toen dan ook een tiouverneur van lianda een afscheids- feest had gegeven* werd hij heiast mei de restitutie eener som van f 10!ï. — , *synde hél nmuianl van hel geguasteerde op hol gegeven alfscheyd maal."

9 Februari). Ilehendmahing.dat Uiahenen op 15 Februurij 1726 openlijk verantwoording hunner gestie zouden doen over het jaar lT^.i.

2(> Ivbruarij. Last om in de voorwaarden voor den verhoop van Compagnic's wegen van roerende goederen weder dm Ie nemen de bepaling nopens zieke sloven, vervat in de Statuten van Hal a via, lifel «slueven <>/(<• *tyjfeygenen,:' art. 16 [deel I, blad:. 574, alin. 5).

Sedert 1601 was die bepaling »sonder speeialen last ofordre" uil de vendu-hoeken weggelaten. Voortaan sonde tullus >om dispuien en mocyelykhoden" te

voorkomen slechts mogen geschieden mei - speciaal eonscnl •of contrarie-besluif ' van de Hooge Begerifig.

Tevens hepaaldo deze, dal aan de Secretarissen van Sc hepenen

en van de Weeskamer »tot een vast gebrttyk" uitgereikt

zoude wnnleii eene kopij van de «voorwaarden en conditiën, «concerneereude den verkoop «Ier slaven en andere roerende • goederen/' vermits gebleken was. dat heide CoHegien zoodanige kopij niet bezaten.

~ Naarl. Vernieuwd verbod tegen hel koopen, verkoopen en vervoeren van koffij, in desen honintjrgk vxn Jn- \ itlva gegroeyd of van elders aatigebragtt als allem tot •>\v Comp\ handel gehoorende"

188

1726. M. DE HAAN.

In hare vergadering van ii> January 1726 bad tic Booge Regering, op laai van Heeren XVII, den prijs der koll'ij ver- minderd lot !> rijksdaalders de pikol van 1 2i> pond voor bonnen, geteeld op Gompagnie's grond, ea tot G rijksdaalders veer bootten, afkomstig van particuliere dientengevolge met eeuige baten beswaarde) landen.

De Regering vreesde nn, dat. »desc verminderinge in som- »inige tronwleosé, baatsuchtige denaren en andere, iutöode »gewinsoekers den lust sonde kennen verwekken om d*B- »Goinp. die \ mirten door een kleene verhooging te ontreeken en dandestine na andere plaatsen te vervoeren."

Om die reden verscherpte zij de hij liet plakaal van 4 April I7S5 bedreigde sl rallen op volgender wijze: 1° soo wie, contrarie dit ons \erbod. daer op sal werden ge- attrapeert of overtnygd daar in getrampeert te hebben, soo

wel den kooper, als \erkonper. sal verbeuren liet quadru- pliini öfte viermaal de waerde van de gckogle quant iieyt honen, die daer cn boven, by agterlialinge, sullen geronlis- queerd. mitsgaders de perpetranteu in beyde gevallen, hy tnanquemenl van betaling, in de ketting geklonken werdra

om aan de gemeene werken Ie arbevden, tot lydeiiwylen de voorsz. boe Ie sal wesen voldaan;

2° Comp*. dienaren, die haar moglen verstouten deselve M ui- ten met \s Comps schecpen ol andere vaartuygen te ver- voeren ofte ziil\ ( onnivcerendc toelaten, sullen, boven de gem. boete, werden gedeporieerl van ampt. qualileyl en gagie ofte wel swaerder gestralt, na exigenlie \an saaken." Dil sluk is in de Nederlandsche, Maleische, Uiiiiexhe en

Javaanacbe laten afgekondigd.

De redenen voor de Vermindering van den prijs, welken de

Regering voor de kollïj betaalde, waren :

l° onvoldoende geldmiddelen, bedragende de m>ih. in (lomp8.

kas aanwezig en, na aftrek van andere, noodzakelijke uit- gaven, voor inkoop van kollïj beschikbaar, niet meer dan 132*088% rijksdaalders, «welke penningen niet ten liahen «koiineii loereyken ter voldoeninge \an de i:ele\erde

1726. M. DÊ HAAN.

1 SI)

• 5,571,045 ft kofly hoonen uyt de Jaeatrase landen, al «srhooii de prvs de helft olfte tol op vier s\v;i;uv sIiivmts

•'t ic wterde verminderd": 2° «den oproerigeo aard der Javanen, waar door men ni< i » sonde r bekoouneringe kan beschouwen ie toenemende rykdom van meeste Javaanse hooiden, die te voorn •niet gewoon waaren eenige naamwaardigc scliatten le

• besillen". (In vier jaren [1721 — 1724] waren aan 12 hooiden 815,1 87 rijksdaalders voor kollij uitbetaald);

5° «hel versameleu van wapenen, insonderheyd schiet ge- weeren [door SoemlauezeiiJ. lot welkers behandelinge hare '\olkrreii Iragieu Ie gewennen, die vnormaals op de

iweegen sa op nyl de bovenlanden ter defensie tegens hel \erslindende gedierte en het ronfsieke gebnefle hun ^alleen bedienden san kapmessen, krissen en pieken, dog

• nu doorgaans mei srhielgeweercii gewapend syn, «li'1 na

• de meeste presiimlic ook al eenige inlanders het leven

hebben benomen, wetteen tyken op verscheyde plaatsen

• in de velden syn gevonden";

4° de gemakkelijkheid van de knHïj-cuIluur. »wel 800 ligi en •geniakkclyk als die van de peper, dewelke alhier | ItalaviaJ ■legens .i rd de pikol van 1 2,> li: uyt de vaarluygen der

• Palemhangers werd geleverd".

De onkosten op den afvoer van de kollïj bedroegen voor de leveranciers 5 rijksdaalders de pikol.

Desniettegenstaande wisi de (iouxerneur-Gencraal de voor hem verecnigde hoorden zóó te bepraten, dal »sy hun len • laalsleu sndanig overluygd bevonden, dal moesten erkennen •Wél den prvs van \ \ If nl\ de 113 ic volkomen te konnen beslaan" althans volgens de resolulien der Indische Kegering.

-i- Maart Vernieuwing en tmpUaUe van ié plakalen van 9 December 1G20 en g~g? 1671, betreffende het hoepen en verkoopen pan eqiripagë*goederen én run ammunitie, •die d%E. Comp. mogten ontvreemd :iju/'

190

1726. M. DE HAAN.

Terwijl vroeger de inlander gcene andere wapenen beaat dan K.ipinoss*Mi, krissiMi en pieken, was hij in 17:26 «door •gaans" met schietgeweer gewapend.

ffierdftD schreef de Regering toe »de iiioorderyen en heroo- ■vingen, die althans op \elden en weegen gepleegd en waar .m de doode lieliainen op verschcyde plaatsen zyn en nog dagelvv werden gevonden, sondcr dal men de daders \an • dien tot nog toe heeft konnen ontdekken, als sig wetende

■ te verbergen in en agter de booscheil, ruvglens en slrnyken."

Om die redenen verbood de Regering speciaal hel koapm en verkoopen van alderhande soort van schiet geweeren, als «mede het voeren en gebruyken derselve op «lr landwegen, velden en in de hossehen, allerwegen onder den inlander,

■ geen ehrislen zynde." op slralle van verheul .hei-klaring van hel geweer en arhilraire straf aan den lijve.

Bovendfen inoeslen de inlanders leunen Iwir maanden al hun schietgeweer aangeven aan den Sergeant-majoor en twee gecommitteerden mn ook (wanneer het dcse regeringe mogle irequireren) ter nader dispositie ten desen easleele gehragl te nwerden, op de verbeurte van deselve. boven en hehalven een -arhilraire eorreelie, na de bevinding der saake."

12 Maart* Verbod voor de koffypknUende inlanders tegen hel uiflrnei/en run eenifje vruijl, veel min coffy »boomen, nis y rond vast si/mlr Op fê Comp* binden, die

ty ni/i enkele gunst. Ut woderopsèggeiis toé, bedUen •en hel vrugttjebruyk genieten"

De straf was ketting slag.

5 Mei. IftietprtihUie ntn art. 8 der instructie morden Honitnccslcr deel I bind:. BÖ2 .

• Wie een gemeene muur thnmerd of re pa ree rd. die dom svn huurman hequaam geoordeeld werd, ofte waar in niet -. vonden werden eenige ankers óff halkeu \an s\n huurman.

1726. M. DE HAAN.

sal sulks moeien doen op syn eygen koslen: dog synen •huurman naderhand op of n;iu deselve liinmerende of reeds -daar op n{' legen aan u'i*i>f mwil hebbende, wanneer naderhand • door den Rooimeester voor beyde ouhequaaui werd gekeurd. ■ soo sal alsnleken muur op gemeere koslen moeien afgebroken »en weder vernieuw «l wvnl. n, tér arbitrage van den Rooy- meesier voormeld."

1 1 Juni}. Verbod tegen het in dienst nemen van En- gel sche deserteurs.

Reeds in 1691 bad de Indische Regering zulks verluiden, maar naderhand hadden Heeren XYIInn weder "permissie

• \erleend t«H al'hreukc of verswaeking der eompelileurs" [seil. iler tëngelsclien in Rcngalcn].

11 Jiuiij. Bepaling, dut »den geene, die gaaed Spreekt run syn wettige overigheylt gestraft s<d werden na esigentie van saaken." — Op wacht slapende soldaten moesten gestraft worden volgens het gebruyk in dese «landen, met ouderseheyd van de eerste, tweede of derde //om/, dog niet met de dood, dan alleen in een voor- mime expeditie of belegering/' — Alwie de wapenen, welke hem zijn Kapitein gelast had te roeren, mogt krenkt'n. verminderen, verpanden of verhopen,' moest die wapenen vergoeden en zoude bovendien aan den lijve gestraft wordt n.

2 Julij. Bepaling, dat eguipuge-goederen [ankers, touw- werk, enz/ uit Compagnie** magazijnen aan vreenh delingen sleehls met drie kapitalen vadranee" geleverd mogten wonbu.

V roe-er bedroeg de winsl, welke de Regering bij zoodanige leveringen nam, tijfel meer dan 2°/0.

195

1726. M. DE HAAN.

Zij verhoogde haren eiseh <>m diergelyke verzoeken, zon «veel mngelvk, al' te weeren en Ie beletten, dat met soodanige ocquipagie goederen niet werde gemorst doQf verknop aan de

•Kllgelsell."

9 Augustus. Hekcmlmakinu. dai dé Bmten^regenten van

het Lazarus-huis openlijk vera ut woord infj hunner (jestie zouden (Uien.

22 Augustus. Yerlnul letjen het inhabieV* verklaren van een Compagnie' s dienaar <>m »d'E. Compagnie no/// meer in een'uf ampt van eer le dienen" hij »JM& tictpw dispositie.'

De liogerini: was van oordeel, dal zondanige verklaring

Dcioesl ulevolveercn van den regier, als svnde een werk, de

jusliti<: heter passende."

50 Augustus. Ilepalimj. dol :<aider vertjunnimj run de Houtje Hetjerimj, aan leden ran pnlitieke raden alleen dan door hunne mede-leden geweigerd mtujt worden ziltintj te nemen, wanneer zij zich aan erimineele delicten hadden schuld'uj tjemaakt.

0 September. Vernieuwde afkondiging van de plakaien

van 7 November 1712, S September 17 Hl. 27 Sep- tember 1717. 27 Julij 1718, 2 ApftJ 1727) cn ran Maart 172(i, tot naricht der thuijsvaardcrs"

11 September. Verbod lenen het verzenden naar Kumpa van particuliere briereu, handelende ovev aangelegen* heden der (lompmjuie.

Meermalen hadden Herren KVH"*" bespeurd, «dat rede

Compagnies bediendens hun werk maken om van tyd i<»i

1726. M. DE HAAN

193

»lyd aan hunne vrinden en particuliere hekenden hier le •»lande [Nederland] hy missive kennisse te geeven van veelc

• voornaame zaaken en voorvallen, de Compagnie oll' desselfs «•handel, helang en hediendens in die geweslen [Indie] con-

M-eriUM ivnde."

Zulks was in slrijd nul arl. 92 van den Artikel-brief (deel II, hladz. 279) en met ecne aanschrijving ter zake van Bema W II n van 2 Junij 1682.

Zij achllen dit «steeds en vonrnamcnllyk in de tegenwoor- »dige coiijundure van lyden, als seer nadeelig en van eene •dangereuse consequentie", waarom zij goed vonden «alle »en een ygelyk. hediende van dc Compagnie, alomtne mits •deescn nogmaals wel srherpelyk te interdieecren, op geen- pderlye wyse met iemand in hel particulier, wie hel ook «sonde mogen syn, in deese olï andere landen van Europa, ■over Compagnie*! handel, affaires oll' hclangcn in het alder- ' ininsle le eorrespondeeren oll' daar \ari h\ missive kennis Ie "geeven. maai -i_ daar van sorgvnldig le wagten, wyl w \ «anders in cas van ovcrlrecding niet souden nalaten de •schuldige op de rigoaretiste wryse <>ns ressentiment te doen

• gevoelen."

\ September. Uitschrijving van een algemeenen rush, dank' en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener nlimr-rloot.

2'i Seplemher. Toekenning aan den studs-npotheker te llntavia van 1 stuiver daags vaar (Ie levering van medieamenlen aan eiken zieke in het hospitaal.

Verg. 28 Deeemher 1706 (deel II, hladz. K77).

Oeloher. Last op den Sergeant -majoor van liet kas- teel Itaiavia op onbepaalde oren en langs versehillende wegen des naehls patrouilles dom de omgeving van lialavia te luien trekken.

HEEL IV 15

1726, 1727. M. OE HAAN.

Hoof en moord namen »alomme op de wegen Inivten dese ■ stad" op onrustbarende wijze lo<\ Troepen van 7>Q tot 150

dieven schoolden daar le /amen.

Hij ontmoeting van eene troep menselien, minstens ;i a ('» man sterk. mogtOfl dio patrouilles vuur geven, na aanroeping en indien dfl aangeroepenen niet bleven slaan. Ook bewoners van tuinen en landerijen moglen op indringers sehieten.

10 December, liepalintj, dat temporaire leden van den Hand run justitie, nis zoodanig in dienst zijnde, »soo

*in hei coilegie, ah daar bnyten". rang zouden hebben

hoven de respeetive" fiseaals.

Buiten dien sperialen dienst. I>. s. in de kerk. bij begrafenissen, enz., zouden de temporaire leden «geronsidereerd" worden •na de resperlive amplen. die deselve bekleeden."

Als naar gewoonte had die rang-kwestie \ele «disputen en • ca villa tien" veroorzaak!.

? December. Yerpaehtinfj van de generale en tfemeene" inkomsten van de stad llalavia voor I7li7.

v December. Yerpaehtinfj van de inkomsten van de poeder- en kandijsuiker, le llalavia aan le roeren

gedurende hel jaar 1727 van Java'* Oostkusl én van

(Uterihon.

7 Januari j. Verbod roor Xotarissen le Hal aria letjen het passeren van transporten van verkoehle lijfehfenen ten behoeve van sloreu-htunlelaren, insonderheil ran • Christenen of van de (hst komende inlanders, op nuitlandse ovenlrtnjten, dit' niet alvoorens aan den Sabandhar vertoond of door den seleen ondertekend

1727. M. DE HAAN.

19:,

Om lievrijil l« blijven van ilt» boete op den invoer van slaven voorzagen zich Makassaarsehe en andere. Oostersche sla ven - handelaren na transpoi-tm, wettfi «meest ter seeretarye van

Maeassar werden gepasseerd", en ontdoken de -voorkennisse

•af licentie van tan 3abaiklhar.H

Ter voorkoming \an deze «dagelyx langs hoe meer door- »breekende Iransgressien'' moest het nhImmI dienen.

1 Maarl. Verbod voor leden van de Mootje Hetjerimj

tegen het schrijven van particuliere lu ieren asm de vergadering van Beeren \IIn,n.

Uil verlM>d is van Heeren XVfIn,n afkomstig.

til .Maarl. Beketulmaking, dat Diakenen o/milijk ver- anlivoonlim/ hunner gestie gedurende zonden doen.

6 Mei Handhaving vèn hei bepaalde Idj de Statuten

VOn Batavia, maler dra titel : - denrwaerder ende »stadlsbode'\ art. betreffende het afleggen van hals- of zijd*gcweer bij verschijning voor een regteriyk rollet/te.

I)i<' bepaling w.i» in onbruik geraakt ten aanzien van voor- name personen hi militairen van beogen rang. ten gevolge

waarvan eindelijk een \aandrig weigerde xieh van zijn sabel te ontdoen, loen hij voor Commissarissen van kleine zaken een eed moest alleggen.

Di Raad van ju-lil ie rerzochl naar aanleiding hiervan aan

de Regering te mogen weten, waaraan men riek inditopngl te honden had*

9 Mei. Bepaling* dat ia In t armenhuis te Batavia slechts

in tle »ijenieene eonibnys" eten vaar de verpleegden bereid mogt worden.

196

1727. M. DE HAAN.

De Regering achtte ecne wijziging \an hel reglement van 24 Mei 1G8G overlxxlig.

Diakenen wilden do verpleegden aan cenc «gemeene tale!" doen eten. m;i;ir zulks zoude, volgens de Itegering «door den

»meerderen nealag van loontrcckers, kook- en tafol-gereojL

•schappen, elc. veel swaerder kosten tot verswackingc van »hel reets afgenomene fonds der diaronye na si- sloepen."

1 i Mei. llvtjhn i'n Vii'fiVujliwjcn van tlv Vmtmjvr He- ifcnlrit.

Nadat in 1 72G hol hoofd van Tjiandjoer, Djampang en de nieuwe negorijen aan de Zuidzee, Aria Wira Tanoe. foor

eeidge zijner misnoegde onderhoorigen was veiuMX^d, weid

den 2Sfctrn Januarij 1727 zijn zoon, Win Kangftb, door de Itegering in zijne plaats h»l hoofd «»\er genoemde distrielen. enz., aangesteld op de Volgende voorw aarden: 1° hij zoude hehhen »de toesigl rnde sorge en het gesag

■over de gedagte volkeren en huysgesinnen, na de Javaanse "oostumen en ordres van den Gouverneur Generael en de •Raden van India, 't sy in persoon of door andere, die •daer toe de naeetfe BB he(|uaemste syn, onder dessetts «oogen":

Ü° hij moest zorg dragen, dat «d'aanplaulinge van d'indigo, • koiïyhoomcn en kattoene garen in de onder hem BOrtefc- » rende tanden na behoeften roortgeaettenwaergenoinen werd";

!>° hij moest «alle hoosdoendors" uit zijn gebied drijven, «mitsgaders tekens den indrang van allorlye grhoeHe surg-

»\uldi- waken.91 Alle Oemboel'8, mindere hooiden <'n ingezetenen van zijn gebied, — »\s Compagnies onderdanen" — moesten hem als hun hoofd -erkennen, enen en gehoorsamen ; en van gelyken, «die hy in syne plaetse ten dien eynde in eenige negoryen sal

•dóen resideeren, <>nr synen volmagt erkennen."

De datum, 14 Mei 1727. is de datum van Wira Mandala's

acte \an aanstelling Regent.

1727. M. DE HAAN

107

5 Jmiij. Verhooging van hei uitgaand /<y op mak van 5 tot 10 i>t i.

Buitengewoon veel ;irak werd door |>arlirnlieivn van Batavia naar Malakka mi j» n.m'hI om aldaar aan limjelx Iioii «mi andere vreemde na I ion verkocht te wordcu.

De Roering vond «dal gerief aan de vreemdelingen" ou- noodig en wmn-liie zulks daarom «wat moeyelykcr en lastiger »te maken."

3 Junij. Verbod teyen het verruilen op de buiten-kan- toren van de wapenen, toevevtvouwd aan de militairen, uitmakende een tjedeelle der hemannintj van de Com- paynic's schepen, aldaar aankomende.

Goede, vaii Batavia medegegeven wapenen verruilde men tegen »onhe.|uaiiie'\ hetgeen de Regering »op de uytteiMV indignatie" verbood.

S Junij. Itepalimj, dat de militaire commandant te Hautain rang zoude nemen, zoowel in, als Indien rade, naad den gezaghebber aldaar en derlialvc boven de ortriuc, Hantamschc bedienden.

1(1 Junij. Verbod voor Chinesche nicuwelimjen te

Hatavia buiten de voorrieden on buiten-forten aldaar te zwerven. — Last op de Chinezen, die in de laatste 10 a 12 jaren te Hatavia waren toegelaten, maar hun pcrmissie-billet niet men konden veiioonen, naar China termj te keeren. - liepalimj, dat eren- eens naar China moesten teruakecren olie /«' Hatavia

aanwezige Cbmezeni •welke &g <>p een clandestim *oftc onfjelicent teerde WffÊB m tfcéfl eolonie hebben ter «neder geset"

198

1727. M. DE HAAN

Hoezeer elk jaar. hij het verdek «Ier l'.hinesehe jonken, aan dc anachoda's werden voorgehouden de heldingen, verval in dc resolutie vaii 28 Mei/5 Junij 1706, en hoewel nu en dan die anarhoda's vnnr «Ie overtreding dier hepalingm hclmel wenlen. Meel toch de aanvoer van Chiiieschc nieuwelingen onrusthnrend toenemen.

Ecne jonk had in 1727 niet minder dan :>.».; -koppen" beven het gepermitteerde getal aangehragt.

De meeste nieuwelingen hielden zich in de. Haia\iasehr bovenlanden schuil tot na het vertrek der jonken.

Om dit tegen te gaan, werd het zwerven in de bovenlanden verladen, op straffe van ketting-slag.

Hor streng ook de llegering har»1 hesluiten ter zake maakte, toch hehield zij zich voor het verhlijf van onwettig aangehragte Chinezen toe te staan, indien dezen •nin dc continuatie van

• hun verhlyl nader instantie hieden."

1 1 Junij. Bdcendmakingt dat m den fcfeuten winkel

binnen het kasteel llalavia kofjij verkrijijhaar was mor li zware stuivers het \tond -lol een malh/e tjitan- titctjt ofte soo reel. als een uyehjk tot constantie

m// henodifft weesen.'%

Handel mei op de/r wijze verkregen kollij zoude gestraft Worden mei de straffen, bedreigd hij het plakaat van > Maart 1726.

1} .lulij. Last de hnüen-kantnren misdrijf plegen/fa KarojHsehe vreeimlclimjen gevankelijk m de kettiny nof wel venckcrC naar Batavia op te zende*.

De llooge Kegerini: vreesde, dal hel vonnissen en afstraffen dier vreemdelingen o|» de huilen-kantoren .|nl een nadeeligen

• nasleep voor dc Coiu|t." aanleiding zouden geven.

1727. M. DE HAAN

100

2 A ug usl ii ^. Bekendmaking, dat Buiten-regenten van het Lazarus-huis openlijk verantwoording hunner gestié zouden doen.

L2S Augustus. Last Op de Indisehe Begering van de • Engelsen sig niet Ie laten gerieven door 'I een oj «7 andre, om me door een reciproguc rersoek in geen

perlegetkeyd te geraaken." 28 Augustus. Bepaling, dat te Batavia huiten functie

zijnde onder-kooplieden, zoo spoedig mogelijk, geplaatst en in alle manieren geprefereerd morsten maden boren Indiselie kinderen' , die slechts dnj de ugtterste moot en bij gebrek van andere, beguame sloffe'9 in dienst mogten worden aangenomen. — Verbod legen liet gebruiken van soldalen aan de penne."

Deze voorscliriftcu zijn afkomstig van Hccrai \VlIocn.

28 Au^iislus. La .st om geene beieren eau voorsehrgving" (aanbcvelings-bricven), zelfs al waren die afhunstig van boog geplaatste personen, Ie «respectecren of ugl hoofde run dien hel alderminste te tfotvi, dal sou kannen 'leoordeell worden strijdig te ivesen mei de ordres run de (lompagnie.'

Hccrai XVHncM schreven voor, dal deze last ook aan alle huilen-kantoren innrsl wnrden medegedeeld.

'i September. <hit he/lïng run den Advocaat-fiscaal van het onderlings! hup.

Volgens de Itegcring kon die regtcrlijkc ambtenaar mIcsc "twee amplen niet te gelyk bedienen."

•200

1727. M. DE HAAN

li September. Ilepuliwj, dat bij lossing ran specerijen

ter reede Itatavia deze binnen scheepsboord, ten over- staan run ijccommiUccrdcn* aan de kwartiermeesters en andere ijczayhcbbcndcn op de tarrdektc loshoots" bruto moesten worden tO&jewoyen, om eveneens door tlczcn aan de pakhuismeesters (e worden toajewotjen.

De Ile-erin- Imnpie o\ deze wijze Ie uenmel Ie kmueu aan •de itcrative, regtvaerdige doleantien der Ileeren Meesiers «over de exeessive minwiglen, jaerlijks op de respedi\e ladingen »ilcr specery schcepen werdende bevonden."

10 September. Vernieuwde afkondiijimj van de plakatcn run 7 November 1712, B September 17 27 Sep* Umber 1717, 27 Jnlij 1718. 3 April L725, Uk //////

lTïi'i c// li Maart 17:20 «tot naricht der thutjsvauvdcvs."

LJ3 September. Ilepalimj, dal de Ontrunner-ijcncrnal bonj //joc.sV blijven voor zijnen kassier, met rerjunnimj echter nsoodanuje noditje en betamelijke middelen in »'/ werk te stellen of aan de I lootje Regering voor te dennen, als hij tot voiakomimje ran schade en Sgffl •eygen sccuvi(ci/l :ul oord celen noodsakeh/k te wescn.'

De ltegerinir grondde hare beslissing op «Ie Statuten \an lialavia, titel Ontvanger 60 Linni meester, art. M deel 1.

Had*. 560).

50 September. Opdraot aan den kcrkcraatl Ie llatarm van het jdaalscn, onder naden' yoedkeurimj der Mootje lleyeriny, ran krankbezoekers. zoo aan land, als op de schepen.

» 1 ii voorigc lyden" had «Ie bvkeraed dezelfde bevoegd- heid gehad.

1727. M. DE HAAN

201

Deze beslissing »l« r Indische Keizerini: in u» h <l -»Imii nl hij

de generale missive vaoBèeren \viin " van 18 Augustus 1729.

10 Ocloher. Béketolmakiwj, dal voor een dayelfjkseh permissie-briefje aan den paehter van de (jroenten- kramen en winkeliers niet meer behoefde betaald le worden dan ten dubbelden stuiver, »mits goed epwigHg si/nde."

tJeholpen door den Uailliaw, — wiens handelwijze de lle- gering oene «pretcusc, cruelle behandeling" noemde, — eischle de pachter voor een pernrissie-hrieljc 4 pitjes meer.

Onievredenheid onder de smalle gemeente en verloop van de passers waren hiervan het gevolg.

18 Oelober. Garn/baar verklaring van koperen duiten, (jesiempeld aan de eene zijde mei het wapen van de provineie Holland of Zeeland, en aan de andere zijde mei hel merk van de vereenitjde (K I. (lompaynie.

De waarde dezer duilen werd gesteld op 4 stuks gelijk aan een zwaren stuiver.

Niemand behoefde meer dan de waarde van Iwee zware stuivers aan fluiten iu betaling aan te nemen.

Dil stuk is iu de «Duytse, Clunccse, Javaanse en iMaleylse "lalen" afgekondigd.

31 Oelober. Verbod voor de Indische lleyerimj extrae- ten uil hare rcsolutien, public^ie zoeken aam rnerende, »/o/ partieuliere ijebruijken af te </even."

hit verbod, naiuurlijk afkomstig van Herten \VHn,n, vond zijn oorsprong iu hei verleenen van dergelijke exlraelen aan den (iouverneur-Generaal. II. Zwaardecromi.

202

1727 M. DE HAAN

26 November Vernieuwing en nmpüatiê run In t phktuU Wn lü April I711 letjcn lui snoeijen van :ihrr f/cld.

Alsoo ons is trolilekcn en nog langs hoe meer werd ooder« vonden, ii.ii eenige peniitieuse basfsoekers haer niel ontsieu •!«• gangbare DNUKten en wel tneonderheyt de dobbelde stoyvers ie sehroeyen, snyden en verligten, niet jegenstaende <!<• swaere penaüteyten daer tegens gestatoeert by onse etuccessire plac-

«dien ni nog laestelyk h\ «lal van den I6*'n April 1711,

mitsgaders de aatempheie strafte, nu onlangs geoefend aen dén Chinees Tsioli-Enko, die, op de daet betrapt syndc (dat sgderstnts sccr stilden en byna nooyt gebeurd), ten spiegelen afschrik van al sulrkr vuyle grwinso^kers door J«mi vmire is ter dood geslralï: en dat al verder veele hart- en schraap- sugtige ingeselenen hun ondrrwimlrn soodanige gesehfoeyde, gesnedene en verligte dobbelde stayvert van andere plaatsen, daer het onbcschroomi <>lïe met minder vrecse voor straffe

geschieden kan. herwaenl Ic ontbieden ofte hreugen en voor goede en gangbaere uyt te geven, lot groot nadeel en schade, mitsgaders ongerief! vandc gemeente op de markten en andere plaatsen, daer lüeynigheden werden verkogt, waardoor ook somwylen en nog jongst secr groote inconvenienten en op- schuddingen syn onlstaen; soo is % dat wy, begeerende daer tegeus te voorsien, «»|» den torn October jongstleden in Rade

van India goedgevonden hebben en verslaen, soo als wy goed- vinden en verstaan door deoeo by renovatie en ampliatk) van voors. onsen |daeeate: Vooreerst, alle de gesebrocydc, gesnedene en verligte dubbelde

sluyvers van beden al' onganghaer en voor billioen le verklaren en op bel scherpste te verbieden, dat eenige van soodanigc gesnoeyde dubbelde sluyvers naer de pnblicatk doses werden uytgegeven of onttogen, op verbeurle \an Ae&ëhre voor de diacony armen descr stede.

Ten ttVeedOtt, Bén alle cn een ygclyk, van wal staal olie conditie by sonde mogen syn* te interdieeren bet sehroeyen en snydeo van de dubbelde >inyvers eu alle andere gangbare

1727. M. DE HAAN.

munlen olie il« s«*l \ *• mei sterke wateren le wassen, als ander- sinls, op wat maniere «lal het ook wcsen mogle, le verligten, op pene BB s tralie des doods.

Ten denim. dal iiinnaut op gelyk»* pene, onder Wtt pretext of gcbyn liet ook sonde mogen wesen, alwaer 't schoon bil- lioenen om Ie smellen en niel om nyt te gcveu, sal vermogen eenige geschroeyde, gesnedene en vcrligle dubbelde Btuyvera ol' andere munten \an andrrc plaelsm Ir millueden of >elvs dan wéi door andere in desc eolonie le brengen of daertoe niel xoorwvim «rnigsiuts behulpsaem le syu.

Ten vi< nlrn, dat alle ende een yder binnen den tyd van ses weken, te rekenen van den dag vande publicatie descs af, gehouden sal syn alle de geschroeyde en verligtc dubbelde stuyvers te brengen op hel sladhuys deser slede, in de vergaderkamer vanden hui ler kr\ gsraad aen handen van onse gecommitlecrdens, synde den Baillieu met I wee Schepenen, ne\ens hunnen serrctai i> d l n wel gesworen « lere«|. die aldaer des Dingsdags, Donderdags en Saturdags voor den middag, van scven tol elf uuren sullen vaeeeren, om voors. gesuoeyd en gesehroe.yd geld \oor rekening van d'E. Comp. Ben le nemen hy hel gewigt en dacrvoor weder betalen goede, nieuwe, wigtige da Meelde StayWWf» P* de waerdc van het silvcr, te weten voor de thail swaerle ses BcbeOisgea of ses en dertig enkelde, dan wel agtien van gemelde dubbelde rttiyvers, waenan hei gewigt buytgedrdkl

l>\ hel voorgemelde placael van den 16'" April 1711/1 welke nog in volle kragl blyft, le welen; een dubbelde stuyver lol vier koudryns en een ordinarie schelling tol twaall' kondryns .I.i|mns. sonder daer onder le hegrypen d'groole oude Vries>e nivler schellingen, dié onder de gcmeenle nogh gangbaer hlyven en hy hel getal mogen ontfangen werden, indien \ande vcrcyschle groothcyl en trfel gesnoeyd syn.

Lastende en bevelende aHc ingeselcnen, onderdanen en vreemdelingen hen riaer bet geene voors. is exaclelyck Ie reguleren en de respect ive officieren van justitie om tegens «l« ovcrlreders sondor eenige de minste eonuivenlie op hel rigoureuste te procederen; ende opdat de goede ingeseteoeH

204

1727. M. DE HAAN.

gewaerschouwt mogen wésen on haer voor öchade te wachten

ru niemand hiervan ignorantie komc te preleinlecren, ordonneren wy desen onsen placcate inde Nederduylse. Chineese, Maleytse en Javaciise lale te doen puhliceereu en aloinme ter gewoaM placlsen le alligeercn. want wy snlex tot dienste en eon<er\alie van ile ruste, ileser mlouie bevonden hebben le belmoren.

17 December. Uitschrijving van een algemeenen rurt-, dank- en halc-day wegens het aanstaande vertrek eenrr rehatr-rloot.

50 December. Ilekendmakiin/, dal ijeen pachter iris aan den Advocaat-fiscaal, den Bailluw of den Landdrost

hekoefde te ootUribueeren."

Deze bekendmaking had plaats te gelijk met «1c »admodiat.ie" iler pachten voor 1728.

Genoemde dienaren tot Compagnie geuoten jaarlijks, geheel onwettig, eene som van ruim 11,000 ryksdaaktara van de ue/ainelijke pachters, die dientengevolge zooveel minder aan de Compagnie voor hunne pachten betaalden.

Als straf op dat "contribueeren" werd gesteld »vers1ekvan »de gciuynde pagt."

Ten o\er\loede kondigde de Regering ook af, «dal «Ie >«..>- •danige, die nie| na hillykheyd moglen geinainetinecrd werden, hun zullen mogen addressceren aan dese vergadering ten »cyude daartegens hehoorlyk le vnorsicii."

ï December. Verpachting van de tgenerak engemeehe" inkomsten van de stad Batavia rum- 1728.

I December. Verpachlmg pan de inkomsten uü den

aanvoer Ir Malaria ijednrende 17^S van porder- rn kandijsuiker.

1728. M. DE HAAN.

208

(i Maarl. Ilckendmakimj, dat Diakenen openlijk verant- wooróimg zouden doen hunner getik <>rer 1727.

W> Maarl. Verbod teijen hel toelaten aan de Kaa/i de ijtirtlr hoop en in Indische havens van schepen der Allonasche O. I. Compmjnie, veel min een'uj fjerief

van WOter of brandhout laten toekomen, maar desehé als oniveltifn eqnippanten ten eersten afüysen"

Dit verbod, afkomstig van Hoeren \YHncn, rustte op «lc volgende overwegingen:

1° idaf « 1 ï t werk [de oprigting cenn Allonasche Compagnie mei octrooi van den Koning v.m Denemarken] is aangclcgl «onder de hoofl-direelic van een onderdaan van den [Neder- • landschen] slaat [»>seekercn deugniet, zyndc een hurgcr m

«inwoonder van de stail Amsterdam"], di.\ \ 1 dosen al

«van veracheyde andere schelmstukken l>eligt zynde geweest, «nu eyndelyk UM dit godloos desseyn is overgegaan";

2° »dat hoven dien te zyner lyd ook wel zal konncn -heweerd worden, dat de Konink van Deenemarken geen iv-i heefl gehad om zodanig octroy aan die van Altena te i vergunnend

25 April. Verbod tenen het spelen van het Cliincsche

sfh'L genaamd4: •tsiauw Isiang"

Dit spil deed afhreuk aan de Cliincsche wajang, waarvoor helasling moest helaald Wnrden.

14 Mei. Verbod voor de beide CoUegiên van justitie

te Batavia namptissement te vevleenen oji iU'uptide instrumenten."

Als liquide instrumenten golden ^ebepekenrosse oHtgatien

200

1728. M. DE HAAN».

»cn hodemary-brieven, soo notariael, als seeretariael. item •onderhandsche schuit l>ckentcnisse, voor zoo verre by den •debiteur werden gcagnosreerL"

28 Mei. Itepalimj, dat de President ran den Haad ran justitie te Malaria, lerens lid zijnde ran den Haad ran Indië, niet motjt adviseren over het benoemen, ontslaan, enz. run leden in het collcijic ran Schepenen.

Die president mogi in Etade \an [ndiê alleen ndviseren o ver jihlieieele allaires, in da! eollegie \oor\alleudc. wanneer de- zelve lol de Regering werden overgebragt lot een nader • goedkeuring or interpretatie."

S Jntiij. Hepalimj, dal ijouverneurs% directeuren en in- dependente commandeurs ofte de ijeene. die daar mede «ijelijkslandii} s]/n, item de opperhoofden ran Japan" nuujlcn roeren eene vlatj ran de t/roote stemj.

Subalterne commandeurs, opper-kooplieden en kooplieden, •alscboon deselve syn opperhoofden geweest op dese en geene «plaatsen of comptoiren." inogten slechts een wimpel voeren.

20 Julij. Bepalingt dat turn den 8ergeatti*mtyow van

het llatueiasche ijarnizoen, lerens lid in dm Haad ran Indië zijnde, sessie zoude worden verleend, wanneer sal werden tp'besa'upieerd over sahen, concentrerende wié militie.'"

21 Julij. Hchendmakimj. dal de Huilen-mjenlen ran lol Lazarus-huis openlijk verantwaordimj zouden doen hunner ijcslic.

(> Augustus. Last voor dc buiten-kanloren alle onbruik*

hare, haperen, ijzeren, stalen of' tinnen gereedschappen naar Halaria op le zenden.

1728. M. Dl HAAN.

-207

1T> Augustus. Instructie voor de Schippers en Of/per* hoofden run <le ('oinpinjnic's schepen.

Deze instructie, zamengestelil door Hoeren WHn,n, is »ler •onlmuiafii ;m haar Edelens, den tlou\erneur Generael en do Kaden van India t«>l Batavia herdrukt" en wel hij den tlompagnio's drukker, II. Mulder, «nu aan elk schip -voor do • seheeps-d«>ose" te worden medegegeven.

Zij luidt, als volgt :

1. De schippers ende opperhoofden, niet Compagnies schoepen na de Indien varende, werden l»\ desen gelast nauwkeurig agl te geven op de schepen, haar toehelrouwt, omme de gehreken, die zi- daaraan mogen komen op Ie dom. Ie ontdecken en die aan den Ciouvernour (ieneraal ende de

Raden van Indien* den (ïouverneur en Raad op Ceyfcm, item

die van de (bah, op hun arriveinent aldaar, mitsgaders aan de respeelive meesters seheeps-timmerlieden , daar s\ lieden zullen mogen komen, in geschrifte te verloonen en over le leveren.

2. Deselve zullen wel hehhen sorge te dragen, dat de mede- varende srheeps-limmerlieden niet werden gehruykl tol hel vermaken van de srhippers kamer, de, hullen of iels. 't geeno alleen lol meerder eieraadt of parlieulicr gemak, 't zy in de kajiiNl, op '1 halfdek of elders, sonde mogen komen Ie dienen: maar zullen de 1 Ö0E8( h reeven timmerlieden alleen weiden geëmployeert tot het onderhouden en ealfalen der schepen, hel welk dagelyks sal moeten geschillen, liet weer sulks toe- latende, waar toe de opperhoofden haar timmerlieden wel sh ietelyk zullen hehhen te houden.

5, Wanneer de selve op « enige plaatsen in de Indien zullen ;i;uiL!»'k«>men zyn, sullen zy, ten lyde van «Ie «mllossinge liarer BcbepeBj nauwkeurige visitatie hehhen l«' doen omtrent de leekauie «Ier scheops-ruymen, zoo die zag op Se Wfl tèedfl hebben Opgedaan* als die tig verder in hel opruymen der schepen mogleii komen Ie ontdecken, en zulks ten principaale tussen deks aan den \u\len-hras, de comhuxs. hollelerie, de

208

1728. M. DE HAAN.

vissinge aan de groote masl, aan dc kncglen, als meede de naden aan boord en van boord, &e.

4. De schepen, leggende op de rlieede van Batavia* na de eene of andere kust van Indien ol na hel vaderland weidende aangclegl, sullen derselver officieren hebben zorgc le dragen, dat haar nnderhehbende I" hIimii. som van buylen als van binnen, van alle lusse goederen, dewelke SOudeu konnen hinderhk /yu. soo voor 't gesigl om de leckagie le ontdccken, als voor dc schceps-thumerlieden om daar tegens belioorlyk naareyseh van zaken Ie \oorsieii, gezuyvert werden.

5. Deselve sulllen wel hebben loe le sieu. dal de walcrloo- singen, die \an tusschen deks in 't ruym zyn loopende, ter Bataviasche rheede belioorlyk werden voorsien; ook «lal de roosters voor deselve in slaal zyn om onderstallighcyt voor te komen: als meede of de scheeps-ru\ men en hel water-gal belioorlyk gebraauwt of gccalfatccrl zyn ; en sullen dc vullin- gen van voor lot aglercn werden opgenoomen om de lugl- galen naauwkeurig le konnen visileeren en schoon maken. vo<»r en al eer dal «le afinatliiige der selieeps-ruymen sal mo- gen werden gedaan ; ook sal het schot, hel welk hel water- gat van 'l ruym scparccrl, ordentelyk moeien werden voor- sien, lm evndc de goederen en koopmanschappen, welke daar tegen aan leggen, door hel innemen der water-valen of op- vullen der zclver (by welke gelegendheyl hel waler i:emene- lyk is alloopeiule) in hel minste niet en werde hesehadigl. Sulkc voorsorge zal zoo wel aan de Gaab en andere plaatsen (daar men gewoon is water in te nemen) geschieden, al> op de rheede van Batavia*

(i. Voorts zullen de selve hebben Ie lellen, dal, ahorens de goederen werden ingescheept, het gehcele dek belioorlyk /al zyn gebraauwl ol" geealfaat en slcrk gcwalcrl, op dat. soo wanneer nog ccnige leckagie niogten gevonden werden het selve by tyds sonde konnen werden voorsten.

7. By bet laden der scheeps runnen op Ralavia ol elders in India zal werden in aijt genoomen. dal ouder de emnhuvs, bottelerie, af en aan de groolc mast. werden geslowl de minst-

1/28. M. DE HAAN.

209

waardige goederen, om dal ilaar ter plaatse doorgaans de swaar8te leckagic valt en de meeste goederen besrhadiui l><- randen werden.

8. De masten en knegten sullen geduurende de reyse da- gelykfl wn.leii gevisiteert. of deselve 'wel van klampen en broekings zyn voorsien, te gelyk ook of de naden niet zyn opgehaall of de broeken verscheurt, alles om leekagie wét

lc komen.

9. Ook sullen dcselve voor al wel hebben sorge te draagen, dal geen hout voor de kok door hein /. II- of door zyn maal ol iemand, wie by zoude mogen wesen, tussebeu deks sal werden ge k looft : suilend»' hel selve alleen moeien geschieden op bet bovenste «lek, af en aan bet groot luvk. op ren hoey of blok. Als meede dat geen water aan de couibuys of bolléterfc zal UOgen werden uytgegoolen, bet welk by be- hooriyke attestatie nd moeten Uyfcen aboo gesehiet te syn< wordende >< In j.s , verheden gelasl zorge te dragen, dat daar door geen lekkagie worde veroorzaakt: zullende ander- zins de BehaadOt die bel verwaarlozen bier van moge te wege bltÉlgenj op hunne reekening worden gesteld.

10. In 'Mand Narende, sullen deselve alle preeaulie hebben ie nemen, dat geen koper-ki>jes ol andere houl-waaren. veel min hrandhoul. daar eenige wille mieren in bevonden werden, aan boord te laten komen,

11. Aan de Gaal» gekomen zynde, werden deselve opper- hoofden by desen wel ernslelyk gelast ende bevolen, dat zy door baar mede\arende timmerlieden ende. zoo vcele, als daar van hel land gemisl konnen werden, baare onderhehhemle -rhrjMMi weder op nieuw te laten ealfalen of hraauwen, de DadeB, I0 JWF hel Canon herevkt. de water horden, die door de werking der schepen werden onlset, soo aan boord als \a?i l»oord, op bel naauwkeurigste le belasten, soo veel éóiigsmtfl inooglyk is.

12. Geduurende de reyse, als mede in 't leggen op de rfieede, sullen desel\e den OOnsUipd ernstig aanbevolen en selve mede iiaaiikeiirin |oe<ig| nemen, dal. soo wanneer eeni-e

Hgi i \ . 14

1728. M DE HAAN

salvos ofte zeyn schoten moeien werden gedaan* telkens voor

dien tyd hel canon in losse taliën worde gestelt, op «lal hel

eiu» Bende tonnen ie mg springen, alsoo >uiks dienen Kan tot preservatfe van hel schip, dewyl door hei tegendeel de schepen verswak l ende leekaji.' vcroorsaakl werd; over snlks dezelve opperhoofden werden gela-i deae order stiplelyk na te komen of dat hy nalatigheyd \an dien, soo WOl door haar als dooi' den conslapel, helioorlyk verantwoording1 sal moeien werden gedaan.

1.">. Eindelyk gullen deselve, som veel mogelyk is, alle prc- eautieii gehriiyken tot het weeren van eenige leekagie in haar onderhehhende schepen; en hy aldien dom- \ersnyni van 'l geern- voornoemt is, de Compagnie eenige schade aan der selver in- gelaade goederen <>ï koopmanschappen mogl komen Ie l\den. zullen de selve gehouden zyn soodanige sehade Ie vergoeden en daar voor op hunne reekeninge helasl worden; zullende alleen tot haar decharge konnen dienen hel protest t 1 1 de

D steils seheeps-limmerlieden, der y.elver uieesler-kne-ls m

Javanen, welke de hehoorlyke raiïalering en reparatie zul- len geweygert hehhen Ie doen. als meedc de klakten, aan den

Gouverneur Generaal en Raden en de respeclive Gouverneurs

or Commandeurs hehoorlyk gedaan.

13 Augustus, Ileijlemenl vuur de hazen der seheeps-tinh im rlii'den, meester kneelUs en Javanen le llafaviu, a/i Om nsi , ,t Ceilon,

Dit, van Heeren \ VIT " afkomstige reglement luidt , als volgt .

1. Alsoo in tic jaarlykse fhttUkomende retour-schepen veele lekkagieii worden ontwaard en daar door groot e schade aan de goederen en koopmanschappen, daar in gebeden, worden toe-elu-anl. zoo hebben wy, om zulks, zoo veel doen-

lyk is, voor te komen, goedgevonden en geresolveerd alle meesters seheeps-tiniuierlieden. deraelver meeeterknegta af

Javanen, 't zy Op liataxia. Onrust. <>\ Ion oï elders in de Indien, hy deezen te ordonneeren ende Ie gelasten de scheepen \an de Compagnie wel in agt te nceineii en gade Ie slaan, de

gebreeken en tekkagienf die in deaeive /oude mogen komen

1728. M. DE HAAN

21 1

op le doen. te examineereu en behoorlyk Ir ivpnnvrftii; t*n wel in alle naauwkeurigheid lo werk le gaan in het heia-i.-u der naden, op dal die behoorlyk worden gehraauwd en ge- noegzaam werk ilaar in geslagen, alzoo men door onder- vindinge leert, «lal die somwyle door de srhielyke aïliinme- ringe uit I meer dan vier of vyf voelen zyn gehraauwd, daar Hollans de naden in legendeel wel 8 a 9 voeten zyn inel pik gestreken, 'l geen nok veellyds d'oorzaak is van zwaare en BOtdbk IjAfcyfftor

1. Deselve zullen in de seheeps-ruimen de vullingen van VOOr tol agler hebben op le breken en behoorlyk Ie laten

schoonmaken om, zoo veel doettlyk is, alle ooderslattigfaeid voor le komen, getyk ook de waier-loozing, die \an togsefaen dekfl

in 'l rniin by de Wegeiifige is inloopende, na le zien en mei roosterwerk te bezorgen, voorts liet gcheele ruim le braauwen, zoo als ili' ordre dat vereisrht.

T». De kokers, die in sommige srheepen om de grnole mast in de ruimen gemaakl zyn, zullen dezelve niel vernmjrn Weg le hreekcn. maar in tegeilded, En welke srheepen die Heg niel ue\oinlrn werden, op tle secuurste wyze daar in maken om voor le komen, ilat de ingelade goederen door hel .u-heiden der scheepen en masten 1 1 ï < * t beschadigt worden, uV\\l WJ lOdttllige kokers verre prefereeren hoven «!«• manier om de masten met matten Ie hekleeden en voort met sappanhout te bezeilen. dew\l h\ \erlies van mast of ander toeval (dat Qod verhoede) door deeze methode de masl of slomp daar in en uit kan weiden gezel, zonder de lading aan te roeren.

4. Belangende 't watergal, het zelve zal mede moeien worden opgebroken en behoorlyk gebraauwd, de walerloozini» naauw keuru geünieerd en de vulling galen BChOOB gemaakt na hchoomi, 'l sehot van dito watergal bchoorhk voorzien, op dat de daar legen aanleggende goederen niet beschadigd woi den.

•J. Hel kabelgal lussehen deks zal meede worden leedii* gemaakt, op dat het gatttschti dek beliooil\k kan worden

1728. M. DE HAAN

gebraauwd en gewaterd, om alle onheil van lekkage \oor te komen.

G. Voorts zullen dezelve wel zorge hebben Ie dragen, dal. alvorens de ladinge werd ingeseheepl, hel geheele dek, zoo nnder als hoven, helmorlvk /.al zyn gebraauwd en gewaterd, op dat, zoo daar ecnige lekkagk BftOgl beemden worden, men brtydfl dezelve zoude kunnen verhel|)cn, de ma-ten en kaegtfl met klampen wel voorzien, als onk den vuilen hras nel dubbelde voeiïnge: de lyslen voor de romhuis en de holtelerye moeten voor al nagezien en opgenomen worden, om die op nieuws te braauwen en dan alles met koper en niet mei lood over de naaden te voorsien, om des te secuurder te s\n tot hel weeren MUI allo lekLigie; ;ils mede in 'l braau- wen builen de forluningen wel te voorzien en len «ben einde de waarloowangen al' Ie neemen. op dal zulks hehoorlyk geschieden kan.

7. En op «lat dit alles des te naauwkeuriger en exaetei zoude mogen worden nagekomen, gelasten en ordonneeren wy by deezeu, dat ons telkens worden toegezonden de namen der

|M'isoonen, die zodanige Fhumaafende Bcbeepeo /uilen bebbeo -( « xamincerd en gevisiteerd; mitsgaders wiens poel bet ge- weest is dezelve hehoorlyk te dom repareeren, eal\alen en tot de reis in staat le brengen; op dal wy, in geval van nalatigheid en wandevoir, als dan over zodanige per/nonen, na bevindiuge van zaaken. zouden konneii disponeeren en dezelve \oor de sehade. daa r do<»r geleden . o|i haare rerkenimje doen belasten.

15 Augustus. Vaststelling van hei aa$Ual Notarissen te

lla la vin op vier. Wanneer een notaris aftrad, dan wees de Kegering den notaris

aan, die de protocollen van den aftredende zoude overoemen<

1G Augustus. Last tot den verkoop van het plein hij de rijst' en viseh-markt Ie lltttueitt, onder voorwaarde, 'hti iattrèp wmkeh tobden worden ifebouwd.

1728. M. DE HAAN.

Sedert jaren Monden <>p dat plein hooien kleederen- cn kramerijcn-winkclljes, welke ten gevolge van bouwvalligheid niet meer gebruikt werden dan als schuilnesten door allerlei

geboefte.

De sleeds Inturmende bevolking van Halavia ïmnple tot vi nneerdcring van liet aanlal winkels.

Uitvoerige ohm -lirijxing van de wijze, waarop de nieuw <• winkels moesten gebouwd worden gewijzigd bij de resoluticn der Booge Regering van 20 en 23 Angnstus 1718), komt in dit stuk voor.

17 Augustus. Bepaling, dat geem Gouverneurs, Dtreo (ruim of Oii/icr/inn/Hrn van llatavia of elders naar

de buite&hmtoren zouden worden gezonden, ten ware

ouder de bedienden, aldaar van oud* geweest : ij mie. niemand ijenaideu werd. behwaam ijenoeij om als rltef op Ie heden.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVIInrn. die o. a. Ier zake sebrcveii: »wy oordeelen een g rooi misbruyk te wescn,

«l.ii de bedienden*, die van ouds daar [opde buiten-kantoren] ■geweey.1 s\ n rn L'enneijen ï r i hun gedrag hebben gegexen. in -ordre niel komen op t.« klimmen, man- «lal Yr Directeurs •en Opperhoofden van Batavia en elders worden toegesonden. • seboon die nooyt te voren eenige kennisse van saaken hebben tgebftd waar.iiiu wv bet slegt succes der -aaken

vtop een groot gedeelte loeschryven."

17 Augustus. Verbod lejjen hel verleenen van vertjun- nimf naar Mederlaml te gaan aan jwraonen. ilie m Indie vnniw en kinderen a< Itferlietcn .

Sleebis indien zij bunne vrouwen en kinderen medenamen, k^Oden zij <lr vereiseble vergunning erlangen.

Beeren WH ' M zagen in dal been- cn weer-reizen van getrouwde mannen »een pretext om in bel vaderland corre*

1728. M. DE HAAN.

• ponden Ion int be\nrdering van hunne particuliere handel I»' maken."

10 September. Vernieuwde afkondiging van de plakaten Hol naricht der thuysvaarder$.'9

10 September, Last op de sin », en pannen-bakkers, alsmede op de kalkbranders Ie liataeia, de dom hm vervaardigde bouwmaterialen volgens de oude prijzen ie leveren aan het publiek, *op venslek van hel privi- legie van haare twens oj branderijen Z1

Zender «eenige wettige reden* waren de bewuste pilzen

• tot groot ongerief der ingeselenen" helangrijk ge>iegen.

Tot het aanhonivn van bovenomschreven la>i werden de steen-hakkers, enz. voor hel Collegic van Schepenen geroepen.

18 September. Uitschrijving run een algemeenen rust-, dank- en bede-dag wegens hel aanslaande vertrek eener retour-vloot.

12 Oriober. Ilepulitnj, dol bij {oerlijden eon een tntlinair lid in den Hond van justitie te llulorin een extra- ordinair lid in de plaats van tien overledene optrad.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren \ IIn

12 November. Last op de schippers ron Compagnie** schepen tegenwoordig te :ijn bij hel laden hunner

voortuigen met specerijen.

Deae las! is afkomstig \an Ileercn XVII'" n. dte uil eeuc -sommiere rs.imenl reeking «Ier hevnnden onderwigtgfi Op de

• speeery.u iu Nederland" hadden nulwaard, dal die mndcr- wi-len" jaarlijks schenen toe te n.'iim'N.

1728. M. DE HAAN.

De schippers moesten toezien, «lal. zij werkelijk ontvingen, wat op tic. facturen was bekend gestekt aangewen Heeren WH voornemens waren «de vnorsz. execssive minderlieeden, «.onder een hehoorlyk rahat, voortaan te lalen voor liaare (t. w. schippers) reecq. en verantwoording, na de wyse, als «dat in India wd gepractfseerd/'

12 November. Gattgbaar verklaring, op den vovi van het

plnkaal van ï2.~> A minst as 1700, ad 17) schellingen van zilveren dncat<nts\ voorzien niet het merk der CéOMjHhinie en een anderen njf separaten slenijtcl en «eircitmscrijriie."

Heeren HèestM wenschten de oude. dueatons belangrijk in waarde te doen verminderen, maai- biervan wilde de Indische Roering niets weien, «met nytsontteing van den wissel."

In afwachting van naden* hevelen hieromtrent waren de nieuwe dueatons in April 1720 nog niet in «Ie wandeling gehragl.

1 December. Acte van reeoneiliatie Insmelten den Hand van justitie en hel llolhujic van Schepenen te Batavia*

Nadat geronnen tijd allerlei ndissentien, disputen en on-

eenigheden" tussehni heide rei^thanken -over het poinel van

«jurisdictie" hadden •geflucttteepd", verzoenden zij zich eindelijk «in der minne" door toedoen van de Regering* van welke verzoening de navolgende acte werd opgemaakt:

Nademaol nu onlangs tOSSeben dên Raad van justitie deses casteels en het eolle-ie van Scheepenen eenige discrepanlien

en oneeni-herden. nok vervolgens disputen, Byn ontslaan en gevallen over hel poinel van jurisdictie, sttlx dal Schepenen,

leQ tyde wanneer haer Knw. hare resoiatiftfl ol' kladschriften hchhen geconeheerl. als doen vermeent hadden redenen te liehhen om ie klaegen over de infraelie van jurisdictie, en dal deselve oneenighedeu en disputen sno < nv s\ n gegaen.

216

1728. M. DE HAAN.

«lal deselvc gekomen eu geventileerd >\n ter >'V-.«<i\w- van d'edek liooge regering- deser landen, miisgaders alomme ic teer j»lactse verspreyt gerackt, wacrdoor de nodige attthortte] I *!<• justitie eenigsints gelabefacteert en don nrdinaris mui s van dien eeiiigermaten in confusie gebragt is, ook geschapen weesende, dat 'tselve, by continuatie van voorsz. disputen, meerder en meerder tol totale ruim' van bei respect en

luysler vande justitie soud»- komen te gebeuren; heldieu heyde dese eollegien. met permissie van wel gein. haer hoog- cdclcns, volgens notule op gisteren in rade van India gevallen, om de raste, vreede en onderlinge eenigheyd van deselve mllegïen wederom in liare voorige luysler Ie Iierslellen ende voorgeroerde inconvenienten, geene uylgcsondcrt, soovcel in haer is te beleren, ook insonderlieyt om alle verdere verwy- deringeu voor te komen, goedgevonden daer ninlrenl Ie treilen een hehoorlyk accomodenienl ; en dienvolgens, naer diverse gedaene voorslagen, haer wel laelen vallen, dat al het geen by voors. heyde eollegien, soo d'een als de ander, raekettde liel poinct van jurisdielie met d<* gevolgen en aankleven van dien, invoegen als boven, lol beden is geresolveert, by der hand genomen en in'l werk gesteld, niets uytgesonderL ge- houden sal werden als niet gedacn en vergelen, en special} k dat de resolutien, rescriplie, periode inden brief, die van voors. raede thans naer het vaderland aen de heeren Sevenlhicne staet af le gacn, dese saeck concerncerende, en alle andere geschriften, by desehe geduurende voorsz. debatten uvlge- geven, genomen en in'l ligt gebragt, hier mede sullen gehouden werden voor gecasseert en ingelrockeu, mitsgaders ook ver- volgens gescheurt en geligl uyl de niemoriael. resolutie en andere hoeken, waerinne desétift heresds gesChreevail en ge- boekt mogten zyn.

VVyders, dat voortaen geene diergelyke disordren van geen van heyde de mllegien om eeniger handen oorsaerke sullen worden voorgenomen ol' in 't werk gesteld, als voor den slaet san dese eolonie in'l generael en vande justitie in'! particulier ten hoogsten praejudieiahel en sehadelvk svnde. niaer dat elk

1728. M DE HAAN.

217

rollegic sal hlwen binnen de liinitcn van <\ ue jurisdiriir. SOO als die <l«M>r de statuten QQ verschevde placcaten en nrdrcs geiermineert en bepaelt is. en «lat al hel geeae inde voorsz. lyd en sulx gcduurende de aninmsiteyieii, uyt de voors. on- cenigheden ontsteken, is gi 'passeert of Int nadoel, laesie eu klwiagtinge van eenige leeden der voors. collegien Of baerc bedieudens van d'een of d'audere syden gedaen, gesprook en. geschreven, byder hand geuoomen '»fte in't werk gesteld is, als niet geschied en voor vergoten gehouden sal werden, in sakker voegen nogtans. dat 't selve verstaan sal worden van wedersydeu Ie geschieden alleenlyk uyl puure gencgenthe\ i tot bersteOinge \ande rusle en eenigheyl in de meergeui. enllegien van justitie, en sonder dal snl\ in eeniger manieren lot prejudicie vande eere of goede naein en faeme van yinand sal b! rocken of geduyd mogen werden, die allen en een yder .iii«le (iors. collegien, ïiieinant u\ t gcsondcrt , hy desen wel expresselyck verklaerl werd te weesen geconserveert ; dog of het na desen onverboeptdyt mogt komen Ie gebeuren, dat diergelyke iimcyelykhcden wederom ipiacmen leexteeren. sullen in dien gevalle de heydc collegien alsdan inalKanderen be- honrlyk en a l'amiable daeromtrenl hebben te kennen, sonder sii; op eenigerhandc wyse aen d'edelv hooge Kegeeringe deser landen Ie addressecren, dan hy uyllerste nondsaekelykheyt.

De bovenst aende acte van vereeniging de gem. Iieyde colle- gien door haere rc<pecli\e secretarissen aen den anderen hehhende doen communiceeren, hebhen deselve collegien ver- klaerl haer daermede len ecnemaele te conformecren ; en voorts vevslaen de heyde heeren [incidenten eerhiediglyk Ie ver- soeken, gclyk haer Edfl. versogt werden by desen, van te willen besorgei!, niet alleen de confirmatie en ratificatie vande ho.

regering op vaste maer dat ook alle de schrift uyren,

desen aengaende, aen welgciu. haer hno- cdelens o\ergehragt, insgelw mogen werden ingetrocken, gescheurl en dus uyt de wereld geholpen, mitsgaders dal hier van werden gemaekt, gclyk herevds ni gercellie\l gebragt syn, drie eensluydcnde papieren, gelekeut dom* voornoemde secretarissen. QfOQ daervan

1728. M. DE HAAN.

ecu Ier vergadering van welgern. haer hoog odelens -i«-\hi- beed en de twee overige door vnoni. rolleden lemens den andere te werden nytgewisselt en te dienen tot vdrrs dechargie en narigt in der lyd.

21 Deeeinher. Mthjlif/iHt/ op de officieren van justitie in fltH/nuili betrapte aanstekers van ruurwerh de »faclo sonder eenhjen aanschouw, dissimulatie of oog- ttuyking exemplaarlyk tc straffen."

Gebrek aan bewijs bad vele geregtelijke vervolgingen deen mislukken.

28 December. ftdOCttftti (fef hclnlim/ WW pacht 0£tlfttfMf£fl door tien pachter van de lopbanen.

Bij de inning dier penningen ondervond de Regering veel

moeite, vooral in hel najaar, wanneer do inkomsten van den paehler niet zoo groot w.uvn als tijdens In I aanwezen van Uiinesehr jonken.

Dientengevolge werd vastgesteld, dal hij EOUde moeten

betalen

VÓÓC hel ingaan van de pacht. ><le gewoone 2 maanden", in Frhruarij en Maart, telkens I maand: in April. 2 maanden;

in Heii i maand ;

iu Junij. 8 maanden;

in Julij lol en met September, -telkens 1 maand: om »dus voor de maanden Oloher. Noveinher m December te wirscn gescrureerd in advance."

28 December. Vaotsteffing run hei tuuütd Chineeche

dobM plaatsen op G binnen de ttüd Hnlorin cn op 8 daar builen* *na de aaninjsimi, irelche daar ran sul ircnlttt ifcdntfn."

1728, 1729. M. DE HAAN. 210

28 December. Verbod togen het gebruik run ohgeijkle

dutjin's, malen en gewigten êoOT dé paehters run de aankomende rijst en van de rijmt markt.

Zie tM.k bij *r> Februarij 1729.

f December. VerjHtehting van de generale ongemeend* inkomsten van de stad Malaria VQOT 1729.

? December. Yerpaehting van de inkomsten uil den aanroer Ir Batavia gedurende 1729 van poeder- en kandij-snik* , .

13 Januari j. Bepaling, dat bij uitlevering pan vader-

landsdte tjoederen dr te kort bevondene goede) < n

waarrun de ug(hHp$*pr$feen** onbekend wuren, met 75 pet. *advans" morsten vergoed worden; Indisehe goederen met 50 jhL tulvans."

Ztdkfl WBïd bepaald naar aanleiding van «le missive vaii lleeren Wil" » van 2& Augustus 1728.

Wanneer «Ir uyl konps-pr\ sen" bekend waren, moesten die ten volle vergoed worden.

18 Januarij. Vernieuwd verbod tegen hel vtermineeren run proeessen in eas erimineel met minder dan zeven leeden."

Dit verbod woidl in de resolntiéu der Etoojge Regeering

Lreiioriiid hel sim iiirrniiüiiaal herhaalde verbod."

28 Januarij. Tarief voor hel passeren van »publiequc ut lens of instrumenten'9 op de builm-kanloren.

Dit tarief is wel vermeld géwordén, maar niet aangetroffen.

120

1729. M. DE HAAN.

Hol was »gerigl en gemodereerd na hel gel>ru\ k )<• deeer -plaatse" [Batavia].

Op Tcrnalc had men »cen seer excessive prys tot bcswa- «ring der gemeente" voor dat passeren gevorderd,

8 Februari j. liepalun^ dat niemand exempl' was van het betalen der juicht voor hel slachten van ree.

Inlanders en Chinezen, woonachtig huilen de stad Batavia, hadden beweend, dal zij geene pacht behoefden te betalen voor hel slachten van buiïels, geilen, enz. op hunne • fcesl- <n vierdagen/'

25 Februari}. Vaststelling eentot boete van 23 rijks- daalders voor het (jehrniken van onyeijktc datjiah door de pachters van de aankomende rijst cn run de rijstmarkt.

De hnele kwam lm vnnrdeele v.m den waagmn\s|rr. di<- verpligl werd de van llegeringswege verstrekte, geijkte datjin's gratis te bewaren.

I Maart. Last, d<it ui de Ckeribonsche PreangerJanden ieder huistjezin 10 kofjij-booinen meer :ottdt' aan- planten.

Deze burt was een gevolg van de verminderde productie van •catlwa" in die sliveken, van waar in 1720 40,000 ponden minder ontvangen waren dan in 1728.

<> Maart Hekendmakini^ dat Diakenen openlijk ver*

anlivoordinij :miden dooi hunner ijest'ie ijed arende liet

jaar 1788.

1729. M. DE HAAN.

221

5 April. f!< jHilimi, dul têf rcalr Huluna dc admiruids- rhuj run een Zceuwsch op een Amsterdumsch schip zoude worden uvenjehraijl .

Dit stond in verhand niH de omstandigheid, dat in 177>0 de Kamer Amsterdam wnlcr voor zes jaren, overeenkomstig liet octrooi van <lc 0. I. Compagnie. «Ir presidiale kamer zonde zijn.

Vroeger was /niks ook gebeurd en werd nu herhaald, •aangesien ndi lol nog toe door haar Kil. Hoog Agih. niei

«is leurngesprookiii ol' gewraakt."

tili April. Instructie voor hel onderhoud run Urnndspuilen.

Deze instrnetie, opgesteld iloor den haas steen- en beeld- houwer, H. van iler Brug; »als van ilal werk verkregen "lieliheiule een L'oede kennisse iloor laiigdiliirige experientit99, is overal, waar hraiidspnilen aanwezig waren lol gébfUjft -en ohsenantie" heen gezonden, maar in het Balav iasehe archief niel aangetrolTen.

April. i" * c%n JiT t

jUllU7 \ crnicuwinij run hel pluUunl run zti November 1727 let/en het smteijen run (jeld en nopens het on- (jUiujUaur verklaren run t/esnne'nl puijement.

In weerwil van «lat plakaal werden te Batavia nog gevonden « een deel vuyle gewinsoekers en ondeugende mensehen, zig ■ niel seliroomendr hy eontimiatic in dit pernilieus qnaad •voorl Ie vaaren."

2!) April. Ilepalimj, dut de Gouverneur-Generaal, hij itübiRg van stemmen, in linde run Imlie eenc dnhheUU' stem zomle uitheem/en.

Het geval, dat reu lioiivernenr-Generaal eene dnhhelde slem moest uithrengen. sehijnl zieh vóór den 29>trn April l-TH niet te hebben voorgedaan. r JUi^u. AJjt -

1729 M. DE HAAN.

Althans op ilien datum leidde de fiouverneur-deneraal zijne bevoegdheid daartoe af uit eetie passage in brief van Beereo x\lln™ van 21 .fultj 1707, medegedeeld m deel III. btÉds. BUI.

10 Mei. Vernieuwing run het jduhuut run ' KiS'i nopens landerijen, wegen, vaarwateren, enz. — Ver- nieuwile nmgligimj Op hel eollegie ran lleetnruih'n middelen run bedwang te yebrm/ken, selrs tof gysdiuQ

«en parate executie" tegen onwillige huurders run

landerijen en legen hm, »nnw welehe Heemraden, om 'dm re iuUaligheydt de aanbestedingen selvs hekhen

»nmelen doen h>t reparatie run 's hceren Wtigen als »andershils.'%

Del hlijkt Dicl of werkelijk heelt plaats irehad de \ernieu- wing van hel hewusle plakaal, »mel sodani«je alteratie, atiipli.il if en restrictie, als ile verandering van lui en zaekeu

i'tsedetd de eerste publicatie van bel sehrc sal komen le

iv.jiiiivn vu": wij «lal daarlnc |$Q0f «Ie BoQgG KggpfiBg op 10 Mei 1720 is he>l.»ten.

I)c bovenbedoelde magtiging was reeds verleend hij de

Stal 11 1 1 11 van Batavia.

11 Mei. Magtiging. tg> den llnnd >mn Justitie Ie llatar'm nmr rehenimj run de (lmnimgnie% »iulundse of swurte

elereguen" in dienst te nemen.

Zulks geschiedde »ter verevening van Im-i werk" m omdat

Ileeren \VH,,cn kopijen \aii ecu aantal justitiële stukken

hadden rereochL

7 .In 11 ij. Itulienstitemiug run Indisehe jomjelimji -n. m</ lat den i>ennediensl lubbende geërertueerd'\ ulsinede aanstelling run mldaten *aan de

1729. M. DE HAAN.

U3

Hij missive \an 28 Augustus 1727 hadden Herren Wil" " BttUtS uitdrukkelijk verluiden, maar "hel irronte gehrek aan

» bekwame Beribeoten", dwong dé Indische Regering «1 i t ve*bod le mvrlivden, in hoope zulx hy haar Kdele boeg aglb. sal -vinden pen gunstige Inschjcking.**

JD. DXJBVEN.

LO Juni). Aanstelling van luw leden nit den Raad van Indiè Int (ïmnmissarissen OWST de hergiverken van Java m Sumalra.

Deze heiioeming geschiedde « > | > last van Heeren XYIIncf\ \ervat in hun schrijven van 12 Oclober 1728. De Gk>areroeur-Getieraal lett was één der Commissarissen,

• als le meermalen de oplosten na de Jasase bergwerken »|>ersonnlyk gedaan en daar dóór kenni^si: BQ rnarenlheyl «van hel nmiwnk erlanul hchhende."

!>•• bedienden bij d<* mijnwerken moesten hunne officiële brieven aan de Commissarissen rigten, die ze zouden examineren en mei hun advies in Rade van Indie hrengen.

Bovendien zouden de Commissarissen jaarlijks aan de Regering aanbieden »een particulier berigt van hare bevindingen en iseutmMitenu-

Üi Jtutij . Vermeerdering van hel aanlal klerken Ier generale tecretaHe tot IS ordinaire en IS rrt ra-ordi- naire, »!nu/len eenige provisionele assistenten als ////-

•lopen."

Hei vroegere mnfal bedroeg 12 ordinaire cn 12 exlra- ordinaire kin-ken.

i Julij. Bepaling, dal ie eerste persoon te Chertbon$

in dienstzaken, niets inogt afdoen zonder voorkennis en toestemming van den seennde.

De verantwoordelijkheid vnor de rompagnie's pakhuizen le (Iherilxm dr<»eg de eer.sle persoon .ui niiils."

1729. D. DURVEN.

8 Julij. Vaststelling van lui aantal der Chinesche luitenants te llatavia op zes.

1 1 11 ii aantal werd alzoo, wegens hei toenemende werk,

met 1 vermeerderd.

Julij. I>cl.en<hnal;iinj, dat de Uuiten-rajenlen van lirt Lazarus-huis openlijk vn antwoonliny zoutUm doen hunner (jestie.

25 Julij. Vernieuuimj en ampliatie van de plahaten van 1(> April 1711 en 20 SovemUer 17i27 tetfen het snor i jen PM :/7/vr tjeld.

Aangesien inni lui im hysnndere ergernissc bevind, dal niei jegens! aendc «lr geslalucerde swaerc penalilo len hy onse successivc placcaten en speciael hy die van den 10" April ïTii en 26 November 1727 verscbeyde \uyle gcwinsoc-

kende persoonen haer nog vervorderen te deser plaelse le \erligten, schrocyen en snyden de gangbare inuiile en wel iusonderheyl den duhhelden sluwer, dan wel desehe in een aenmerkelyke qiianlileyt soodanii: geschroeyd. \erligl of ge- sneden van andere pfatetoeo alhier in te brengeo en onder

de i:eiueeiile h>| een o|ilydel\ke >e|iade U\l le i^eVOB \erre

boven hfcere waerde; soo is % dal w\ tageerentle de \oors.

schade, sim veel doenlyk, le verhoeden met rvpe deliberatie \an rade van nieuws geconfirmeerd hehhen en ronlirmeeren by desen de Imivcii gespecificeerde plan-alen, tastende ende hevcelende dcselve in alle liaer poiuclcn slriclelyk geohserveerl en onderhouden Ie werden, op de poenen daerin vei val.

Verklaren ovcrsulx hy renovalie en amplialie, voor ecrsl alle de geschroefde, gesnedene en verligle duhhelde sluyvers van heden af onganghacr en voor hillioen, verhicdende op hei seherpsle, dat Benige van soodanige gesnneyde duhhelde stu- vers van nu voorlaen af na de puhliralie deses werden uy t- gegesen of onHan-eu. 't sy in't kopen, verkopen of doende

1729. D.  DURVEN 

22 i

eenige hetalinge, in wal maniere dat het sonde mogen \i >rn. ni. yerteorU) van deselve VOOT «Ie diacnny armen deser

Ten tweeden, inlerdicercn aen alle en een ygelyk, van wat staët, cpiafifeji of conditie hy sonde mogen syn, het schroeven en snydcn van den dubbelden stuyver en alle andere ^iuig-

bare munten of deselve te wasscheii met sterke wateren, dan

>el in ueenderlcy manieren h* verliglen, op pene en stralfe des doods.

Ten denim, dal niemand «»p gelske |>oene. onder wal pretext Of srhyn hel soude mogen wesen. alwaer 't schoon als hillioenen mn Ir smelten en niel om uyt Ie geven, sal \ermogeu eenige L'esehroeyde. gewiede en seriële dubbelde stuwers of andere munlen van andere plaatsen te OfttModOB o| sells. dan wel door andere in dese cnlonie le brengen,

« nden. distrihueeren of uyl te geven of daerloe met voor- welen eenigsints hehulpsaem te syn.

Ten \ ierden. dat alle eude een yder binnen den tyd van ses weeken. le rekenen .m den da» van de publicatie ileses al. gehouden sal syn alle geschroeydc en verligte dubbelde sluyvers Ie brengen op bel stadlmys deser slede, in de ver- gaderkamer van den burger-krygsraed, aen handen van onse geeommilleerdeiis. synde den Itaillienw inel Iwee Schepenen, nevens himnen seerelaris dan wel gesworen clemj, diealdaer des Uingsdags. DondÈrdags en Salnrdags voor den middag van seven tot ell* nnren sullen \aeereii om voors. g;esnoeyd en geschroevd géti fOOT rekening van d'Ë. Compagnie aen te nemen by het gewigt en daervoor weder betalen goede, nieuwe, wigliire dubbelde sluyvers, na de waenle van het dlver, te welen voor de I Iiail swaerle ses schellingen ol ses en dertig enkelde, dan wel aglien van gemelde dubbelde sluyvers, waervan het gewigt is uylgednikt hy het voor- gemelde plaeeael van den lb" April 1711. T welke nog in volle kragt hlyft. le welen: een dubbelde stuyver tot drie en een half kondryns en een ordinairie schelling tot twaelf kondryns Japans* BOndfef daer onder te hegrypen de groote,

i»kel it. 15

226

1729. D.  DURVEN. 

oude Vriesse ruyter schellingen, die onder ile gemeente nog ganghaer hlyven en hy het getal mogen ontfangen werden, in dien van de vereyschle groolheyl en niet gesnoeyd syn.

Lastende en hevelende alle ingeseteiien, onderdanen en vreemdelingen haer nacr het geene voors staei exaclelyk te reguleren, gelyk ook de respect ive officieren g'ordonneert werden tegens de conhayeniems ende overtreders van dttttfl onsen plaeate tot de poenen, daerin vervat, ten rigourcu>t< m te procederen en dom procederen, wnder gratie, oogluykin.:. laveur. dissimulatie ofte \erdrag, en speeiael uyt al haer vermogen te vigileeren omme te agterhalen de eerste antheurs ende invoerders van lm wrhode, gesnoeyde en onganghaer verklacnl. muntc; ende op dat de goede iugeselenen ge- waersehonwl iih»-c wimii m haer \onr srhade Ie wachten, en niemand hier van eenige ignorantie Unie te pretenderen, ordonneren wy desen onsen plaeate in de Nederduitse, (ihi- nese. Maleytse en Javaense tale te doen puhlieereu en alomme ter gevvoonc plaetsen te alligcren, want wy sulks tol dienste en eontfervafie vaode nutte deser colonie sodanig betonden hehhen te hehooren.

5 August iis. Ilfpaluuj, (liü </e Chinezen te Malaria, niet voorzien van mi In adie-ln-ief j<\ Innam tot maan- den. yerekófid van den lod,'n Auyustas daarom bij rekest en teyen betalimj van twee rijksdaalders (»hel rei/nesl daar onder yerekenC) MftóaeK mó&tên doen.

Deze hepaling is een gevolg van het heslotene op 10 .lunij 1727.

Twee leden uit den Raad van Indië werden gecommitteerd om de rekesten te hehandelen.

Bën Uiinees. die na den falalen termijn geen Invul ie- hrielje zoude kunnen vertonnen, zoude worden heschouwd «als zulcke. welcke op een clandestiene en ongepermitteerde »wyse sig te deser colonie hehlien ter neder gesel offsrhuyl-

t?29. D. DURVEN.

»liouden en dierhalwu door d<» respecljve officieren by ont- «decking zullen moeten opgevat om in «Ie ketting tjekloncken ■ ru voorts mei ile uyllrrsle rigeur behandeld te worden; »ua den inhoud van liet placcaat dierwegen, g'einaneert op -den 29 May 1690."

• i Augustus. Magtiging op den llailluw en den Land- drost alle tle geene% die over hegaane delieten in een «geringe peeunieele amende vervallen en onvermogens, dun wel onder suleken pretest weggerig ;//// deselve h' voldoen, tot een a/schril; vw>r anderen, te straffen »met een domestiegue eorreetie, mits daaromtrent ge- matigd te werk gaande en de straffe egualiseerende met (h' misdaed."

) Augustus. liepnling, dal geeommilteerde leden uit den Hand van justitie en uit het Gollegie run Seliej>e- nen% eenmaal \ muands, aan den Gouverneur-Generaal zonden overhandigen een sehriflelijk rapport van ^geringe voorvallen', zooals •van verongelukte of an- dersints .//// het leven geraakte persoonen, etc"

Volgens oud gebruik bragten die gecommitteerden mopdeHng en bij herhaling hun rapport uil, hetgcni den Gouverneur- Generaal zeer »inoommodeerde" bij al «desselvs menigvuldige »besigheeden in bet manieren van het dagelyks werk."

16 Augustus. Vermeerdering van het aantal ratel- wuehten te Uatavia tot tien.

Volgons Schepenen kon Batavia, »zoo als die stad thans »door haar lietimmeringe is geconsiiliieerl", niet langer door wei ratelwachten (zie bij 25 October 1675) des nachts

bewaakt worden.

228

1729. D. DURVEN

18 AllgUStUS. Ilcpuliny, dat, minneer in Itude VM Indië -het sentiment van den (iouverneur-denerncl op onbedenkelijke wyse word teyen yesprooken% de namen van dr Raatsleeden, die contrarie hebhen yeadviseert, »aan ons [Heeren X Vllnen ] zullen moeien yemeldt mailen, opdat zy haar desweeyens znllcn hamen ^verantwoorden"

Deze bepaling, afkomstig van Heeren XVH,,,n, is genomen, omdat de meerderheid \ <m den Raad \an [nttffi den schijn op zich had geladen van in eene opium-smokkelarij betrokken te zijn.

18 Augustus. Veryunniny rota- de bedienden op ie

buiten-kantoren aan de I lontje Iteyeriny h- Itatavia te melden al wat hnn >wcyens de constitutie van h/den »ew plaatsen ten voordede van de Comp. eeniyzints *moyte voorkomen, het zy van eiyen producten, mer- cantiele of andere zonken."

De Bataviasehe Regering had ernstig haar ongenoegen betuigd aan het hesluur van Malahar, nmdal dil bestuur

had durven schrijven, dat dr Rataviasche Regering wettigt niet wist, hoe langs de ku<i van Koetojio ijzer gevonden werd.

De Balaviasche Regering zag daarin eene poging om te doen uitkomen, dal zij over zaken van /.omrei |»< lang maar losjes heenliep.

Heeren XVIIn'n waren van een ander oordeel en \erleendeii daarom de bovenomschreven vergunning. Is hel zes- of •tienmaal te vergeefs of niet wel gel rollen, hel zal znmlyds eens van dienst en elfecl wee/en. dal dan hel weinige ^geschrift, het welk tol zulke zaaken vereisehl werd, rvkelyk -weer kan goed maken."

1729. D. DURVEN.

229

18 Augustus. \ vvlnul tegen het aanhouden in Indic* zij 't ook met afgeschreven gage, van dienaren der Compagnie, dié :ieh op de buiten-kantoren slecht gedragen hadden.

N «i.ii kantte zaak in Indiè' was onderzocht en afgedaan, moesten zij mei «I»' rersie gelegenheid naar Nederland worden opgezonden, indien lol geen swaarder stralïc uiogte syn 'gecondenineert/'

Dit vitImmI is iiïUmslii: van Heeren XVIln,'n.

18 Augustus. Yerhod tegen het toelaten ten handel % met oj souder hetaling van thollen". van een igi ' vreemde natie in eenig kantoor van de Compagnie.

/.« lis op de reede HataMa mogl men aan -diergeU ke niors- liamlrlaars " niet toelaten »voor langen tyd te bly ven leggen." Dit verbod is afkomstig van Heeren XVII"

18 AugiNu**. Last oj> de Indische Regering Engclsehe of Fransche schepen, niet voorzien van behoorlijke imsscn huiuier respective (lompagnien\ aait te looiden en te confisqueren.

Ty\ Augustus. Aanstelling van een opzigter over den ■ zydehasjiel."

Wei tractemeiit van dien opzigtrr bedroeg 24 gulden 's inaands.

ï September. Aanstelling van een Inreden administrateur hij den mcdicinalen winkel in het kasteel Hatavia.

De dagelijks vermeerderende •omweslag" in dien winkel was de oor/aak dezer aanstelling.

1729. D. DURVEN.

Aan den tweeden a«l:uiiiislrat€*ur werd een Irarlemenl van f 60. — 's maands toegekend en de rang van koo|iiiiaii.

Km rhirnrgiju-generaal niet den rang van opper-koopman cn een traotemenl van f 80. — *s maands was ehel van den medirinalen winkel.

ö September. Vernieuwde a/'kondhjhuj eau de /dukaten tot naricht der llnn/svuarders."

-y September, üiüovmg emer premie op hei cultiveren van zijde-wurmen. — Hepaling, dat handel in zijde nas een monopolie van de O. /. (ïompugnie.

Khoo aen de edele hoog agthare heeren hewinlhehlieren, Ier vei^aderingc .mde Seventhienen gecommitteerd, door den overleden heerc Gouverneur Generael. Henrie Zwaardecroon, \ ;m goeder gedagtenisse, successive sederl eenige jaeren syn loege- snmlen eenige monsters syde, door syn edelens onvermoeydefl en prysselvken y\er binnen ilesen dislriele van Jaealra gerulli- veert en aengewonnen, dewelcke in Nederland soo kostclyk j n fraay syn bevonden, dal lol dien l\l in die landen geen wedergade was gesien, welk im j»«»rl :i n l ^luk dan haer edele

hoog agtbare, niel bayten fondament onderstellende, dal descn tyde teek! voor de geuerale maatschappye, en niei minder voor de ingeseteiien deser colonie, inder tyd soude komien werden een seer profitabel produet om diverse deser inlandse natiën door den geringen arheyd en niet min |»ro\iiahle ww ie doen hestacn, gepennoveert heeft dese regeringe de progmie

\an dal gespin mei allen mist en op hel kragtigste Ie reeommaiidereii. en wel speeiael I » n haer edele hoog aaibare gereveleerde brieven van den 20pn .Inlv ITiït;. 17" Augustus en 12on Oclober des voorleden jaers : soo is bet, dal wy. behertigende bel intrest van OIW heeren en meestere geer gehoenainentlyk in dit voorname poinel goeroe geaoegmi willende toebrengen aen haer «Iele hoog agtbare, op den 10° Juuy en 51n Augustus deses jaers in rade van India

1729. D. DURVEN.

231

verslaen hebben «lil werk tin t inanmoedigheyl en allen erusl hv der baadt l<* val lm m kragldadig soort te seüeu, om door ule mogelykc en bedeukelyke middelen het salntair

t>ogincrk daer <lni»r Ir hereyken. als een sake van hel u\ I tt-rsic belang synde, aengesien het klimaet en tien grond van het kmiingrvk Jaratra bysnnder ferliel en herpiaem bevonden werd. soo lol de progenie der /yde wormen, als den aempieek \an seeker soort van moerbcsie-boomen, lakend ouder den naeiu van ploet, die noodwendig tot voedsel van die wonnen werden geretpiireerd; niilsdicn werd aen allen en een ygelyk, van wal natie <>r conditie den seiven sonde mogen wesen, begrepen onder de gehoorsaemheyl vande Nederlandse Comp"., bjf desen gepreadverteert, dat men, tot eneonragenicnt der lief hehhei -s. Ier eerstgeraeltc dage vastgeslelt en beslooten heelï een premie van vyf honderl rds. Ie vereeren aen de- gene* die de eerste duyéend pond galatten, babynen of

klotsen, waer in de worm si- gesponnen heeft, aende Ed. Compc ofte die harent wegen daertoe benoenil is, sal leven n, hinten nog de betaling, die voor yder pond der voois, galet I en is gereguleerd op ses swaere stuyvers, sonder dat tien prvs, als die der coffy boonen, sal gediminueert of ver- mindert, maer veel eer in tier tyd en by een goed sucees slaat Ie werden geaugmenleerd. waer mede sig dan een yder sal knniieii vervoegen in de expres daertoe opgercgte loots aen tle ooslsyde van tien Molenv lie Isen tlyk, tegens over tle.

krn\ tmolens. by den |»ersoon van , die door ons

is aengesteld tol opsigter over den haspel en wat daeraen verder dependeerl. en tlie aen een \url\k voor de te leveren galetlen. mits dal tle tpianliteyt niel minder sy dan een half pond, etMiranle betaling sal doen en tlaervan aenleykeiiiiig honden, onder dese conditie noglans. <lal tle gemelle galet ten sullen moeten wesen ongeschonden of niet doorgeknaagt vande worm, die op een faeile manier of door heel water dan wel een heete pol ol tresel kan werden gedood, alsoo als dan niet soutien kennen werden algesponnen; sullende Ooi alle tlegeme. die eenige wonnen of cyerljes begeert, sig

232

1729. D. DURVEN.

konnen adresseren bv den boxen gentellen opsigler. .itii wien de distributie daarvan is gedeuiaudeert : maer aengeMen men nel solider reden bediigl is. dal, de wet» Int de>e enllnre eens gebaand en hel werk aan de gang >ynde. de VA. (lomp dese koslelyke ware door de baalsugl \an liane eygene in- gesetcnen, onaeugesien de genereust1 betaling, sal afgetroggeld en onlvrcemd. mitsgaders andere, vuyl gexx in soekende men>ehen daermede voorsien werden, wanneer daervoor maer een heieren prys knnnen bemagtigen, soo als men dat lol ergernisse ondervonden heeft omtrent de gemelde rolVy hoonen. die allerwegen uyt een vnyle snchl lot nnhelauielx k gfewin clandestine syn vervoerd, xm is hel, dat xxv, daer tegens willende voorsien. op den SI" Augustus, in rade van India daer over hesoigneerende, nader verstaen hehhen allen en 660 ygelyken, onder de Nederlandse gehoor.saemhevl sorterende, spe- eiael by desen te verbieden en inlerdieemi geen syde of ^dellen anders te leveren ofle verkoopen dan aen de K. (lomp* af den genen, die deselve afhaspelen en de syde direel aen haer edele hoog agthare komen Ie leveren, in welken gevalle xoor yder pond der afgehaspelde syde, ter dikte van draden, of galetten aen de gemelte liefhebberen sA werden helaeld een hed ra gen van twee rd\ a 48 sxvare stuyvers yder , op pene dal die men bevinden sal, eontrarie desen, syne syde of galetten aen andere parliriiliere inensehen Ie hehhen verkoel of geleverd, voor de eerste mael sal verhenren een hoele van honderl, voor de tweede mael t wee hondert rd te applieeeren voor den armen, en de derde mael arhilralvk sal werden gestraft, weshalven een ygelyk door de publicatie fan dit hiljet, als mede door dies allixie in de iNederdux Ise. Chineese, Maleydse en Javaense tabn werd gevvaersehonwd, om dus alle exceptien weg le nemen, alsoo wy dit alles ten diëtiste vande (lomp', sodanig h< hhen bevonden le hehOOim

10 September. Uitschrijvirni van 0091 algemeetwn rtfflf», dunk- at bodc-ihuj wtyens het aanslaand, rerlivl; eenrr vdour-vlaol.

1729. D. DURVEN.

235

20 September. Toekenning van eene eoneludeerende" stem in jtolitiekc zaken aan het lid in den Raad van lndit\ tevens president van den llaad van jnstitir, wanneer het vereisehte aantal leden 7ï niet in verga- dering tegenwoordig zoude zijn.

Deze toekenning ^esrhieddo in strijd moi hei voorgesehre-

vene in d6 missive viin Heereu \YII,,n \an 1 November 1709. maar «lr Indisrhe Kr-fM ini: hon|ile. llrereu >1i»j<u t s dit

bëduft zouden goedkeuren, «als gesehiel synde uyt oen vnl- •> strekte nondzakelykheid."

Meermalen inrli konden zaken niel afgedaan worden, om- dat ilrie vnnrsit lende" letten uil den llaad van Indie afwezig moesten zijn.

!2i September. Mugtiging op dm Toemenggoeng van Krawang en diens Oemhoeïs. in »geeomhineerde" ver- gadering en ten overstaan van den kommondnnt te Tandjoeng-poera% huffel-dieven voor eenige jaren in de ketting te vetoordevlen om in de mijnwerken, dun wel te T and joeng- poer a dienst te doen.

Die Oetnhoel's waren zon arm. dal /ij genoodzaakt waren

geweest »veete van hunne onderhoorige huysgesinnen by an- »dere te verpanden."

Zij moesten leveren: 200 koeli's voor de mijnwerken, W dito vnor de vcldschans le Tandjoeng-poera en 20 huisgezin- nen, onder hevel van een Kuropesrhen korporaal, vnnr hewa- king. enz. van een brug over de Tji-tarnem.

I I Ueloher. Itepaling% dat van de dienaren der Com- pagnie, op het eiland Edum heseheiden, afzonderlijke sol dij -hoeken zouden worden aangehouden.

Zulks geschiedde » wegens het accresseerende werk derzol- »d\en. speeiaal in hel logie-romploir. alwaar helselve hyna

S34

1729. D. DURVEN.

• niet is ellen Ie houden somlrr lu i lie&rann van menigvuldige •abuysen en erreuren."

Tc golijkcr tijd werd een boekhouder voor hel eiland Kdam aangesteld.

5 November. ItepaHmj. /// r/e// politieken raad te Bantam niet meer dan twee militaire leden zittimj nunjten nemen.

21 November. Last <»// de Chinezen te Batavia hunne betiruu/iduutsen en de daarover loopende wetjen te om- heinen met moerbezie n-boomen.

D.v» l.ist werd uitgevaardigd in bet belang van de zijdeteelt. Voor hel/llde dnel iimeslen Heemraden eene menigte van

«lir hoornen langs 's Hoeren wegen Istep wnpfayitm,

cS December. Ilcpulim/, dut de inlundsehe wachten aun de westzijde van llalavia versterkt zouden worden met »de manschap, buylen deselve | stml\ /;/ een tjrootc <ptantilei/l. om de ijoedkoop der lun/sen< wammi/th/."

)ltn/tu/imj <tp den Kolonel dn bunjerij uit die manschap te formeeren een corps van \2 man met »hnar officieren, om alle muflen, van 12 lol i uitren, evenals de Europese militie, door de stad te palrouil- rleereu en de ronde te doen/'

l)c Regering hoopte op die wQzo 's beren wegen en •slraalen le bevyligen legens alle gewcldenaryen en molesleir en Ie voorkomen, nlc stoutmoedige dixenen, |n| nog loc ■scbaamtelooé gepleegt."

8 December. Last op de Salarissen te llutavia aanwezuj : 1° de onder hen berustende protocollen run overleden en vertrokken Salarissen naar het stadhuis te brem/en >>m aldaar bewaard te worden :

1729. D. DURVEN.

25S

2° £é minntcn van alle instrumenten, vonder onder* scheid, naar gebruikelijkheid in hel vaderland, te *coucheeren op een zeegel van 6 stuyvers en het •salaris voor deselve daar na te vergvooten';

5° hunne aden timder bclotorh/kc registert te dom

-inbinden nm na hun overigden ter plaatse en fine emirs, insgeh/hs Ie werden overgehruqt en bewaard.9'

Aanleiding tol eeu en ander gaven «de onp'inrme, groolc Biordighedeii! by de ootaraten w.nlendc gecommitteerd in »hct soek brengen en verleggen vau versclieyde, voor haar ■'irepasstvrde itisl i innenlen."

Dikwerf werden notariële minuten geschreven Of balve pel- len of op losse stukken papier.

15 December. Afscheiding van "Pagadeen" Pegaden van Pamanochnn.

Onlusten lusschen de twee regenten, die vroeger gezame- lijk de/e la&dstrekefl beheerden, gaf aanleiding tol deze scheiding.

Zoowél PtogadeOj aU Pimanoekan kreeg nu een afzonder- lijken regen!.

• Het gebruvk der vrve «.p- en afvaart van de rivier l'ama- »uoekan ?OÖT haar QB haar onderhorige" werd aan beide regenten verzekerd.

I(i December. Verbod vonr Xntarissrn te liatavia tegen het passeren van staven-transporten op otiderhandsche, buitenlnmlsche overdragten, in geval die overdragten niet onderteekend waren doar den Sjnhbandar of Lieentmcestev, ten tmvijze, dat de verhoop met han goedvinden geschiedde.

Oil verbod is eene verscherping van hel verbod, uilgf\aai - digd m|. 7 .Lmuaiïj 1727.

Aanleiding daartoe gaxen pogingen van llonischc gezanten

256

1729. D. DURVEN.

om ->op een elandestine wysc" door hen medegebragte slaven te Batavia te verknopen.

2S December. Yerbo<l tegen hei luien verhope* ran termijnen in regtsgedingen.

Bevonden s\nde, dal de saeeken »»|» de verval dagen der gestelde ternivnen menigmael niet Ier rolle \»nlm geprtten- Leert, maer dat ter contrarie, 't*j door onagtsaemheyd, 't sy

Aoor OoBttde der procureurs, dikwils naer 1 1 • - 1 • •\pirnvn van de gestelde termynen verscheyde regldagen komen te verloop» u. sonde i' dat parthyeo tot voldoeninge derselve werden gedagvaert, waerdoor de saeeken werden geprntraheerl en den cours rende justitie mn-keiyk verachtert Zoo is althans by Heeren Schepenen verstaen, dat mi voort am telken maele. als in het afdoen der proeesse l>evonden sal werden soodanige onwettige dilayen gepraetiseerl !<■ syn. den procureur, die «Ie saeek in- rol Ie had behooren Ie brengen, hoven eni arbitrale, penmiele boete, sal verbeuren ten behoeve van dese Camer vier en twintig stuyvers voor ydere parthye en regtdag, die hy soo- danig vrugleloos sal hebben laten verhopen.

28 December. Vernieuwde afhandiging run het plukaul run :„ Beeember I70i tegen het rijden niet (kuisen" binnen de stud Batavia, en:.

Bij deze gelegenheid i- dil plakaat <M>k herdruk!.

28 December. Vernieuwde afkondiging run het plakaat van 2-4 Junij 1719 tegen hel rijden niet mertuigen nrer de Kasteels-brug te Batavia, en:.

Bij deze gelegenheid is dit plakaat ook herdruk i.

28 Derember. Vernieuwing en ampüatie van het jda-

haat run 21 Deecmber 171 \ tegen het maken, ver- konjien en afsteken van vuurwerk.

1729. O. DURVEN.

In weerwil van bel plakaat van i 7 1 4 ontzagen zich niet »verscheydc iusolente menscheu en baldadige slaven, met een

.o|ii-eloo\e|\ke I n M»he \ .I . «.j, rrli uriMll><ll arrogante wyse Ie

• volharden in het aansteken en branden van allcrley soorten -van vuurwerken, ziende, hoe weynig straffe tot nog toe,

• door gebrek \an geluviren. tegens de o\ertreder> heeft komicti ■werden geoeiïent."

Om die reden besloot de Regering de vroeger bedreigde straften te verzwaren. en wel op de volgende wijze: 1° alle vrye persoonen, soo Jiuropiancu en alle, die daar onder Mionren of -erekrnt werden, als ook christen en om lirisien inlanders, mans, vrouwen en kinderen, voor welke laatste de ouders, *tzy vader of moeder, zullen moeten hoeten en verantwoorden, die bevonden of door getuygen bcwoaon sal werden, 't zy binnen of buyten de stad, eenige vuur- werken, van wat henauiinge het zoude mogen z\n, als ook by wat occasie hel zoude mogen geschieden, hei fej van hel aanstaande Nederlands of Chinees nieuwjaar, en alle andere gelegeiilheden, hoedanig die zoude mogen weesen, buyten speriael eonsent \an den (ïou\ernrur-Gcnerael aau- gestoken of gebrand Ie hebben, telken reyse sullen ver- beuren een somma van twee bondert rd\ of arbitrale correctie aan den lyve, voor die gene, die gemelte boete niet zullen kootten betaclen, na exigentie van zaken en persoonen;

• lyfcygenen of slaven sullen publicq gegeesselt en voor ses jaeren in de ketting geklonken, ook daar en boven voor d'E. (lomp. geconOsqueert werden, wanneer blyken sal, dal het aansteeken en branden van vuurwerken door baai- op ordre van haere lyfhecivn of vrouwen geschied sonde mogen wesen, sonde r dal baar sulks omfaettl nwmdie corporeele Straffe in het allerminste zal versohoooen ; 3° een iegelyk, die bevonden of overluygt sal werden eeuige vuurwerken gemaakt, \erkogt of verschonken te hebben, of dat men deselve by onder/nek tot voorsz. oogmerk in iemands be\indt, sal verbeuren:

a. soo het is een Nederlander of vry christen inlander.

-r»s

1729. D DURVEN.

uelyke somma van twee hondert rd\ of arbitrale correctie aan den lyve voor de onvermogende, dewelke die boete niet sullrli k«*linrll voldoen.

h. voor de Chiucesen en andere onchristen inlanders, ook lyleygenen, publieque geesseling en bannissemenl in de ktM t in - na Gabo de goede hoop of liet eyland Ücsengain in Banda. len iiiiiislen voor den lyd van ses jaaren of wel meer. na bevinding \an saeken."

De boeten kwamen len \oonhvle van den ollieier, die d«

■ ralange" zonde doen.

Bovendien moesten de overtreders eventueel aangerigte sehade vergoeden; ook zouden zij, in geval brand, als brandstichters, -zonder de minsle oogluyking ol' dissimulatie,

■ publicq aan den I\ve werden -rest ra ft, zei Is mei de dood, na «de swaerheyd der zaeken."

Ten slolle werd herhaald het bepaalde op 1 1 December 1728. IMt plakaal is afgekondigd in de «Neilerdnytsehe. Porlugeese. nChineese. Maleydse en JavaeiM' talen."

~2S December. Yernicuwinu rn umpliatie run het />/</- kant run ±1 Ihrnnbri |t>71 Injm hrl nmkni van matlat *oflc Inhak, met amphiorn ijemnHjtl"

Alsoo langs hoe racer ondervonden werd, hoe versche\ile ingesetene ;m Clu'necscn en andere, soo binnen dese >ia<l aU Jaeatra, op een srhroomteloose wyse sig erneren mei hel maken en verkoopen san niadat ol* tabak, met amphioen gemengd, onaengesien de penaliteyten, daer tegens gestatuecrd by pla- caet. geproniulgecrd op den 22*n December des jaer> 1071. mitsgaders dal vecle menschen. 100 vryen als lyfey genen, daer door gedebaueheerl en voor den dienst vande rolonie werden onnut gemaekt. buylen dal alsulke hu>en, killen ol kullen, alwaer de voorsz. inadat op een eland, si ine w>e werd ver- kogl en gerookt, ook ^wi hyeenkomsten van landloopers, vagebonden, schelmen en dieven, hunne schelmstukken en te pleegene diefstallen aldaer met den anderen overleggende en

D. DURVEN.

meedende, lol groot nadeel iler goede ingeseetenen en land- luyden, die na <l» da^dykse ondervindingen door dil sotmyffl \an \agebnmleii op iMMi moorddadige wyse werden om hef leven gebragl en «au het haere berooid, op den 6rn September jongstleden in rade van India verslaen en \an Beer red nul geonrdeell is. het geuielte plaeeaet van den 2W2' n December 1 071

by desen te ieen renonceren en arapliftyon, mitsgaders over* sulks wel ernstiglyk aen alle en een yegelyk te verbieden < n inlerdieceren hel maken, menden. boopen, verkoopen of ge- hruyken \an alsulken s|>ecie van tabak, fop wel hinnen Abm <lad. als de huylenposten van deselve, ende sulx op |>eiie van dertig rdv voor den verrooper en twintig s»»or deurooper, l»t >it Ier of gehruyker voor de eerste reyse, dat daer op sullen geattrapeerd dan wel ,m andere overluygd werden sig daer aen sehuldig te hehhen gemaekt, ende duhhelde boete voorde 1 wrede \ r\ >e. Ie verlieuren voor «lm nflirier, die de ralange sal ÉMÉ «n « 1 1 • - ook tegen> al>ulke overtreders van dese onse heyl- SftDie ordre, wanneer tot de voorsz. helaling onvermogens s\n. sullen moeten procedeeren tot de ketting, mitsgaders voor de derde reyse daerop bekeurd weidende, als dan publieq gegees- seld, in de ketting geslagen en voor Üttti nvt dese plaetse gebannen le werden, alsoo wy sulx ten nutte van dese cnlmib' 69 den welstand der goede ingesetenen soodanig hebben be- vonden te behooren.

Üerember. //e/«/////f/e/* imjirm n)lmq(n% :o////e.s,7/ey - men, enz.

In aenmerkiug genomen synde, niet alleen hoe dagelyks het getal der carossen, berleyns en chaises sodanig in ijuaniiievt is toenemende, dal de ganlsehe eolonie daer van vervult en opgepropt is, mitsgaders 71e bruggen en straten door een conti- uueel gery voor de pm&nten byna onbruykbaer werden, maer ook hoe sommige en <peeiael hel geringste soort van ineiischen gemelde, hunne wagens tot een singuliere ergernis «•n oiitstigiing, mitsgaders tot laesie van dese regering soodanig

240

1729. O. DURVEN.

verderen en oppronken niet verguldsel, item de paerdcn mer- der ken met gareelen of luygen van een ongemeene kostelykheyl, in BOO verre, dal al I hans een persoon van dislinrtie in hel

ryden langs wegen en stralen ttfcM meer u te te ondencheyderi n\i den aldergeringsten burger, handwerksman, tappen oi 'iter-

hergiers, Iniylen de ineomuioditeyl. «li.- «Ir leden <!t*r hooge tafel in hel passeren der gemelie bruggen, wegen en straten door bei VOOTSi gfWl getal der rytliygen werd toegebragt, onaengesien den rigeur der reglementen en pkirralen. tekens alsnlken pragl. huy- tensportge kostelykheyi. tasotentiefi en derlelheyt g'emaneeri. 800 ter vergadering vafida Sevcnthiene op den 16'n Orloher des jaers 1676, als Ie deser plaetse op den ."»()'' December 1704 en 24 Juiiy 1719: en van gekken hel thans souder ondersrhe\d. gfO0$Bti en kle\neu, soo wel Compagnies mi- nisters als hurjors, sell's desnlke. die pas een I Iwee dagen uyt de militie ofle zeevaart in vrydoni en onder de hnrgery syn gesteld, sii: nie! milsien bo\m hare hoofden en voor haer Ie laten dragen groote somhreelen ot quitasnllen en wasse dammers, niet tegenstaande het employ van de voorsz. somhrcclen hy plaeeaei van 9 Maert 1647 alleen gedefèereért gewerden aen den Gouverneur Generaal en syne raden, sou is % dat wy, willende voorsien tekens alsnlken bn\ len>p"i i-rn liovacrdye, pragt, pompe en kostelykheyl. waerdoor vcele dienaren en iugeseteiien. om deselve Ie onderhouden <m maimlincereu onmauli- >\inle. hun in de grond helpen en ruineeren. dan wel door «jnade praelykeu als andeisinls <le Ed. Compagnie eu haer even nae>len henadeelen. mitsgaders «M»k om de hooge o\erhe\l en andere ministers van rangh voortacn w.ii heter te konnen onderaeheydetl u\i Ie Blindere, als meede tot vergroting tan het fonds van Heemraden, dat door eenigc cousiderahele gedane reparatien aen weegen, brag- gen, etc. merkelyk is geraekl aen hel diminueeren, op den l.Vn deser in rade \ <ui India na rype deliheralie gearreskerd en besloten hehhen het volgende:

Kerslelyk, dal niemand van wat ipialileyl of eondilie. helsy ilienaer of burger, sig <al verstouten mei een rytu\g le passeeren

1729. D. DURVÈN.

Ui

of repasscereu over de tongè Bteèna hrug aende land- of zuvdzyde van descn rastrcle dan alleen degeene, aen wien hel gehruyken der rytuygrii is gearrordrerl sonder ini|>ost hy hel hirnoorrn aengrloogrn biljet vanden 30' December 1704 hy preeminentie en de geene, aen wiiMi den lieere tiouvcrneur tienerael snl\ sal jjelie\rn Ie pcrmilteeren.

Ten tweeden, ilal niemand de leden der llooge Uegeering van India omtrent bruggen, wegen, straten, poorten of enge passagien sal vermogen Ir iuenmiuodecrcn door linnne ryluygen ol ecnig ««ngrmak toebrengen, inaer voor desehrë moeten halte houden, tot dat gepasseerd syn, op verheurle vande Imh-Ii'. daertoe golatueerl hv hel placcael van den 24rn Juny 1719. dat nevens hel lioven gemelde van den jare 1704 verslaan is tol. narigl \au een yder Ie doen renoveeren.

Ten derden, dal de (ton verneurs, Kaden van justitie niet haren secretaris, directeurs en verders alle getpialiliceerde

ip klisters, te weten: oommandeafs, nppercoopiieden ende, de

geeae, die daer Bicede gelykstandig syn, als den eipiipagie- mecsler, constahel major, lahryk ende hae> len evlaude Onrust, predieanieu en >elieep»*nen. nevens haeren secreta ris, sim > lange in lunet ie s\n en anders niet daer onder hegrepen, item de leden «mi den serrelans \an hel collrgie van heemradru, soo lang in hun ampl ronlinurereu. ende sulex uyl acnmerking van gemelle hunne lirdieniuge ende dagelyxe voorvallende com- missii'M ui de>elve. <»nrl> n 111 eieren en oppereooplicden, nevens de weduwen en kinderen van alle de hovrngrmcltr

ministers, boo lange ongetrouwd en buyien dienst blytea, excepto die van scheepenen, sullrn volslaen mei tl»* hrtalinge van 4() rdV na hel vorig gehruyk voor den impost van een wagen, mits niet mrrr als een legehk gehruykende.

Ten vierden, den impo>l <>j» d«- verdere wagens te verdeelen, als vo|g| :

militaire rapilains, kooplieden en die daer mede gelykstandig svn. grlyk weesineesterni rn haren secretaris, soo lang in I mirt ie syn, ouderlingen, ad idrm. schippers rn rapilain lieuleiianls |td\ 80

hk>l tv 10

1729. D. DURVEN.

Undercooplicdeii ende «lie van gelyke qualiteyt syn, ;ils commissarissen van Imwelyxe saken, den viee-preses en seeretaris van boedel meestere^ cbi- rurgvns der hooft posten, hujten en binne regenten

«lor respeelive godslnn sen en hospitalen. - leurs der leprosen, prorureurs, notarissen, werkba- sen, diaoonen in bediening! lieutenants en vaandrigs vande militie, eerste clercquen vande respectivti rnlloi^iiMi, daeronder ook begrepen, die uyl kragle van haer functie genieten hei onder-coopman^

trarteinenl Kil. 100

Bpekhouderfl en adsisteuten en «lic daer mede gelykstandig syn, als oppersiuurlieden, kranck- hesoekers, opper- en onder-rhirurgyns, ele ° 140

Huilers, die in hel College \an Selieepenen en Weesmees le ren geseten hebben - 100

Alle burgers, sonder nndersrheyd, in gemeld Collegie niet hebbende geselen » ItfO

Inlanders, van wat qualiteyt or eonditie » 200

Den eapitain der Chineesen en ses Inytenants . . » 150

Alle verdere fJiineesen. sondef onderscheyd van staat » 300

l'aardeverliuurders » 40

mits helaelende \nor yder rvhng gedagle somma, sullende alle andere den lioveiiiiemelle impost maer betalen voor ceuc mgen en de verdrie \r\ syn, mits niet meer dan een te gelyk gebruykende, en ook alle weduwen en kinderen BOHder onderseheul wenlm jeeousidereerl nade qualile\l, die btTC mannen of ouders respeelive hebben bekleed. Ie welen, de laesie, soo lange niet syn getreden in 's Compagnie'* dienst; voorts val den bo\en gespeeilieeerde impost alleen maer betaell werden van w i-eiis ol* herlvns mei twee paerden. werdende de rytuigen met 4 wielen en een paard gesteld op de helft en de eliaises op een vierde.

Ten wMni, dal alle fdimee>en. trouwende en tot vergroni m- Vèfl de pompe <d statie daerloe employeerende rytuigen,

1729. D. DURVEN.

245

,,4ii behoeve van Heemraden sullen beialen een somme van l# 100.

Teu sesdeu, dal niemand buyten de leden der hooje Re- geering van India en haren secretaris syn wagen olVryluygeii mu^en vereieren mei ^nnl en >ilver, dan wel eygeiitlyk deselve verdulden of versilveren "1 op de paarden eenige vergulde olf versil\erde lu\gen i;ebruyken op verhenrle van vva^en en paerden, de hell'le \an hel proeedidn voor den OlBcier ende andere hellte voor Heemraden, over sulx dan een Ygelyk by desen gcordonneert wcnl bilUMn «lm i \ i van (wee maanden, te rekenen na de publicatie denos» het verguldsel °f hel versilsersel \an syne wagens af Ie nemen en te doen veranderen, <>p pene ;ds Iwven.

Ten aerenden, om eenige distinctie ie maken tussdiei) gequalifir^erde Dunistou an andere, mindere dienaren^ lol

refrenatie v.ui welkers hovaerdvc en hiiylrnspori^hcyt dit

placcaei ten prineipaelen heelt moeien werden i: emaneert,

dal alle degene, die hier bovengenoemd slaen b\ arlyekel 3,

uytgesondert Schepenen, wanneer oiet meer in functie syn,

bunne wagen- sullen umuen versieren mei syne srhilderagien. betsy van wapens of andere liguren, na de ordenlelykhe\ I modestie. hel welke aeii alle andere beneden haer souder u'idersehe\d speeiael werd geinterdireerl b\ desen, op verl>eurte a's boven.

l en a^tsten en laesleKk, dal niemand na de publicatie deses op

verbeurte van 2i> rd9., de helfte voor den oflBcier ende andere

helft* voor d'K. liompagnie. sal ino^en L'ehruyken een uroole 'piitasol of sotnhreel en wasse dammers, dan kooplieden en a'b' degene, <1 i«> hoscn haer in raiii» -\n, soo \sel mannen als N,,»uwen, excepto Europecse vrouwen of die mei haer in dien BW syn, aen wlen sulx ten opsigte der sombreelen Bonder °&dencbeyd werd gepermitteerd, over sulx dan alle andere. IIJel cooplieden gelykstandig of daer beneden synde, als Klippers, capitaUlj luitenants en alle mindere, helsv dienaren n' biiriiers, niel hebbende geselen in hel (lolletje van Sehe- P*öen, inlandse capilains, tlhineese I n kmIcI i i leest eren of wie hel

244

1729, 1730. D. DURVEN.

ook soudc mogen syn, het dragen fan een grooté sombreel eu wasse dammers speeiael werd geinterdiceerl, uylgcsondert noglans de leden van Wèfcsn)ee<!< reu en Heemraden mei haer respective secretarissen, item den capitain en de ses luitenants llbineesen, soo langt» in fiinrtie syn : til dat de weduwen en kinderen in desen meile geeoiiside reert werden, als in arlieul drie, invoegen daer t>nk omtrent .ille andere moet werden verstaen . alst-lmou sul\ daerby niet speeiael mogte we<en uytgedrukt.

Knde opdat niemand hiér van eenige ignorantie soude pretendecren, is metle verslaen dese tia desselvs publieatie alomme Ie doen afligeeren, niet alleen in Nederduylse, maer ook in de Porlugee<e. Maleydse. Javaense en Uiineese lale, gelastende en ordonnerende over sule\ de respeetive ollieinvn. soutier onderst-heyd van persotmen t>f jurisdictie, behoorlyk te letten op de exerulie van al belgene voors. slael. len line

tegen de overtreders naden inbond van desen placate te prace- Aeeren, wvi w] sulx ten dienste vande Compagnie, wel Wesén

van tlese eolonie entle goede ingeselenen, mitsgaders Ier inteu- geling van de ongemeene |»ragl. htiovaertlye en koslelykbeyd soodanig bebben be\onden Ie bel ren."

i Deeemher. Verpaehtimi van de xjenerale en yemeene" inhomslcii van dc slatl llalavia vuor 1 730.

5 Januarij. Bepüüng, itU de ptedikoÊtt, die hél avnnd- tnaal in de Knsteels-kerli bediende, nevens den (loneerneur Gefiertuü én de overige leden der Uooge HegeriHgi ook alle andere lidmaten zonder onderselwyt <>// aan' »8chouw van perjootiett, aan de tafel des Beèren wude

»nod'ujen.°

(tewoonle was, dal de liotiverneiir-fieneraal bel avoutlmaal

1730. D. DURVEN.

24:;

alleen gebruikte, al waren ook andere. Béifis uiuieulijke, lidmaten in de kerk aanwezig.

Hieraan had men zich geërgerd, als zijnde »strydig legen •de gemeenschap der heiligen," weshaKe de Kegering die »oud«\ Ipgenslrydig*' grhruykelykheyl" alsrhaïle.

5 Januarij. Ilrimlim/. dal ie hoofden ran Si>eme<huof, liandocm/% ParakanuHinljang% Tji-andjoei\ Tji-hl<ni<>ena% Tji-kaloeng, T/i'/mmim/kis, Tjhasctn, Vamanoekan m l\yaden moesten Innen i\ man run elke 100 ltitist/e:innen, onder hun heiteer slaande, (en hehoeee van de mijnwerken in Krawamj.

Hel aantal liiii^.vimn'ii wi»nl unvkrml op ÜOOO. Soemedang, Baodoeng en l'arakamoentjung leverden rik 60 man.

Wegena gebrek aan volk voor den arbeid i«' velde, w;i;u* •zedert eenigen lyd de begiuselen van hongersnood" uch hadden verleend* — werden de togeaetenen van Krawang dechtf betaal mei hei kappen van brandhout roor de Compagnie eo met het op- en af-voeren van goederen naar en van de mijnen.

10 Januarij. Verbod voor de Officieren van justitie

tetjen hel roeren eener rltuj hij justitiële eommissiën

nam de reede van liatavia% ieoo wel in lo l hrene paton, <ils temQ komen."

Di3i*i:<'li jkr oomnMsrifin meeaten, volgeus de Regering, »met *de minsh' beweging werdén in hel werk gesteld om de ■koinsle van den ueregle niet Ie doen iiylhlinrkeu nlï ontydig MMigthaar le maeken."

'ÏmmT'' (tomjhmir verklaring run ijouden erai/saden" (emsndos tetjen li1, rijksdaalders a 18 zware stuivers of f 19 :10 : — hei stuk.

1730. D. DURVEN.

De Ite^erini:. die bijna N000 slnks ;m die vreemde inutil uil Zeeland had ontvangen, verklaarde echter, dat zij «geen »meerder of grooler quantiteyt, dan de g66Ó€ van «li»' Bpecfa • uyt haare cassa sal weesen uylgegeven, weder in totalinge «soude accepteren."

24 Jannarij. Yerhooijinff van dm (trijs tier tuut de (lompatjnie tjelererde ko/fij.

De knflij-pmduetie l: i 1 1 lt >leeds arhternil. hetgeen «Ir Iteire- ring toeschreef aan de piïjs-verminderiug in 1726. Zij verhoogde daarom den prQa der kofllj, op Oimpagnic's

landen L'ernlt iveerd, In! (\ rijksdaalders de piknl ; en van die, «»l> particuliere landen geteeld, tol 7 rijksdaalders.

Indien de «Javanen" daarom verzochten, zoude de prijs van de koffij1 afkomstig van Ja\a, verhoogd worden lol 5 rijksdaalders en die van de koflij, afkomstig van Cherihnn. tot 5V2 rijksdaalders

21 lanuarij. liepalinfj, dal aan de aanbrengers run tjedrosle (Itnnptnjnies slaven hel volle opbreng-loon (10 / -ijksdaahlers) voor eiken aawjebragten tilaaf ioüde worden uitbetaald.

Verg. deel III, hladz. 250.

Het wegloopcn van slaven nam schromelijk toti «n, in weer- wil van «alle aangewende moeyte", kon men die fawooro niet terugkrijgen.

5 Februari j. Verht)ot/int/ van den bonjtotjt voor den seerelaris run Weesmeesteren /"/ N000 rijksdaalders en die voor den bnde van dal ndletjie lui 4000 rijks- daalders.

Bet kapitaal, onder heheer van WYesmeesleren berustende, was allengs »al te veel surmnuh m -rende de hnrgtngten" ge- worden.

1730. D. DURVEN.

147

^ o Februarij. Verhooifituj van de borgstelling raof1 den binnen- rn voor den buiten-bode van het Colletjie van Schepenen run o(M) tot 2000 rijksdaalders.

Ten gevolge van <lc «gestadige" vendutien rn rxeruliên, «waarvan de penningen door hen moeten werden i n^t-iiiïu'iii v\ bedrorg de coiitinuele niliuinisl ralie" dier boden urilisteus 4 a 5000 rijksdaalders.

S Febinarfr AmÊelKn§ van eeri twmien Seeretorifbij

den Hand van Indië.

• Door den vrrnirrrdrrdrii ominrslag in lirl hesclin ven van •'sComp1 zaken" was hrt schrijfwerk voor den Sccrrtaris van 4b Hooge Regering «tol znlrken uytgestrcklheyl toegenomen •en geaccresseerd. dal hel genoegsaam hoven liet herrvk van «ren man gaat. di«' de gcrrtjiiirerrdr kragtrn rn hoedanigheden •hesil, helselve ie honden in een continueclen elfenhoyt."

He tweede Secretaris moest de notnlrn der vergaderingen en dr hesoignes over de Indische kantoren concipiëren, als- mede de extracten uit de notulen ondrr! rekenen. Al hel overige werk hleef voor den cerslen Secretaris.

G. W. haron van Imholl', loriimaals opper-koopman en opperhoofd van hel generale snidij-kaninor, werd geacht »wel de hequaamsle Ie zullen wesrn [voorde nienwr brirrkking] »uyl de weynige sloffe, die men tegen woordigh tot dien •swaarwigtigen rn precisrn dienst aan handen heeft."

21 Februarij. Hr/iaUm/, dnt alle te Malaria rnn )lulal,a aankomende vaartuigen zouden worden gevisiteerd door den Water-fiseaal en twee leden uit den Haad vanjmtitie, bijgestaan door hunnen Secretaris en Deurwaarder.

Ten gevolge van naauwkeurig tor/ Li aan den Boom lc

Batavia lagen Bugeteataa geene kans meer opium aldaar tr

Mimkkrlen.

2 4*

1730. D. DURVEN.

Zij l»iM::l« ii daarom hunnen opium naar Malaka van waa^r

deze »op een behendige w\m". idfo met Gempagnie's schepen naar Batavia en Oosi-Java werd overgevoerd.

Zulks had i». a. lm tjexoL'e, dal -het niet alleen oiimo^e- » lyk is een goeden prys voor 's (,om|r km .) I>\ vendutie Ie «koiuien bedingen, maar ook hol; \eele inizesefenen alhier "daardoor werden tjeruineerl. wanneer \an d'K. C.oni|>. een »parlyc hebben in-*K<»i;i lemens redelyke |uyzen en met het- zelve blyven zitten, /onder eeniiren sleet of vertier."

Mogl deze maatregel niet helpen, dan dreigde de Regering

de schuldigen te zullen ••eurrijrereii o|» ren i;anlsrh ^evoelL-e -en nnsmakelyke \v\sc."

cJi Feliruarij. Hepnlimj, dal in Hade ran Imlie de Serijrant -majoor ramj moest hebben en steeds blij ren behouden »na ojj aaler de jonaste exfra-mtlinaire llaad HHin politie"

In gevolge van deze bepaling] afkomstig van Hoeren X VD .

DlOgt de Sergeant-majoor 0101 opklimmen" I » i } bel (Mider- leekenen van brieven en resolultën, zona Is met de overige leden, iv\ï< niel den President san den Baad van justitie, hel geval was.

24 rYbruarij. Ilepahmj. dol bij de rerkieiimj nndet noden- yoedkeurimj run hel Opperbestuur van een Gouverneur-Generaal ijeene andere leden tan den llaad ran Indië moijten medestemmen don de present zijnde, ordinaire en extraordinaire raden , die dat stjn ipio ad omnem ejfeetnnt"

Uitgesloten werden nrftadfcfl de President van den Raad

van justitie te Batavia en de Sergeant-majoor van de mffitie,

beide ertra-onlinaire leden van den llaad van Indie, die slechts in justieiële en militaire zaken nullen medestemmen, Hel N.inrsrhrilï is afkomstig van Ileereu \llnn.

1730. D. DURVEN. 249

'2\ Fehruarij. Lasi qj) de huiicn-kunlnrcn aan de Hooge Regering te bcriglcn, hne veel geld sg lieden, soo tot *de negotie, als betaling der ongeldcn, in een rond jaar van noden' hadden.

Deze last. afkomstig van Heeren XVII"0, is, voor zoo verre men heeft kunnen nagaaB, het ceMe spoor Bener Indische

begrootmg van uitgaven.

~> Maart, fie/xiling, dat leden van den Hond van jus- titie, die geen aandeel hadden gemanen in hel vonnis

over eenige zaak, bij de revisie van die zaak zitting woulen nemen.

6 Maart. Vermeerdering van hei aantal hen) meesters

van goud' en zilver-werken Ie llalavia.

Hoewel vele Eoropeeche 6a dodere goud* en zilversmeden zich niet ontzagen ongekeurde goud- en zilver-werken te verkoopen, kon de keurmersh v zijn werk Inch niet af, waarom •le llcgcring liet aantal keurmeesters op drie bragt.

Deze morsten wekelijks tweemaal in de «krygskamer" ten gerieve van het publiek vaceren «voor sodanigen beloningen »en onder sodanige poenaliteylen", als bij de plakaten vaó 11 Movemhcr 1(307 en 14 Jnüj 1008 waren vastgesteld.

Aan ile gemeente is deze vermeenlering bekend gemaakt, zoowel in de Nederduilsehe. als in de Porlugeselie, Chinesche en «Moorse" talen, terwijl bmmdien de genoemde plakaten van 1007 en 1008 nog reus afgekondigd werden.

6 Maart. Vernieuwing en anijdialie van verscheidene jilahaien tegen dii /siallen, moedwilligheden en dergelijke,

Berstelj k. b] renovatie en ampliatie der sueeessive geëmaneerde plaeeaten. dooi- de voorige heeren fiouverneur (ienerael en Kaden van India mei gonl overleg en versehcyde distinctieu ingestelt en gepromulgeerd onder datos H) April 1022. 17» April 1024.

l'M)

1730. O. DURVEN.

15 July 1630, 13 January 1658, 15 December 1640, 24 lehruary 1651, 16 February 1652, 22 February 16S6, 14 July 1661, 30 Maart 1669 en 51 Mey 1697, by desen wel cxpresselyk komen Ie verbieden liet vernagten aen land van alle zeevarende persoenen en soo mede, dat een ygelyk derselvc en de geenc. die aen de wal bescheyden syn en luier diénst doen, soo wel amhaglslieden als \ r\ werkers, haer des nagts na negen uuren niet sullen vermogen te begeven buyten baere be- scheyden plaetsen, dan wel op de straeten te rinkelroyen of eenige geweeren te dragen, onder wat benaminge bet ook sonde mogen syn, op pene l»\ -einelte placcaten gestalucerd, len welken eynde wy dan ook al verder goedgevonden hebhrn.

mh aande respect ive officieren, equipageinee>ter, d'overbeden van 'sComp* alhier ter rheede leggende srbecpen, als den saban- dhaar en licentmeester en do geenen. die hel verder sal aengaeu, te ordonneeren, soo als g'ordonncert werd by desen, dat voortaen des nagts* geen booten, sebuyten of Chincrsc prauwen binnen dese stad sullen vermogen te verbis ven. maer alle voor bet sluyten \ande boom gehouden syn huyten deselve te se bie- ten, dog sulks door eenige voorvallende ineoiivenienlien niet kouueiide werden g'eiVed ueerd, dat alsdan gehouden sullen syn liaer verblyf te neemen aen of voor (lomp*, ankerwerf te deser sleede, mitsgaders de Chineese prauwen voor cle stads waterpoort, ouder bel ooge en toezigl l aude miliiaire wagt aldaer en de op- sigters vande stads boom : en van gelyken, dat de mansebap, op alle de voors/. sehuylen, booten, Cbineese prauwen en andere diergelyke vaertuygen bescheyden, haer, des nagls en ontydc ter gemelte plaelse leggende, van deselve niel Milieu vermo- gen te absenteeren en bier en daar door de stad te gaan va- gabond«'<Tcii. op pene van daerover exemplaerlyk aenden lyve te sullen werden gestraft.

Ende ten twTeeden. ook h\ wege van aniplialie, by desen te inlerdieeeren, dat des avonds uade kloeke ;m negen tot 's mor- gens ten vyf uuren toe geeue kraampjes, hoedanig ook genaamd of van wal natuur deselve ook sonde mogen wescn. nog oml rent wayang spreien, nog op eenige andere plaetsen van bruy-

1730. D. DURVEN.

2S1

lollen <»F maalt \ «Ion binnen of hnylen inde voorsleden sollen vermogen gebonden te werden, gelyk ook geduurende dien tyd geen koekjes of eenige andere gwderen, onder wal bepa- minge hel ook sonde mogen wesen. langs de straat te koop door (Ihineesen of eenige andere sullen mogen werden rondge- dragen om verkogt te werden, sou als dat tot ergernisse tot. nog toe doorgaens den gnntschen nagt werd gepractiscerd en het ook l>evonden is. dat soodanige verkoopers en nvt venters

van radjanggorrng. laanw howee. ayam tim. onde- Ie, inaatsie.

I»aniie, pansit, kimloo, laveer en diergelyke verslrerken. niet alleen lot >rhnldige wallen, maer ook lol romplicen en mede. standers van lieven «rem. dieven en sehelnieii Ier farilileeringe van hniine hll\ >hraerkrii en dicwrvrn. 00 si||\ alles oji pene, dat die geenc, die bevonden sal weerden dese onse placeai. n cn ordres te hebben gerontrarieert of overl reeden, sal werden gemnleleerd en gepunieerd involgender W|86j te welen. \oorde eerste mael \vf en twintig, voor de I wrede mael vyflig rd\ ten behoeve vandrn ollicier, «1 ie de ralange sal hebben gedaen. rn voor de derde mael arbitrale rorreelie na exigenlie van saeken.

En opdat niemand hier van eenige ignorantie kome te pretenderen, soo hebben wy goed gevonden desen by re- novatie en amplialie le doen pnhlireeren en alïigeeren ter plaetse. ifaer iu.-ii -niks gewoon is, niet alleen inde. Neder- duyisc, maer ook inde l'orhigeese. Maleyise, (Ihineese en Javacnse taele.

Ordonneereinle en beveelende de heyde eollegien van justitie deser slede, als ook ie tmpbtstisn afll ieren, jnsticieren en andere, die dit aengaen mag, sonder onderscheyd van persoonen of jnrisdietie, op de exenilie van het geene voorsz. staal, behoor- lyk te lellen en indagatie te doen, mitsgaders legens de over- treders te proeedeeien, als hel behoort/'

De plakaten van 16 Februari) 10 ;2. 14 Jnlij 1661, 50 Maart 1669 en ?2 >ril 1697 werden teyB8 op nieuw ftfafr

11 Mei 1 °

bmdigd.

Slraal-lanlaarns waren toenmaals Ie Ikilavia niet aanwezig.

1730. D. DURVEN.

(i Maarl. Verhul leijen het houden van ontjeiter milteerde kroetjen, killen m kraampjes hintten en huilen de stad liutavia. Vernieuwde afkonditjimj van hel reglement

voor dr herbergiers m toppet* run 99/36 Maart 1069.

Alsoo in rade van India in aamuerkinge is genomen, «lat de penaliteyten. I>y onse gestatueerde keure en ordonnantie op

den ?>Qcn Maarl 1669 gedaen publieeeren <>p hei >iuk \an her-

hergiers en lappers, so Iminen als buylen dese stad, legeus

liri lirmtieus tappen cn andere mishruyken, hy gem. 0119c

ordonnantie en derselver artirulen vermeld, hy na sj n raekt in ongebruyk tot groot nadoel vande goede ingesetem n dcser stede en debauehes der lyfeygenen. gpe i< l. dat wy, daer omtrent willende voorsien, op den ±u September des ge- passeerden jaers in rade van India \erslaen en lionj^ imdi^ geoordeeld hebben, niet alleen hoven gemelde ordonnantie vanden r>0rn Maert 1669 hy AestiB te dom renoweren. in. «er ook by wegen van ampliatie Ie voorsien tegciis hel lniylen permissie opreglen van kroegen, killen en ligle herbergen, meesl door rjiineesen, onder pretext van een winkel of kraampje van eel- hare waren Ie houden in alle oorden van de stad, s«m» luimen als lniylen deselve, en wel voornamentlyk oj) ,|, hoeken vande stralen en gragten, om de menigvuldige nvt- en ingangen deselve, die beswaerlyk konnen werden he<ei, buyten dat En gematte huyiea veeltyds groot rumoer, insolenlie, moetwil en boererye werd bedreven door veele lyfeygenen, die de gemelle kitten en kroegen wel liet meest lïeipientcercn en daerdoor des te meer werden aéngtstil 001 haer Mheerenof vrouwen te hekelen, om gemeltc gestoole goederen, van boe grooten ol geringen valenr. naein of gedaente deselve «Mik sonde mogen wesen, aen die lappers of waronghouders voor een ^eer geringen prys. ook wel voor een soopje arak of suury, ten haeren welgevallen Ie verkoopen, waer door dan ook gemelle lyfeygenen veeltyds haer>e|\en overataUvi dronken komen le drinken en in allerhande dehauehes te verloopen, mitsgaders den dienst, die s\ haere lyïheeren ol vrouwen

1730. D. DURVEN.

versrhiildigl syn. negligeeien, slreekende lol i^root nadeel vande

goede ingeseiem-n dëser stede en een ordenielyke politie, dog

wel insonderhex I lol overgroote iueommodileyl vande gebuuren van alsulke hork- of andere huysen ende passanlen, ilewelkc door Jc oiij. nH'fiM' eonlluenlie ♦»en groole menigte ruygt en ranailje, ilie voorgem. kroegen winden oglenl lol den avond vergaderen, in haren geruslen gang op *s loeren stralen le meermalen syn rcrWndert, gesiuyt en tegen gehouden.

Verbiedende over sulks wel expresselvk hel houden van kroegen* luiten oftfl kraampjes allerwegen, binnen or huylen Aése slad. en wel insonderheyd op de hoeken der dralen, excepto nogthans de berbergea of andere gepermitteerde huysen, die d<»or een leyken sullen moeten ke:d>aer wesen : en soo mede hel verkoopen of tappen van eenige dranken uyl deselve, sooaen vrye lieden als slaven, op verbeurte vande dranken en eelbaere w ieren, dewelke leu haeren huysen ge\onden sullen werden, en bovendien een inulele van vyftig rd\ o<»k wel arbilrale eorreelie, le serbeuren by den lapper of waronghouder, soo meuigmael den selven sal bevonden weiden contrarie te hebben gedaen. al i«'s te applieeereti. de eene helfle ten prolyle vanden denunliateur o| aenhrenger ende ile weder liellïe lm behoe\e winden olïicier, die de calange sal komen te doen; en voor MM»\eel aengael de lyleygenen, dewelke haer sullen onderwonden

hebben aldaer eenige ftetbaare waren of dranken te haelen. te knopen. Ie elen olie drinken, op pene van daer over immediaai mei -, rssrl. ?i np de lullen or wel anders na exigentie van saeeken rigoreuslyk aenden lyve te sullen werden gestraft; en voor diegene, die haer huy>eii ol' pedaeken tol hel houden van diergelyke warongs of kraampjes of tot tappen en slylen van vooiw dranken verhuurl sullen hebben of overluygd sullen werden, gedurende de huure. van de eonl raveulie deser ordre. door de huurders gepleegl. eenige kennisse gehad le hebben,

op verbeurte van sodanige somma, waer \ ■ al sulken hiiys

of pedak maandelyks sal syn verhuurl. leu behoeve \anden ollieier, welke somma den eygenaer des noods gehouden sal syn by eede le \erklaren. en nog boxendien van een somma

1730. D. DURVEN.

van 2!> rd*. a 48 s\v. stuyvers uier: dog sullen om goede insiglen van voorsz. penalileyten tot onse nadre ordres en dispositie syn g'cximeert dc hoekhuysen, staende tegenover desen rasteele tusschen de Tygersgragl ende Theewater of de Princeslraat. item in 't westen aen 'I Vierkant binnen ende huysen aeudc waterplaels buvleu dese stad tot voorkominge van gioule ineMiivenienlieii, behoudens noglans dal het Lappen aen lyfeygeneii aen yder werd verboden somler ondersrhevd. waer omtrent de penalileyten allyd sullen slan.1 ut \ (m m maer dit «nis congés alleen sal plaets hebben tot gerief van zeevarend volk en soldaten, en wel insouderheyl vainle malroosen, dewelke haer Ier laestgeinelte plaelse \ f»-l tyils in den dienst van \VK. Compagnie halve, ja geheele dagen om haere bonts met water te Iaden, dan wel de ordres van haere schippers en verdere officieren op ie vragtep moeten verblyven, «n ilaei oiniiir wel eenige \erversrhiuge en Ivfhergiug nodig hebben.

24 Maart Slrafcbqpaiing op /boten, gemaakt doei />/"- cu reu rsn roor Sche])ens-bank agerende.

Dit stuk, afkomstig v,m hel tlollegie van Schepenen, luidt, als volgt :

Sedert eenigen t > t i«y Aespn geregte met aversie gesien en

ondervonden >ynde, hor' de resperlive procureurs, voor haer eerwaerdt*ns reglbanek postulerende, de parthyen door notoire

nalatqjbeyd en sterdighejd in haeren dienst, b|s bet wen k op derselver dempien latende afst uy ten, volgens haere viUejQSC eitalieii seer verkeerdelvk Ier rolle komen op te brengen, in >ulker voegen, dal nauwclyks eene saek in statu van vvvm'H werd gebragt, waerinne niet diverscbe extravagante ahuyseii onldeckt syu, dewelcke nauwelv ks en dan niet als met rosten »»n groot e moevle syn Ie remediëren geweest: soo is 't, dal haer eervvaerdens, in desen \oorlaen wdlende observeren de ordres, tot voorkomiuge van de v. »<•!>. inronvenienten geslalueerl, l.v de-sen de procureurs wacrsrhouvveii en wel expresselyck ordonneren haere saeeken solider eenige ahuysen ter rolle op

1730. D. DURVEN.

Ie brengen en de termwien naer belmoren Ie houden. Op |>ene.

dal aoo wal procureur bevonden Bal werden door eeuen .t keerden, opbreng der s;k»r» weder een al Benige abuyseu in de notulen geeommit teert te hebben, sa] verbeuren ten behoeve

Vande diaronie armen alhier, aeiislonds in <lr bns Ie voldoen, drii' rd, nament Uk vt>or die geen. dewelke de saerk heefl opgebragl. en Iwee rd\ voor de geene. tegens dewelke desehe sal >\n opgebragl en hel begane .1 l»n \ > niei aeiislonds ter n»lle sal hebben legen gesp rook en

28 Maarl. Bepalimj, dat tic notariële instrumenten maan- delijks dooi commissarissen uil den Haad run justitie moesten worden nagezien. Opdrayt op dien Hond alle nooil'uje redressen in de Im'uusIc instrumenten Ie bezoryen.

Vroeger geschiedde dat nazien ook van wege den Raad van justitie, maar, naar bel srhijni. op onbepaalde tijdsiip|»eii.

he Uegering darht over hel aanstellen van een proto- i'olaris, maar zag van dit denkbeeld al. omdat de heznld i g i u g

van era proUMMrtaris alleen gevonden sonde kunnen worden door verlmogiiig der kosten van notariële aeien, hetgeen gmntel\ tot la>te \an hel gemeen" zonde strekken. Kr heersehte veel verwaring in notariële instrumenten.

iT'ïirti. \ernieuwing run het plakaat van 12 21 (klobcr 1688 tajen vee-diefstal. — Verbod tcijen het slachten van haffels zonder vcrounnimj. — Voorschriften no- pens het verkoopen van buffels.

AIsom langfl boe meer ondervonden werd. dat de goede in-.'seleiien deser eolonie. haer ten prinripalen met de eullure **n paddy, oeflfy, snytor, groente, etc. ten nutle ma bel gemeen erneerende. dopr de aecreseeerende sehaersheyl en duurte der daerlne hoog nodig gempiireerd weidende bulfei

1730. D. DURVEN.

beesten \erle landen en timynen moeien lillen leggen ploeg l ,.n nnbehoiiwt tol gronl nadeel deser roloilie schild»' van il'Kil. (lomp., soo is 'I. dal wy, in aendaglige nverwe- ginge genomen hebbende hel berirhl vanden ger.umnilleerde !«•! en over de saken van den inlander, den opperroopman David Andreas Slier, aen mi^ <>p dm tl " Maarl geinlrageerl lol

aetiwysnge, hor gem. gebrek en duiirie leu principalen schynt

veroor/.aekl Ie werden door hel eonlinueel slaglen van een overgroot gelal ww\ gemelir dieren* die voor hei meerder

grdeehe grslolrn ni ilien gehragl werden Ier plaelse harer slagt banken, waerdoor hel ondersoek en nasporing dier bees- len voorden eygenaer werd ondoenelyk, dan wel nmimgelxk, legens welk gebrek en Ier bevorderinge vanden landbouw \w willende voorsien, op dOB larlslrn Maert deses jaers in EUde van India ronde nyttersle noodzakelykheyl geoordeell en bedoten hebben, niet alleen de penali'.eylen, voormaels b; plaeeael van den 21cn October 1688 legens alsulke buffel- dieveryen geslalueerd, nader hy desen le renoveeren. maer ook h\ wenen van ainplialie voor ilen aenslaenden le slalueivn. dal niemand, wie hel ook sonde mogen syn, sal vermogen een eenigen buffel. 'I s; Ir deser slede dan wel in de Balaviase boven en heneden landen, le doden o£ doen slaglen solider speeiale sehrilïelyke permissie, niel alleen ;mden gemellen geeoinmilleerdc lot en over de sakeu van den inlander inde gemelle beneden, maer ook vande hordden en regeulen vande dislrielen inde ho\en landen, die dan ook hy desen lol hel verleeuen van soodanige sehriflelykeu peniiisseu na male vande noodzakeiykheyd op inlandse braykrften ol maeltyden weidgn

gequaliflreerd. op pene. dal soo iemand bevonden >al wrrdrn soodanigen buffel buylen speeiale lieeiilie Ir hebben geslagl, voorde eersle mael sal verbeuren ló rdB.. voor de tweede mael 50 rd, de eene hellïe daervau Ie appliereren vooi dm arnhren- grr of den officier, die de ealange sal hebben gedarn. en de we- derbellle voor de diaeonye armen deser slrdr. eu dal drn grmen. die dese «>nse ordrr voor de derde mael sal hebben overl reden, aen den l\e sal wrrdrn gestraft en rOOT drie jaren imb*

1730. D. DURVEN.

257

ketting geklonken n"i aende gemeene werken te arbevden

tofl gebannen le 1 » l > reit

Bfl opdat dese Olise ordl'e Ie hi-lrr sonde werden geexeru-

leerd, soo hebben wy verslaen hy descn, dal geen van gemelte

lailFelbeeslen sullen iini gekngl nf verkogl werden, tlau in

de daertoe gemaekle iMinlau^ hy de veldsehans Meester-tlornelis '•ii «1»' nieuw Ie niakene aen de weslsyde deser stede byde veldsrhans Anker, op welke eerste « ItM i marktdag -;il s\n op vder Donderdag en op vder Maendag der \<rkc op de laesie, 1,1 <lal wel ten overslaen vanden opziender san gemelte can- dangs, mits dat voor den verkoop van yder buffel Bad moeien berden bctaeld 1 4 rd\ voor 'slleeren geregtigheyt, sullende den Lamelle opziender valide Lreri leerde randailg> l'iel alleen

gehouden syn, telkens als een Imllellieesi verkogi wml, i « U,. mei ren hraudysrr. waer in hel wapen van Italavia is • graveert, op de hoornen te tekenen, maer t»k pertiiienl boekhouden. di»or wien de koop en verkoop is iresehiet.

Dog is wvders len upsigle der herghvolkeren, die te verre v«'m deze marklplaelsen syn wooneude. \erslaen te nrdonneereii. dal de koop of \erkon|iinge van gemelte draagheesten \oori- h ii sal moeten _ es< 'hieden in presentie van hel hoofd of den '«'gent van het ilistrirl. alwaer miKs niogi komen voor Ie Vallen, die dan ook daer van helioorlyke aenteckeninge sal "loeten honden en aende koopors dier beesten, naer belalinge WUl boven gemelte gercgtigheyl, Ier hand bellen oen briefje, xv-'ieriii de naeinen \anden regent en den kooper slaen geëxpres- s«*erd, om in hel afbrengen aende respeelive eandangs vertoond ,r werden. op pene, dal die gene, die eontrarie dese onse M,,dre sal hebben gedaen, sal werden gemuleteerd en gestraft ,,,,,t soilaiii-v penalitex len. als hier voorenstaendc aengehaelt.

En opdat van niemand eenige ignorantie kome te

l,|vl»'ndrren. i> mede \erslaen desen. na desselvs pnbliealie.

alleen inde Nederdoylsche, naer ook inde IWeytae, Ghi«

en Javaense laele alomme en wel speeiael inde hovengem.

^andangs 1 doen affigeeren, mitsgaders beyde décollegien van ÏWÜtie deser slede, g<*I\k mede de raapeciive efficieren van

258

1730. D. DURVEN.

deselve èn wél insooderbeyl den Ikwcii gemdte gecommit- teerde oppereoópnian, David tadreas Slier, sonder nnderseheyd van |»rrsuniu;n nf jurisdictie le reemumandeen'u en aen i«i

hfvrh'M. op do executie van hol geene voors. stael hohnorUk lé letten en soiuler connivenlie of oogluykinge legen s de i «>i nra ven teurs on overtreders le procederen, soo het behoort

1 April. li'i^H'luhihiitif, dai Diakenen op8Aprilt73fi

openlijk verantwoording hunner ijestieover lTt21> zouden doen.

\ April. \ frliiHUjunj van de jaavli/ksche premie voor de klerken ter (ienerale Secretarie van 200 Int »()() rijksdaalda v

In 1G40 « * I* HUT was de lleneriiiü hegomurti mol hol uit -

reiken «lier premie, toen, buyle» «lm gesworen dereq?, hél aanla) pnini>lon niel moor ilan 12 hedrneir.

In 1730 was hun aanlal verviervoudigd en tl»' pivmie dientengevolge hy uyhlooling soor sohorlyk" ireworden.

17 April. \ Stbod tegen het weiden van beesten lamjs n/tenhare un/cn.

Alsoo niet jegenstaomlr oAse gerenoveerde ordresenbereetén

h\ hol sevende arlieul van hol placeaol \au dm iSr" Dceom- hor 16SÜ lang< hor meer ondervonden werd. «lal voolo haal-

sugtige en ongehoorsamc iogesetenen deser oolonie zig mei nntsion op 0.011 onheschaemde on lioontiouso svyso hunne paer*

den, kodieestmi, bnflels, varkens, bolken, schapen, etc. los en sonder loesigt te laten wyden en graesen langs 'sheeren |iuhlyri{ue wr-on, waerdoor de irnede iniresoieneii voel schade

a» n hare landen niet alleen wordt loegebragt én ook ree] malen de passerende, menschen door stoten als andersints werden ireledoei i. niaor dacr on boven nok de rivieren komen le ver- wijlen door hél leggen in dosel\e endo de wegen doen inkalvon en bederven, sou is'l. dal wy, daerlegens s»»o veel mogelyk

1730. D. DURVEN.

willende voorsten, bj desen wel expresselyk ordonneren en heveelen. dal niemanl. van wal qualileyl nf conditie hy ook soude mogen wesen, sal vermogen eenige paarden, bullels, koebeesten, schapen, Lokken, varkens, etc. mei ofsoiuler wag- wfcn te laten grasen of weyden op 's heeren publyr«|ue wegen, ten eynde daerdoor mag werden voorgekomen alle schade aen den aenteeld en progenie der niocrbesie bladeren, die lol voed- BÖ \ . 1 1 1 de zydewornien domme op \s Heeren publycque wegen swi of nogh staen aengeplanl le werden, op verbeurte niet alleen van desel\e heeslen. maer daer en hoven voor yder l»eesl, dal sodanig bevonden en aglerhaelt sal werden, voor dd eerste rey«e thien, voorde tweede naad twintig rd\ beu beboevevan

geeneii. die de aenhalilige s;d hehhen geilaeii, en de dia- C0Hye armen deser Slede, om onder desel\e Ie werden verdeelt, • n voorde derde mael op arbitrale correctie hoven de vergoedinge •lei schade, die daer duur. '| s\ aen lirl algemeen dan wel PW liculiere ingelanden, ^al wesen veroorsaekl .

En opdat van des.- onee ordree en bevelen niemand eenige ■glioraillie kome i< preleudeeren, soo hebl>eii wy mede ver- slaen desen onsen plaecalen. na desselfs piihljralie. niel alleen

in de NederdaytsiD, maar ook in de Maleytee esi ilhineese tale ;domme te doen alligeercn.

Gelastende en bevelende dien volgende de heeren Heemraden &Ver de BaUviase "inm.'laiiden ende respeeliveoiricierensonder "nderschevd van jurisdictie en alle andere, die het aengaen '»ag, np de executie van dese onse ordres naauw reguanl te '"'lorii. le doen letten en te helpen hesorgen. als..., w\ sulkv M»l hesurderinge vandeu zyden teeld, landbouw en beste deser ' 'donie in *l gemeen en dcsscllFs Inwoonden in 't hysouder s,Manig bevinden Ie behooren.

25 April, //(•/>//////ƒ/, dal de ordinaire, rerfjader'nnjen van den llmid run Indiê zonden tjehnmlen warden des tHngsdaf/s en des Vrijdtiys, in den vwiniddmj.

Sedert 1 1 Octobcr 1650 waren die vergaderingelf des na- middags (»naer noene") gehouden.

260

1730. D. DURVEN.

De argumenten vunr *lr versrhikking waren: »dewyl den »ogtendstnnd. vonrnamenll\ k in ilil heele rlimaal. daer !«»••

\r\ heqnamer en een yder als <],ui wel uedis|M>iieerder IS »t<M hel \erriglen n;ui den diensl. Iui\hii dal het ook niel

weinig sal slrecken lui l^^i 1 1; i k «Ier leden deser vergadering oom ten lyden der depecbe \an schepen rf hy ander.

in. ni-\ nliliu wri k. wanneer dese byeenkomsten wai langer »aanlo«i|»eii als ordinair, de saeken by dag te konnen verlun-

delen en afdoen, sonder geineninndeert te wesen van hel

kaarsligt, gelyk deselve wormaals zyn onderworpen geweest

«door hel sehielyk xallen van den avond."

23 April. BepdUngt dat de Vendwneestev het ordinaire salaris van 7)lrl rd\ per eenlo" zonde genieten rooi

het vetkoopen van goederen der Compaynic, welke op

publieke vendutie a had prir moesten verkocht worden, mits dat 'Ion ook voor de yoede hehdimje der vendu- ïH'nninqen sol moeten instaan en verantwoorden,*

April. Ijlst om alle aankomende schejten ayt de specer;/en>hitnlru i Andion en lianda | illieo en :al.r •soiuler het minste uytslel, na hare rersehi/ninye hier [Batavia] ter rheeilc. Op het ullemnauwkenrinsle te *laten visiteren door den Water- fiscaal, nevens twee «gecommitteerde leden uyt den aylb. liaad van justitie, "geassisteerd van tien Secretarie en Deurwaarder ran dal llalleyie"

Deze lasl werd uitgevaardigd, alson men niel genoeg kmide

waken tegens dc listige diveryen, die omtreul Gomp1 dier- »baare speceryen werden gepleegi.

Alle kisten van de bemanning der specerij-schepen moesten ■onder het ooge" van den Waterliskaal. en/, worden geopend en niel alle mngelvke »\aelihide en naait wkeiirighevl idoOTSOgt."

1730. D. DURVEN

»Tot fOorkomtnge >an qua«l<* praelyken en <li verven, die • l»y hel ontlossen der voorn, schepen (tonden kminen werden "Lre|ileetnr\ mnesteii il< hewusie knen. na gevisiteerd ui in

nrde hevondeu Ie /.ijn. o\ «m1m.il: I worden naar hel Admiraal- BCbip, » tlail wel op eene der naasl langelegenr sehepen,

omme ahlaar in bewaring te Uyvea tol tjd en wyle de "ineenn. 8peC6T> sehepen zullen wesen ontlost en aiulermaal ^e\isileerd fluor ilen Walerliseaal en syne hediendens, soo ■als «lal lot heden in gehruyk is/'

28 April. Eed-formulier voor de Keurmeester* van ijoud êk :ilver.

De keurmeesters inoesleii lieloven ril zweren llUII ainhl Ie, zullen vervullen Oféroenkonislit: de hepalingeii. vervat in de inslrocliên van 22 No\eml»ei 1687 en 14 Julij 1668.

Zoowel hel eed-formulier, als hel plakaal van 6 Maail 17.ï() uioeslen achter de Balaviasehe Slat uien gevoegd worden.

10 Mei. Hr/mUm/. dal de - roll-dai/en" van den liaud van justitie te Batavia gehouden zouden worden eiken Woeri*dag<

Vroeuer wa> Dingsdag de daarvoor heslemde dag. maar wegens het hepaalde o|i April 17 .10 en in verhand nul $ omstandigheid! dal de President van den Raad van justitie de vergaderingen \an »lf llnoge Ue^ering moest hijwoueu. hesloot de Ilaail zijne roldagen te verschuiven.

lti Mei. Ite/mUiia. <lal IUtndoem% Söétiwdang en I*u- raliamoenl juini sorteerden onder Batavia.

Vroeger stonden deze regentschappen onder den Resident

Cberibon.

Hiertegen hraglen de Toeinenggoeng Angga di lledja van l*«ndoeng, de \dipati Soemedang en de Toemeiiggocng Taime

161

1730. D. DURVEN.

Haja van rai\iK.4iii«M>iiljtiu^ bij rekest he/.wareu ui en wel

o. a. op grónd van »d6n al te lastigen diens! in debesorging »van dc gewone manschap lot hol kappen van riemhouien.

»als andere diensten h r Imlresse lol dheribon." Dc Regering erkende, dal »iol beswaarnisse der volkeren

• van gein. dislrieleti niel vveynig rmilribueerl haare \er

•algelegeniheyi van Cberibou, werwaerte ooi rite whaeren,

• in die landetreeken vallende peper, oattoene garens indigo, Tollij boonen. elr.). niet dan mei veel mocyle en kosleu

• aldaar kunnen werden aangebragl dom* draagbeeslen."

Zij bepaalde miisdjeo : 1° dat alle haar onderlinge geschillen" voortaan lè Batavia

touden worden bedecht I 2° dal de bewonen van genoemde regentschappen ontheven

waren van dc verpligling lol hel kappen en vervoeren

naar Cheribon van >riemliouh -u. eie.;" 5° dal /.ij mei eigen praauwen hunne produrteu langs de

rivieren Tjikaho en P&manoekaii naar Batavia. Ier leve-

ring aan de Compagnie, konden afvoeren;

4° dal eehler gehandhaafd hleef hel bepaalde op li Januari) 1750.

15 Mei. Toekennimj non de i>redikanten run den rajtj na de regerende vn vóór de aftjajane of iwd-Schepenetot nul bepatitigi d<ii deselve in regten niet vutten fce- fnrkehjk wenen door Int/den van minderen /"»</. «zonder roonftitnnh\ rersotjh' en Ueeuoinen venio mjcmli.

Ueze bepaling werd gemaakt ingevolge de generale missive

van Heerefl X VIInrn van IS Augustus maar heeren

predikanten namen daarmede geen genoegen, omdat hun l»\ •parlieuliere l»\ eenkmnslen gewnnnlyk den rang werd ne-e- \en aaasl hel opperhoofd van het generale zoldy oomploir ende dus hoven zodanige leden van hel üollegie van Sehe- » penen olie andere dienaren, deweleke van een minderen

• rang /.vu."

1730. D DURVEN.

►Om ilfsr verdrietige rang strot Lusseben de geesté- lyke en wereldtyke dienaren eens Böaal te beslissen eo

°haer l*>rw . goeoc \erdere aanleyding Ir geven firn haor

»zelvs met hei formeeren van schrifturen Ier saake le pyni- ^• ii rn iiihln hand dese regering dan wel tic hoog edele heeren meesters in liet vaderland daarmede lastig ie vallen,

&00 als dat te meermalen op een onbeschaamde wysc is gedaan", hepaalde de Regering den 29?u'n Junij 17T»0, dal

predikanten hij particuliere hijeenknmsien zouden behouden

•i' ii rang naasl het Opperhoofd van hel generale soldij-Kan maar hij puhlic<|Ue en solemnele hegravenissen desclve »le doen plaatsen na den rang, ten desen opsigte gestatneerd "door de hoog edele lleeren XVII" ,n."

In Jannarij 177)2 was alweder noodig uil te maken, welke

begrafenissen publiek eo solemneel waren, omtrent wrik

punt di' Regering den v2.)Un dier uaaud hesliste. dat puhlieke

eo solemneelc begrafenissen warm de begrafenissen van leden dei Booge Roering en van hunne familie-leden en nabestaan*1 BOU in den eersten graad van de opgaande en afgaande linie, •dal is ouders en kinders. sonder eenige verdere extensie."

15 Mei. liejHtlimj, dat aan repatriërende krankbezoekers morst worden rerleend eene kerkelijke attestatie weijens hun fped etnn parlement in leer en leren."

Zolkfl werd bepaald naar aanleiding van de missive van lleeren XVII" !1 van IV Augustus 17*21).

lo Mei. Lust op tien \ aler-jis* tntl In t ZOOQ&iMtHde rijsl-srliijt. hestennl Voor de Kanji de yaetle //ooy>, naauwkenritj te insj.ntrren en telkens ran zijne hc-

vinding een srhri/ielijk rapport aan de Regering in te

dienen.

Beeren wil hadden alweder geklaagd over het overladen e Batavia hunner schepen met particuliere goederen, ten

264

1730. D. DURVEN.

gevolge waarvan hel Kaapsehe provisie-schip »SaxcnburgM was vergaan

1(5 Mei Vérbod voor den Hniamts, hm leekcraad *tc

JisjMtnrrrm ovcv dienaren van </e hnglen-eoinploiven/'

25 Mei. Afschaffing von de gastouden of collaimns". getvoonlijk gegeven t$n huize van dm (louvevneur- Generaal <*i> de twee Zondagen^ volgende op de viering van Jakalras verovering, Ier gelegenheid van de bèr vestiging m bccediging van nimiv verkozen Wns- meesh rrn. (lointnissarisscn van kleine en huwclijksi he zaken mei tneev andere Iwdientens van een minderen aanschouw \ alsmede van officieren der schnlterij.

De Regering achtte die »coDaUons" aiel noodzakelftk en Terwacbtte door de afschaffing daarvan bevrijd té tutten blijven • van veelc, ilaer uyl voorlvloeyende iurommodi teilen/'

50 Mei. Maatregelen legen particulieren handel.

Te méérmalen en nu weder door den heerc Gouverneur Generael gesproken synde over den optdenten en aenstootely&en aenbreug van ;illiM*li.imlr soorten van lywatea, {wphioen en andere coop- mttóscbappen mei 'sCotnpt. schepen uyt je wester comptoiren

van Iiülta. speciaal llengalc. Gornmandel en Souralla. onaeu- geaien de gestatucerde penalileylen. onlres en mlnliit im irirms

aboleken pemitieusaij particnlieren handel, sederl eentgc

jaren lol mi mukrlxk»' prejuditie der rnmiucrrie vandr uem. tliaatschappy is gedreven <>|> een Stoutmoedige en onbeschroomde

w\sr. warrvan de poUkqu^ vcndiiiini, gehouden voerde

wnonhiiN srii van desr t-n -renr iniii-selcnni. in hai*ro resprclivr qualileylen van L'cuiai:( ii:dms tier dicna<?reii van de voorsz.

oomptoireni door den stads vendumeester, Ever! Lanius, en

dal wel op alsuleke dagen en lyden, als wanneer de Gomp'

1730. D. DURVEN

in>i:r|vk> dixrisr Ivwalrn lm drsrn r,ix|rr|r ;irmle rnnplirdrn

qnam op i«' veylen, dog by uon-rompariiir derselve ham*

vendutie moeste slaken, konnen slnrkr.ii tot oiiwraekbare i ge luy^en en hewysen. alsehoou légCttU desr lirrnlirusr mnrsrryrn

na vermogen wierde geweekt ed soo mede tègens den par- ticulieren aenbreng v$n amphioen door de Kngelsen. het sy direct doer de simei Sonde, dan wel nel ingehuurde \arr-

'mn -ni over Malacra. na di< mi geui. \ 1 1 l'.dr|he>t verklaarde de respertive officieren dér justilir rontinucel tr adhorteeren tot het belraglcu van liun eed en plitzl in hrt aenhalrn en «onlisqurmi van allr sodanige goederen, dog «lal al egter rr- varen had, hoe hctsclve lol nog toe was geweest van weynig vrugl rn over snlx. na een scriensr overweging van do. mid- delen, die wd bef bost tot weiringc van tlesrn vuylrn handel BOitden konden wrnlcn in hrt werk gesteld, hoven en behal- vrn degene, die reeds in praclycq syn, Ier sarkr < l • * 1 1 oflirirr vrrltyls door mau<| nemen t van hewysen huyten slaat is dese «•n geene voor den regter fa kénnen overtuygen. nodig geoor- deeld drii vendumeester, niet allren Ir inlerdicecren den ver- koop van lywatrii op al snlrkr dagen, als d'Comp' darrvan

tonditie bood, meer ook aDe de nchipperéj beeebeyden op zoodanige scheepen, als bereids syn aengelegd na het west er gedeelle van India, ofte degene, die n;i desen sullen wrnlrn aoilgelegd, speeiael tr drser vergadering voor Ie hoildrn rildr Nhglig te marken de swacre stralle rn penalileylen. b\ de siicressive plarralrn gestatuernl legens liet dryven van par- ticulieren handel, met verlooninge, dal. men als ten overvloede her lieden nogmaeb ratte wel serieoselyk bedde willen waer- ^houwen rndr interdiceeren ilen arnhreng van particuliere bande! whaeren, 't sy kisten niet amphioen. parkm m«i lywalen

we andere, hord uiige benaming desclvr moeten hrhbrn ofte in hoe geringen o;ii mlileyl drn arnhreng mogtr beslaen. rndr deertq ook wd speeiael *'ii in 't hysonder. dal <\ 's (lomp"

keeidyfce scheepen niet sonde brbbrn te belemmeren met ^igerhande beeld goederen \ ;i it groot e volumen, nogie yjg deselve op de respeelivo comploiren trn vervoer narr lirrwarrts

1730. D. DURVEN.

te laten opdrinp n. BOlider die goederen al ten eersten hy lnmm- aenkomste alhier oen le geven ter belmorlyker plaatse, Bp pene van, bel contrarie doende, (herover aboq wel, als

over den aenbrcng van eyge particuliere handel wharen, löel

alle rigeor gecalangeeri] ende gestraft Ie sullen werden.

2 Junij. Afschaffing run </c huUengemme vergaderingen van dm liaad van Indië op de tuve Zondagen* volgende op de viering van Jakalras verovering, lol hel bc- eedigen run de nieuw verkozen Coüegiên, Regenten, enz*

Die vergaderingen schenen alleen ingesteld Ie zijn »ten

•gevalle van de gastmalen," welke daarop pbgten i«' volgen. Zie bij 13 Mei 1730.

Voortaan zonde de bceedigiug plaals hebben in de verga- dering. \n|gcnde np die. «wan* imie de dispositie bevOOreÖS «genomen is."

G Junij. Verhooging van % i tol KÖ rijksdaalders <? maemds run de loclagc voor huishuur ten béhoew run leden der Uoiuji llojerinti.

/niks geschiedde onder nadere goedkeuring van Reerai

XVII0". van Wier »generensheydM de Indische llegeriiig niet anders dan eenc goedkeuring verwachtte, welke dan nok bij missive van 30 Augustus 1732 is verleend

De huurprijs \au woningen te Batavia was namelijk zóó gestegen, dat «deselve mei de voorige tyden altans niet is »tc compareren en hel tegenwoordig genoegsaam omnogclyk m's VOQT dien gelixeerdcu prys [24 rijksdaalders 's maands] •een huis* Ie konnen magtig werden, waerinnc een lid deser ■ vergadering sonder krenking van het fatsoen deser regeling /niide konnen woonen."

In 1730 wist men niel mecur, wanneer oorspronkelijk de

toelage was vastgesteld.

1730. D. DURVEN.

lo Junij liepnlimj. dut de nfnezufhtid run eeniije le<h n uil dan Raad run justitie te llnturiu bij het rellen eener sententie, wuurrun nrisie werd Vérzocht, den roortffmuj der rerisie niet lam, n/OCÜ //"»<// beletten.

-7 Julij. I{ejiulin<j% dut men nuu :eher exumen (niet omsehrere)/ zoude moeten rohloen. ulrorens lift boek- houder Op een retour-sehij) te hunnen worden benoemd.

I>< /» bepaling werd gemaakt naar aanleiding van klacbten WUl Heeren WH'1", o. a. in hunne ÉUfigivti van 20 Auguslus 1729. over i(le onordenlclykc hehaudelinge van sommige 'fepatrieerende boekhouders in bet lioinlrn «Ier srheepshorken •en hei gecne verder hare direclie is aanbevolen."

30 Junij. Lust n// de bedienden lutujs Java -I noordkust ijeene ruurtuiifen. (jeluden met rijst, te luien rerfrehhen. te*Zt} VOOrzieH run behoorlijke jutssen VOOT llnturiu.

De bedoeling was -soovcel mogclyk Ie weeren en voor te 'koinrii ili» vuyli' monopoliën, ilir Isederl eenigen hl Ier ■onlsligiinge veilioniefl /mi 10 dal nodige voedsel, lol grool 'QOgerieff der gemeente."

3 Vuyic gewinaoekers [volgens de Indische Regering], 'i kj I Shineesen ofte iwlf iMkyf*, dóftr •bttytensporigea

•Vervoer" van rij>t naar plaatsen huilen Java duurte van W graan le Batavia.

De slraf op het niet medeiiomeu rruer pas naar Halavia

W,K confiscatie van vaartuig en lading.

Her conirnlrriri ', dal de vaartuigen deuoverwaJ niei hadden ^gedaan, moest van alle verl«*rn<i, passen naanwkeorig ^teekenirig gehoudep en die tónteekoningen v.m iij«l tol

m naar Batavia opgezonden worden Ier eonfron lering met <lr ï^'iM.t.s \aii den Room le Halavia : ook om, hij terugkomst ^ei% vaartdagen op de plaats, waar de pas verleend was, na

D. DURVEN.

te gaan, »off op dersrlver passen wel geuoteerd slaat, dat »ayÜedeo alhier [Batavia] zijn aangeweest mei de daeria • vermelde lading."

\ Julij. Ilepttlimj. dal bij hei verbenen van gratie run

de iloothtm/ de leden m den Raad t an lndiè\ die ah

regters in hel proce* hadden tjezelen, niet medestemden, maar nel (die overige % ovdinaive en twtva-ordinaire leden van dien liaad, aetneel sessie hebbende."

Bij de verkiezing van « en (i<»u\einrur-(ïeneraa1 • »f" van ren lhrn Irur-generaal, alsmede hij liet maken van oorlog of \rnlr. was het «gebruikelijk de extra-ordinaire leden in den Haad \an Indir te laten mrrstrinmrn.

in het geval, naar aanleiding waarvan deze bepaling is

gemaakt, was een extra-ordinair lid geweest president van

den Raad van justitie, dir hri \mmis liad geveld, en een ander extra-ordinair lid eerste adjunrt-reviseiir hij de revisie van hel vonin .

11 Julij. Hepalintj, dn! tdwie :ieh in Sederlnntl vota eenigen tak van dienst had laten aannemen en in Imliè ongesehikt bevonden werd, ah een •onnut snhjeet" met a ff/esc lire ven (fatje ten spoedigste zonde werden

teruggezonden*

Deze bepaling w;is in 1750 niet nieuw, als bei tisteode op eene aanschrijving van Herren XVHnrn van 12 April 1 656.

21 Julij. Vaststelling ean een eed-formuliet rmo' de translatews in de MaleUcke en favaaneche talen.

ür [legering aehlte ile herediging dier lianslatcurs nóodig, onidal •veeltliaéls Kieken van de uylterste aengelegentlieyt.

1730. D. DURVEN. £0$

z«l\s tli ^roolsle nelieyinen''. Ier liuiiiicr kennisse moestrii borden gebragt. Hei formulier toroM niets bijsondeift.

til Julij. Toekenning wm //<»// ///<7 bemuna (/(in hél

honfil ran l\t!mi>i>inj hahror ltuilen:or()).

Zulks geschiedde ontme denselveo aldus le distingueeren ■van andere officiers."

-1 Jnlij. Verbod tegèn het afgeven non 8ort&rmg

brief jes" d<>or luitenants en andere inlandseln' hoofden te Balavia en in het ressort dier stad. Lttst tot het uitreiken aan eJI; inhindseh ingezetene van een looden penning, »roor i/der natie van een Injsnnder

merk." — Itefialiiuj. dut hinderen van inlanders behoorden lui de natie van hunne vaders.

Ten iwxolje van hel verslapte lne/k'1 op de versehillemle ■nlandsehe natiën, te Hatavia en in tien omtrek «lier plaats vroon- Wutig, waren « »| » nieuw allerlei ongeregeldheden ontslaan.

Meni" inlander was in het hezil bevonden van twee en

meer isorteering-brïefje9", waarvan hij ïich bedieodé, soo

*t hem behaagt en I »r>l in zvn kraem te pasl koml."

~1 Julij. Toevoeging van een adjuuet aan den eersten geztyören klerk ter generale seeretnrie.

In name van dm ■■•nniiieslair van het schryf werkw W9L ;,l^veder nor/aak van ile/e nilhreiding van hel personeel Ier

generale secretarie

^UgUStUS* 9epeÜng% dat aan de ifet/uali/ieeerdens" en aan de weduwen van predikanten, in plaats van brandhout, 5 ri/hsdaalders VOOT eiken radent looit,

WdatOp tij nat lotdden ouden Wtuden verstrekt.

1730. D. DURVEN.

Schaarschtti van hrandhoui was oorzaak van dezen maal-

legel.

Belioonlen hel kasleel bid de Itcgeriug Ie Batavia een brandhout-werf. ouder loe/jgl \an een »houhuandadoor."

tili Augustus. Ilejialimi, dat alle inlandsehe en (Ihineesche vaartuigen te Katavia moesten warden fórépisi reenl.

De praauwvorrders warm «al voor lani» i-esusperlerrd

'geworden van seer gruwelyke bedreven en gepleegde schelm- »slukkcn omlreni «Ir passanten, alsoo sedert cenige jaren ■ verseheide mensehen zyn aan ren kant geraekl, die mogelyk door dese moordenaers. mn de wille van haer hy hebbende «^ehl en goed. op een elandesl ine wyse zyn gemassacreerd en «over boord geworpen ofte andersinls mn hel leven gehragl."

Tol legcniraiiL! van dil Kwaad bedrijf bepaalde de Hegering. dal geroniiuilleerden uil liel tlollegie van Srhepenen. len O* 6f- Staan Wl Uailluw en Landdrost, alle praauwen. na genummerd h' zijn, registreren en jaarlijks (weemalen de juistheid dier registratie nagaan morsten.

l)t bedienden aan den Hoorn inoeslen alle in- en nit-gaande praanwen opjrekenen.

Op slralfe van verbeurdverklaring der praauw, »milsgader> arbitrale correctie'*, werden de praauwvoerfeni gelast zieh, bij hel varen naar de reede, aan den BOOB) aan te mehlen en verboden mei eene ongenummerde praauw buyleu le »>koinen."

^2(1 Augustus. Bekend inukinti , dal de Ituiten-veyenlen van hei L(i:mus'huis openlijk veruntwunrdiny hunner tjesiie zouden doeik

9 September. tiUsehrijvimj van een alt/emeenen rust-, dank- en bede-drnj weaens hel aanstaande vertrek eeuei retour-vloot

1730. D. DURVEN

II September, Vernieuwde afkondiging vandeplakaten van 7 November 1712 •» Sepleübei ITIi». 27 Söp- tmber 1717, 27 Jtdtj 17 IS ,>// 10 ./,///ƒ I72:>

betreffende de "ihuysraerders."

IS September, Bepalittg, dei de *vi$ite99 van d& schepen ter reede Malaria zoowel run de aankomende^ als raa de vertrekkende) moest t/esehieden door den Wnler-fislmuL lm overstaan van twee leden uit den Raad van ju9titiei

«ieder ri/s In/ het lot daertoe te eommitteeren. " Uil voorschrift, afkomstig \au lleeivn Wil0,11. iii<m*sI «lifiirn

de dadelyke weering ;ni particulieren handel, die sop •grollelyk in swantr gaal."

<>or 1 1 1 1 1 1 1 1 * * e\lra-llini'ile mouil aai) de U; I < U 1 > I r i !♦ • 1 1 i'i'll

o

'Jfeedelyk salaris, Belfetol 10 guldens daau.s" worden toegekend.

Ue in lading liggende schepeii moeslen vooral lii^rlimdeks Worden gevisiteerd. Aanleekenini: mooi wonh'ii irrlmudiMi Va" «1 t*i i diepgang der srlie|HMi hij hun vertrek, van welke ',a«leekeuing de >elii|i|iers eene aul heul ieke kopij kregen.

De Water-liskaal óf diens substituut moest mei eenige gc-

,0nnni| leerden de \erl rekkende schepen -lot op se»'keie hoogle

"Mivoyecrcn o(T wel na hun vertrek nazylen om Ie onder* •slaan oll Ie heiellen, dal'er onderweeg geene particuliere "Kottieren worden iugehragl/' Zij moesleu 'iiaanw reguard" nemen « » | • ile particuliere

*hepen, bij hei vertrek van Compagoie's schepen tér réede

1,1 lading of zeilree licentie.

Toen in Juni j 17Ö1 de liaad van jiislilie mei deze \ ■

^'"üh'ii in wetenschap was gesteld, had die Raad daartegen

N,''r hedenkillgen, welke de Indische Kegerillg op de \ uitende XvÜze trachtte Weg te nemen.

Boe verre de vertrekkende schepen ►gecöavoyeei i" zouden '""'''•'n worden, liel de Regering aan de discretie11 vat) den Haad „vu

11 1

1730 D. DURVEN.

Hel salaris zonde I weinigen voor de lede» van i!*mi Raad f 10. en voor hunnen Secretaris ƒ 5. — itegens heele en halve dagen, nadat de commissies rerre ofte naby zyn." De -\isiir,% ;m vertrekkende schepen moest gesehieden.

•wanneer deselve nog ledig en in gereel he\ I gcbragl /yn om

• han' geprofeteerde ladingen le onll'angeii, mitsgaders nae

•hel volladen van deselve. "

Merkwaardig ist dal de Uegering nverigens den Itaad van

justitie naar Beereu XVIInen Dierwees lol het verkrijgen \an

«nader onderligt."

Merkwaardig i< ook, dal in Augustus 177*1 de Raad ;m justitie pertinent weigerde met den sulist ilUUl van den \Y;iler-lisraal. dien de llaad. op grond van de Statuten van Balaxia, boofdsitlk: geweldiger en eipier (deel I, ldadz. 490),

• geweldiger" betitelde, de visite der schepen te doen, als strekkende i « » t deeliüe van den luyster der j usl ilie/*

Wal de Uegering liie.rlegen onk aanvoerde. Inrit llinesl /|| toegeven door ren adjunel-waterliseaal aan Ie stellen, wiens

red den \9 September !7r>i werd gearresteerd. Ilii de resoiuiien der Hooge Regering van 8 January 1750

blijkt, dal nuk in Bengalen de hier bedoelde visite plaatshad, he leden uil den llaad \an justitie aldaar deden de \rrlrrk- kende srhepen uitgeleide lol ;ian de monding .m dr (ianges.

In Fébruarij I7."2 is Se •visite*1 aan de dienaren der Compagnie Ie Makasser aanbevolen.

I ) September. Miiyliyinii njt de Indische lleijeriny, mei de vereysle, omsigliylieijt tê werk gaëtide", te laten drukken <ill<' dodanige schriftuuren, die geen sa rekfêes en veel sehryvens vercyswlten.'

\l> Sepiember. UrjmHmi% dut qeinmndc Chinezen, die

mi, ir China wilden lerwjkecrcn, verjdiyt waren hutm vrouwen en hinderen mede Ie afmen.

Dit voorselirill is afkomstig van lleeren \Vllmn.

1730. D. DURVEN.

15 September. Itejialimj, dat de groote geldkamer Ie Halavia eenmaal \v jaars moest opgenomen en daarvan eene staatsrekening opgemaakt worden.

hit voorsrhritï i> afkomstig ran Heeren XYIIa|,n.

S October. Last op het (lollegie van Schepenen »gcene opdragten van landeigen te doen als van de geene, -die hevoorens door de geswore landmeeters op nieuw 'tullen zgn ifemeeten."

De iMMlnrliiij; WIS de «Waere lieli'Mtlill^rn" op * 1 1 • kon|i- ril

■■igendoms-lirieven Ie kunnen aanleekmen.

De Regering wegde echter aan bare bepaling • l« • danrak toe, dat «iiiergelyke meeHngen niet tekkenti l»\ reriroop, mier

eens voor al zullen helioe\en Ie gesrliieden, (en waere zuh

•üi der t x « l nader en anders door deee rergadering mogt SI t rilen besloot rn ënÉB geordonneerd. M

~>l Or.tober. I te paling, dat proeeduren over aangehaalden °l*ium moesten geschieden voor dm Hand run justitie.

De Regering was van oordeel, dat dergelijke proeeduren Met behoorden As baset van den barster refter", «mulat /,i golden *eeii whsre van contrabande. In dewelcke «l'K.

•Cotbp, negotieer! en waerall den invoer aen alle ew een •ygelyk buyten deselve speciael is verbodtt."

November. Magtiging op het (lollegie van Heemraden, ten overstaan van twee gecommitteerde leden en den sca retaris, schuldbrieven en Meeningen op raste gwderen

ten behoeve van het Goltegie /<• passeren.

D»1 « •ll»MMiiradens-k«'iinissett#l verkregm dientengevolge even- Ve«l »(H)£fiequr gdnuv" als de Selie|NMi-kenuisseii.

ftKKL IV 18

274

1730. D. DURVEN.

Aanleiding Int dezen maatregel L>;»l de nmstandigheid. dat

Ie (legering zich wenschie i« ontdoen <m de verpiigting tot het uitbetalen van renten over zeker kapitaal, onder haar berustende en aan hel Cnllegie van Heemraden toekomende.

IV kapitalen van het arm- en Lazarus-huis 56.000 rijks- daalders) en van Weesmeesleren (l,457,366'/4 rijksdaalders) kleven a depnsiin hij de Regering.

5 November. Opdrutjl op de officieren van justitie, zoo (tinnen als buiten de stad Itatavia, nacht-briefjes te rerleenen aan de i>uchtei - run de Krawaiujsche visseliertj.

lii ' inraden maakten hierop aanspraak, maar. volgens de Regering, ten nnregle. Verg. 19 Janna rij 1717.

Iw2 December. BepttUng] dol de rerjunhtimj van hel aan de (éOmpatjnie \s schepen te leveren vleeseh voor drie jaren zonde worden opijeveild.

De Regering verwachtte van dezen maatregel, dal de verpachting »daer door meerder snude komen te rendeeren."

*2 December. \ er meerde ruuj van het aantal penna-

Hettie" predikanten bij de Nederduitiche gemeente te llatavia van 6 tot 6.

• Door een gezegenl accressemenl deeser ootonie" was het aantal lidmaten belangrijk tnegennuien, mitsgaders den dienst der leeraeren uvl dien Imnlde merckelyk verswaerl «geworden.'*

15 December. Ilepalimj, dat de ilheribonsche ko/fij even daar betaald zoude worden als de kofjij uil de Prc4tnijcr en Jakatrasehe bovenlanden.

1730 D. DURVEN

275

Voor beide soorten gaf derhalve • l « * f.nuipaL'uie 6 rijksdaalders 9» pikol.

2:2 December. Magtiging op den Haad van justitie één of tneer van de jongste adjunct -reviaan ren te excuseren, wanneer in cas van revisie, door afwezig- heid van één of meer leden van den llaad van justitie, »dc egualiteit van stemmen, in het afdoen gercguirecrt wei dende, tusschen de leden van den Raad, » die de sententie hebben gewcscn, en de regters, die door -de bootje overighegt gedelegeert zijn, vcrbroheif werd/%

? Deceniher. I erpachting van de «generale en gcmcene" inhomslt'fi van de >tad llalavia voor 1731.

? Instructie voor de sehippers van de se kepen der 0. ƒ. (lompagnic.

Ken gedrukl exemplaar «lezer, van Heeren XVII,l,n ftflffttmtiffl distractie is le Middelhurg in 1730 uitgegeven, waarom ik <lie overigens \an alle tijd-aanwijzing verstoken instructie op

«W jaar heb geplaatst, — echter tonder voor de jtdstkeid dier

Plaatsing te kunnen inslaan. Zij luidt, als volgt:

1. Alle schippers sullen haar reguleren na de instructie V;m den hreeden ende particulieren scheeps-raadt. mitsgaders den seyiK randsoen- en generaleu artyckclhrief, die sy nevens dJlsi' inslruelie dickwils sullen resumeren en den voornoemden '•'lyekel-hrief den gemeene böote-gesellen, soldalen ende andere, onder haar gebiedt Maande, ten minsten eens ter inaendt ofte alle ses weken, voorlesen, op dat een yder daar van goede

keunisse hebben en ken naar den inhoud van dien puncttfe- 'Nrk mag reguleren

2. Sullen mede sorge dragen ende ordre stellen, dal het jfftod, vleys rit. Ie andere spyseu ofte goederen, die door

276

1730. D. DURVEN.

ouderdom ofte cenige vo-tiuheyd komitMi bederven, ter plaetse, daer men yolft-fii I Ih'viIi sal hehhen. verhiel, hersouten ol herpeckclt. »i: I fiulf wederom tot een versehe lueli!

ende smaeek meinacht mogen werden.

"». hal de hoogboots- ende seliiemaus daer toe gehouden werden, dat dr schepen, na luiys komende, wel geslonwl emir geladen tno^en werden, op dal de kostelyke schepen tol grooten interest van de Compagnie niel wanladen na 't vaderlandl keeren; ten welken eynde sy-lieden Inssehen de scheerhouten ende aen *i hoort gaten sullen doen maken, om de storl-goedcren daar door heqiiamelyk in te storten ende de schepen wel vol te laden.

4. Alsoo de peper, noten en nagelen, vermits de lang- durigheyd \an de reyse, in de schepen veeltyds heet worden emle hroeven. sullen de schippers wel lellen, dal daar itme, tusschen ol' onder geenerhande koopmanschappen ofte goede- ren werden geladen, uiiiiiio hel noodwendig verderf der selver te verhoeden, maar dat de \oornoemde dry speciën, elk in een ruyin, apart geladen weiden; op poene van de schade aan die schippers mede te verhalen, die lie vonden sullen werden contrarie dese ordre gedaen te hehhen.

5. Ende op dal men weten mag, l»v wiens schuil soodanige schade toegekomen is. sullen alle schippers gehouden wesen van haar ingenomen ladinge cognossementen te leekeneii, daer in verklarende, hoe alk de selvc goederen geladen zyn, in hoe veel ruymen ende wal elek ruym is inhoudende; daar mede haar de schippers sullen mogen onlselmldigen. Ende sullen alle koopluyden. eenige goederen afschepende, gehouden wesen de schip|iers BOOdanige cognossementen al Ie vorderen emle.

nevens haai* hriexen. |»y verscheyden schepen over te semlen.

6. Aangaande de fardelen, pakken emle andere stuk-goe- deren, die in kisten, pakken, fardelen ofte halen zyn, sullen de selvc op den anderen legcns de rusmen van de speeeryen, sou veel doenlyk. gesloiiwt werden.

7 Sorge dragende, dal de kostelyke waren, ;ds zyde, iyde-la kenen, indigo ende diergelvke, soo naar in de middelste

1730. D. DURVEN.

277

hgeu geladen mogen werden, als daeolyk sal wesen. omatö

v«ui onderen niet hesrhadii:! ende vnn ho\eu d«»«>r «Ir lekkade niet verderven Ie werden.

8. De lyd ofte plaatse van verversinge sal slaan tot disjMisilie van den hrecden ofte dai'elykschrn raad : en >ullen geen DOots, Bonder des knopmans consent endekennisse. van 't boort

het land mogen varen; alles conform den arlyrkel-hricf.

9. De schippers sullen hesorgcn. dat, tot verhoedinge ende untdekkinge van alle cnnspiratien, de ronden in de respcrtivc ^hepen na luyd «I«mi arlykel-hrief mogen gedaan worden.

10. (iecn üordrrni. pakken of halen sullen gelost, geopent, °ï ook eenige tiinmeringe aan de schepen, sonder des koop-

il (ns consent ende kennisse, gedaan mogen worden, als hree- jw in den voornoemden arty kei-brief.

H. Sullen ordre stellen ende goede loestgl nemen op de ""'«legegeveii vivres ende victualie, dal do SOlvoniet alleeuelvk w<*| hewaart. maer ook na hehonren geschaft ende ^eoirhoirl w«'rden, in ronfnrmilê van den randsoen-hrief en ile lyste van

vivres; op poene, daer inue geslell.

12. [tem, dat hel huskruvl alk veertien dagen (ten langslen Benomen) omgekeert, ende geen w stoten sonder onlre, ook géi n

°ÖOodige, gedaan worden, mede np poene tikt ÜD den art ykel-brn !.

1% In I stellen van den cours, soo van dese landen &aar de linie, omme in «Ie hoehl niet Ie v. nallen. als van de Kaap. om spoedig "|> Batavia Ie kmucn, sullen de schippers *4||de shmrliiyden snrye draden, dal d'insl ruclie, dien aangaande den seyn-hrier gesteld, gèvolgl ende naargeknmcu vverde.

U« De schepen in de Oosl In. Men of onderwegen, 'tzy in Uyt- of weiler-revse mei den anderen varende, sullen de *°°pluyden van de selve schepen allyds heurt <>m heurl com- manderen ende de \lagge \«»eren. in ronl'oriuiié van den se yn- "rief, t'en zy over de vloote, op de uyt-reyse by de Bewint- Wdberen of op de wederom-reyse hy den ti«.u\ nneur ende Wdeo .in Indien, cenen expre^-n commandeur gestell is.

1 » Den commandeur sal alt\d in den Inreden raad pre-

*Meren ende, by gelykbeyl van stemmen, twee stemmen heb-

278

1730. D. DURVEN

hm. mitsgaders den selvou ra.nl doen vergaderen ende i>\ een roepnt.

16. IK- schippers sullen op baar wederfcgmste, ter verga*

deringc van «Ie Bcwint hebberen, rapport «loon van hare rnsr ende \ .ui alle 't gene sy lieden, gedurende deselve reyse. l;c- sien en. Ie genbserveert hebben, lol diens! , schade oflc bate van de Compagnie.

17. De schippers sullen <w»k niet alleen de predikanten en siccken-trooslers in alle hehoorlyk respect houden, maersor-e. dragen, dalse hy andere niet en werden veragt, geinjuricei i ofte in haer bediciiingo eenigSUU l»elel ofte verhindert, volgende den artykel-hriel . ende voorls goede ordre stellen, dat de da- gelykselie gebeden, des morgens ende *s avonds, en andere lihristelyke octTeningen op de Sondagen ende, als het gelegen komt, in de weke, geobserveeri en gedaan weiden, sonder lusschen de predikanten, veel min tusschen 'i gemeync volk. eenige disputen in 'tstuk van de. religie toe te laten.

18. By aldien de schippers of andere scheeps- af kryghs- overheden eenige occasie gegeven wert hy predikanten of siec- ken-troosters omine de selve daer over (e bestraffen, sullen 't selve met alle discretie ende voor al apart ende niet in presentie van %\ gemeene \olk doen, om haerlieder anipt en persoonen in geen kleynaglinge te brengen : tYn ware sy-lie- den eenige gooda&igC Openbare ende alle den volken bekende delicten ('twelk Godt verhoede) hadden begaan, waar o\er sententie ende exemplaire straffe sonde moeten gedecerneerl werden; in welken gevalle, als ook in alle andere sa ken, tegen s dcselve predikanten eodti >ieken-t roosters niet anders, nog hy -een andere rechters ofte manieren, dan lemens de koopluydon, schippers ende andere officieren sal gedaan, nog geprocedeerl mogen werden.

19. I)e schippers sullen mede helpen sorgc dragen, «la t si- niemanl van de ührislelykc exercitiën, gebeden ende oelfo- ning. bysonder op de Sondagen, absentere; veel min de sel\e gebeden ende Sondaags oeffeiiing met «honken drinken o| andere onnutle!\ke exereilien versuynie.

1730, 1731. O. DURVEN.

279

-0. |)i> schippers siiIIimi helpen besofgen* no haast als de Miepen in de Spaanse zee sullen zyn lïcknmcn, thit aen hel

volk, n|i de schepen varende. Livtlistrilnieert werden de boeken,

die hy de Compagnie werden mede ireijexcn, Miiiiiio die tot HfchUnge le gebruyrkcn. EnJe in 't scheyden uyt In lu n sullen alle il\ivrritrt' boeken, diese eeni^sinls sullen mogen lsrluvp hebben, in Indien laten hlyven, 'I sy aan de eomp- l°iren, daarse juiitrst van daan scheiden sullen, of aan de in Mand blyvende schepen, die op haar vertrek hy hun sullen mogen wesen. op dal mei de selve boeken, die de Compagnie N<H knineu if kosten, cenige -<»ed< vrugten onder het gemeene v<»lk limoen werden gedaan. soiub i de selve vriiiilcloos over eudc weder in de schepen te voeren.

ïl. Sullen ook neerstig leti.n. dat alle de amen en halve ;i,,ien olie, die in de respective schepen worden geladen, soo föl provisie, als mn in Oosl lndif*n overgelevert Ie werden, in 1 Bcbeepsraym in de bovenste lage voor de hand gesinu wt werden, de selve, wanneer de schepen sullen gekomen tfU mntreut Can&rische ofte Galm Verdsc eylanden ofte eerder gelegen- ueyt, boven te halen, daar uyt soo veel lappende, datse wan '■l^ven, alsoo de olie-vaten niet mogen vol gehouden worden, waar naar de fustagie, met sout-water ende sant gewreven 2yöde, de hoepen aangedreven moeten worden, om dc groote ^liade ende lerkagie van de selve te voorkomen, alsoo de olie 1,1 de hitte uytdydl en derhalven wel bewaert moet worden.

9 Januari j. (lelijUstellinn van de nud- Schepenen aan de fumjevende Schepenen, wal het re/) de Maslintj op de rij I uitjen.

oud-Schepenen behoefden dientengevolge jaarlijks slechts *° in plaats van 100 iffisflaaMcw aan belasting voor een r 1 1 1 te betalen, — eeno alteratie en initiaal ie van het l'^-aat van 28 December 1729.

580

1731. D. DURVEN

16 Januari). Verbod teyen hel voeren van een wimpel aan de ij rooit' sleny voor alle kooplieden »en die met «haar yelykstandiy :yn. "

Uitgezonderd werden deireene. die als hooiden npde hu\ lm •comploiren, direct onder Batavia sorteerende, 's Com|> \< -. n

resideeren, gelyrk Siam, Palenihang. tlheribon. et<

Verg. 8 Junij 17-28.

lü Januarij. Hepalimj, dol tic yeeommit teerden, tlie «tot het nytproeven en ottnnemen van den lhet\ ten over- «staan van de beytle oppereottplieden tleses eosteels. jaerlyx werden yvnomiiwerd, naer dat den inkoop •voor een geheel jaer sal wesen tfyelopen*', door den Itaad van jnstilie moesten narden beëediyd.

Zij moesten zweren, dal »d'E. Comp. in het aannemen van voorin. \hee Inuiw en eerlvk is hehandeld ende heste soorten /mi uytgeproefd en tagekogt voor sodauige opgegeve pryscn »by ondertekende memorie, ais i»\ «lese regering ratten wesen •gefixeerd ofte wel geapprobeerd."

Allerlei »aanstotelyke" geruehten gingen nopens die nlfieiële thee-proevers rond

1G Januarij. Itepaiimj. dat eens raar al" een dobbelde stnirer behuild moest worden voor elk der landen pennimjen. bedoeld bij de resolutie der hooye Heyeriiuj van 21 Julij 1750.

De helft der opbrengst kwam ten voordcclc van de Com- pagnie, die het lood uil hare pakhuizen verstrekte, en de andere helft ten voordeele van de inlandsehe officieren «ter ■ aninierinire ;hi deselve."

1731. D. DURVEN.

13 Fehruarij. Bepatitffi icrt ie mi* htm hij de kerken

te liatavia tijdens de ifodsdienst-oefeninaen ftftykfl worden versterkt en hij avondmnal-vierimj of andere hooy tijden' verdnhheld.

De insolentien en I><ilihi«lii:he4li'ii «Iim slavi n in ;iii<lri ut*sj>iiys •op \s heeren wegen en stralen rondsom de kerken gedurende » den godadienót, wanneer hare tyfbeeren oir \ rouwen silt In *desel\e bevinden, en wel voornamentlyk len tyde der uyt- •deelinge van des Heeren H. Avondmaal, door een grotere •confluentie van menscben en daer uyl |iro(lueerenden meer- aderen aanwasch van dat trouwloose gebroet." waren hoe •langer hoe hoser en onverdraaglyker" geworden.

he ordinaire manschap, die mm dus lange gewent is ge- dweest l»\ de deuren t<4 poeteeren om alte dieordres voor te

•komen", was niet meer hij magie «het exorbitant, getal nvan dat geboelïc <>|» een gevoelige wyse in toom te houden. "

De Regerin* gelastte daarom ook »de no\o" de officieren van justitie, in en huiten de liatavia, dbQK hunne onder- beschikten rondom tle kerken I ijdens de godsdieiist-oeleniugeu, goede orde te laten houden en zonder vorm \an proces en (tonder eenige conniventie de schuldigen te >t rallen.

16 Februari j, \ tist stelling rnn den bofgtpgt VOOT den Secretaris rnn Itoedelmeesteren <o< 500 rijksdaalders.

Deze Secretaris had geene andere gelden onder zijne admi- nistratie dan die, »uyt den verkoop der goederen producerende, •naerdien hy in desen opsigle als vendumeester by dat col leg ie •ageert"

Vonnis oud gebruik berustte de kas van Boedeltneesteren Onder den ricft-presidenl van «lal collegie.

2() Februarij. .'/".'//'V'"?/ ''/,;/ iÏMtverneur-ileHeraal

de hrieven run Heeren Wil onlranaen na hunne

ijenerale hrieven. huilen vmjaderimj te openen.

282

1731. D. DURVEN.

Moeide hrie\en behelsden zelden iels .inders dan mede- declingen nopens de lading van de schepen, waarmede die brieven Mil£<'hraul waren, en konden, in verband mei de ont- lading dier schepen, mocijelijli drie i fier da-en, m afwachting eeoer vergadering van den Raad van Indie, ongeopend blij \ en liggen.

22 Februari). Verbod lef/at uudestieu en oeuvld&iü* »///e//, (bmr \ (lomp' dienaaren* van Samarano nnur linluriu ter zee don wel opwaerts tc hinde na Cartth *$oürQ <//ƒ- en aunrei/si'ndt'. den Javanen wderweegê

anmjednau werdende met deselre Ie plunderen en alle eerdere overlast en baldadigheden ut/t Ie voeren."

Dit verbod is uitgevaardigd door het Samarangsche bestuur en Aoor de Hooge Regering bekrachtigd, die te\ens bepaalde, dat aan §660 iegelyck, die 'sComp* wegen desen weg zal • passeeren, een gedrukt exemplaar, onder een korte en bondige instructie, ter narigt en observantie" zoude worden mede- gegeven.

Hel stuk zelf is mij niet in handen gekomen.

31 Maart. liekendmakimj, dat Diakenen openlijk ver- untwoordimj hunner tjestie zouden doen.

1 April, liepalimj, dol, naar de wt/:e ran Nederland", jaarlijks ten sekeren (jepre/iiprrden tydv\ \s heeren ireoen, brutpjen en wateren tjesehouwd zouden warden door de opj>er- wijkmeesters of leden run het eolleijie run lln ini iidrn.

De ingezetenen zouden vooraf »h\ een Opea billet*' nopens die schouwing gewaarschuwd worden.

1731. D. DURVEN.

285

23 April. Verbod tenen het ijebruik run dotjin's , </<m/mV), niet tjemuukt eoUjens een door de lieijerimi vastgesteld model. — Toekenning aan deu waayineeslcr run een dubbelden stuiver voor elke koijantj of last vijst, ye-

wogen in gevolge hei bepaalde op iio February 1729.

Ten gevolue n.hi <le ^ fraiidiileiise en lisli-c streeken der Dhineesen en andere. ig op alsnleke linessen Irr dn |Hirini:i

frvan de gemeente verslaande", waivn talloose »fourl>erien," zelfs nuM de irnjkic ilatjin's, gepleegd. Omstandig lijn « 1 ï « * ■foprberieo*1 in de reeolntiefi der Efooge

IWn-ing omschreven.

De retributie aan waagmeesler achtte de Ilrt^eriutr niel l'ey.warend als nog nrrn nrtarll* ten houder!" halende hij rijstprijs van 50 rijkspaal. In-s het last. Zij morst ilietien '"i dekking zijner onkotfen ?oer hel aanmaken van nienwe (iatjin's en oin hem lot «les te meer ° vigilanlie en yver" aan W moedigen.

i Mim . HefHiliinj, dol Uoedelmeesleven hel tvaetement en hel kostyeld van hunnen Secretaris moesten betalen uit de fondsen onder hun beheer.

Ebt traclemenJ bédraetg f 40. — Vmaands*

Nopens den Secretaris van Wcesmceslereii bestond rene dergelijke bepaling. Zie deel Dl, blad/,. 15!>.

yf- Mei. Verbod tegen den uitvoer van rijst (•yvanen') naar China.

De "i.filM'L-rvprls ke en onvcrwaelite slvgering van den rys"

totende de Regering I* moeten verklaren uit »de oobeecbaamt- «yt der Chineesen, die zig ni<^t ontsien jaerlyt, by bun ■retour na China hare Jöneken en vacrtnygeii met granen ,v«l Ie steeken."

1731. D. DURVEN.

Niet meer dan voor de terugreis naar China inuMlit* was. mollen die jonken aan rijst medcnemen, « * | » stralfe van ron- tisratie 00 eene l)oele van driemaal de waarde il« r te veel medegenomen rijst, te vcrdcelcn a uso.

Curieus is, dat de Indische Regering, — zelve eene der grootste mohM|)'»listen, — in hare resoltitien klaagde over «de «slinkse streken der monopolisten, die sig Opeen sinislre wyze •ten nadeele der arme gemeente weten te verryken."

20 Mei. Xeranderimj ran den naam der kompaijnién tjetrouwde en omjet rouwde /tennisten in dien van : kom- pagntên ran hel kasteel en van de stad.

Zij verkregen te gelijker tijd een gecomhineerden krijgsraad, waarin beide koinpairniên in gelijken getale vertegenwoordigd /ouden zijn.

Voortaan zoude derhalve niet meer gelet worden op het iretnuiwil • >! ongetrouwd zijn van den srhiilterpligtigen pennist.

De kom|>agnie der getrouwde pennisten verkeerde in een jammerlijken toestand en onder de kompaguie der ongel rouwde pennisten waren vele. sedert hunne opname getróuwde pennisten

blijven voortlopen.

W> Junij. Yerhod /oor de dienaren der Ijn/ijiat/nie op de buiten-kantoren te<jen het eslrueeren van een'n/e forti fieatien ojj ijebauweii* ander wat benamimj het

ook sonde nnnjen wesen. hut/ten speciale permissie" ran de I lootje lletferimj.

De straf zoude zijn vergoeding van de gemaakte onkosten »uyt hare privé beursen."

t29 Junij. Prijs-lpepalimj ran specerijen.

Op 18 Junij 1728 had de Indische Hegerini- een tarief \oor «lm \erknop \an speeerijen Ie Malaka en op «Ir Wes-

1731. D. DURVEN

lersche kantoren vastgesteld, wolk larie!" hooger was «l;m een

*orig tarief.

Hiertegen kwamen Ileeren \Ï1'"M op hij srhnj\en \an l > Seplemher 1750, waarom de Indische Kegeriug den verkoop- prijs van specerijen «alomme in India" gelijk stelde, overeen- kom8Üg hel bepaalde hij «Ie missive .ui Ileeren Wil" 1 van i October 1697. te welen:

nagelen 100 Muivers ligt gehl hel pond,

noten 72 » » » •

rompen 68 » » ■ » »

focli 160 » » » • •

kaneel 60 » » » » •

•ine! ilesen verslamie, dat de vorenslaamle prysen gerekend ■werden hiiyten maaklaardye-looii, tollen, ra hal en andere " lasten."

Jiinij. Eed- formulier voor den /^resident van den llund run justitie te Batavia* yeen Baad extra -ordinair van ïndiê zijnde

Tol in 17.">1 hadden Hoeren W il" "', hij de henoeming van Ben President van den Raad van justitie, aan dezen te gelijker '•jd het cha nieter van extra-ordinair llaad van Indië gede- •fereerd."

In 17.">l Helen /ij zulks na, waarom \oor tien henoemde nieuw eed-formulier mnesl \aslgoslold worden, helleen

Uu'^ bijzonders behelst.

De henoemde kreeg loeh /.itling in den llaad van Indië. Nüeden het jongste, extra-ordinaire lid. rn eene »eoneludeerende ttfemme in juslieieele zaken."

6 J til i] . Verbod /'oor de seheeps-overhe&IM l*yen het uuu boord nemen run militairen met onbeuuunm ueweir/' Lust 0j> dezelfden wekelijks het hand- e// s, -hiet-tjeu 'm binnen hunne sihepen te visiteren.

1731. O. DURVEN.

Indien liuii militairen -mei i >n1mn| ii.iam geweir" werden opgedrongen, dan moesten zij die naar den wal terugzenden.

Zij werden verantwoordelijk gesteld \oor de wapenen, in hunne sehepen aanwezig.

G Julij. Bepaling, dat in vonnissen, gereld in Indië, altijd opgenomen moest worden de formule: doende regt uyt 'Ir naam en van weegen de Hoog Mog. Herren Stolen »tieneruul der Yereenigde \ederlunden."

In doodvonnissen was die formule sleeds opgenomen, zoowel door den Itaad van justitie te Halavia, als dour het Collegic \an Sehepenen, maar in andere vonnissen niet.

Commissarissen \an huwelijksehe en kleine zaken nioeslen zieh voortaan van die formule eveneens hedienen.

De lasl daartoe kwam uit Nederland hij missive van lleeren Wijnen van 15 Sepleiuher 177>0, die opmerkten, dat «alle aelens van souvrainiteyt. daar onder particulierlyk hel aan- «stellen en beledigen van officieren van justitie, moesten ge- weldeden op de naam van de Staten Generaal ofte de hoge -overigheid, en dat de ministers en hediendeus in Indien alleen

• maar in eed \an de Homp. zyu. voor zo verre de neering of •»iralïir«|uc aangaat/'

Hel weglaten van «Ie hewusle formule werd. volgens lleeren XVII""", h\ sommige aengemerkl als iels. waer door «men de souvrainiteil te na komt."

Vooral in vonnissen, waarhij de Compagnie als eisrher of gedaagde optrad, mogt die formule niet ontbreken',

Op die wijze zoude de Compagnie - heler huyte.n opspraak

• blyveii."

In Februari) 1732 is de bepaling ook op vonnissen, geveld te Makasser, toegepast.

Julij Aunsi lirijeimj op den Adroeaol-fiseaol eenmaal 's jaars ronr den Hond van justitie bij etliet% volgens

de opgave van den boekhouder MM AuJ amhaehis-lnvar-

1731. D. DURVEN.

287

tier, te dagvaarden de eigenaren van in de kettiny (jeklunken slaven, die lanyev dan een jaar in dat kwar- tier vertoefd hadden.

Meermalen werden slaven als voort vlugtigen uil Batavia

van de huiten-kanloren naar Batavia opgezonden en in hel ainhaehls-kwarlier geplaaM. waar zij voor rekening van de (Compagnie onderhonden werden.

Hp dezelfde wij/, werd gehandeld ine! slaven van te Batavia woonachtige lijf hceren.

Jaren aehtereen hle\en die sla\en dikwerf ten laste van de Compagnie.

Waar hunne, op die wijze geholpen slaven gehle\en waren, wisten de lijfheeren meermalen niet.

Aan die In /waren wilde de Regering door de bo ve&bedoekk '• oisi hrijving te gemoet komen en zich levens op wettige Wijze den eigendom vau de niet teruggevorderde slaven ver- tekeren.

12 J nl ij. liejHiluuj, dal ojMjaven nopens de restanten in de (jrunte ijeldkamer maandelijks in de resolutien der Houtje Hetjernuj :ouden worden ojnjenomen.

Deze opname geschiedde op last van Hoeren \VIIncn als middel van nmlrole.

Alle overige adminislraliêii werden tweemaal 'sjaars (op 'ih. Febniarij en op uit. Augustus) door speciale gecommit- teerden na-e/ieii, wier rapporten voorlaan in originali naar Nederland gezonden zouden winden.

17 Juli). Last op de buiten-kantoren, «wanneer [zij], itift hoofde van ntHKlsakehjkhei/d, aannemen jtennisten te) jaeuve, deselve, hehulven dat se door de ministers »wtnden eoonjedrnyen, otd; verjdUjt :)jn h\j eijtjenhandit) ijesehrif) daartoe versoek aan dese lletjerintj te doen"

166

1731. D. DURVÊN.

Dat geschrift moest dienen om »te ervaren off de voorge- »dragene en versoek doende persoonen in de sehryïkonsl soo -ver gekoomen waren, dal men hun mei vrughl dacr in kon l il en dienst doen en continueeren."

20 Julij. Aamtellimj van een tweeden deut waarder bij den Haad run justitie te tiatavia, «evenals btj Sckepetlèti »in practycq is. '

"2\ Julij. Itekendmnkintj, dat de Ituilen-reyenten run hef Lazarusdtuis openlijk rerantwoordimj hunner aestie zouden doeu.

27 Julij. V rijstelliwj van den lluud mn justitie te Botoviü run het wateren en wnwoyere* der nuur

llunlunt. (IhcrUnm en Javu\s Oostkust af- en unn-

varende tckepen*

De Indische Kegeriiig verleende die vrijstelling onder nadere goedkeuring fan Béeren Meesters, omdat deten •gfteo limitatie »olïe distinctie hadden gemaekl."

Hel aantal van hovenhednelde schepen was /.om groot, dal • Inor hunne \isite. en/.. ijlen CDUfS der justitie leu eeneiunale

n/nieie werden a%ebroekai ende verhindert." Ook waren die schepen «niet suspect van particulieren handel, waer op de voors/. visites eetilyk waren gerigt."

28 .Inlij. Voorschriften nojtens het hakken ran vlmr* stenen.

Alsoo myn heeren van den geregle in ervaringe komen, dal de -rl.,M Ken \ l« »n s| ,',-n . die alhier Ier slede dagel\ verkogt wordt, veellyds niel m fteoordeerl met de mart Ier hreele en leui'le \an 11 duymeu en Ier dn kle van 1 1 , duym, op deselve Kieeii san ouds gesteld, volgens den vorm en slaper daer \an.

1731. D. DURVEN

$00 ia hel sUuihaySj als pater den ykmcooter beMrteade, maer grooie ongelykheyt dacrin werd bespeurt, in voege de meeste Chineesen en suidere, hun mei hel harken \ ;m vloersleenen erne- feade, BOOder eenige inaet le houden, tot merkelyk nadeel en bande van den yk. vloersteen aenbackeBj soo groot en kleyn, soo vier als seskanlii:. als romen goed Ie \ inden, en nogthans de gestrektheid 91 dikle van een en deselfde soorle van steen ineesl altoos seer verschild, 'l welk alsoo in voorige lyden le E&eer malen, nii't tegeBStaeadfi i8 penaliteyten. daer legens sur- i'essive gestat ueerd, is doorgrbrnokcn en tli;uis prineipacl weder veroorsaekl srheynd door den acnhouw van veele. meer als gemeene, jae groote en considerabl.- huysen, binnen en hu\ ten de stad, waer vloersteen ;m 11 duymen naer proportie \ande hltyseOj volgens de zinnelykheyt van vcele inensi hen. te clcyn I alt. soo is % dat liaer Eerw., uyt last eu van wegen de hooge ovcrighevt hier Ir lande niet alleen willende beraemen ••en vaste en hequameO voel, waernae een yder sig lot syn Commoditeyl kan richten* maer ook specialyk prevenieren alle GWfUmvenlien en >inislre praetycquen, die omtrent de diver- siteyl van ongeykte vormen kunnen werden geplcegt, inhaere- rcnde alle voorige placcaleu en ordres op hel backen van 4een, soo omlreml de vormen, als nopens de substantie \ande Meen, sueressiv»- alhier ter slede geëmaneert, by desen goed gevonden hebben alle sleenbackers le insinueeren, dat ij, ge- negen wesende boven en behalveii de vloersteen van elf duy- inen diameeters, nog vloersleenen van grooter eu andere vor- men te backen, in sulken geval gehouden sullen syn van tin al lol Maendagh den 1 7> 1 Vugiislus aenstaende, wanneer den nrdinaris vrk voor die geheide week wederom sal acn- vang nemen, en geduurende voors. geheele week by den yck- toeester, Jan Pit. alsuleke vormen Ie knopen. als by welgem. haer Eerw. geraemt syn, uamenllyk van l ierkanle vloersleenen : breed 14'/» duymen diam1', dik duym

. i&Vi • » m v » l'/i - % • 16 • • • "» l6/t

t»KKI. IV 19

290

1731. D. DURVEN

breed 18 duymen diamu, dik duym l5/8 24 » » • » 2

van seskanle vloersteen: breed 16 duymen diam .. dik duym l3/4, waermede sy gehouden sullen wesen de \oors. genomineerde en gespecfficeerde sieenen in wori te vormen en ie hacken, op pene, dal alle vloersleenen, gcene uylgcsondert, die te clcyn ofte grooi ni niet nae voorsz. vormen oll naer de vorm van elll

duymen diameters als dan hevetoden raflöti werden gemaekl

en gebarken, ook niet naer belmoren geduureude den voors. yck en vervolgens telkens op s\n tyd geyeki te syn, sullen van nu al Ml gehouden werden voor algekeurl ; en dal tegens de contraventcurs naer dm inhouden van voors. plareaten en

volgens d -drr np den yk heraemt. sal werden geprocedeerl

sonder cenige oogluykinge off dissimulatie, belastende daeiom voors. stecnbackers sig hier na punelueel\k en sonder eenige afwyking Ie reguleren.

28 Julij. Bepalingen nojtens salul-scholen.

Het salut en cnnlra-salul van 's Couip9 scheepen veclmaels aen dese lalel geweesl zynde een poinrl van aemlaglige deliberalie <>m <>or ie komen de- excessen, «li.- daeromtrend door rockeloose inenscheu Werden gepleegd, niet alleen tol een onnodige verspillinge van 'ê tiomp- buskruvt, maerookmet gcvaer van dikwils sware nngeliiekeii omlerhe\ig le raken, uylwysens hel geresolveerde op den 4' n Juny anno h)04 en het aeiigesrlireveue hy vaderlanilse uitaive Wffl den 10,>n No- vemher HW!>. <!o- aemle andere kanl uyl de slipte bepalingen, desen aengaendc gemaeki omlreml schippers en andere tm t- heden \an minder oll meerder ealiber, • I it^ sig in dal stuk le

haften mogteagaen, geresulteerd zyndcsoodam'geengenexplicatie van hel verbod dienlwegcn, by den generalen artirul briev aytgedrukt, dal selve de hoogste geqiialillée0rdeui hy hunne aenkomste en vertrek uyl dese rheede beschroomt zyn aende riagge vanden Nederlandsen Btael te geven hél ordinair en

1731. D. DURVEN. 291

N« ' ^ebuldigde salul. onder alle natiën gcbruykelyk, uyt vreesc almede te sullen belrocken werden onder de onnodige ttoftchootetij by voorsz. artikelbriev expressetyk getntenlioeert, ll,vin'«T(»n «lus laniie de leeden \ au dese tafel selvs en alle andere BBQverneuTS Bil directeurs, by bunne aeukomslc en vcrlrek van Mer, gig van dese indispensabl e eerl>e\vyzingen »r|\s .nlbouden hebben, lol derline van 's (lomp* fatsoen, niet alleen voorden "dander. maer insonderbeyt voor \reemde natiën, die opdierge- '}k«- u\ t tri l \ kbeeden nesteM syn en ook niel nalaten, so menii:-

Rfcel dese rheede op oir aiaeyten, de admiraels vlagge, aldaei w,}ende, bet l>eboorlyke respect desen aengaende te bewysen.

• ah de easteelen en brten van bare eygene natie, die deselve in *l gesigt lopen of voor dewelke s\ lieden bet aneker ■aten vallen, tol de kleinste srbeepje inelu> die dan naerdege- n|,uykelykbeyl weder bedankt werden niet eguale olï mindere s,,bo«ï|en, naer dal de qnalileylen dei -gein. sebeepen suk mede- brengt volgens het ingevoerde gebruyk.

Soo is op de vrage vainl n li« « re Gouverneur Generael goed tyfronden eu verstaen voortaen tot narigt der geqnaKficeerik

■Hdisters \ande Nederlandse maatsrbappx e, die alhier aen- k'unen en afvaren en aen dewelcke gepermitteerd is de \ lagge viiin|i« Mroo|<; slen- le soeren. I>\ dese oeeasie Ie deelareeren, ,' M bel salueeren vaude adiniraels vlagge te deser rbecdcoftc ^ respect, dal daer door be\s eesefl werd aen deese regeeringe, U}'1 wiens name deseUe aldaer l»l\l waven, en den Neder- ,iUjdsen staet, die door deseKe gerepresenteerd word. gant- s*-helyk niet begrepen is onder bel verbod der onnodige eer- ^boien, maer ter contrarie, dat belselve also wel gepermit- ,,V| "d blv \ i atfl aeode gouverneurs en andere voorname regenten

'stomp* comptmren in India, die sul\ altoos by bun ver- l,vk van en aenkouisle op de voorsz. comptoiren observecreu, ^öder dat sulx ooyt door deze regering ia tegengesproken, als eei» noiwlsakelyke eerbewysinge %yade, die niel kan oir mag w,'iileii afgesneden sonder 'sComp' luysler le deelineeren. 1,1 voegen dan ook v.m alsulckc onvernmlelycke civiliteyleii lM|blie«| -ewa- w.nl gemaeekl by de papieren, komende ook

1731. D. DURVEN.

ouder hel ooge vande Hoog Edlr hoeren principalen, gelvs permitteeren, dat de retourschepen hy hunne hinnenkomste in de Nederlandse havenen, lot een hlyk van vreugde over hare volhragte rey.se. hol L»csclml kom^n Ie lossen. schoon aldaer niemand present mogle wesm. die >ul\ als een salut op sig soudc kunnen applicccren, gclyck nok hel sehieten vonr 's lauds

oorlogschecpeu. die jaerlyx uylgesondcn werden «•m \ >/.

retourscheepen Ie kruysseii. door de aulhorileyl vansvnhoog- lievt wylen tel l'rinre von Orange als admiraal generael va mie Vereeniüde Nederlanden selvs gereguleert is. verre dat sul\ verlMMlen olie ougepermit leerd -oude weesen. mitsgaders dat ook de uytkomende schepen h iere gerespecteerde helaelsheeren gewoon syn te salueeren, wanneer > (lomp jagt mei gceoni- mitteerde lieeren Kewinlhehheren in Texel komt, item naer de monsteriiigc en ook wanneer door Ciodes /.egeu over de droogtcns in zee >\n goraeeU en <»»isz. Ileeren gecoromil leerdens met hel j.igl na hmnen koeren, naerdat de l\d en gelegeulhevl sulx gemackelyk olie ongcmackelyk maekl. somier dat alsuleke nodige eerln w\ singen, wanneer daeromtreud geen excessen begaen weiden, oovi dooi de hoog Edlc heeren prin- cipalen s\ n g'interdiceerl, van weiekers gunstige approhalie men dan (Mik hopen m;ig. dal dese nadere verklaring' <»p dal suhjeel inderlvd s,d werden bevonden.

10 Augustus. Ui'juiluKj, dal tlr IhhU* nut het calletjie van Heemraden een hnnfhufl, tjroot ,1000 rijksdaalders, moes! stellen.

10 Augustus. AattstelUnn van ren zesden Notaris te lint aria.

Zulks geschiedde "lol meerder geriell der ingesetcnen, schoon • het andersinls mei v y 11 alsuleke puldicque persoonen genoeg- »saem te deser plaelse gesteld" kon worden.

14 Augustus. Aanstellina van een adjumt <i<:ivorm klerk arifjier bij tien Hnad van justitie te Batavia.

1731. D. DURVEN.

295

De Secretaris «»tle Lzeswurcn rlerca|" van ilen llaad O06S4 "U -Hl» fwimmilróiftl legenwoonlig zijn. zoodat liet personrel h kori school, wannen1 tri gelyi Iwee enmmisMes" nn^ vielen.

Ook stoml »liel ordinaire werk" slil. wanneer andere hesii;-

• heden in den srhr\ Idienst tusschen hevden siir komen op •lc doen."

2o Vupislus. YcvIkmI voor de bak meesters van hel Ualaviasehe ijamizoen en voor den opziener van hel beestiaal ver in de Jahalrasehe bovenlanden op te koopen.

De sl r;i I was arhitrale correctie: de aanleiding, klachten Wcjp beoadeeUng van den een door den ander.

i September. He/Milhig. dat op alle «rceren en droiujtens% so nahji dese rheede [Batavia], als tot in het naanw run ilt' straal Stütrffl fegflWjtjft vaste mei hen sirarc haute puelen wet f/:ere schoenen' T tje plaatst zouden maden.

Hewounle was. dal hij hel vertrek van ivloiir-vlolen sloepen

' ftodere kleine vaartuigen tijdelijk hij die reven en droogten -m-rn liggen.

Hel •ordinaire" vaarwater was l>ovendien »kennelyk" ge- ,n »akt door »\a>tr merken, daer op zyudc."

I September. MoqtigmQ op lm coüegie van Schepenen

aan ketlintjtjamjcrs% door hen veroordeeld en den tijd ran hun bannissetnent uitgediend hebltende, bij onver- motjen lol het betalen ran de hosten en misen ran justitie, waartoe zij bovendien veroordeeld waren, die kosten, enz. kwijt Ie schelden.

1731. D. DURVEN

Vfoeger litpen dergelijke kettingganger^ roeerpiftfoii «'veu-

vihïI jaivn in i\r krllini:. als <I«' ritltMi licilror^cn. waarlnr /.ij vrroonkeM warm.

I)<* v<Tino*r<»n<l<» lijfbroivn tliiT slaven blevrn rrhlcr voor «!<■ Iwwiislc koslen. «mi/., aansprakelijk.

»> Si'pl Imt. Yemienwde afkondiging ran de jdaknlen betreffende de »thugsvaerders."

X Scptrmbcr. Cilsehrijring van een algemeenen ///>/-. dank- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener relanr-vloot.

li September. Last uy> de Salarissen »de instrumenten, »vour liaer ijenasseert, na vervolg van tijd te man-

Dr/i lasl is afki»nislii: van Heemi XVlI" n. Zie n<>k bij 28 Maarl 17.>ü.

11 September. Bepaling, dal, indien, door ziekte of af- wezigheid ntn ven of meer ordinaire leden van den Raad MM lnd'n\ de stemmen in eenige rergnderinij ran dien Itaad staalden, die /mi vlij moest prevaleeren,

waar hg de Ctonvernenr (lenernel sgn stem mogte

hebben gevoegd"

Dr/c In-paling is afkomstig van Herren \YHnn.

14 September. Be/taling, dal I Compagnie s dienaren shvlits ontslagen mogten mailen om redenen. Ie Batavia in llade ran Indië en builen Batavia in Politieleen linde goedgekeurd, welke redenen in eene resolutie moesten worden mnsehreven.

1731. D. DURVEN.

Soiniui>>4« HiumTimirs. enz. hadden. 1m| bttfl optfeAen als l"»<»fd van eemg luiiien-kanioor. zich otel ontsienalkCompag^ ■hVs dienaren, welke zij daar vonden, le ontslaan.

Van de beWOUlte resohitir inoe>l een al'se|irilï aan lltvn ii Wil1"», «le ontwerpers van dil voorschrift, worden toege- fcooden.

I I September. Bepaling, dal (iouremeurs.ljOinimindeiir^ Dim (vuren en Opperhoofden van huilen-kantoren luj voorkeur moesten gekozen worden in/t liet (jelui run die tjeenen, die veels een'ujen tijd urn die eomploiren o ff /instcit hehhen geresideerl - Yerhod tegen het "U/lossen uijt luiere {Kisten' run die (iouvemcurs. . -voor (hit luier lijd [•) juren hehhen mjhjediend. '

Deze vnnrsrhrilli'ii zijn ;if komst van lleeren WH""*.

I S September. Bepaling, dut leden der llooge Begerimj en run den linud run justitie te Batavia, indien zij met volle tpudilcyt en gagie" wenschlen tc repatriëren, het verzoek daartoe niet aan de Indische Begering, maar aan lleeren \Y||nr" moesten riglen.

Indien zij zonder verunnnini: ,m lleeren W H'1" in Neiier- aankwamen, zonden zij »niel anders dan voor passagiers 14 weiden geconsidereer! * Dil voorschrift is afkomstig van Hoeren XVlIncn.

1-4 September. Yerhnd mor Heemraden tegen hel afgeven eii u (lompuijnics eigendom speeiuul run gronden':. :ij 't ook hij wetje van verhoop, en tegen het veranderen vim publieke wegen en mui ten, zonder vergunning run de Eooge Regering.

Dil verbod is afkomstig van lleeren \ llmn.

bdkso de l»ewn>le verdunning onder den \miij \an cessie

1731. D. DURVEN

of donatie moest verleend worden, was daartoe de goedkeuring van hol Opperbestuur m Nederland noodig.

14 September. Last op dét&Roaé ran justitie te Batavia in vimnissen Iwlrcfjende jwrsonen. die onnutte subjecten" naai' Mederland nuwslen tcruyijezondcn worden, fjecne melding te maken van trartemcnl, gedurende de reis aan die lieden uit te herren, maar alleen van voeding.

De Regering was van oordeel, «lat voldoende was «aan •diergelykc onnulle subjecten gedurende de revse de kost le • geven voor de weynige diensten. alsulrke. veelmaals •gfdebauebeerde • • 1 1 kragleluose persoonen. aan boord kunnen •doen."

19 September. Regeling na nud gebrugk en best gr- »heugen% van de voorstelling der Xederlundsehe burger- of /icieren te Rotaria.

Den hestemden dag door den adelen toto eoionei tol de

voorstelling \ande boofd-ollieieren bepaeld symlr. s;il inrii Iwcc dagen bevoorens de trommels moeten laten roeren en trompet blasen, te weeten op den eei sten dag de burgers waersrbouwen kruyt te gaen balen en op den 2 " adverteren, op verbeurte van 25 rd*. boete, met baer volle geweir 's anderen daags 's namiddags de klokke een uur voor de wooning van haerc respective vaendrigs en cornet te compareeren.

Alwaer dan de burgers by den anderen gekomen synde, sullen de outste sergeants baer eerste werk moeten syn 24 man te commandeeren tot '(afbaden \an den rapilaiu. 2o

man voor den lieutennni. jtfer oomnaaodo veraten tm t een

sergeant en eorporael, \er\oLens de romp-. \erdrelen iu drie divisies, yder van 36 man, de eerste eu bietste met snapbanen ende middelste divisie nie| pieken.

Den eapiteui. BevetlS den lieutenant, voor de wooning van

1731. D. DURVEN

297

hier vaemlrig bj Iwtëf eomp . versdnfien synde, sal den eapitain al trn eersten do ml door den srhryver moeten laten leeaen, \an dn absenten béhoorlyk aenteykening houden Bode comp* door den lieutenant doen stellen: vervolgens 'i \aendel door 6 man mei Hoole degens, een corporael «-n • aendel jonker met diende trommels en bteefcen van 'i trompet

moeten laeten inliaelen. onder salvo \ an «hit» ehergies en hel selve naer overhandiging aendeu vaeudrig weder drie sa 1 vos VOór den opmarsch na 't stadhuys lalen doen : alwaer gekomen synde, sullen yder romp' moeien verdagt wesen. elk op syn Ptülg, nainenllyk de oosts\d>e romp' in 't midden, «li.- \ande west aeude regter ende cavallcrye aende lineker vleugel vande OOBlsydse romp' Ie posteren, mii sodanii: de komsle vande •••leien heer colonel aldacr Ie hl\ \rn afwaaien; en wanneer de edele beer lieer eolonel, nevens de geeommilteerdeu heereu Schepenen, hailliuw en secretaris, aldaer sullende wesen ver- seheenen en in de krygskamer haer hehhende hegeeven, sal eerst door «Ie OOtteydee coinp'., vervolgens door die vande west- sydse eu dan door de cavallerie drie ehergies moeten gedaen werden: «lil volhragl >vnde. Milieu «Ie drie hoofdofficieren van ieder eomp' haer terstond moeten vervoegen inde krygskamer bj den edelen lieer colonel. om aldaer svn edele hevcelen tot hel afhaeleu vande nieuwe ollieieren al te, wagten, welke ordre van smi edele hebbende nut langen, sullen de rapitains vande twee comp* infanterie tol het afhaeleu vanden verkooren Oapttain 14 man, den lieutenant 20 man en den vaeudrig 16 men, nevens een sergeant en een eorporael hy ider commando moeten werden geordomie.erl enden ritmeester vande ea vallerye sJil lot 'l afhaeleu van svn nieuw verkooren officier, te weten : 'ii meester 16 man. lieutenant en cornet ider met 12 man 'iioeten werden gerommandeerl. alle welke nieuw aenkomendc oflieieren verselieenen svnde. sullende de drie eoinmandeerende

foofibfficteren daervaa tonnisse neven aen dén edelen heer

ttkmel om verder syn edele ordre te gehoorsamen.

De drie hoofdofficieren yder voor haer eomp* geposteerd hebbende en den edelen heen* eolonel. nevens de gecommitteerde

298 1731. D. DURVEN.

Scheepenen, liailli n \v en secretaris \an hel stadhuys siende afkomen, om de algaende te onlslaen endc aenknmende <>.>r ie stellen, sullen de drie COtnmandeerende hoofdofficieren liaer romp'. 'I gewei r doen prcsenleeren. hommel roeren en hom- pel blasen, om dus de voorstelling aen te hooren. welke bragl synde en den edelen heer eolonel. nevens de iieeonmiil- leerdens. weder naer 'l stadhnys synde teruggekeerd, sullen de drie nieuw aengeslelde hoofdofficieren, ider van syu eomp". moeien eommamleeren drie ehergies. als wanneer alle de hoofd - ollieieren haer gesamonllyk sullen moeien vervoegen h\ den edelen heer eolonel om aldaer syn edeles heveelen af Ie : wallen.

Vervolgens werd door den edelen heer eolonel aeude nieuwe aeiitreslelde <lri«' commandecrende ollieieren Lieordonneerl. om de afgedankte hoofdofficieren onder een commando soldaten en ruylers na haere woningen te conduiseien en by de terug \erschyning van gcm. commando soldaten en ruylers werd door den edelen heer eolonel ordres gegeven, dat de drie eomp. behoorlyk sullen aftrekken, als wanneer drie rher-ies dom de drie hoofdofficieren -uilen moeien werden gecommandeerd endc ooslsydflQ eomp. voor afmareheeren, ge- volgd wordende door die vande west ende cavallcrye, die baar directelyk sullen moeten vervoegen aende wooning vanden edelen heer eolonel. inilsi'aders de verdere edele heeren van de hooge regeringe en e\ mlelyk mier 'I huvs \anden \aendri:r. alwaer naer 'I doen van drie salvo's 'l vaendd in huys werd gebragt en, na dies verriglinu weder drie ehergies gecommandeerd synde. de eomp" doen aftrekken.

Sullende de westsydse compe moeten verdagd syn, om niel voorde wooning vanden edelen heer eolonel Ie compareeren, dan wanneer die van de oost van daar sal wesen algel roeken ende. die van de cavallerye weder, wanneer de westsydse comjr haer alschevd Sftl hehhen erlangd, om dus alle disordres Ie vermydeu.

2 October. OjMlrayl op (mr leden van de Ilnoye Heyevimj run hel nppev-loeziyt nrer het hospitaal te llatavia en de daarbij aanyesirlde ha i ten- regenten*

1731. D.  DURVEN. 

290

In dai boipitaal waren * veelmaal* 7 a 800 impotent^ persoonen te gelyk" aanwezig.

.NtivrmliiT. Yemicuwiny run het minui, uilycvaar- diyd tien -li Ortnbcr IH57, teyen het sonder licentie" aan boord yaan run aankomende vaartuigen «voor *êt0e al eer deselre hier Ier reede yanckcrl, door on se •gecommitteerden behoorlyck besochi ende den lyl van drie achter een volgende dagen en muitten sullen

•hébben gelegen.**

» Voorkopers n ««h eel- eu drinkwharjètf* ontsagen üch die! pop een publicque en onhesehaamde wyse tot buyien de »staenen en aytaodeu gig Ie lmgeeven en aldaer [uil de aan- komende schepen] alles aan Ie slaan, wat van hare gading*9

mee,

«Door den lyd en een al Ie grootc loegevcntheyd omirenl »de indiscretie Win sommigen ingesetenen" was hel verl>od van 1657 >genoegsaam in ongebruyk" geraakt

9 November. Last "/> alle. doctoren* dm toressen, chirur- (fijns, apothekers ofte die hun, hut/ten dese laatste *noy al verder mei hel verkoopen van medicamenten moijten henioegen\ zoowel Europeanen en Christen inlanders, als Mahomedauen en Heidenen, jaarlijks hunne rekeningen in te dienen aan hen. <>rrr wie :tj yepractiseerd hadden, dan wel (nut de erfgenamen dier personen.

Inlandselie dorloivn en doeloressen warm £ewo<m. na den dood hunner |iatiëulen. »met opi;ellansle reerkeningen vonr den datr le komen." lol i^ronl nadeel van weduwen en weezen.

Zoo had kort Ie voren de Raad van juslilie le Batavia zirh v' ffptigt gezien de erfgenamen van den Gouverneur-Generaal. Ui de Haan. Ie veroordeelen lol de helaling eener som van

500

1731. D.  DURVEN. 

.V*42 rijksdaalders aan zekere Chinesehe dorhuvsse \ooi

• presteerde diensten en geleverde medicamenten gedurende den lyd van 50 jaren, schoon hel gantfl huvten apparenlie is, dal dit wylf niet liet een cd' ander equivalent by liet

• leven van gein. heer Gouverneur Generaal sonde hebben genoten."

De poenaliteit was regtsweigering voor later dan binnen een jaar ingediende pretentiën.

22 November. Verbod voor 'de Indische Regerhig grooter wissels <)/> S,'(lrrhuul af Ir acven dan van »< imi 10,000 •guldens ieder. "

De verdeeling van grootere wissels over de Kamers van de 0. I. Compagnie leidde »tot vry wat ongemak."

? Vnorschriflvn nojwns Tttrkache passm.

Bij eenc arapliatie van bet trarlaat, den 8<trn September 1726 lusscbeii Nederland en Algiers gesloten, werd bepaald:

1. Dat baar Hoog Mog. ter consideratie van bet versoek door den Dey van Algiers in het gepasseerde jaar 1730 schriftelyk gedaen, dat de Oost-Indische sebee|>en, uyt de republicq varende, met passen mogte werden voorsien, soo hebben Hoog gemelde Hceren Stalen daarin bewilligd, om alle

• laar uyt spruylemh' disputen en \ erw \ dei in-e \an de vrcedc en vriendschap tussen de twee natiën voor te komen, dog mei dit OHfarBCbefd van andere scheepen, door particulieren ter OOOpwahl u\ toerust, dat, dewyl de scheepen, na Oosl-Indièn varen. Ir sonityds agt en tien jaren, ja l»\ oorlogen langer in de Indiên blyven, waar door by verwisseling van de passen (volgens bet 22,le artieul van hel Iraelaal van vreede) de Oost-Iudisebe s( luïepcn niet van nieuwe passen tonnen werden

\»isieu, dat daarom baare passen sullen s\n permanent, sonder QOyl de \ erw isseling subject Ie wezen; en om desel<- permanente passen voor de Oosl-lndisehe sebeepen Ie dis- tinguecren van altoos duurzaam boven andere te wezen, sullen

1731. O.  DURVEN. 

$01

haar Hoog Mog. »!ie passen heki a^ligen met het /.egel van te geünieerde proviulien, hel selve zegel, waar mede gewoone- lyk de hrieven van haar Hoog M.»^ werden gecachetteerd, welk zegel ook len dien einde op de hoofde of hoven sluckcn \an de passen, die de rapcrs mede voeren, /al zyri ijeslagen, ojn hy de Algierse ca pers bekend le wezen en legen den anderen Ie wei den geconfronteerd: alle welke scheepen, die mei zodanige haar llong Mnir. verzegelde passen voorzien zvn, zullen de eapers niet vermogen op le hrengen. onder wal pretext hel ook mogl ondernomen werden, maar \ ry eu onverliinderl lalen varen, alsehoon dal dezelve niel van de vernieuwde, maei verouderde passen waren, hel genoeg zal zyn om le hmiieii. dal zy aan de Slaals Compagnie hehooren, wanneer hel /egel van haar Hoog Mo>r. np de pas slaat gedrukt ; en zullen de contravcuteurs van «lil vorenslaende arlicul werden gehouden voor vreede hreukers en alzoo aan het leven weiden gestraft.

1. Tol meerder zeekerheid van het voorgaande art. I zal de Consul, die van wegens haai' Hoog Mog. le Algiers is i vM.lruvnile, op de hoven slin ken hy het zegel, indcTurksr laai lalen schrvven. <illr /bissen, dam <lil zenef opstaat % zt/n Oost-Indische schcepen van den Staat der Vcreenigde Neder- landen ; en zifii permanent al is hel, dal hel doorgesneden v(7///> niet op den anderen past. eg ter zijn zij goed: en /al dit zelve in hel vroede I raciaal werden ingevuld, om lot overtuiging Ie dienen.

2. Verders is over een gekomen en gearresteerd, dat, dewyl alle in Oost-Indien synde scheepen, om de veralgelegentheid. van geen passen hehheu kunnen voorsiei, werden, dal alle rimys komende schepen uyl de Oosl-lndien. I oehehoorende aan de Staats Compagnie, nog drie jaareu agtcr een tot 1734 ultimo Decemher incluys, zullen mogen passeeren en na de havens in de repuhlirq varen zonder pas en geensints om die redenen mogen werden gemolesteerd of onder dal prelext na Algiers gehragl werden, zal zulks als een vreede* hreuk wmleii geconsidereert.

302

1732. D. DURVEN.

r> Jjiuuarij. Hepaling, dat de vevheuvdvevklaavde helft der goederen van een Ier dood veroordeelde gelijkelijk verdeeld moest woeden tussehen den Heer en den afjieier run justitie.

Zulke wnlivliii- ^esehiedde volgens de Indische Regering

üiaar de ordre en de prectyeq alomme."

7 Jannarij. Itepuling, dat in evimineele zaken met niet minder dun 7 stemmen mogt worden geroteerd.

Op Ainhon had men «mei hun vyven" een dood-VtyBfljtt geveld, hetgeen* volgens de Regering, was «legen- hel regt »en alom gerecipieerde praetyk. soo van ons vaderland, als •<dese geweslen."

De veroordeelde was <li -iin iiemin opgehangen.

S Januari j. Last op de huilen-kantoren de diepgang en verdere bevinding van vertrekkende sehepen in de brieven aan de llooge Hegeving dan wel in een post-seriplum of een apart briefje o/> te geven.

Zie hij ir> September 1730.

De Hand van juslilie in Neutralen had de hewusle npiraxen rcglst reeks aan den Raad van juslilie le Batavia medegedeeld, welke wij/e van handelende lloojjc Regering een misverstand" noemde.

L8 Januari). Toekenning aan den stads-apolheker te Halavia van \ \2 stuiver daags rooi de levering van medieamenlen aan eiken zieke in hel hospitaal, even- •als :ijne VOQTZQien van tien jjoètt 1 7<Mj tot 17-0 tienoteu" hadden.

1732. D. DURVEN

:>os

Zie bij 28 December 1706 en 24 Scpteml>er 172G.

De reden voor «leze verhooging was alweder, dal «de heden- '!,»;i-sr ordinantie der medieynen. veel v^rschflleode van de •oude manier, ook \ry wal taste!] ker vall door hel -rlnuvk van meerder lyne medicamenten, die i»em. apothecar inel

"irrooip ïnopvir rn kosten >ei>> aetimaeken ófte ten dnursten ■inkopen meet91

2*i Januarij. Intrekking turn de voorschriften nopens beyra/'enissen. rasltjesleld den tMslr" December 171 1.

Zulks ^esehiedde «Ier zake van veele defecten, wacr aen "liet reglement als nu door verloop t/&0 lyd bevonden werd »tc lalmrecrcn."

Hel duurde ecblcr lol den l7,,cn Mei 17.".'», \ oordat een nieuw reirlemenl Ier zake werd vastgesteld.

S> Januarij. Toekenning min den \ tuigmeester run een schelling in plmits run een dubbelden shiirer voor het hem op 23 April 1751 opgedragen werk.

Mei zijne vroegere toelage kon •!<• \ .-lamneoier zijne on- kosten > onmogelyk" goedmaken.

Van zijne nieuwe toelage wilde «Ie Regering liem »ook DOg niels latefl overhouden lol s\n onderhoud en vergelding der 'iiiocvie. ilif daar omlreiid len diensle van de gemeente moet -werden genomen."

i l'ehruarij. Bepaling, dal men in vonnissen geene aan- teekening inogt honden van verschillende ml eisen en

»voi<is% der regters* De Regering achtte zulks §ten uyterste onbetamelyt en

■tegens hel regt 80 alom vigerend»* praet \ k slrydende."

Zie ook hij 24 April 1700, waar lusseheii de woorden: \judiciöle vergadering" en «aenleekening" het woord geenê 's uitgevallen.

!>04

1732 D. DURVEN.

Tegen dit beginsel werd oog al eens Lrchandcld, o. ft, in 1712 te Malakka.

I 1 Kehruarij. Yrrnirtiwiiitj van plakute* têfj&l hel uil- qeveu vmi valsehe munt.

Langs boe meer ondervonden werd, ilai 'er doder degang-

hare munle le deser slede Bikte romploiren van d'E. Gomp.

ingeslopen >vmle diverse lepere, mei silver ou rio^ene. spiau-

lere, heele en halve duralons, schellingen, i!iiMm*M(» «mi rnUi l lr stu> vers, die naer alle apparenlie door partienliere nvt Nederland alhier aeugehragl, dan wel door haetsuglige en quaedaerdige menschen in dese landen werden gefahriceerl Pilde Itagetnaekt, Bgter hy onse goede iogeselenen. daervan onkundig en niei wel Ie onderscheyden synde onder de goede en dengdsanie werden uyïgegcven, ten groote schade, niet alleen \an d'K. Gonip.. m.ier ook van dese rolonie, soo i>'l. dal w. hier tegens willende vuorsieii, ten hesle van dese stad en ingeseleiien van deselve. eerslelyk by renovatie en amplialie der sneeessive geëmaneerde plaecaten, door de voorige lieeren Gouverneurs Generaels en Kaden van India mei seer veel goed overleg en verscbeyde insi^ten oinlrent de doeninael> gepleegd weidend»' inalixersaiien distinetelyk ingesteld en gepromulgeerl onder datis den 2.i,:' Maert 1(572, 22 Maerl L683, K Joly [16 Mei| 11J87, 10 December 1699, 31 Maerl en 25 Augustus 1700 en 27 December 1710, h\ desen wel expressehk komen te verhieden het uytgeven Bfl ontlanden van geinelle valsehe ol \er\alselile heele of halve du- calons of andere sihere munten, goude coubangs, ducaleii en wafer uog verders meer van vervalschte inunte mogle bevonden werden, ordonneerende wyders op tleselve nauwkeurig agl Ie geven en, deselve vindende, den ollicier, 't sy liseael, baljuw of lanil-dmsl. \erl honen en overgeveu, mei aenw\singe vande persoonen, uyl wiens handen sy die betten ontfangen, soo deselve h\ haer bekend syn, en soo neen, soo sullen de onldeckers vande geinelte valsehe munleu de schade daersau gehouden syn le dragen; en sullen de respeeiive nllicieren

1732. D. DURVEN.

ftodanige speciën moeten overhrengen acn hacr oollegie. Icu cynden daervan kennisse aen <ms werdc gegeven, als wanneer de gemelle valsrhe silvere munt sal werden versmolten en vernietigt, Builende met goiide spreien gcliaudell werden na den teneur van hel placaet van den 22en Maerl 1683, hier voren aengehaeld. onvenuinderl nogtans liet gehruyk ende de praetvn|iie in 'sComp*. cassa. daer men gewoon is alle valsche sjieeien of slucken le snyden, ilan wel op dc loon-

bank Le speykeraa w&eriee !»\ desen niei alleen expresselyrk wérd geqaeKficeefl des groei « n kleen Cassier. maer ook den

Secretaris van lieeren Weesiihvsleren te deser stede ; en opdal niemand hier \an eenige ignorantie kome Ie prelendeeren, soo hehhen \vy L-oed gevonden desen h> renovatie en amplialic i« iloen puhlireeren en aNigecreu Ier plaetse, daer men sulks gewoon is, niet alleen in de Nedenluylsche. man* ook inde iVtugese. Malevlse, (Ihiiieese «mi Javaense lale. ordotmeerende QQ hevelende de heyde collegicn \an juslili» deser slede, als BOll de respective ollieiercn, justitieren en andere, die dit aengaen mag, sonder ondrrsrhe\d \an persoonen öf jurisdictie, np dr executie \an hel geeiic \oorschre\en slael en hy de hiervoren geciteerde pkccalen is hegrepen, hehoorlyk le lellen 91 indagatie le doen. mitsgaders legens de nverl reders ie pro- cedeeren, als hel behoort.

27 Fchniarij. Last de Chinezen Ie BatOPÜ :ieh van nieuwe, ye.ykte datjins le vimrzien.

Alson i»n> eeuigeu ImI herwaerls meenigvuldige en verschey- de klakten over sinislrc en frauduleuse behandelingen \ande ^hineesen in hel uylvenleu van waeren. den daats gehruykendc. Voorkomen, aU namentlyk. dal haer ni«*t onlsien den evenaer

'I • force los le mackcu BA deselve dan door middel vaneen

stukje houl nl' hamhoes soodanig naer vooren of naer afleren

in de dattfl adittyns te Bette», dat daer mede de goederen niet naer derselver vere<eh, maer swaerder of lichter, naer hacr lieder \u\l m Btrafbaer interest, wcelen Ie weegen :soo

i»eei. nr. '20

506

1732 D. DURVEN.

is % dat Heeren Schepenen deser slede, uyt last en van wegen de hooge oxrrigheyt tegens soodanigr hrdriegrlykc en srhaudelykr praclycque willende voorsien, goed gevondrn hrhhen een ygelyk en alle, zich met den daats volgens hel ordonnantie hoek deser stede ernerende 60 da» r mede. 'i /\ langs de slraten en wegen of Immens hnys als eldci s. goedeieü, «lir niet hoven de 50 ponden wegen, iiylventende ol 'ifikoopende, gehouden sullen wesen. in plaetse vande oude daalsen, die afgekeurt worden. \an nu af tol Maendag, den r»,n Maerl aen-

laende, wanneer den ordinaris eyk voor die geheele week wederom sal aenvank urmen. <»u gedurende vonrs. week h\ den eykineester. Jan Pit. alsulke k Ir y nr daalsru legrn- >rs rd\ hel stuk in li* kooprn. als Irr nrdre van haer Krrwaerdens in viNirraed dnnr \oors. ykmerster gemarkt rnde hereyds geyW syn, warnnrdr s\ voorlaen gehouden sullen wesrn haeregOd* deren Ie wrgrn, waglrndr haer h\ tlesr van hunne ipiadr gangen in 't aenslarndr rn ooyl o| oo\ | nnigr andere daatseu te gehruyken, als dewelke validen stads eykmrrslrr voor die somma ingekopt rn Irlki ns op n\ n lyd naer hehooreil gr\ kl sullrn syn, op de \rrhrurle van v\ll en Lwintigh nis. trn behoeve van den meergem. e> kuieeslcr, hovru rn hrhalvende lioetr. die van mids onlmit drn yrk hrrarml is.

I Maart. Verbod Injon hel vvrUrum van //////> ////// Zmvdschi' rn Dmisclir schqwn.

Vermits de Koning van Zweden een orlrooi had verleend aan eene 0. I. Compagnie en de Koning van heunuarken vergund had meer schepen dan gewoonlijk uit Ie rusleu rn dir schepen naar (Ihina rn naar andrrr Indische gewesten, waar de Deenen nog geene ïarlorijrn haddrn, Ie laten ver/eilm, schreven Ilerrrn Wil" ' aan de ludisrlu' Regering: »wy gc- lasten UK. aan allr suhallrrnr fmuverncttW, I )i r « < I « u i - .

«Commandeurs en Opprrhoohlru. so tr water als ie lande, t<»i

»de srhrrps-ovrrhrdrn inrluvs. scherprlyk Ir \rrhirdrn mn li) geenderhaud» \oor\al aan de schoepen van Zweeden aan oll

1732. D. DURVEN.

;»o7

"beoosten de Gaap de Goede Boon 06fiig6 de minst*» gerielle- lykhrvt ;im \ivrr<. eet- oll' drinkw haren, npiipagie-goederen, ■waler, brandhout oll wal hel nuk sonde mogen weesen, aan •eenige rhceèn, havens off aan land toe te staan off uyl de "srheepen op zee o\er Ir «even: als meede niet aen de scheepen Mm heenemarken, gaande oll' komende van oll na (ihina oll

teenige amlnv plaatse* daar de Deenen \ 'deepe mei gewoon

•syn geweest te varen, exempt die gaan ofl komen WB Tranquebaar oll cenigeandrrr. ran outa gestabileerde complot

»ien van laatsl^rm. nalir. hrlwrlk iiirn altoos onder prelexl

• van e\gen behoefte oll gebrek wel kan exruscereii."

l)r Indisrhr lirgrriug Milgde de/.rn la>l niet allern stipt « » | » ,

inaai serseherpte dien in een -rheinicn lastbrief, wrlkm /ij

;»;«n rik vertrekkend srliiji medrgai om, hij ontmoeting \an

«« lui' Zwredseh o|' Deenseh srhip. geopend Ir worden, behel- zende o. a. hel verbod: »hy onlmoetinge van eenig srhip van •gemelde hvee natiën hrl ininslr gerielf aan hun toe te

'brengen, wat liet ook z\ en hor /m- /\ Aaarom onk mogten "komen aan te houden; dien volgende hel ook \an >< Ijs sprerki. "dal UK. darr door ook Ir gelyk verboden werd eenige «lr •minste eorrespondenlie inel desehe Ie houden oll'le die bodems necnige proleet ie te geeven, maer dal IÏE. in tegendeel \om •zoo verre UK. geen reeden van oll'ensie gegeven mogieii worden, drselvr op dr aller indillerenstr \v/r zullen behlirn aan Ir lien als selirrj.ru, voor ilow i l kt- uien geen dr minste com- •plaisanee oir iiiscliiekelyklieytl hebben mag. Wan! dal word •HE. \e| hoogelvk \erbodeii li\ dee/en, op |M»ene \an onse •hoogste indignatie." Zie verder 9 Septeml>er 1 7 r»N.

i Maart. Verin,,! I rijen hel urenenden .\e<h'rl<unl

ma iln e-lweslers m ijenerah/k run alle sodanige ge- wassen, /ilanien ,,// zanden, als waar ran men in der h/,1 le dwjten ltee/1, dat dies rnminneehiiuj hier

[Nederland] o//' elders ran scltadeh/ke ijernhjen voor de Coin/i. saude kannen weesen"

1732. D. DURVEN.

Ditgttcondord wetten de Ceylnnse en andere medicinalia,

«die men wel gewoon is aen de Hortus Medirus Ir semlen."

Overigens mogl men niels van dien aard overzenden »op £6&igQ aaiischryvingh olT aansoek, van wie off waer die

• komen mogle, sondcr onsc | Herren Wil" r 1 speciale ordre."

±2 Maart, liekcndmakim/, dal Diakenen manlijk ver- untwoordinu zouden doen hunner ueslie over 1751. %

11 April. Verbod légen den uifvoer te Bottine mm nmh%

h>l tredersem/ens toe.

KM nor/aak van dil verhod lag in de omstandigheid, dat de hrgerinu sin-hls tegen verhoogden prijs arak Un hekoim-n en door «lil middel dien prijs hoopte Ie verminderen.

Chinezen waren «onbeschaamd" genoeg geweest de Com- pagnie »in verlegen theyl Ie lalen, mrn voordeel vindende in -den dehit van arak aan de particuliere handelaers."

IS April. \ ermeerderimj run hel nunlul ordinaire" klerken hij de tjenernle seerelnrie lol 2i. — Yerhe- tering "/> olie kantoren Ie Batavia van de provisioneele /tennisten, i/etroeken ut/I de militie ojj zeevaerd, mei

een t/erinye (pujie van li, 7 off 9 guldeneier tnuund\ lol joiuj assistenten" mei /'KJ. 'smaands op hunne

lopende verhanden, die et/ter In/ alle zullen moeien

i/erekend warden lol vy/j jaren, naar de male ordres

tol roorliomimje run inemililet/len."

De Regering was overtuigd, dal hel onmogelijk w;is de pennisten «andersints hinnen de palen .m ordenleh khe\ i !«•

• honden sonder lol hel eene oll andere onhelamelyke gedoeafc over Ie slaan/'

1732 D. DURVEN.

7>W

Er werden desniettemin nog >nldaten aan de penne met / 9, — Ier maand onder ren nieuw verband \an vyff jaren" in dienst genomen, zoodal de verbetering slechts op de toenmaals in dienst zijnde pennisten betrekking schijut te hcbl>eu.

25 Aj»ril. liepaiuuj, dat de apiier-kaupHeden van hei kasteel Batavia en akulrke ministers" niet rerkiesbaar waren tot omkrlhujvn.

Zie ook bij 16 Januari j 1685.

2 Mei. l*u'HH'<nu<j van drie ad/nmten aan den Land- meier te llatavia.

Het werk van den Landmeter was »van so veel ommeslag" geworden, dal de adjuncten w • I heundiul" warm rn ^i'ikm^ u<ik zouden kunnen \ inden.

Zij kregen eeuc |)i<'\ i<i"iieli' . rbriri iiiir ad /* 16. \ niaands lOW hun loopend \erbau«l.

I!* Mei. Verlxxt tégen particuliere negotie in inewschen vlet/s <laven nwt (lomjHUjnies vaartuigen.

De llompaguie's \aarluigeii, welke om de Noord van l'adang kruisten, badden de gewoonte, alvorens naar Padang terug ie keen n. bel eiland Nias aan te doen en aldaar eenc lading slaven in Ie nemen.

l)e Padangschc bedienden lieten dien morshandel toe. indien de Gezaghebber de beste slaven ten bebo-ve van de Compagnie

Biogi uitkiezen. Ander&slraften zij dien handel met deporteroenU Maar deze regeling behaagde volstrekt niet aau de Hooge

Regering, die daarom de l'adangsche bedienden aanschreef BOdanige nader en beter ordre tegens dese particuliere negotie slellen. dal alle en een ygelyk mag werden afgeschrikt en

■de lust benomen in de aanslaande eenige slaven met Cotup'

•vaartuygen ter negotie aan te brengen of vervoeren/'

310

1732. D. VAN CLOON

ID, VAN CLOON.

i Jnnij. Toekenning aan den President van den Hand nut iHsiiiie ie Btotowa twt eene bezoldiging ad fSSQ* —

'smaands en eene toelage run 50 rijksdaalders rooi huishuur: eveneens eene toelage roor huishuur unit de leden in dien raad ml "2'.> rijksdaalders en eene

bezoldiging, voor ié ordmaire leden van f 200. — en voor de extra-ordinaire leden van /' 150. —

Heemi XVHnu? van wie deze regeling afkomstig is, hadden hij missive van 14 September 1731 aan de Indische Regering aanbevolen -wat meerder aanmoet) luyslcr aan den godsdienst

• ♦ ii «|r jusiiiic toe te brengen", reden waarom deze aan den president en leden in den Kaad van justitie vergunde, ->by

• liunnc komste luimen dit Gasteel, met hunne rytuygen, zo

• wel in. als huyhu eomiuissie. de storm- brugge aan de /uyd- kante Ie mogen passeeren en lol op den harm voor de poort

■te ryden, in voegen aan dcselve nu en dan al reus g'accordeert ■geworden en gepermitteerd is aan de ollirieren «Ier justitie; «ook aan alle wallen en poorten, die dcselve op een hchoor-

■ lyke distantie moglen komen te passeeren, voorgem. leeden

• van de justitie voortaan door de schildvvagt het geweir te «doen presenteeren en selvs de wagl op hel stadhuvs gerangeert

■ le laten uyt komen, wanneer deselvc het pleyn overgaan, in •voegen hel laastc almede voorgem. officieren werd ggpracti*

In Dcc. 1734 beweerden de leden van den llaad van justitie, dat /ij. wat de militaire honneurs betrof, waren gelijkgesteld aan een vaandrig of luitenant.

• Uyt insigte dit geval en sodanigeu poslerieuron opborre- "ling van onvergenorglheyl niet anders als voor een wonder-

■ baarlyk incident kan werden aangesien", besloot dé Regering nogmaals een < \lraet uit hare resolutie van 4 Junij 173°-! aan den Raad van justitie te doen toekomen.

1732. D. VAN CLOON

311

13 J Lil 1 ij . Hepnlimj, dal de wapenUann vs-ijasfen. meest m s

o/ ihinmji/ns en towikbeeoékertf mei $ckutterpiigtig

ie,iren.

\h Regering \n van oordeel, dal. «wauneer men in lyd van nood. dal (iod verhoede", de schutterij omlrr de wapenen

Koude moeten brengen, bovenbedoelde personen ojp hunne posten moesten Mij ven.

S\ Junij. Vitslnitimj van <ilir noun i muus. du ei huren, annmamlenven en andere, independente opperhoofden op de buiten-kantoren Hanlam en Java nihjezonderd huilen justitiële zaken.

Te meermalen l<-i leedweseu ondei vonden /.yndc di' ipiade gevolgen, die uyt bel gesag der opperhoofden op de respective

fi«»u\eriicmeuleii, direrlien « 'ii romploiren van de Comp" in

dese landen resnlteeren, mameer hel selve, ^clyk lol nog toe gebruykelyli is, ü% medé nytstrékl tol bel jastitieele en by sommige indiscreetei heerschzugtige en tyranniqae regenten toisbruykl werd t<'t verkortinge van liet regt. ter verdruc- kinge van honne onderhorige en ter voldoeninge aan hunne driften, so als dacr van maer ;H té ved exempelen gevonden werden en insonderheyd in den jaere 1720 een merkwaer- dig geval heef) gfearfeerl op Ceylon in de violente en bloed- dorstige procednuren vin den so gen. krygsraad, onder de l'i rsidie van den w reeden gouverneur, Mr. Petrus \ u vst . tot

*&chrik en verfoeyentsse N"«>r alle «ie gcene, die de gcregtig-

teji Iteff hebben, en tot een eeuwig exempel voor de nako- melingen; resulteeremle alle dese excessen en enormiteyten in sulke gevallen voornamenllyk mede uyt het presideeren van voorsz gouverneurs en andere opperhoofden in de collegien justitie, gelyk dat. exeepto Ceylon. tot nog toe in India •'domme in pract\n| werd gehouden, vermits door hunne pre- s<Mllie ni door de vree.se voor hun groot \enilogen de /aken

tteeil altyd na haaren zin geschikt werden, wanneer deselve

312

1732. D. VAN CLOON

van sodaniget. geest gedrecven zyu, als wen, sonder de goede le benadeelen. ilikwyls inner ;il Ie veel ondervind: en dus meer sb tyd gjnde om eenmaal tegens dese passieose epi violente behandelingen op de huylen roiuploiren een nader en kragliger middel le beramen, als dc geene, die lot nog toe zyn geprac- liseerl en meesl bestaan in sericuse recommandatien. iuin dietien en opweck ingen van bier, ook wel, in cas van huyten- Bporige excessen tegens dcsclve, in rigourcuse cn exemplare straffen omtrent de geene, die sig in dat stuk ïnogten vergry- peu en schuldig maken, invoegen dan tot een blyk iu alle eeuwen, dat men regt en geregligheyt handhaaft en de mis daden, ook in de grootste van den lande, niet ongestraft ofte ongewroken laten wil, secr evidcntelyk consteemi kan aan liet l« srnh iilnwnlr hy i<>\ ra.nl van justitie deses Casteels op den 19€0 der gepasseerde maand tegens den bovengem. Vuyst, mitsgaders onder de presente besoigne over de ordres, in de jongst ontfangeue brieven der hoog E'1" heeren principalen orrurreerende. alihans daartoe een bequame gelegen theyd voor- komende, vermits daariu onder hel rapitlel van Ceylon cn hy occasie, dat haar aglb. sig over de voorm. gruwelslucken van dien luanniquen gouverneur nader komen te verklaren, gevonden word de volgende aanmerkelykc periode en recom- mandatie om in dal stuk le voorzien. Inydende aldu- :

Latettdti \wders aan UE. gedefereerl <>| en in hor verre dienstig zal zyu de ordres in Irnlini alomme te vernieuwen, dal geen gouverneur, ilirecteur of oppcrhoolt zal mogen pre- sideeren in de eollegien van justitie of zig met Baken van justitie hemoeyrn. \eel minder ordinaris leeden afzet ten, andere in de plaats verkiescn of dcselve te injurieeren over 'l geene zy gemoedelyk en na hun beste kttlfliaoe gedaafl tnogteo hebben* al 'I welk wy \ermeenen. dal voor den raad \au juslitie op Hatavia hehonrd gereserveerl le hl\ \en. om aldaar verantwoord te werden, sehonn lielselse aan I K. meerder kennisse wel «rillen overlaten, om daer in te ilisponeeren en le ordnnneeren. hel geene HE. na de eonstitutie der Iiküm lie comploiren sul- len oordeelen bet beste en ennxenabelste te wecsen om de

1732. D. VAN CLOON.

515

regters serum* tc stellen en noritte honihie gewékknaryen in '(aanstaande voor te komen.

Soo wierd vervolgens, naar « I « ■ t over voorin, propositie der hoog Ed,e liceren principalen, hint inde, wydlopig en met de meeste attentie geraisonneerl en hel nodige overwogen was, met ecnpariglieyl van stemmen goedgevonden en verslaan, voor!i!.m naar alle de respect ive gom» i -n< meuten, dirrctien, eommandemeir *en en mindere romptnireii van «Ie Coinp' hier le lande, exreplo lava en Bantam, welkers gewysdens in eapilale zaken ter approbatie herwaerls moeten werden gesonden, eireulair te ••rdoniieerefi en .i^i le stellen, dal voortaan geen gouverneur, «lirreteur, commandeur of ander independent «»|»i»t i hooft sal mogen h\ wonnen en veel minder presideeren in de vergaderinge van jnsiiii. ofte zig Iwnoeyen met saken, de justitie concenieerende, dan alleen vooi soo ven»' hun. u\i hooide van hun ampl. een generale toesigt over alles eompotoert, maar dat in tegendeel alle processen, so civiel als crimineel, door het voorm. collegie *aai in den secunde altoos ui moeten presideeren. sullen werden afgedaan, sondcr interruptie ofte hemoeyenisse van iemand. Bodantg als in goeder justitie vermeent sal werden te hehoren; en dus voorsz. gouverneurs en opperhoofden van nu af aan te secludeereii ny( bet maniement der saken, so ras &&H l\« aan de justitie zyn overgegeeveu. om aan een iegelyk. niet alleen goed regt te doen geworden sonder aausien van personen, maar om S(,lvs ook de sii>|iit i«- we- Ie neemen \ a ii eenige ile minste

geweldenarye oi dwang in dal capitalé poinctj onp door desc ordre en restrictie ooi niei (én eeDèmale af tcsnyden hei Xvesentlykc stuk tier nppermagl. «lal iu een minderen graad S«-»n. gouverneurs en andere oppei ■hoofden, uvl kragte van hun ampl, !>> representatie van den souverain, omirenl de justitie ' 'Muipeteert. en Ie -r|\k ook door hel evileeren \an soo veel Srhadelyke gevolgen, als uyl hel presideeren derselve, l>cyde 1,1 politie en justitie, kunnen voort vloeyen. wederom niel iu aildere ineonveiiienten le vervallen ófte VQOrsfc eerste ministers eenemaale de handen te hinden, om in ras % ;i n irreguliere handelingen to| voorstand van hel regl mede van haar kant

1732. D. VAN CLOON.

Ie kunneu betragten de pligt, die deselvc incunibeert en h\ de ordinaire openc brieven of commissien deselve wel expres- Betyk werd aanbevoolen, so is al verder goed gevonden en \ • i staan, dat niet alleen, onaangesien de bovenstaande bepalinge, gem. gouverneurs off opperhoofden Diel sal mogen onthouden werden de nodige kennisse van saken, maar dal ook geen \ounissen ofl gewysdens in hel criinineele hu\ten hare toe- stemminge ter executie /uilen werden gehragt. mitsgaders lat bet baer uy staal) /al. wanneer vermeenen mogten sig met bet vonnis niet te kunnen conformeeren, de saak instalu te bouden en de executie Ie surcbeeren tol nader ordre van bier. mils als «liin BQTgG dragende, dat by eerste gelegcntbeyl bet vonnis in queslie, nu l de Stukken daar f66 gehorende, aan dese regeeriug werde overgesonden, ooi daarop ten spoedigsten de ge- mpiireerdc decisie te erlangen, ongerekent nogtans den wcu van appel, die 90 wel aan de g'accusecrdens als aan den officier open staat, in zaken, die na den ordinairen trant werden he- bandell, en behoudens nok. dal in allen deele ^,\ blyven stand grypen de gemaakte restrictie by resolutie van den 2()r" Jauuary 1694 over de qualiteyl der personen en in bee verrede Baken op de buyten eomploiren mogen werden getermineerl en afgedaan.

25 J li li ij . Iteptdiny* dat te wcinnj uitgeleverde hout- werken, »wacrvun de oorsake niet nut deugdelijke hein/ zen en verklariwjen uamjetoond werden hun,' door de sehecps-overheden zander onderscheid mei (wee kapitalen udvanec' veryoed moeiten warden.

»By aldien men bevinden mogte, dat deselve d'K. tloinp. op • •■en manifeste malitieuse wyse out vreemd mogten /mi", zou de straf verzwaard worden met arbitrale correctie.

Ten aanzien van L'oeni-zakken bestond cenc dergelijke bepaling

23 Junij. Itepnliny, dat aan elk (iompnynie's schip, ran llataria vertrekkende. zonden wnrden medeyeyeren twee eerzctjcldc, yeijkle maten.

1732. D. VAN CLOON.

515

De morljelijkheden. veroorzaakt door velschillen in maten op verschillende plaatsen, waren eindeloos.

Om deze te voorkomen bepaalde de Regering, dat de pakhuis- meesters op de huiten-kantoren met één der beide hoven- bedoelde malen, lei- bjuwer keu/..-, megtea uitmeten, ml zij

•au de BCbq^èn .iNeverden. terwijl de andere aan honrd zonde borden gebruikt om na te melen.

Werden versehilleii ontdekt lusselien de/.e malen en die, Welke in de pakhuizen aanwezig waren, dan moesten de laatste als ooubeejiiaaiir \erzegeld naar Batavia opgezonden wnrden.

23 Junij. Last op de buiten-kantoren »ijeen middelen

onvenogi te loten tol h& nytgeven non 'j (lomp? ledig

leipjemle landen aan hctpunne eoloniers Ier besat/imp *cn beplanting. "

Aanleiding tot dien last lm! .-ene aansehrijvin» van lleeren WH-.

De bedoeling was voorkoming \an hongersnood, waeraan •desc en geene landstrceken althans nu en dan g'exponeerf ui«ren, en «verbeteringe van sComp" finanticn door de euliure •van alsulke streekcn, waer van deselve althans geen In t minste "genot beeft."

-."*> Junij. Last n/> de leden uit den Hand ean jnstitie, neeomtnittcerd tol hel visiteren van af- en aa/hvarcnde sehejwn, hij aankomst en vertrek ean elk sehip doof- de sehipjH'rs te laten rertoonen hunne zee-brieven en Ttirksehe passen.

Slordigheid van sehippers, die \erzuimd hadden de bewuste,

'poblicque instrumenten" pp reis mede te nemen, hadeenige ^Qipagnie's schepen in m<Hijelijkheden gebragt.

Wanneer die slordigheid op eenig vertrekkend schip ontdekt u,,,d, moesten de gecoisinitteepto] daarvan onmiddelijk aan ^C!| wal kennis geven. »len iine daer in nog by tyds moge berden toorsien lot voorkominge van ongel^ken."

316

1732. D. VAN CLOON

24 Junij. Verbod tegen het verkenen van /nissen naar plaatsen, gelegen hennurden het eiland Java, aan in- landsehe vaartuigen, tenzij de:e eerst Ilutavia aandeden nm gevisiteerd te worden.

In aeumerkiugc genomen syude hel evidente nadeel efl dt grootc schade, die 000 wel aende ingesetencii deses eylands. als aeu 'sConip* negotie alhier sigtbaerlyk werd loegebragl door de vaert van Java na de overwal, causeerende niet alleen schaersheyt aen levensmiddelen en suyker door den excessiven vervoer van rja, gelyl men te meermalen heeft sien gebeuren, en door den gretigen aftrek der slegle soorten vande laastgcui. soeligheyl. waerdoor iëfi inlander, van natuur traag en lot den arbeyd ougencgen. te veel verleckcrl en afget rocken werd van bet rafllneeren en suyveren der gcm. suyker, soodat de Conip' vcclmaels om de meenigte der swartc, die sylicdcu in genoeg- zame ipiaiililev len eo mcl goede voordeden weten om te setten. geen goede soorten in bare pakhuysen gelcvcrt krygen kan, maer ook nog voornamentlyk aenleydinge gefeilde t < • t aller- hande smockelaryen en slu\ Unen, ten miiisleu in amphioeu en klceden, by aldien al de speceryeu daervan vry mogten syn, schoon men daeromtrent almede niet volkomen gerust

wesen kan. en sou m.-.l nlrenl alle anden u'onlrren, waerinne

de Comp handel dryft, tot merkel; ke schade van de.se) ve i n tot

\oordeel \ au baere rompelileiiren, die allhan.s .M ' en andeiv.

daerom hcrgelegene haeven en haven* lol hunne leirplaelseu gebruyken om hunne Lroederen. waermede s> 'sT.nmp dierbare negolie MM sensibel eoni ramineeren, by provisie ledcluhvren om van daer verder, onder prelexl van smallcu handel, na Java Ie werden overgevoerd, en vvaervan Mafaeea soo minalsl'egu ende gantschc eusl van Malajo. ilem de overwal olie de Sumalrase binnen custc mede niet vry schyuen te wesen, daer dese sebadelyke onderkruv pers en voornamentlyk de particuliere sluykhaudelaais, onder de naem van Engelsen hier in de In- dische zeeën van de eene plaelsc naer de andere zwervende, integendeel veelmaels mei hunne morswinkel sonde moeien

1732. D. VAN CLOON. ;,t?

hlwen sillen, hy aldien men hun dese pas kondc alsnyden N<,«»niamentlyk om trend den amphioen, die dog genoegsaem ofte ten minste voor liet grootste gedeelte op Java ter houw komen en aldaer syn del>il vinden moei <mi waervau de K. Cniiip MM»r liare oogen m Itengale door de Hngelse moet sim inkoopen de parthyen, die binnen liaer eygen landen ofte ten "Miisien op plaelseOj alwaer ons den handel met exclusie van ;|Ho andere vergunt, moeten werden rertierd, vermits den

itikoo|» ileser natie doorgaens een vr\ kloeker i|iiantileyl he- draagd. als buyten den sleet op Java in ganls Indien verbruykl werden kan. en eonseqüeötelyk seer duvdelyk te besluiten

*s. dal dit goel len laaslen. wanneer s\ lieden geen anderen "Mwei: il, (ermede welen, imloir dtf heen akieken moet, solider W men lot nog toe sul\ heelt kunnen beletten, onaengesicn de veelvuldige ordres en restrictita op dat sufiject, van tyd w i v . I gestatoeert, dan eens met het visiteemi der vaertuygen,

v^ll Malarra te deser rheede klunende, in voegen lot nog 1«k»

h practycq werd gebonden naer hel geresolveerde op den ^lPn Pehi uarv I7.~(), dan wederom met de geordonneerde aen- ^keninge der verleende pesten op de Javase restdentieoj ,,k| confrontatie vande ingeladene goederen aldaer met hel f?cene deselve alhier komen ttètil te geven, om te ervaren «»IV Wftschen beyden niet aende overwal iels daervan gelost ,'" sin ijuvl gmiaekl liehhen. invoegen almede door de sue ' ' ssiv <' loesendinge der I \ >l » n .m gein, \erleende passen '^hoorlyk werd geobserveerd 't sederl den 50* Jimy ITTa).

desen am-aelide hel nodige .len dese tafel is heslooteil.

0|,g^rekent de veelvuldige rccommandatien, aoo aen «len tlom-

^andeur en raad tol Sainarang Ier opweekinge san de suhal- fcltle residenten en alle andere hedienlens. aende stranden

^,4gen, loi waaksaemheyt en trouwe, als aen je regering van *alacea lol weiring van dien morshandel, sooveel immers

l,l0g<dyk is, aU swide de naesle weg, die men tot nog loe ,f*eli welen uyl Ie \ inden, dog egler alsoo min van eenige J'ugt off Bueeefl sehynl Ie wesen, als alle andere expediënten. (»mtrcnt van tyd tot tyd uylgevonden en ingevoerl, soo

1732. O. VAN CLOON.

lange de willekeurige vaert van alle de plaetsen. nemle over- wal geleden, mier de Javase sl randen en wederom vire-versa van darr n.ier gein. rusle ren open veld versrhalï om dese slu\ Uiandelaers le favoriseeren. al wilde men op Malaeea ofte deser plaelse liet werk mei nog sooveel ernst tegrngaen; en dieiivnlgrmle voor d'lv (lomp" seer le weiiselien swide. dat men eeninael darr omlrriid een middel \an kragl en na- «l in K wist uyt te vinden om de qiiynende negotie le deser

pl.ieUe weder le joeil oplll\ke|i tol \uorderl \aiule K. (imnj. ril lol welwesen van desr eolonir. welrkrrs in-esrlmrn nu \erlmarls met l'.omp j<>ederen lol hun schade moeten hls ven Bitten, \. urnen de markl door den aenhreng van al- siileke slu\ kgoederrn hediirven en slap gehouden werd, al snudi men de gantselie vaerl van Java daerom innelen alhree- ken, horwrl dat almrde uiel prarlieahrl srhyiil té >\n. vermin veclc duysend menseheii als nu hj den Minllen handel v;m allerhande snuysleryr hun ondrrhoud vinden ru \relr andriv

ook daermede gerief) werden, die l • > bel Menyden dér gen*.

vaerl in vrrlrgmlhryl soudrn geraken, nn«erekent dat dr iu- Lrrsrtmm mei den r\s ende verdere producten hunner I. inden -een we- welen -ouden h\ 66B opulent gewas \an hel eersl- gemelde. dal dan over sulx Liroolr swarighcedeu suhjeel hlylt en niel wrl doenlyk olïe praelieahel voorkomt, soo is verstaen

om aogtans, veel ;«l Immers moogljji is de worm. vaerl

als de rrgle deur. waerdoor alle inorshaiidelaers ingaeii, le heieugelen ende voorin, sluykrnrn le hrletten, voortaen \an .lava naar «ie overwabcbe ptaelaeo, leggende in bel noorden

van dil eyland, als daer s\n de ganlse hiunen GUSte YOT Suiiia.

tra en de vaste eoata van Malaeca af lot aen Siam mei de

eslanden. daer omtrentl gesitueerd, aen geru \ ariiu\ £60, kies n olie -rooi. ouder wal naeni hel nuk sonde mogen wesen, passen

te laten reiieenan, in wMter de^e uytdruckelyke conditie^

dal «levehe. ;ille Ir vamen en uiein.iiil uy tgesondert, alvorens te deser rheede sullen moeien aengieren om een hehoorlyke \isiie te ondergaen, en soo mede alle vaerluygen vandeo\er wal, na Java gedestilleerd, waarvan gyUeden dan tér plaetsc

1732. D. VAN CLOON.

hun arrivemenl oK anders by hun retour, op poene van confiscatie der vaertuygen en goederen en arbitrale correctie

degene, die sig contrarie toe ordre verstouten sullen, tonder alvorens hier aeti te gieren, dese plaeisrn over eu weder

h' bevaren, een behonrlyke hlyk sullen moeion toonen by een r,,i 'lilirael van den Sabandhaer alhier, door wiens hedienlens, ÖOvens die ;in den waterlisrael, voorin, vaertuygen dan ook exactelyk sullen moeten werden gevisiteerl, Èteltf* door ontlos- siiiLT dergccncr, die vainle o\t*rwal naer Java geen, vermits tnelmaeh de practycq hebben bunnen amphioen en lywaetkraam

h* hedeekeu mei allerhande klevnitrlin-den. die de gcm. plaelsen

ttytleveren en eygentlyk den regten smallen handel uytmaken, ',f'l geene onmogelyk anders onldekl werden kan dan op dese ^fyse, en waer omtrend over sul\ snndrr eenige de minste

°enniventk sal moeten werden g^ageert, onder een behoor lyke tneaigl nogtans, dal voorin, ingeladcne goederen nog l'soek nog bedorven raken, als kunnende altyd (n <**'n van 'sGomp^ tan jPDgpouraa gehurgen, weggesloten en door de eygenaers sel\s "«ut ^Mine^en hewaerl worden, sonder inerkelyke hindernisse We eenig ander ongemak, als de moeyte van het nyt- en In- Coeepen <n wegstuwen dcrselvc, dat egter absolut nodig e0 or.vermydelyk is, vermits sodanige visites van vaertuy- 8<-n, die lol hoven toe mei allerhande goederen opgepropt en ^ii»rvull s\n. andersinls seer weinig om hel ly IV hehhen en

Kan geen heJ minste nflbcl weeën ronden; alle hetwelke dan

S(| wel na de respeelixe eotnptoiren van d' E Comp', om de """nl legende. aK ii. u i Samaraiig «ri (Iheribon sal moeten Becouimuniceerl werden lol hunner aller narigt en preeiseu Qfevolginge."

Ihl veiimd is uitgevaardigd /.onder toestemming o|* voor- ^*'»ini< van den Soesoehoeiian.

2t J 1 1 1 1 ij . Last op rif Imzt'ti rit n </<• eouipogB^wctf 0N liet fmbarltls-kwartin Ir llutavin mnUrlwinrnj Ie h<m. den ran (lintslm, duur lunair oiuUvyeschikten fW$i* eutter verrigt.

V2H

1732. D. VANfCLOON .

Ilivivn \V|| hadden gehoord van » de exeeftêB enmisbrm- k« n. daer Omtrent eenigen tyd herwaerts gcpleegt." Slcehls mei vergunning van den Rand van Indië, allhans

van den Directeur <n'M.'r.i;ii. mogten werklieden dar Compagnie

particulier werk verrigteu.

Ten aanzien .m hel eollegie van Heemraden en het kerkheslnur werd dezelfde regel in aehl genomen.

Kik hall jaar m^cslen aan de Compagnie vergoed wm-deu de wgage en verder genot" van hare, \nor particulier wrik gebezigde werklieden.

zl\ .liniij. llt'jHiliiHj, dot de Weeskamer, hel eollegie van Heemraden, de gods-huizen en herken weder tOOVeel kapitalen u deposito bij de /legering mogten brengen, als :ij zonden willen missen rn mei voor- deel onder de gemeente niet weien ttt/l te setlen."

Sedert lang streefde de Indische Regering naar ifloesiftg \an de onder haar a deposilo berustende kapitalen.

Maar neeren \IIn,n waren van oordeel, dat die [legering

zich in dit opdgt moesl matigen. Anders Inch /.miden vroeg of laai de Weeskamer, enz. ten lasle van de Compagnie komen, lerwijl zij, volgens de vroegere methode, tegen een matigen intrest het gebruik der kapitalen ran de Weeskamer^

enz. had en die enlleiiies, mz. geholpen waren.

1\ Junij. Toevwging van een tweeden snhstitnnl non den Water-fisraal.

Zulks geschiedde in hel belang Wffl den legengang van parlieulieren handel, »iuNoiidcrhc\ l den afscheep van OQgG • permitteerde goederen na Nederland."

Uag en nacht inoesl één der substituten op reede Batavia rondvaren, »tcn minsten, wanneer maer eenige schr- apen, 'tzy na Nederland off na de Indiase comptoiren in lading leggen/'

1732. Ö. VAN CLOÖN.

We! betrekking tol «Ie retour-schep» was 'l apparent, •dat de ordinaire dienaren van de justitie sig laten corrum- •peeren."

4 J 11 lij. Splitsing vmi de Maleijers, woonachtig binnen de jurisdictie van llatttvia, in oostzijdsche en west- zijdsche Maleijers.

Vroeger stonden zij gezamelijk onder een kapitein, maai nu kregen zij twee luitenants, ondergeschikt aan den Ser- geant-majoor Van het kasteel Halavia.

De overige inlanders hieven onder liet gezag van den Gecom- mitteerde tot en over de zaken \an den inlander.

Het groote gezag van tien kapitein der Maleijers boezemde de Regering wantrouwen in.

14 Julij. Voorschriften nopens het indienen hunner rekeningen voor hen, die medicijnen leverden.

(ïesien en in agling genomen hebbende hel sehriftelyk versoek vanden agtb. raad van justitie deses casteels, op den 9*'n November laestleden aen ons gedaen, ten eynde tot weringe van alle vexatoire proceduuren, waermede de goede iiigcseteiien deser rolonie, insonderheyt weduwen en weesen off die haer '<'gt waerneiiH'n, veeltyds door soogenaemde inlandse doctoren Hl doetoressen werden besprongen alsoo die te met de onbe- whaemheyl hebben van uade diwit van dees oll' geene, over wien s\ hebben gcprarlisccrt, helalinge te vorderen voor veel- jarigen gepresteerde diensten, geleverde medicamenten, etc, hetselve lot importante sommas begroolende, schoon sy by hel leven \an alsulke mensehen ryckelyck doorgaens al s\u 'Niloonl geworden daerinne door ons te werden voorsien, soo 'N'l. dat wy na r\ pe deliberatie en in conforinite van '1 selve V(?rs(K»k van gemelle agtb. rade ten selven dage beslooten en K**staliieerl hebben, gelyk besluiten en siatueeren by desen, dat Küle publiratie deses alle doctoren en doctoressen, chirurgyns,

|t, 21

1732. O. VAN CLOON.

apotherars oll die hun huylen deselve mei hel \erkopen v;m iiietlicaiiuMiti'ii moeten hemoeyen, sowel Europesohe, lllirtslen

inlandse, Mockaraetaense of heydense natie, niemand usigeson- dert, jaeri] \ sollen hfcbben <>p te geven de reecq. van gepresteerde ilicnsttMi en geleverde medieamenten aen de geene, o\er «trien hebben gepractiaeert, derselver ordnMiRe erfgenamen, mits- gaders hiuueii ih»n I > • 1 van «'«mi gelyk jaer naer dalo, sonder

langer lardance [onder wal pretext hel nok sonde mogen

weseu , dies voldoeninge op een gereglelyke w yse te vorderen, op poene, wie van sulx te doen sn I hlyven iu gehreeke.

van syn regt, actie en pretentie eal syn en blyven vèrxteeketi ; en op dal dese onae bevoelen punrtueelyk mogen werden agtervolgti se intecdiceren wj miis dcsen de beyde eolktgien van justin»' oty al ftoteke reeekeningen en pretentienj als hier

boveil geflxpresseorl slaen, regl te doen Jen zy daor hy Ie gelyk

gedocecri en den revier ten genoegen aengetoond werd. dal de vooral persoonen, waarover bj gepractiseertoff dewelke sj

hedienl hehhen, olf hy allyvighoyl hare erven olï ordre, hiunen de voois, hepaalden t \ < I van een jaer om helalinge SVB aen- gesprooken.

En opdat niemand liiervau eenige ignorantie kome Ir pre- lendeereu, soo hehhen w\ goed gevonden desen Ie doen puhli- reeren en alligeeren, daer hel hehoorl, niet alleen iu de (teder-

duytae, maer del inde tartugesche, Ifaleydae, Chineese, Noorse

en Javaense laele. al>oo wj sulex ten hesle vande goede

ingese tenen deser colonie, lol weyrrog^ van alle ooodeioosei ongeftindèerde en tehadelyke proeednoren soödanig vinden ie bebooren.

18 Julij. BepaUtUji dut de Baad -van juslilie (r llulavia

onbevoegd watt huilen medeuvieii tik v< oAwnden van de Hcoge Rêgeringt k$ae deuneaafdew /<• ontoUian*

Die deurwaarders werden dom de Regering aangesteld en

behoorden du^ ook dom de Itegerin^ ontslagen Ie worden. Desniettemin had de Haad van justitie eigeumagli«! een deur-

1732. O. VAN CLOON.

waarder op diens verzoek ontslagen. »Tot mainlien \an het •respect «mi «Ie anthorileyl \ au «lui kollege" hernstte de

Regeraig ditmaal in hel gebeurde.

18 Jnlij. Hepalimj. dat in de llataviasehe hoven-landen opgepakte landlottpers voor cru of' meer jaren in de ketting naar de Kaap de goede hoop zouden worden vulmnnen.

Kettiiii^sla^ alleen hleck onvoldoende om -ilier^elj ken ge- •Iwefte van dal srhadelyke en licenlieuse omswerven al te •honden."

22 Jnlij. I.asl op de scheepv-iwerheden, hij het ver- antivoorden der eonsumptie hunner < liepm, tevens te verantwoorden </.• uit \ederland medegenomen »plun- deraqie" {fdeederen ,

Ui* »scheepsklederen'\ medegegeven door lieeren Bewind- hehheren en, «naar dal een ie^eUk nvt deselve zyn gerieft •heelt erlangd", hij aankonisl li* Itataxia overschietende, wer- den «na de ingevoerde prarlyo| l sedert veel jaren hy de *pakhnysen aan en he»yden de \Valer|M>ort, dan wel onder udt BcbeepsoTerbeden voor een grool gedeelte gesmoort."

Voortaan aouden de 'defecten, evenals andere**, op reke- ning gesteld worden van »dei;eene, die de sor^e en loesigl «daarover inrimiheerl."

24 Jnlij. Hennisijave der Optreding van M . li van CUhM ai* (iouvrrneur-Cu'inraal.

Aan deze kennisgave is toegevoegd een formulier voor den 'fc«k«l v;»u getrouwheid aan tien nieuwen CioiiverneuMïeiieraal.

Heeren XVII" " hadden hij brief van 0 Oetober it:»i den

Hfiad van Indié, van Qfton, als (lonvernenr-tieiieraal aangewe- 'fn, welke hrief den 27i,en Mei I7.">2 te llalavia onhangen werd.

524

1732. D. VAN CLOON.

tiii Jnlij. I ilhn imj ecner premie van I0O (Inhalen voor het uitleveren, aan de justitie van ren votoivlu*)- luien koopman, in ilicnsl run de (K I. (lompmjnie.

Die geene. wrikt' men na dalo mogle hevinden van %l een • en ander [hel rellende de verhlijlplaals van dien k«x »|>ma n J «kennisse gehad en sulks versweegen te hebben", zoude > na «exigenlie \an saaken. aan den lyve" gestraft worden.

hit stuk i> afkomstig \an den llaad van juslilie leltala\ia.

^7 Julij. Bekendmakingt </<*/ de Buiten-regenten van hei Lusa rus-huis openlijk verantwoording hunner gestie zouden tloen.

1 I Augustus. IjisI op de buiten-kantoren alle onbe- xtpiaeme en onbruikbare tjereedsehappen, sonder oth derseheipr\ naar Batavia op Ie zenden mei een dis- *tinete memorie.''

Hel onlhrekende » sonder dislinele aantooning, waar helseKe »hu\len Bchult of versuym vervaren is", moest vergoed wor- den door dengene, « wiens pligl het gewee^l was daarvoor »te sorgen."

12 Augustus. Hepnlimj. dol het saldo der boedels run insolvent overleden dienaren der Compagnie, nadut uleselve gereddert endv daer loe in staat (jebratjt Dil- len ztjn\ door den Seqyeetèr in Compagnie'* Los overoebraot zonden worden*

Aanleiding hiertoe gal' de omstandigheid, dat >\eeliiiaab de ^vaderlandse eredileuren vergeeten en niet gereken! werden."

Alleen -dood- en andere sehulden, die een noloire preferen- tie hoven alle andere eredileuren" hadden, moglen dadelijk voldaan worden.

1732. D. VAN CLOON.

Alle overige s< hulilen moesten oinoldaan blijven, loldal »naar gewoonte de vereyschtc authorisatie" van beërfd Meesiers ontvangen was.

l!> Augustus. Bepaliny, dat (Jom/Hiynies hout aan particulieren rerhocht kon wonlen met twee kapitalen aulcance."

Vroeger had de winst voor de Compagnie 75 pet. bedra- gen, maar dit arhtle 1 1 • » Indische llegering niel genoeg ntnt •voorkoming, «lat door het aanslaan van groter quantiteyten, als lieiKMÜLil zn n . met deselve hun voordeel tol nadeel van -de Comp. niet komen te sneken. alsoo vcele ouder deselve •doorgaans onder de gemeenle seer duur en hyna niel Ie •krygen zyn."

28 Augustus. Last op de buiten-kunioren neen brand- hout aan de aankomende tlompaynics seltepen tc verstrekken, dan nadat de ^-heeps-orerheden *mel fun- dament zullen hehhen doen blijken hun yebrek en benodiytheyt, onder aanioninye eau heiyeen alhier \ Batavia] bij hun afselieyt ont/'um/en hebben en hoe- daim/ hetselve. yceioisuiueerl is ifeirorden."

S» heepsoverheden hadden -op plaatsen, daar hel brandhout ■by den lel of hy 'l gewigl tol een execssiven duureu pr> knoest werden ingekogt, de onbosehaamtheyl telkens een •goede parlve tol hunne consumptie Honen boord te vonleren. 'tonder eenige rcflexie op de menagic of zonder ook eenig "i'eguard te neemeu op do <|ii;mlilr\ I . die hunlieden alhier f^atavia] medegegoxm is en doorgaans loeryken kan voor de heen- en weder-reyse. ja. /onder ook desenlhalven eenige

•verantwoordingen te doen ógj .iUnlk«^ ootóptoirefl dodr de

•hisrliikkelykheyl der dienaren, aldaar heseheyden, die /ig ngemakkelyk tot sodanige verstrekkingen vinden en diergc-

1732. D. VAN CLOON.

»lvke blnnte voorgeven* van de overheden der srheepen ge- • willig gelden laten lol s Comp merkelyke srhade. aan •dewelke dat hout len duursten in rrekniinjj; weid gebragt."

2!> Augustus. Last oj> de huilen-kantoren de negotie- en soldij-hoeken niet door yecummitteerdeH, maar in vollen rade van politie te examineren.

Verg. 6 September 1694 en G Fchruarij 1717.

50 Augustus. Last op de Indische lietjerinij alle sehc- pen van de nieuwe Spaanse (lompatjnie, voor h\f de »(laep de Hoede Hoop in Indien vevschi/nende of die sitj verder als de Vliilippijnse eilanden sonden willen »extentheren% te neemen en te (on/isi/necrcn."

Henen Wil'"1' grondden hun regt Int het uitvaardigen van dezen last <»p het trarlaat van Munster, 1648.

o September. Maijtujina '>/.• den Hand van justitie te Hatavia voor lot ijehruik van zijn (poot zeijcl te heffen eene recognitie van 10 rijksdaalders.

Hat y.euH werd zeldzaam irehruikl, «ten principale 1 < »t cor- -roheratie <>p verleende actms \an le^aliteyt", welke eene -kleyne beswaernissc" wel konden lijden.

De opbrengst zoude gebruikt worden -lot het meubleemi •en cieraad van de justitie camer."

S September. Afkondiijintj van de plakalen betreffende de "thui/svaarders."

12 September. Vitselnijrimj van ren aUjemeenen rust-% dank- en bede-dnif weyens lol aanstaande vertrek rener retour-vloot.

1732. D. VAN CLOON.

527

15 Oetober. Voorschriften /j»»//r//.s hel merfenemen va 91 thee dimt' reimt rit * renden .

Uil >luL afkomstig van Heeren \Vllmn en te Batavia den Ud September 17."." afgekondigd, luidt* als volgt:

Lyste en reglement, waer na alle I li 11 \ s komende persoonen uyl Indien, soo officieren, als gemeene. /irh sullen moeten reguleeren in liet medebrengen van 1 hehoorlyk gelid eanassers thee. die hun uyi besondeft consideratie werden

toegestaen mei zig over te voeren. hoven en hehalven de

kisten, kelders m potten» bun by hei reglement van den

atn Oeinher 1717 gearenrdeerl. m dit alles in plaatse vande Ifcee en andere koopmanschappen, welke voor demi in de

koovgoederen wierden overgebragl. hel geene \au nu voortaan nn*i meerder ^al mogen gesehieden. nog gepermitteerd werden : °n waerop de Bseaels en gemmiiiilh'erdens lol hel branden 4e? kisten, mitsgaders de geeomtnilteerdens uyl den raad van jiislihV lol de visitatie der srheepen, «>p het vertrek derselver

Bcheepen van Batavia, gelast werden tas naaukeurig te iriformeeren en 'I geen de>en nmgl bevonden werden lYxee- Zeereu aen te houden, om tegens de overtreders geprocedeerl

h~- werden na ile ordres van de (]

8etiipper

Predicanl

Koopman

Gapiteyn

^»pile\ n Luytenaut

Onderkoopman,

^Htytenanl

Vneudrigh

Opperstourman

Onderstuurman, winnende boven

de 26 gh

'^ekhouder "i adsistent, winnende 20 gulden en daer Innen

tmpagntc,

naiuenlvk aenden

yder 1 1 eanassers met thee, wegende NO tt; hrulo yder.

\ >|er 10 eanassers ais hoven.

eanassers als boven.

\dei 8 eanassers .«!> hoven.

528

1732. D. VAN CLOON.

Sergeant

Opper-barbier^ .

Siekent rooster,

Derdewaak,

Provisioneel atlsistent off schrijver,

mnnende onder de 20 'smaands. Oppcrlimmerluyden, soo seheeps-

als huyslimmerluyden

IIoog-I>ootsman

Schieman

Koek

Bottelier

Oppcr-kuyper

Qonétapel

Tweede Chinirgyn

OppeMeyimker

Corperad

Tiinmerluydcn, ten minslen 20 gis.

's maends winnende

Hoog-lHx>tsmans-macl . .

Schicmans-mael.

Koeks-mael

Botteliers-macl,

Tweede karper

Srheeps-corporacl,

Tweede zeyl maker

Trompetter

IJuartier-meester

Conslapcls-macl

Lands-passaet

Derde ehirnrgyn

Jong liinineriiiaii, winnendemillder dan 20 guldens. Jong knyper,

Jong zeylmaker, Provoost, llos-schic- ters, Adelhorsten, Joug seheeps- corporael, Itootsgescllen lot jon- gen incluys. Soldaten

yder K canassers als Uwen.

vder 4 cauassers als hoven.

yder 5 canassei> ik hoven.

yder 2 canassers als hoven

1732. D. VAN CLOON

7>29

Alle de voorschreeven canassers sullen in [adieu Mioorlyk Moeten gebrand en alleen gevult weesen met thee, soutier dal »n deselve eeuige andere goederen of koopmanschappen mogen overgebragt werden, op pene van confiscatie; deselve sullen ook niet omwonden mogen syn met zeyldoek of gegort met louwen, maer los overgevoert werden.

En werd by desen wel expresselyk verslaen. dat deselve Caiiassers. op hel hinnen komen der scheepen, niet van boord aende overbrengers Milieu afgegeven, maer nevens de kisten, etc. gebragt moeien werden op 't Oost-Indische huys in de respecthe kameren. 001 aldaer gevisiteerd en na bevinding gelargeert ie werden, sullende aen bonrd der scheepen niet anders wenlen gelargeerl als een pak kooygoed aen ieder persoon, Bfto wel oflicicren als gemcenen, en waer in geen thee of iets «mdcrs als alleen waerlyk kooy- of slacpgoed sal mogen syn. sullende het gecne daer in luiyten zulk kooygoed gevosdèo werd. ter profyle vande Compagnie wenlen aengehoutlen.

Vooris werd sin» wel den eo;uipagie-inee>ler lol Batavia °U Ceylon, de resperlive lliuysvaerende schippers en oppcr- sluurluyden wel speeiael gelast, dat sy mede naauwkcurige l°o/Jgt sullen hebben le nemen, dat door niemand eenige ongebrande, partieuliere goederen olf meerder getal van canas- ^rs thee, als in desen syn toegeslaen. aen boord der rclour- srhept»n werden gebragt of ontfangen, op |»cnc, by aldien sy 'avonden werden hier in nalatig <>1 met iHtgliiyking hebben te H,-rk gegacn, voor de eerste rcysc te sullen werden gesus- l^ndeerl den tyd \an drie jaren en voor de tweede reysc N(>,ir altoos -edepmteert uyt den dienste vande Compagnie/*

Aanleiding lol de vaststelling de/er voorschriften gaf »den me- 'Oigvuldigen aanbreng van koopmanschappen io de flOgenaaffldè ^•^ygoederen der l'huysvan'ude personen*91 Voortaan iih»l:I ,n,,n daarom slechte één pak kooi- ot drop-goed roedenemen,

December. Itepaliiuj, dol nut ren vaart uhj niet meer don .">(> stamt ter verkoop te Batavia nuujten 'uitje- Vnrrd worden.

1732. D VAN CLOON.

Kr bestond op ilt*n invoer \ *i 1 1 slaven eene hoe Ie san 1«) rijksdaalders, » hooit voor hooft", maar deze belemmerde niet geooeg den al te groolcu aanvoer vin slaven, Met » praau- wen waren in 17~>2 niet minder dan 444 slaven aanuehragl .

De Regering wilde lc gelijker lijd «ongevoelig beletten de ^mvemdelyke begeerte der ingesetenen om sig met dat ge- -spiiv >. onder pretext van dienslei), te overladen, Ier hunner eygener eharge en lol nog grooler hekommeringe voor hel •gemcene best, dat door den bosen aart van dat ondeugende

• volk maer le veel werd g'infecteerd en dus <»ok opgepropt niet een party deugnieten, wanneer deselve vervolgens door

•den lyd op vrye voeten geraken en siu nevens andere in »dese oohmie nederselteo "

Indien meer dan .">6 slaven per praauw werden aangevoerd, /.oude de anaehoda voor de eerste maal hetalen eene boele van 40 rijksdaalders «voor ider hooit" en | • t j een tweede

vergrijp zijne Élaven yerliezen.

Uitgezonderd werden »30 stux voor de koningen [seil. de Vorsten van Boeton. Tambnra. Sumbawa, enz.], die men eens oiu hel jaar sal laten passecren, wanneer deselve daertoe

• versoek komen te doen", en wel om reden »uyt d< -rseUer

proeedido alhier weder inkoop gedaen werd van ilese en ■gèene benodigdheden, waar van zy [de koningen] in hunne -landen gebrek hebben." — Ter wille, van de negotie liet derhalve de Regering iels toe, wat zij overigens hoogst na- deelig aehtie.

!) Oeeemher. Iteimlimj, dut nmn lui geïntroduceerde (fhntf/lï nut reële }aeren\ </r wershimlrreu Ir llilnvin eenmaal \sjaars (jelnuieerd zouden worden in den tuin run hr( CoUegk r<in llcaimnh'n.

Tol »dese vrolykheyd" werd jaarlijks « ene 90IU \an 00 rijksdaalders ml de armeu-middelen aangewend, waarvan ook vele genoodigden prolileerden.

1732, D VAN CLOON

:>3i

(Kak enen vonden /.ulks ongepast vi\ hr.s'.olt li daarom \oor joel uit eigen heurs getyl hij ecu lc brengen, — een maat- regol. welken de Regering allezins k«>n hillijkcn.

17 Deeember. Vernieuwing — ditmaal voor alle builen- kantoren — van tien lost lol hel voegen eener geleide* missive bij nam llalavia toer te zenden iimees-st ukken.

Zie Iiij 13 Jutiij 1719.

22 Derember. Vernieuwing van hel voorsehri/t, dat alle gesehenken, die door inlandse grooten aan de ministers [dienaren der Compagnie] gedaan worden, op reen/.

sehenkngie ingenomen en de Comp. gQfid nednan •Zullen tierden, om Gwnp* wegen tr werden gereemn- «penseert, maar niet dnnr ren gouverneur off gmand anders.

Wilde men het gescbotlkenti l»« houden, dan moest men /ulk> ■Wen laxeren, naar Batavia Opzenden cn »dacrom" verzoeken. 1,1 welk se val d«> Hoo^e Negerin:: op hel verzoek zoude he-

Srhikken. «als bevinden zal te behoren."

23 December. Toekenning aan weduwen van (eden der Uooge Hegering, wier benoeming als zondanig eerst na hun overlijden in Imlié lakend was geworden, van den rong naast de jongste weduwe van een uesentlgk" lid, alsmede van de mvrigr. uffltertyke preëminentien."

I>ezr weduwen werden vroeger »niel hoger geronsidereerd '^;,n andere vrouwen, lol vermeerdering van hunne alllixie "door hel verlies, dat deselve hcreeds hehhen moeien onder- 'Stalij dal daer en legen n ier de hillykheyd huyten 'sCa>ni|>' "koslen en nadeel gesoiilageerd ende gemodereerd sonde bunnen werden. '

1732, 1733 D. VAN CLOON.

Ite Regering hoopte. <la t de Heeren Principalen deze schik- king zich zouden lalcn welgevallen.

1733.   .  ;  J 

      15 Januarij. Lasi <>j> den ketkeraad te Batavia, wö

lawj aldaar «cl ff vast hcrocpenc en slem hehbendc leeraren gevonden werden, het yelal der ouderlingen ook daer *mcdc cgitaal ie honden."

Vroeger hevonden zich 10 ouderlingen Ie Ralavia.

1 i Januarij. Verhod mar Salarissen om, /»/ wetje rtin •bevel, inlerdielie en inhil>ilie% tn'er het innamen run

dc tleelnrtilicn der jirocnrcnrs roor reekening van tic *tk'd'n tnlens ran hel (lollcgie run Sehe/ienen eennje in. •sinnnlie aen de geregtsbodens Ie doen."

Hel was een mul gehruik, dal, •» wanneer de Sccrelaiïssen. •eerslc clerequen en andere hodiendeus" \au hel Hollede, van Schepenen. -> wegens haer zalaris en verschol dom- de prncu- • reurs niet voldacn werden, zy dan hacre declaralien inhouden -om daar uyl de helalinge van haer aghlerwcsen Ie vinden."

Hok Irmle de ervaring, dat «vecle procureurs ilaar op ge-

meenlyk uyl waren om. in plan. se van helalinge. de bedfatldeilS \ au hel (lollegic van Schepenen op den duyui ledoen lluvten.'

Nu had de proeureur. N. Rrossaerl Ji.cz.. door een iNolaris de hoden van Schepenen lalcn insinueren i:eeuc gelden op den naam van Rrossaerl in Ie vorderen, lenzij deze daarloe zrll lasi had gegeven.

Schepenen oordeelden, «lal zulk gedoeiile niel anders was «gepracliscerl, als om den gesw. klerk dooi- lemerairc mid- delen van zyn aghlerwcsen te ontzetten" cn vaardigden daarom hoveiminschreven verhod uit.

1733. D. VAN CLOON.

23 Januarij. Legitimatie mn een onwettig kind.

Dit stuk i> afkomstig van de Hooge Regering.

"Alvorens van deesc, ouse gratie te mogen jouisseeren", Bloest «Ie vader betalen «seekerc somma van penningen ten ■lM'horvr ;hi de Hooge 0\eriglieyd. n.i gelegentheid van <l«*s- ■selfs persoon rilde farultcyt van zyne goederen. Ier diserelie

taxatie tan Jen hesident eü Kaden van justitie."

Januari j. Vermeerdering van het muital raste, fe»H trekkende klerken hij de Weeskamer te Ratavia run 8 m !(), lamfer //<■/ //;^/' Ir actemmt van fi rd* Ier maand

«voor de eerste maal/'

tiS Januari). Yoorsehri/ten nop&likél gébruik run gröotê somhreels" (zonnesrhennen .

AUno by het aglste arlieul van liet plaecael, op den 28''n l^emher 17:!4.» gYinaiieert over Ae.se en gene uytterlyklieden , 'li'* in pragt en groolslieyd alle mael en bepalingen te huyten Singen en noodzakelyk dienden gerefreneerd Ie werden, onder •Hderen ook geinterdiceerd geworden is het dragen van r>t'oole quintasols aeii dienaren vande Compagnie, met

r,*>plieden gelykslandig "I daer heneden synde, als schippers, Ca|»itain-lieutenants en alle mindere, ilem Inirgers, niet hebben- de geseten in hel GoUegfo >an Scheepenen af aelueel sessie ^bliende in hel collegie \au \ 'eesmeesteren en Heemraden, a**n welke twee laetste sulx, sou lange in funetie syn. nevens ■Uiune seerelarisseu, item den Capitain en scs lieutenanls der '«nineescn natie h\ distinrtie toegestaen en daer en tekens :|l\erder geinterdieeerl wierd aen Boedelmeet eren dier natie met

inlaudsehe C.apilaius. henevens iOOdailtge Mouwen, als daer ■J Kpedad van andere syn gedislingueerd, op verheurle van Wtere boete, daertoe gesteld, de helft vooi • d'Kd. Homp' . en de ardere helfte voor den ollieier, invoegen dal dan 'l sedert op 8*1». Ivd onderhouden i- alsrlioon sirli veele over de>e rk'eiir

554

1733. D. VAN CLOO.

hebben beklaagd, ten aensien van het ongemaek. «lat daer door komen Ie l\den nienschen, die dagelyks op straal moeten swi en welkers gpkgetiLthejl niel loelaet zich van ryluygen Ie bedienen, en insonderheyd schippers «mi militaire officieren,

ilem s«HMl;irii^«- uetjnaliliceerdens vainle penne, welkers vnca- lie dat innleluen^l, len aensien ile veliemeiite hitte «Ier Dliddag9-80noe soo wel niet afgekaalsi werden kan door het gehrnyk van een kleene of hand snmhreel, waer van sirh ileselve inmiddeiis hehhen moeien bedienen, en ons tlierlialven al tc meermalen syn lastig getallen om hierinnc eenige miligalie Ie willen maken voor soodanige persoonen, als u\l

hooide van aoodzakelykbeyd in het besprgen hunner diensten

liet gehrnik van alsnlken grootcn qnitasol noodig hehhen en

teer wel verschillend svn tan wry-lieden, die pas n\i de militie al Beefaerl oMslageé syn en daermede voannaeb

ln ri lts straal te pronk gingen, waer op de gemaekte restrictie wel voornamentlyk srhynl te sien. onberekend de hespottinge, die soodanige mindere geipialiliceerdens daer door snhjeel waren gerarkl, so.» omtrent de geetic, waer over sy het gesag hehhen. als wel voornamenl l\ k omlreiit den inlander, en b] nvlslek omtrent de officieren der (ihineese natie, aen dewelke

men n\t dese consideratie bj dtstinolie hei gebrttyk van dien

hadde geconserveerd, tol hehoiid van hel nodige oiitsag omler de geene, waer over sy gesteld syn, gel y k omtrent voornoemde persoonen almeede van seer veel aeninerking en reflexie srhynl te syn, soo wel ten opsigte der hediendens vande penne. die veelmaels al hel heslier \ande een of andere residentie hehhen gehad, ende geene, die Ie deser plaelse sieh op de respeelive eoinplniren hevinden, als omlrenl de mililie en /eexaarl. waer van de geene. aen WÏen hel commando werd loebelronwt, almede eenitie distinctie dienen le hehhen lw»\en hnnneonder- hoorige, sal hunne agting lol hehoiid van goede ordre ongekrenkt en ongeschonden hlyven : ongerekent de doleanlien vande inlandse capilains, die in vergelykingc van fdiineesche lieuteAauta, almede

in consideratie scbyaee le komen, ter s&ecke hunlieden werd

toevertrouwt hel gesag Over andere van hunne nalie en volk.

1733. O. VAN CLOON.

wule confusie, die \w vernemen, dal onder de gemeente sicfc bccfl opgedaen door de distinctie Inasehén vrouwen eb vrouwen^ oaer maele van hacre geboorte, die tot een aniverseel misnoegen Van een iegelyk heeft moeten werden /examineerd «*n Moot Belegd, om Ie weelen of deselve aen de verleende lieenhV vnop alle Kuropeese vrouwen en die mei haer gelykstandig smi parücipeeren konden of niet, legens de goede intentie fen hel heylsaeme oogmerk win hei veorsz. |daeeaet. Bpecteerefr 'Ic alleenlyk op de excessen, in dese en geeneuyilerlykheedeti ftfl onder iBderen ook in hel draden van grooie ipiilasols gepleegd) kol vilipendenlie van andere en tot verbreekinge def

distiuetie lusseheii meerder en mindere, die soo mw>dwendig 'ii «'en land \ in -onlr ordre dient geconserveerd Ie blyxen ; B00 'l. dal wy, nenegen synde lei hede van de voors. ge-

qualificeerdens en '»<»lv niel and. t> bedoelende dan den welland

deser eolonie en die vande goede iiigeseleiien, waer hel onderhouden fan al su!ke heylsame instellingen I «"li hoogslen

ftoodig en dienstig i<, en geensints geinlentioneerd synde onsé dienaren en ingesetenen eenige lasi op te leggen, waer mede

'leselve sieh eeniger male heswaerl ol verongeh kt souden agten. Wier integendeel altoos daer heen simde om deselve dooi s«'iluiaire ordre* in een behoort yeke disci|dine Ie houden, tot *vcgueminge \ande voornoemde inconveiiienten. goed gevonden (,n verstaen lichtten hy wege van mitigatic omtrent hel Voornoemde B ' artictd eenige rerauderinge Ie maken en

dieiivolgende als nu hel dragen \ . * 1 1 grooie sombrcels ook le permitleeren bj deeen aen alle andere dienaren van detlompagnie,

fe qualiteyl van onderooopnuH) bobbende, en dan- benevens degeene, die mei boer gelykstandig ayiï, consequeotelyk ook tehippers en ofllciereu van de militie, chinirgyo vande hoofdposten, de respective basen, notarissen en procureur^

Nfcoi lieutenanls « n vacndrigh vande luirgeryc. mei de inlandse Nrger en andere eapitaineu en alle mindere collegialiteit.

1,1 en luiNien Functie, i»\ gwelg <w>k beedetaleestereo dertlhi-

n**sen natie, voorls diaconen ende regenten van Godfl bpyseb, soo lange de twee laalslgem. in hedienin ge -\n den vendu-

1733 O. VAN CLOON.

meester, waagmcesler, yknicesler, den opsiender vande rys hasaar, den afslager vande vismarkt, den stads apotheker en haerc vrouwen, nevens die vande inlandse oflicieren, tol vaendrigs inclusive, en soodanigc andere, als daerloe door de hooge regeringe sullen werden gequalificecrd en gepermil- leerd, mei uytdrukkelyke interdictie noglans aen alle andere. Wk het ook soudc mogen syn. sieh van gemelte groole tpii- lasols te hedicnen, op verbeurte van duhhelde boete, alsoo wy ten opsigle van deselve alsoo wel, als omlrenl alle andere saeken, hy voors. placeael uytgedrukt, wel expresselyk hegeeren, dat hetselve in volle kragl hlyven sal, en mitsdien een ygc- lyk. die het aengaen mag, de novo gelasten op de u\ tvoeringe van dien sonder cenige conni\entie le lellen en tegens de contraventeurs mei alle rigeur te procederen, wyl wy sulx tot mainctien van goede politie en ordre, en hygevolg \ ooi- den dienst onser hooge principalen, mitsgaders tol welstand deser COkmiöfl aldus bevonden hehhen te behooren.

luide opdat ook de kennisse van dese ODSe ampliatie een iege- lyk toekomen en niemand daervan eenige ignorantie prelen- dere moge, soo hehhen deselve niet alleen inde lWlugeesche, Maleylse eu Chineese taelen lalen oversetlen, maer ook lot narigl van een iegelyk ter gewoonhker plaetse doen puhli- eeeren en alligeeren.

7>0 Januarij. Hrpalinij, dat, hij ontstentenis van den Direetear-oeneraal, de oj\jier-hoojdieden van het kasteel Batavia ZO^deii teeltenen «alle ordonnantiën, die dc dtigetykse huishouding voneerneeren" onder voorwaarde van »alles, wal eenige sjmulaiie heeft,9 vooraf ter kennisse van den Convernenr-ileneranl te hrenifen.

In Januarij 177)7» had de <iou\erneiir-fieneraal lijdelijk de taak van den zieken Direelem --generaal op zieh genomen, maar kon zulks niet \olhouden. De ordinaire /aeken van hel generale .gouvernement van India hyna in geen comparalie meer • schynen te komen hy sim» veel gpec ulal ie\ e m niet min on-

1733. O. VAN CLOON.

•gehoorde en importante ^evalU-n. als de presente eenwe *t "St^lerl eeniire jaren alhier uylgeleverl heeft, schoon de ■eerslgemelle alleen een panisch mensrh oeenpeeren kunnen."

r» I -Vin-narij, />V/"///w/. dat de FLsauil te Bantam in ramj stond ln>mi de aldaar »milit erende" hulmants, aak al bezat hij sltrhts de kwaliteit van onder-koopman.

Deie uitspraak berustte op «Ie overweging, dat daardoor het fiseaals-amhl -al mede eeni^ermale in consideratie en agting" gehouden werd.

17 Maari. \ rijstellimi rau de PiUembangsckeiMafluigen

ran dr rrrjiiiijtintj tol liet aandoen van llalario op hunne reizen oostwaarts, (t/H/eleffd den "1 isN" Jtuiij

Patantangsebe gezanten betoogden de onmogelijkheid nm

• nel de -loniji en plomp" irehouwde inlaiidsehe vaartuigen '<ti allen tijde aan die verpligliui! Ie voldoen, alsmede »de »gTOOte stremming, die in den smallen handel daardoor werd j< « iiis. rnl. en «Ie visihle srhade. die haer land al mei eenen hon.lwrniliu Niihjeel werden moet. wanneer zy hel gerieM' van soo veele kleinigheden souden missen, al> tegenwoordig Java l<'ii hehoe\e van hileinhani: en dal land reciproque weder \our de in^eseleiien len desen e> lande uytlevert." De Hegerini liel hel verleenen van de vrijstelling voorkomen

als eene »ongemcene inschikkelykheyd" harerzijds en vermaande

daarom den Sultan van Palemhaug -des Ie meer sorge te

'dragen* dat desë «omplaisance niet strecke !oi invordering »\an har*' sloyfceryen, maer dat in tegendeel met genielte •vaert nieis anders tsifér en weder verhandelt werde, als het "ireene elleetive !<>! ïmmIiV gehruyk van wedersydsehe onder- lianen, mitsgaders ook in der daad tol den smallen handel »gebeen en " de ennlraclen niet verhoden is/'

3 Sa

1733. D. VAN CLOON.

Eigenlijk verleende de Regering de vrijsi» llin- slerlits, om- dat zij vreesde, dat «door dese iiieniivenienlen <le pepei- -plantagicn" raogten vervallen, terwijl zij «zulk een sehaarslieyt •aan dien soo secr gewilden korl" had , en omdat -de -l'alembangse naviganten soo scer niet sulijeel waren van • morsserye, dan wel de geene, die andere plaatsen om de -Noord frequenteren."

20 April. Last <>]> de huilen-kantoren nrnmaal in H »jaai\ 'l :// onder ulï\ Amf. ojf soo als dal best < vullen wil, met de generale besehryvinge ilcrscln\ dterwaerts \seil. naar Itatavia] over le sendeif een ^generale lysle der (!ompugnie\s\ vuertuygen, onder ieder gouvernement, diredie, < ominamlenient nfj enmjttnir »sorteerende, mei uanwysinge, niel alleen wie en waer »deselve :////, waer ook in wal slaal sig bevinden en *wat rejHiralien run naam daeraan gedurende etin rond *jaer gedaan zyn9 mitsgaders wal éaer nog verder aan *moet geschieden."

Over liet algemeen droeg men op de huilen-kantoren zeer weinig zorg voor de aldaar aanwezige (loinpagnie's vaartuigen, welke men gewoonlijk in "vervullen" slaal ter reparatie naar Batavia Opzond.

20 April. Lasl de gouverneurs, en:, der builen- kantoren de hun 2."> Junij 17 52 verleende snreheanee van vonnissen niet stut rerre le r.rtemleeren, wanneer •in liet stuk van de justitie selvs den reglersig niet Ie hut/ten heeft gegaan ojj dat 'er o/t hel gewgsde niel het een

o/j andere te seggen valt, waerdoor den geeondeinneerden le swuer o/l'le ligt behandelt is, moor dal de jnneeduren alleenhfk aan eenige kleine defeeten laboreerrn, wel, kei > • red i es alhjt mier doh> le naden

1733 D. VAN CLOON.

21 April. Hepaliny, dat alle -vlayye-lnyden {dat is de *yeem\ die met de vlayye van de yroüte steny <>j> off

•van de rheede gfióM den Ad mi vaal ojj Commandeur van di' schei /h u ter rheede zullen moeten salneeren,

wtm minsten md teven of negen tchoimi amoervoigen$

met twee minder bedankt ie werden."

Bel bepaalde op 28 Julij 1731 werd zeer willekeurig ftigrtèoMi Dan eens werd döer vertrekkende vlag-officieren een salut gegeven en dan weder niet, «hetgeeue niet wel voegd."

1 Mei. Verbod voor de bniten-kanttnen teyen het ver- strekken van scheeps-behoeften, 'hoe die ook moyten zijn", nnn aankomende Compagnie* s schepen, wanneer de

overheden, die zuir komen te verzoeken, niet alvorens de noodsakelykheyt van dien in yeschrifte komen oen

•te wyzen en men hy examinatie # *// ondersoek aan de

-wol zuU ook waarlijk alsoo bevind/'

DU ^luk is eene uitbreiding van bet bepaalde op 28 Augustus 1732, gevorderd door tle ontdekking van «diverse excessen 'Omtrent de verslrerkingen, die Op de buytethCOmptoireU en ■veelmaals nodeloos werden ^cdaen."

Bij evenluele, noodzakelijke versl rekkingen moest daarvan in de resolutiën aanierkcning worden gehouden, op zoodanige wij/c. dat de Hooge Regering te Batavia bij inagte was de noodzakelijkheid dier verstrekkingen te controleren.

2 Mei. Ilekendmakiny, (lat Diakenen openlijk rekening en verantwoording zonden doen hunner gestie over 1732.

T> Mei. Bepaling, dat onder-kooplieden buyten employ, voor soo verre die in vaste yectnnmilteerdens plaetsen werden i/ebrnykt, evenals die van Onrast en deyeene, die op de generale seerelarye beaeheyden :////, hei ^ordinaire kostgeld9 zouden genieten.

340

1733 D. VAN CLOON.

19 Mei. Ilepalimj, dat 'tan/minuien van praauwen, in tjevoUje het beslotene op 2."> ./////// 1732, zoo op Java, nis te Bantam, •finaal zullen moeten (/examineert! •en naer de beste kennisse der ministers tjefermineerd »tverden% mits over de tjevallene dispositie, '/ :// politiaue •o/J justieieele, alvorens mei de mjtvoerimj voort te tjaan, het tjoed vinden en de toestemmimje deser retjeerimj »vevso<jt ende t/obtineerd teerde/'

ï)e Hoo»e Heiienn^ werd d ■ de volledige heliandelini: van

dergelijke aanhalingen Ie veel » vermoeyeU kl en ijelurheerd in • l>esigheden van meerder belang wxw de Cö^Ilpfc.f,

Jmiij. Hepalintj, dol binnen drie maanden niet a/ije- haalde rantsoenen [en voordevle van de (lompaynie zouden tvorden verbeurd verklaard.

Een »gocd" aantal i:r«|ii;ililiceertle en mindere dienaivn had zirli niel gestoord aan rene waarschuwing lor zake van den Dirceteur-^cneraal. 1 * * 1 1 gexol-je waarvan o. a. niet minder d.iu S.i(.» k.m wijn in (!om|iagnic's |>ro> isie-iiu-azijn Ie Hala\i;i onafgehaald s\ is liehleven.

• Rcfrenalie van verdere diergelykr onl>lif:lel\ ke gcdneuleus. ■ waer nyl uit I anders als confusie is te verwanten.*' oordeelde daarom de Regering allezins noodig.

11 Junij. Itepaïunj, dat de politieke raad te Silida zoude

bestaan uil 7 leden.

15 Junij. Last op de buiten-kanloren neen Miemie van de Comjxujnie, vóór zt/n verband (fexpireerd is, butjten speeiaale <pmlifn alie" van de I lootje lietjerimj, naar Batavia te loten rerlrekken.

De pocnalileil was. dat «derselver verdiende gagie, van «den tyt dier ongequaliliceenh' \orlossing lot harr \n\e\ -komsi »op derseher beschr\d«n plaats, sal mftitft gefetefl voor

1733. D. VAN CLOON. ~ \ \

MTeecq. \an dmijtvne. die haer toestemming' »la«rin<> hebbcu Mrerieend.*

18 J ii ii ij . Lust op de seheeps-ovei heden </eene andere goederen binnen boord te ontvamjen dan die deugt' saam en wel i/eeomlitmneert . zonder eenig zitjtbaar «gebrek" waren.

Indien hun andere irnnlrnii werden opgedrongen, dan moesten it| <l, ui rlegen schriftelijk protesteren.

Vcli' cederen werden Ir Ualavia bedorven aangebraiïl, zonder dal men kon nagaan, aan \ i« n de sehnld van het bederf lag.

De poenaliteil xoor «Ir sehrrps-nilicirrrn was het betalen van schadevergoeding, indien /ij niet geprotesteerd hadden

"oll' U\ iii.uMju.'iiicnl van ren valide hewys, dal zulx door •haer is volhrngl

Deze lasl werd opgenomen in de instructie* welke de sehreps-overheden \oor elke reis medekregen en waarvan, volgens oud gebruik* een afsehrilï aan hel Introkken buiten- kantoor werd toegezonden.

III Junij. Lasl op de buiten-kantoren, <l<il van alle •vonnissen, waarin/ de delinquanteu beneden de expres gestut neerde strafte genntdemneert werden, door den

Officier t alêc&oon extra-ordinarió rnodo procederend e,

»aan den agtb. raad van justitie tlrses easteels Batavia j *geappelleert en den reus, In-nevens de proeesst ukken, «Iterwaerts gesonden moesten werden."

De/»* bepaling was alweder < « n ur\o|g \an de op 25 Junij

i"r>2 aan de sotifeniears, enx. verieeode surchéafice.

27 Junij. Last of* dr buiten-kantoren ongemeen slegt •bevonden, vaderlandse goederen' naar Batavia op te zenden.

1733 D. VAN CLOON

l)e bedoeling was die goederen door de leveranciers 111 Nederland te laten vergoeden.

29 Jiuiij. Last op de buiten-kantoren tjeeue tjelden tip wissel te accepter&ii don -in tjevalle de naodsnkelykheyt :nlx ten hooysten tpuun le vereyssehen.*9

Die noodzakelijkheid moest uil eene resolulic van den politieken raad blijken; «en alsdan de specie [waarmede de wissel betaald werd] nog sodaoig wesen. dat uyt dies oiillaug ceeii nadeel nll' b\ uitgave geen \erlies [dom* de Compagnie] • werd geleden."

29 J ii ii ij . Toeken niny van de ijetixme huishuur aan de vrouwen van »ojt d'eene ofj andere espeditie, ten dienste van de Homp., absent zijnde leeden der I lootje lieyeriny.'

Magtiging hiertoe iwlee»d dow Heetjren \Vllncn.

7 Jnlij. Last op de huilen-kantoren bij dra jaar- lijksehen •opneem" zanwn te stellen en vervolyens naar lidlariu o/> te zenden eene memorie nofteM den voor- raad buskruit.

Verwaarloozing van "dal hoognodige poeder" op wTsrhillende huilen-kantoren gaf aanleiding lol bel uitvaardigen \an dezen fattll .

De memorie moesl spenlire" behelzen: a. »de ipianlileyl van den he\omh n voorraad":

bei getal, beaovem bel gewigl ier \aaijes":

c. »in welk jaar dal buspoeder gemaekl is, na bel geene • alhier op deselve gesteld werd" ;

d. »van weleke deugtsaemheyt betselvc b\ «Ir -runnirii preuve » bewinden is."

14 Julij. liepuUntj. dal. zooveel motjelijk, wijn op fles- sehen, in plaats run in ruien, als rantsnen rerstrekt zoude worden.

1733. D. VAN CLOON

543

De ervaring had geleerd. «Int wijn veel beter in jfleechea dan in fnsl naar Iudiê overgehragl kon worden.

Ben legger vrffa fan .>üo kannen werd gerekend gelijk te slaan aan 460 llessehen • hol h ls").

Bea Hesch Fransrhe wijn koslle in Indie aan de Compagnie gemiddeld 87/8 stuivers.

21} Julij. Itekeudinukiiuj. dut de Huilen-re</enlen van hel Lasanis-huis openlijk veruntwoord'nuj zouden doen hunner gestie.

2*> Julij. Last lal hel ovevbrentjen van lijhen, heijmven in de Ne&erdmUclu Uerk /<• Rulnvia, welke in 1755 is afijehraken en vernieuwd.

Binnen i ^ dagen aa de afkondiging dezer adverieniie moei?

len de lijken overgehragl zijn door hen. die zirh dnarloe \er- pligl of genegen achtten, op slralVe. dal zulks anders zoude geschieden door de doodgrav eis van hel llollandsche kerkhof.

Zij inoesli'ii zirh wenden lot den kerkmeester om Ie ver- nemen, welke grafkelders moesten ontruimd worden en waar* heen de lijken konden grhragl worden.

De reden VOOT de uitvaardiging \an de/.m las! w;i>. dal mes <>p de plek. waar de oude kerk had gestaan, eeno nieuwe

wiMe bouwen*

51 Julij. Laat op de builen-kunloren9 door twee van de bekwaamste leden run den piditieken raad te doen exver/wien -alle de ontren, begreepen in de brieven deser retjeriiuj en de daer benevens overgvsondene /////- «treksels van de udvi/sen dev lleeren Mrs% roor soo vevve op t/der pluets t/eronden wenlen" en die rjrerp- ten, onder speeiule en upplieuhle tituls of/ hoofden' yehntnl, naar llatana pp te lenden.

54 4

1733. D VAN CLOON

De Regering heongde hiermede » Ims|>;i rinir«a v;m \eel uiooili ■ en tyd. die nu veelmaals hy henodiglheid en het naslaan van «een groote mcenigte van volumineuse papi» Ten besteed wml "

»Buylen «les" achtte «1»' Regering /niks hel rente middel ■OD) de gecne, die lol leden deser regering door do bencvo- •lentie der Heeren Mr' werden gepromoveerd, op eeu faciler »wyse, onder de l»csorginge van bel geene dcselve is opgc- »legt, tot een algemeene kennis van saeken le doen geraeken -en tot een ondersoek aan le moedigen."

In Kehruarij 1741 had Makasser nog nici ;iaii dezen lasl \oldaan resolutie H. R. '2 Kehruarij 1 741 ) en in Augustus 1748 hadden slechts «eenigc" huilen-kantoren hunne rom- • pendia" ingediend. Zij kregen daarom den last <!</«• effen »te doen stellen" « * 1 1 daarmede van tien lot tien jaren /onder "interruptie" voort te gaan (resolutie II. R. 6 Augustus 1 748).

11 Augustus. Ycrlnuujimj van den Innjloyl, Ie stellen door den hode van Commissarissen rnnr kleine en huwelijkse/te zaken, van Int ,*>()() rijksdaalders.

Verg. 18 April 1719.

14 Augustus. Itepalimj, dal »eenhje daijen vóór de ndé/teehe der mindere vaurluip/en ran llalavia na hel

een of] ander hu;/lcn-comptoii\ een naam rol la der «manschap, daarmede slaande Ie varl rekken . aan lal tloyic-comploir zoude weiden afijetjeven, — len ei/mlc •daar door in slaaf le tvaesen om da snldi/e reeck'* *der$elve af Ie slat/ten en onder de papieren van de nfjencraalc secretan/c le kunnen laten afgaan ." — Lasl op de huilen-kantoren die reekenimjen hy haare hoeken

in Ie nemen en mal de ander, reekenimjen in (jem.

hoeken weder herwaarts llalavia] te scmlcn."

Dikwerf hleef men te Batavia onkundig. /.«»<» wel \an In

1733 D. VAN CLOON.

-,4.i

overlijden, als van «hel liglen aan « I « * wal". n;ui $en of nuvr tol de beOÉanoing dier vaartuigen liehooreude personen, waar- «l<H»r allerlei «verwarringen en almysen" ontstonden.

Uitgezonderd werden schepelingen, die «maar heen en •weder vaaren, mitsgaders geene schulden gemaakt hebben", ten aanzien san welke »een enkelde aanteekening op sodanige •reekening voor genoegsaam en voldoende is aan te zien.'*

\ September. Hejialinfi, tint nu wey looping ojHjevanaen en in het anibat -hls-kwartier vonrloo/mj opgesloten slaven indien hunne meesiers genegen waren hen aan de Regering over ie doen — zonden aangekocht wórden, bijaldien zij niet onder waren dan rW> jaren, VOOt 55 rijksdaalders het stak, mits dat van dat nnnttant -het bedragen der yen-none onkosten zal natelen afge- troeken werden": hij onder leeftijd, tenen taxatie.

• Ongereeekent den afselirik. die daerdonr zal werden \er- •wrki." was de Regering van oordeel, dat «door dit middel •aan de imjeselenen een gewmsrhl gerielï" zoude worden bezorgd, aangesien daerdoor in staal werden gesteltom zig •te ontlasten van subjeetcn. waarvan zy iloorgaans geen de 'minste diens! hebben, dog die, in de ketting len dienste van •de maalechappye blyvendc, ten vollen gedwongen syn het iTereyschte werk te rerrigten en dienvolgende strecken kun- lHen lot vermindering der huurlingen."

II September. Vernieuwde afkondiging van de plakaten betreffende de ihuijsvaerders"

1 I September. Vilsehrijving eau een algeweenen rast-, dank- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener retina-vloot.

~>4tf

1733. D. VAN CLOON.

1! September. Aankondigmg eetier publieke imdutie van «diverse sorteeringen van lijwalen, dewelke in •Nederland (je wilt zijn, UA gerieff en dienste tón ié thnysvaremle."

De vendulie zmide «relionden worden op lasl ;m Heen u

Wllncn on we| jn |,el nieuwe klccden-pakliuU onder dc Ptna&g-poMl \en dmea caeteek Kaïavn."

A contant zoude verkocht worden: en niemand zonde Iimi -evoLre dier vendutie meer of andere goederen naar Nederland mógen medenemen, dan hem bij hel reglement op de bagage was loctreslaaii.

lo September. Magliging </<// r//// justitie Ie

Batavia naar goedvinden Ie handelen, wanneer. » iemand len seeekeren dage gedagvaerl zijnde, deselve komt -Ie vallen op een dank- njf bede-, dan wel andere /eest-fiiKj."

De Itegering was van oordeel, dat »zul\ door het «zelnu yk • en praetyni «rcnocirNaam Lredeeidecrl werd."

I*> September. Toekenning aan den eersten Seereiaris der Hooge /legering van het regt tot het medenemen van dezelfde hagage naar Nederland, als aan (iouvevnenrs, Direetenren en linden van justitie was toegestaan, nevens 5(> kanassers thee.

Deze dienaar dhr Compagnie was in de reglementen op de

gcpermil leerde ha-a-e, enz. verdelen.

18 Se|)tember. Toekeniiun/ aan de Lrintmakers van het regt tot het medenemen naai Nederland van dezelfde hagage% als aan sergeanten was toegestaan.

1733. D. VAN CLOON

541

Octoher. l'itbrcidimj van hel bepaalde op V.) Mei IT") nopens hel vevlmird verklaren van praauwen, varende :<nt(lrr />as% njt -alle vaert injijen somier onderseheyl

15 Orloher. Itepaliiuj, dal de kanassers thee, welke repa- triëvrmlen imujlen mede nemen, uiterlijk zouden moffen Wegen 90 ir netto. — Yernunnimj lot het medenemen van »knssen'\ in /ilnol* van kanassers, mits niet meer wet/ende dan 80 8.

Wal de kanassers het rol , wilde ile Hoger ng uict zieu »op •wii |iond ofl' thieii". voornamelijk omdat »de ranassers, soodanig tak alhier uyl (lliiua werden aangehragl. eenigsinls de gc- • limiteerde swaerte van 80 m; komen te surmonteren."

Ook had de nieuwe regeling nopens het kooigoed veel onge- noegen \erwekl. «aangesicn liet gemeene scheepsvolk, door de •voorige indulgentie dergecne, wiens pligt het was den exces- »$iveii overvoer der particuliere goederen na vereysch tegen te gaan en Ie helel ten, daerop vcrleckert /.ynde geworden, niel dan •met onwil /.ig na soodanige verandering koml Ie scliicken."

De Kegering aelitte daarom ->het gehruyk van de uytersle

►rigoreoafaeycl niel raedfiaem."

^2 Orloher. Maatregelen Ier vmrkominy van de swaare riekten* en sterftenê van ft tdieeps^vofk.

Urwimlhehhei s gdaStteD daartoe de srheeps-oIhVieren -haare

"seheepen, in de warmte komende, ten minsten om de veertien 'li»-rii «>p te riiyinen, ie doen suyveren en herooken, sullende gehouden wesen hier van hy haar journnel te doen eonsl eren

■eiide. aan de Caap komende, aan den Gouverneur en Kaad

•hy een ordentelyke verklaring doen hlyken."

Zij werden hovendien gelast, •onder de Linie gekomen synde

»cn ged u u rende de meeste hitte. Ie va aren mei een open water- wit, weidende niettemin ire recommandeer l ItehoorUkc sorg le diagen, dat hel water niet werde mishruykl, noglc verquisl."

1733. D. VAN CLOON.

15 NovhiiImt. Venjannuuj mor de Preamjer linjenien •hei aloude (/chrni/k. in soo rerre hei rep de onldeekimj rran lai/jel-dieven" weder toe ie pussen. — Invoering van koperèH dutlrn in <lr l^ramjer-landcn. — Hand-' havimj der contrilnttie ad B00 realen 's /aars, door de Preanger Het/enten "/> te brengen aan de Gheribon*

sehe Vorsten roor het heson/en van raartut/ijen ten »affvoer van eof/ij luxuien en andere Preamjev wharen."

Bei bewastt irelnuik bestond uit hel volgen van het spoor van vermiste heesten en hel aanspreken dierwezens van de •geenen, die daer by off omlrend woonen, ter plaetse, daer »men helselve [spoor] verlies! <»IT komt op te houden."

Slechts bij wijze van proef stond dé Regering de vernieuwde toepassing van dal gebruik toe, omdat zij vreesde, dat bet gebruik zoude strerken tot onderdruekinge van onsrhuldigen,

• zoo als dit door de ^uaadwilliglieyd van den een oll' ander

• heel gemaekclyck zoude kunnen geschieden."

De invoering van de duilen zoude plaats \ inden dom* de Re- genten »van dat benodigde kleyngeld in betalingc harer wharen, • na male van noodsakclykheyd, te voorsien "

nnlheHïng van de hewusle routribulie hadden hij rekest verzocht «Ir Kegenlen van Soekapnera, Linihangan. Imbanagara. Tjiamis en Bodjong-Iopang.

17 December. Uitsehn'jvinn van ren aU/emeenen vast- en hede-daij wetjens (ptaadaardhje siektens en meen'uj* eulditn' sterpen ie liahuia.

'! December. Yerpaelitimj van de ujenernle en ijeineene' mkometen van de slad llutaviu voor 1734.

1734. O. VAN CLOON.

.->V.j

2(i Jamiarij. Last o/> de buiten-kantoren legen »onlgdige •en overtollige verstreckitègen van yugie na ugtterste •XYrnuHjcH te waken door een nauwkeurige resumtie en »examinalie tier zoldye-boeken."

Vooral in de Ooster provinrien \v;is men. in strijd met ilcn Arlikel-hrief en mei «surressive gereitereerde reenmmandatten", zon utiv in. '| lir| \erleeneu \au die uitbetalingen gegaan, «Li! "niet alleen de vrouwen van zodanige dienaren, dito teil •behoeve van dezelve maand-cedullen hebben gepasseerl, daar »op niets hel minste lol hun onderhoud kunnen nul Tangen en «aldus gronl gehrek moeten lyden, maar ook zells veellyds de ' transporten onvoldaan moeien blwm."

Als slraT op deze ouordelijke en ongepermitteerde wijze van handelen stelde de Regering:

1° dat alwie «ene onnondige verstrekking \an gage zoude hebben geordonneerd, met het te veel verstrekte op zijne soldij-rekening /.oude worden heiast ; 2° dat, ofschoon het te veel verstrekte mogt zijn ingediend, boch de zodanige, die haar daarinne hehhen vergrepen, •zo veel aan hoete ten behoeve van de armen zal moeten °hetaleu of daarvoor op zoldye-reeek. weiden heiast, als Me veel \er»lrekl is geworden." Te gelijk mei dezen last werden aan de huiten-kanloreii toegezonden alsehriflen van de eirrulafefi \an i\ l'Yhruarij I 7 1 7 60 exlrarlen uit de missive \au lleeren XVIIncn van 2\ April 1690, alsmede uil de resolutiën der llooge Itegering van 2."> Mei lu'70 en 8 September 1694.

2 Fehruarij. Iieimling% dat geen President eener Wees- kamer Ie gel ijker lijd President van eenen lluad van justitie fean ;/'///.

:>:;<>

1734. D. VAN CLOON.

Te Makasser hail men in strijd met «lil beginsel gehandeld. De Redering was ;m oordeel, dat deze betrekkingen »seer

• verschillende" en ook «eeniger malen" met elkaar strijdende waren.

2 Februarij. Bepaling, dal de Fiscaal bij een Hand van justitie in civiele zaken het laatst van alle leden zijne stem moest uitbrengen.

Zulks was gebruikelijk in de Ooslersehe provinciën, behalve Ie .Makasser.

11 Februarij. Hepaling, dal, wanneer de ilouverneur *of het Opper hoafl ter plaatse, daar eenig vonnis «gewesen is, suslineeren mogte, dol daar iets aan -hapert, of sig <>m pregnante redenen daar by vomle

Iteswaard, 't :g dat hj/ venneenen moijtc aan het «ra// niet le zgn voldaan of dal in tegendeel de straffe «hoven hel delict t/uttm te oordeeleu. den Fiscaal alsdan

in appel zal moeien komen en de gevangen mei het «proces hr eerster instantie herwaarts \iiaar Batavia]

gesouden werden, om alhier door den Advocaat-fiscaal

van India voor den Haad van justitie deses casteels »7e werden vervolgt"

Deze bepaling werd gemaakt naar aanleiding \an hel

beslotens pp 19 fttiitj l75Sy »tot expüeatie4ep wA opheMeriag ..van dal IhsIiinI olie in sleede van dim."

Hel llians voorgeschreven*' m«»i niet anders worden »geprac-

• tiseerd dan in sodanige gevallen, als hier boven slaan uyl- gedrnkt."

Uit de «justitieele papieren" moest blijken, dat de Fiseaal op last van den (louNerneiir of van hel Opperhoofd in appel was gekomen.

1734. D. VAN CLOON.

28 l'Vbruarij. llepulim/% dal Ie Koepantj in- en ////- gaande renten zouden worden geheven van sandelhout, tras en slaven.

Die regten bedroegen:

voor een pikol sandelhout , rijksdaalder. » » » was lJt •

• » slaaf 5 rijksdaalders.

De inning dier regten moest door pachters geschieden. De bedoeling met «lezen maatregel was »om (ihiiicse eo •andere handelaars, die dTEL romp. niet dan schade toebrengen, •den uylvoer deser handelwharen wal dilliricl en onsmakelyk •te maken."

ri Maart. Magtigimj op der Gouverneur-Generaal ver- zoeken eau dienaren der Compagnie om hunne vrouwen en hinderen mede te nemen naar de hun aangewrim standplaatsen, builen Hade van tndië af Ie doen.

2f> .Maart. Ilepaling. dal in lijfstraffelijke geregts-zaken niemand *ten stjnen eggen behoeve en Ier besteaering •van ecu ander" een red motjt afleggen.

De Regering was van oordcel. dal zondanige eed »niet alleen «hnyten practycq is", maar ook «aanloopt tegens de reden."

Daarom was het ook "ongeoorloofd de presentatie van cede 1 1 \ recollcment te laten influeren."

I>«' Ollieier van justitie moest zich tevreden stellen met «hel simpel persisteren der declaranten |,y |,;m. grgi»ven •declaratie

Ken ml kon alleen gevorderd worden van -de sodanige. die in hel geval niet gemeslcert syn of daar cenig deel •hehhen. en getiiNgen kunnen. "

U April. Iteptdinij. dat de godsdienst -oefen ingen in de Kasteels-kerh le Uatavia des avonds te li ure in plaats ran le 7> m e een aanvang zouden nemen.

1734. D. VAN CLOON.

Behalve zij, die in ile kerk tegenwoordig moesten zijn, en «le mililairen van liet garnizoen, onder loezigl van een onder-

offieier, mvon er gewoonlijk niei meer dan 2 a 5 personen

hij de godsdienst -oefeningen aanwezig en zulks wegens -de • exeessive hel te, w elke men alsdan onderhevig is."

19 April. Mitigatw van het /tlahaal run .10 Juni 11)51 (effen het aan IhuhuI aaan run aankomende schepen.

Alhoewel \\ ons om hysondere goede redenen in den jaare 1 T ."> 1 Ik M»en genoodzaakt gevonden hel plaerael . op den lael- slen Jnny des jaers 161J1 geëmaneerl tegens het aen hoord

varen van 'sComp* dienaren offbargeitaeaecbigeaeiikofBeade

seheepen te deser rheede hinneri den tyd van drie daegen huyleii Consent ofte permissie, lol relVenalie van vrrsrheyde ongere-

geltheden, dewélke dan- omtreiil waeren doorgebroken, tc re-

noveeren en dus de voorsz. ordre, die op een onhcscliacmde en stoutmoedige wyze dooi* sommige, nvt insigle van een on- geregelde eygenhaet en zugl tol gewin, ten nadele van s (lomp* onderdanen en ingeselenen wind »»\ei treilen en hyna seheen in ongehruyk geraekl te wesen, weder volkomen in trein te hrengen, niellegeiislaende den dienst valide maelsehappv e om veele insigten eerder i|uatn te vereysehen. «lal omtrent de penalileyl, hy het voorsz. plaerael ^eslatueei I, eenige verande- ring rn miligatie wierd vastgestell en ingevoerd, soo is, ten aensien van dit laetste hv ons naderhand in QODSlderaUe gekomen \« s.mlr. dat de voorsz. insolentien sedert de gcd« renovatie lot soo verre syn komen te cesscren, dat de ineoiiveniënlen, waemver he\oorens hy eonlimialie wierd klagtig gevallen, niet men werden vernomen en «lus de regie tyd ge- hooreu i> « » 1 1 1 on> eerste voornemen in 'l werk t»' stellen, op den 26 ° Juny des verleden jaers in rade van India verslat n en goedgevonden, niet alleen >ulks in desen l\d om \oors.

redenen niel langer aiytgcstell te laten. maer. \ ' soo \erre

aU liet helang Min de maelsrhapp; komt le vereysselien. den rigeur van hel voors. plaeeaet eenigsints Ie modereren en al

1734. O. VAN CLOON.

verder omtrent de dacr h\ geslatuecrdc geldboete, ten op- siglc van 'sComp dienaren, eenigc verandering te maken, maer ook uyt dien hoofde ten selvcn dage gcarrestecrt de arbitrale correctie en hel deportement, in voegen by liet voors. biljet boven een mulcte van 200 realen tegens de burgers en dienaren vande Comp' i> vastgesteld, te al>oleercn, mitsgaders te sta- lueeren, gelyk wjf staüieeren by desen, dat, in gevalle een burger dan wel een ander inwoonder deser eolonie tegens den inhoud van het meer ged. placeaet, het welk wy wel expres- ietyk begeeren, dat, voor sooverre betreft het daerin begrepen slaende interdict, in volle kragt blyven sal, in den aenstaende niogte komen aen te gacn, >al verbeuren een boete van 200 realen sonder meer; dog den overtreder synde een dienaer RUlde Homp', sodanige somma gelds, als aen gagie ineenjaer komt 1«' verdienen ; weidende niet tegenstaende de voors. ver- sagling en verandering van *in omtrent de voorige penalileyl. Wier toe wy om scer goede reden, n >\ n getreden, aen een iegelyk, die hel aeiigaen mag, <le novo gelasl op de uytvoeringe van het meer ged. placeaet sonder eenigc connivenlie te letten en tegens de travenleurs met alle rigeur Ie procedeeren, wyl wy sulks tol tnaineiien van goede ordre en ter ontwykinge van alle ongeregelt- heden \o<»r den «li. iisl vande inaalsehappye en h»l welstand van dese eolonie aldus bevonden bobben Ie behooren."

De afschaffing geschiedde, zoowel ter ontwyekinti'' Wfll »een party verkeerd»' denkbeelden en misnoegen onder de •gemeente", als omdal de Regering »de gestatueerde pocua- liieii tegens de overtreeders, iu'l generaal genomen, voor »al te rigmviis en niet geproportioneert na de misdaat' aan- zag. \ bieiden uil de deportatie allerlei -ineonvrnienleif ' voor de Compagnie \oorl. Wanl door o\ertreding van hel Verbod kon men zich willekeurig ontslag uit (<ompagnie\s diensl he/orgen.

De resolutie der Hooge Kegering, waarbij tot de mitigatie is besloten, dagteckenl van -20 Junij 1733.

23 April. Aanstelling van een derden onjanist te Batavia.

deel iv 23

3S4

1734. D. VAN CLOON.

Be Portugeaeke biniten-kerk was ook een orgel rijk gewerden* Rel traetcment der drie organisten fredrpeg voor elk hunnei : 1G rijksdaalders voor de eerste ,\ jaren 20 » » » tweede » ■

24 » » » derde »> »

te hetalen uit de kerkelijk»' middelen.

Ne in 177)4 aangestelde, derde organist w.is een matroos.

van lm n verluml.

:i Mn 1 Juin

Vernieuwde afkondiging van alle plakatcn, speciaal dat tan !>l Mei L697, Jagen >$ainenrottingen van slaven •en atidere, diergelyken geboefte op de bruggen en *aail de hoeken der stralen9\ tegen hel tl ragen van wajienen, enz.

\\ we-en \an amplialic" werd aan alle slaven Verboden «het gehruyk van de soogenaenide sarrongs oï eenige andere kleedjes, op soodauige wyse, als lol liet hergen van gewelf •d.mrgaaus geprai li^eer! wei I."

De pneualileii was dezelfde straf als op hel diagen van wapenen, »alscln>nii I » \ deselve geen geweir niogle gevonden "werden."

') Julij. Lnsi op hrt Celtype van Sche/penen, bij cdb- scheiding pan WoodbeAherê te Uatacm, kei prwilegi* der hroodbakkerij tnsschen de scheidende manen vrouw Ie laten »opveylen, mn aan de meestbiedende a/bestaan •te werden."

9 Julij. Last op den Raad van jwtitie te Batavia, •hff het slatueren van bannissement binnen de Indische gewesten, gecn bepaling van plaats tc //;<//,//. maar sulx aan *het goedvinden der regeeringe gedefereerd te laten."

Meermalen had zulks de ( iou\eriieur-(ieneraal i hv mnnde" aan den, in Kade ;m Indiè ftailWezigên President van den Baad van justitie \er/oehl. maar Ie \ergeels.

1734 D. VAN CLOON

Hmslioudeli jkor kunnen voorzeker regerings-aangelegenheden nirt behandeld worden.

7)0 Julij. MdtjlitjiM) op Wees- en Hoedel-meesteren de hun toevertrouwde nelden bij wetje van hypotheek uit te zeilen op landerijen, en:., yeleyen binnen de buiten- jtosten van llatavia.

Door hel overlijden of teruggaan naar Nederland van ver- xrheidene, »\ennogende herren en andere rapilalislen" waren vele hypotheken op hui/en, luinen. arak -stokerijen, suiker- molens ni landerijen, gelegen huiten Batavia, opgezegd; en «Ihans genoegsaem geetie, len minsten seer wewiige gevonden 'Wérden, die vermogens of genegen zyn hunne gelden op \asi hypolheeeij, huyleu dese slad gelegen, Ier leen Ie ver- •slrecken."

VêBte goederen waren Imvendien merckelyk in prys ge- «l i alt " fteedfl in 1718 hadden Weesmeesteren »de l>esil- "lers \ .ui landerven een aaninerkelyke som, mei de uyllersle •tnoevle en peryeul des waerelds, doen nphrengeii. dewyl •deselvr door \er\al in verre na zoo veel niet meer waardig •waren, al- \Vee>meesiereii daar t»p gegeven hadden."

1 AiigUslu>. Itekendnutkiiuj, dal de buiten-reyenten van het Lasarus-huis verantwoording zouden doen van hunne yeslir.

1 September/1 fowwjBiMflilfl ofko/n&igjfaQ run ie plakaten betreffende de thuysvaerders."

"2 Seplemher. Uilsvhrijviny van een alyemeenen rust-, dank- en bede-day weyeus het aanstaande vertrek eener retour-vloot.

"> Sepleinher. Yeryunniny voor repatriërende leden van de HtHHje Heyerina \ lijfeiyenen slaven of slavinnen

1734 O VAN CLOON

tnedc Ie nemen, mulei voorwaarde, dal hel f/cwone "trans/nul- en kost-tjeld iuhh de hein- en weder-ret/se, bi/ aldien de heeren Meesters helselve tfmwwn a/ te 'Vin deren, snl moeten betmilt teerden."

De Indische Regering verleende neb lelre die vergunning, omdat de vroegere gelijkstelling in dil opzigt van leden der Hooge Regering met geringere dienaren der Compagnie »hd • vermindering van dén luysler en aglbaerhevd 1t regeering »in»odsakelyk m«»el slreeken."

OokMiopens hel naar Nederland gaan van kinderen «lei leden van de Hooge Regering blijkt een zeker gebruik be- staan te hebben, hetgeen niel gereglementeerd was.

11 September. Itepalinn. dat een ongehoorzaam lid van den l\aad van Indiè moes! warden tjcsteld "buiten ijaaie »tv/ traelement, blijvende in de bedieniwfe van st/n ampt."

Reeds in 1681 en 1694 hadden Heeren XVlln dil r*MP- sebrill gegeven, hetgeen zij nu herhaalden.

14 September, liekcndmakintj, dat de Diakenen op :>()

September 1734 openlijk in ie Portugetche kerk

rerantwoordinu :<ntden doen hunner uestie over hel jaar 1735.

17 September. Aanstellimj van een tweeden lundmctei te Batavia op een traetement van j' 7r2, \ maands.

t2t September. Toekenniiuj aan de leden, secretaris en IhhIc van de Weeskamer Ie Malaria, -wannecv <fhrut/kt werden in connnissicn in en over sakcn% waar om- trent de M' peunimj niet is toeyeslaan", run hei- zelfde danifeld, als bij hel Colleijie van Heemraden gebruikelijk was.

1734. D. VAN CLOON.

357

Omleiding hierl • m hel bepaalde Op SO .lulij IT.r*.

Hol daggeld iii«m v( betaak) worden door »de gcenc, ten «wiens versoekc en behoeven sodanigc connnissie gedceer- • nccrl werd."

2\ Septrmber. Toekenning aan den eersten landmeter ran 3 '3 en mm den tweeden van lJ$ van het salaris vaar het meten run landerijen en erven, gelegen huilen de stad Batavia.

50 December. Maytiging op de gouverneurs, en:, van

buiten-kantoren : 1° *den Officier der justitie te ordonneren tof alle ertra-

nordinnire ejploieten van arrest op personen en goede- ren, stm wanneer eenig misdadiger in jlagranti dclicto

-magie irenlen bevonden, oj er in der sake perieulnm

dn mom mogte resideeren ; in haedanigen gefegentheyt denselven ook de geemnmitteerdens run de maand sal rermogen Ie ontbieden en daartoe te gelasten, of wel

*and< ie leden van den rami die het gereedste aan de hand mogten wesen, committeren: mits daarvan in 't vt rvolg en op zijn lijd bchoorh/k kennisse latende

*yeven aan den president van den raad, ten fine die hetselve daarinne relateren en den regler sadanig disponeeren motje, als na examina! ir der sake volgens

•den rente en in goede justitie bevonden sal werden te helworen :

2" rr/i der (jeeommiUeerdens runde maand dan wel alle "beiple in den dienst der E. (lomp. benodigl hebbende, die t'emploi/eeren : wanneer de president % na bekoniene ■< kennisse, in deselver plaatse andere sal moeten nomineren omme de voorvallende eommissien naar te nemen."

Deze magtiging was het gevolg van uioeijelijkheden. voor-

388

1734, 1735. D. VAN CLOON.

gevallen op Banda, naar aanleiding \an de resolutie van :25 Junij 1752 in zake regtspraak op de buiten-kantoren.

50 December. Verbod tegen lot behuwen van buiten- gewone vergaderingen van Kaden van justitie op de buiten-kantoren sowler speciale, voorkennissc en toe- stemming run den (Gouverneur."

.">() December. Last op de Kaden eau justitie op de buiten-kan((oen prenlahle kennisse OUH dm GóÊUXr* »neur te luien geeven en desselrs approbatie te doen versoeken, wanneer de tintinne den officier is gemljn- ilieeert geworden, alvorens met het scher/ter e.vamen te «imujen voortvaren"

DM Redering achtte »dc tortuure ulte paleye een geluekkrU k • middel ter ontdecking van de waarheyd" en hield zich overtuigd, dat «door geene genoegsame ervarentheyd van den »regter" dal middel >vecl te ligt geappliceert werd."

Zij vaardigde daarom bovenomschreven last uit, «ten line niet dan met de uyterste omsigiigheyt en precautie zodanige «provisie in het werk gestcll werde, die vol sorge en gevaar is. mitsgaders by eene onlydige applicatie ten principalen »niet kan werden gerepareert."

\ December. Yerpuehtinfj van de »generule en gemeene inkomsten van de stad Batavia voor 1755.

10 Januarij. Verluid voor de buiten-kantoren aan <len wal onbruikbare kanonnen te verruilen tegen goede kanonnen, aanwezig aan boord van Compagnie' s sehejwn.

1735. O. VAN CLOON.

559

Dé Regering noemde Eoodantge handel wQse, o. a. leHakksser gepleegd, een »ongcpennittrert en secr onvoorsigüggcdoenie."

11 Janna rij- Aansldlimf run tuvc mrhirarii 'ter tjeitcmlc strrclarh:

Door gebrek aan loezigt waren Mie stukken in liet ongereede geraakt.

lo Januarij. Uilsehrijvimj van ven nhjemeenen rast- en balc-ihnj ïirtjms rene konrls-epiihmw',

Nadeniael de swaere en gevaerlyke sieklens, len principalen b«siaende in seer i|uaedaerdige, sim ni. i besinettelykc koorts< n. waermeede het 6od «li Been behaagt heeft dese stad en nnin)rl;iii"l< ii nu sedert ruyin twee jaeren Ie hesoecken, lot nog toe niet komen te ecsseeren. maer Irr rontrarie sedert eenigen l\l drr malen wedrr syn doorgebrooken, dal daer door veele inensehen seer sehielyk werden weg en ten grave gerukt, soo is <»j, den I4rn deser inaend in ride Wn India ten hoogslen nodig geoordeell en dien volgende goed gevonden om, even als in den aanvang van liet gepasseerde jaer. niet < • npaerige stemmen en herten weder onsc toevlugl teneemen lol dfl goddelyki- !• 1 1 inltertigheyd en uyl dien insigle tegens ftenstaeude Woensdag, Kollende weien den 19*n deser lopende tnaent January, uyl Ie srlinven en te dom vieren een alge- Oieene vast- i'ii hedendaii, om den goederlieren (ïod, soo binnen • llr de feerfcen deser sleede, als len eylande Onrust en het Ümiraeb hip le deser rheede, mei uedrige en lioetveerdige herten te bidden en te smeeken om de vergiflenisse van onse taenigvnUige sonden bh overtredingen en dat het syne heylige Majesteyt behagen moge desselfs slaende band in gunst en genade van ons af le wenden, mitsgaders van die hesoekingc ,r veiiomOj tot groot makinge van Synen beyligen name en

\vi'|s|;mi N;m \t;nmp* slaet en dese rolonie : waervan dan al met eenen verstaen is de beboorlyke afkondiging op nacst- konicndc Sondag. den 16™ deser, in alle de kerken vanden

360

1735. D. VAN CLOON.

predikstoel, mitsgaders np Maendag. den I7,n daeraen, vauhet sladhuys door den bailliuw, ter presentie van gecommitteerde Scheepenen, te lalen doen, len cyndc alle handwerken en neeringen geduuremie dun ilag ïnoglen cesscereu, <>p sodanige boele en pcnaliteytcn, als dacrtoe. by dc placcatcn van ouds gestatueerd syn.

21 Januarij. Bepaüng% dat '»/> de hniten-koniaven Cwfr toren ad lites ten laste van boedels niet meer in rekenimj motjten brenijen dan l> /hI. ran de verkoelde ijoederen en \ /ut. roor het manheren en invorderen der eon- *lantcn% dewelke in een hordel ijeronden werden of op •hel overlijden iti/lstaande waren."

Te Ralavia Iwstond dezelfde regeling; zonder eenig regl werden op de buiten-kantoren \aralie -gelden voorden (UiratOF ad lites en voor germninilteerdeii hij de inventarisatie, vdudutk ni >lirt houden van diugtale", onkosten voor hel opmaken der boedel-rekening, salaris \oor den liode, gong-slag. en/, m rekening gebragt.

15 Februarij. Yaststelhmj ran een eed* formulier voor de taxatenrs van raste voederen.

Vroeger waren die taxateurs, hoewel door de Regering aan- gewezen, onbecedigd.

Het formulier bevat niets bijzonders.

18 Februarij. Ilepalimj. duf m juttidèU taken aren, •ophalingc der stemmen eau absente leeden' mant plaats hebben, tenzij de nijtterste nootlsakeh/khei/t hetzelve onvermijdelijk maakte en de venjadering :/</ te swali «n/?e hemden hel vaste tjetal ran secven bevond."

1735. D VAN CLOON

18 Februarij. Last op de reylerlgke eollcgien in den aanhef hunner vonnissen bekend Ie stellen de mimen der mjiers, die eenig vonnis hadden geveld.

Zulks dieode als conlrulc op het aantal ftgtet*.

I Maarl. liepnling, dol, ZOOdfü ZÜkc C0fNtöJMft0#J »//»•• naren in hel hospitaal te Batavia werden opaenamen* hunne soldij-rekeningen immediunt" afgeschrevni 8H aan den boekhouder van het hospitaal overgegeven moes- Ion maden. — Verbod voor dien boekhouder schuld- rekeningen aan te nemen of in te schrijven, tetizij de ziekeM van eenig buiten-kantoor zonder formeele reke- ning waren aangekomen.

i Maarl. Ilepaling. dat bij begrafenissen te Hal arm run Constubcls-mujom m nm militaire Kapiteim n hei klam- baiaillon van het kasteel 108 man zoude medegaan.

A. PATRAS.

25 Maarl. Openstelling run de vaart en handel op den overwal voor Javanen, »voor soo verre mei den tmeut der < ontmeten \ met den Soesoehoenan gesloten, over- eenkwam.

Deze openstelling, verieead op verzoek van den Sotooehoe-

n.in. \",\ > m\r afsrlialVmi: van lu i U-paald»1 np i\ Jimij 1752 h*n aanzien van sclieeps-passrn.

Sltrikhandd in opittn en •Ueedeo" bleef, <»p grond der contracten, verboden.

De Regering voegde aan de openstelling de roorWaardOj 'dal de excessen on overtredingen geweirt blyven door een 'prompte executie van todanige ordres, als syn Hoogheyt [dc

1736 A. PATRAS

•Soesnelmenan] sal dienen le expedieefen tegms Bén «piaat. waar uyl scer groolc schade en ongerief voorde Gomp"k<>mi

• voort te vloeyen."

(> April. Vertiieuwituj nut tlr nmrst hri/h'n nm S Jimuary 1681 wpené hn yrosseren en nut I heeem- ber I680 leijen nmnunlitje ■ extensie dry sehrifïuren"

m processetti

Vroeger was verzuimd Stift die voorscliriflen eene stralhe- p.ilin- Ine Ie vnegen. waarom hel Odlegie van Seliepenen hij

deze gelegenheid vaststelde, «lat »de gene, die toe ordrea komen Ie Iransgredieren, /uilen verklaard weiden geen salaris 111 «Ir zaekc, waarinne zy haer invoegen fOOnnflM komen l«' hnylen Ie -aan. \erdienl Ie hehhen en ho\endien geeondemneerd

• in een hoctc van vyll' en Iwiiiliu rd* ten hehoeve van den annen, voor ider selirifluur, in dewelke die ahsnrdilevi zal

°wcsen gepleegd."

«Al 't zedert cenige jaren hcrwaards' ' hadden de procureurs ■ als in train en gewoonte gehragt haere schriftnyren zeer » largo te doen sehryven. mitsgaders «laar en ho\en deselse »tc exlendeeren en vergroot en mei onnodige en \eel lyds "impertinente allégatien en waftschikkelyke stellingen." Dikwerf behelsde »een geheeie bladzyde maereenige \ve\nige woorden"; en de ervaring had geleerd, dal men. zomtyds

• door die schrilïiinrai godupeert en hedrogen zynde geworden, «in de taxatie [van hel salaris] hel spiwr hysler was geweeM." Hel Ie/en en «resmneereii van zoodanig' sehril'l nnren was »ten nylterslen lasli- en laedieus"; ook verloor men «door «hel gedurig en \der momenl Ie moeien omslaan van een

• blad de attentie en eonnexie «Ier zaeken."

«Zeer aaiislolelyk en ergerlyk" was de manier, die nien

• omtrent hel opmaken, sehryven en exlendeeren der decla- ratien xan onrusten en salaris Ier seerelarie | van Sehepenen]

•had geïntroduceerd, alwaar znlx door clen«|iien. die men

1735. A. PATRAS.

563

"het meest favoriseeien wil. werd verrigt en aytgevéeit,

•waarna deaeive alsdan vervolgens door den eerste geswoore •klerk werden nagezien en zv beyde daarvoor ider een |h»s!

nop voorn. deelaratien kouicn le erlangen." De eerste gezworen klerk (griffier) werd daarom Ba&gi schreven

•zorge te dragen, dat de voors. declaraticn werden geschreven mei /«mi veele regulen op ider zyde en /<»<> veele h»ron in ider reguP\ als op 8 Januari) 1681 was gelast, »en in

•zclvcr voegen te letten en te elleet neren, dal het hoofd van

•ider declaratie komt te beginnen met de eerste vouw en niet ter halver hlad, gelyk men dit laaste althans gewoon is te dom, op poene, dat, zoo wel den gein. eerste geswoore klerk, als die geene. door dewelke de deelaratien werden ^Igemaakl. eonlraric doende, telkens, ider \oor haar hoofd, •d mede zullen komen te vervallen in een hoete van vijlï

*n\ twiuii- nl. le appliceercn als vooren."

1') April. lIcjHilinif, dol liotifflc/i in tic Prcumjer cn Jakatrusche btnrnduntlcn misdadigers wel provisioneel in het blok nunjlen sluiten, maar niet in tic kctlintj.

Ileze regeling wordt hij deze gelegenheid «Ie tuide methode"

paiaamd,

-(> April. Ilcjutlinif, dal dc Itollcrdamnier (mort te Boluvin tot \s avonds !) uur tjcopeud zoude blijven.

Behalve de Nienwpoorl werden alle poorten van Batavia 'ussrhen li., "O' en 7 uur gesloten.

I)e (legering maakte nu eene uitzondering voor de Kotler- Wnmer poorti »uyt aanmerkinge van liet ongemcene gemak, •dal veele inlandse Christenen* BOQ hmnen als huyten «Ie slad •wooiiagtig, zoude werden toegehragt omtrent de hywooningc van den godsdienst, dewelke I wee inaals ter week. des avonds.

in de lNirliiLreese laaie - Hend werd."

t>ok MMTwoog zij. dal in de huurl van tle Kot lerdainmer poort B&BO »maliometaan* en ander gespuy>" meer W(M>nde, zooals vroeger.

564

1735 t± PATRAS.

17 Mei. Vermeerden hij run het aantal aansprekers /< Hataria ran i lot 8. — Instrmtie mor tlic aan-

aansprekers werden door hel Collegio van Schepenen benoemd.

Dc door Schepenen onlworpcnc en door ie BeftgG Regering i:nrdi:ekeurde instructie luidt . als volgt:

De aensprekers off dienaers vandc hegravenissen. dewelke alhier \ier in getal syn. sulleu een icgclyk, hetsy groot of kleyn. sim» hinneu als huyteu de stad in de voorsteden* tol hel besorggfl der hcgravenisseii ponder onderseheyd inel «Ir \er- Bjtclilc beleeldheyd ten dienste moeten slaen ; ten welken eynde harr «»uk ^stadig present min een ordentelyke staal sullen moeten Imuden 00 hevinden.

Waer en legens nok niemand der ingezetenen, binnen oll hiylen de stad, tot het rondhreiigeu vande dood olï negravonis

brieven en wal dies meer ey, imand anders als de voorsz.

aensprekers sullen nmirrn gehruykon, op rrn boete van \ \ lf cn twintig rd, zoo voor de gecne, die dacr loc imand enden heeft g'cmployccrd, als degecne, die sig daertoe heeft laten gebruyken.

Den aensprekcr. die in een slcrffhuys. hetsy groot off klcyn, werd geroepen, sal sit: ten spoediiislen ilerwnerds moeten begeven, BOüdOT aldaer een ander in syn plaats te mogen senden, ten waerc hy door siekte selvs huyien stact was, • Is wanneer hy daertoe een van syne andere markers sal magen nemen, dewelke in soodanigen geval sulx niet sal vermogen te weygeren, uiaer gehouden weeën >i<li. so paf doenlyk, int slerlFhuys te vervoegen.

Wrik laasle in dier manierc ook sal moéten geschieden en sonder ecnige tegenspraak stand grypen, wanneer die geene, dewelke des avonds ofte des nagts geroepen werd, op dietvd t\r %<il: I sonde mogen hehhen.

Degeene, die geroepen werd, sal ten eersten van dc \rieu- den int slerlfhuys moeten versoeken een briefje, op wat wy.se

1735. A. PATRAS.

s\ de dood \an den overledene willen hekend L>oiti;ickl hebben, MM ingevolge van dien alommc de weet le gaen doen.

Soo als Mede dengeene, die door de vrienden in lu i sterft

Ihivn geroepen en vereogt is, niet alleen binnen de stad, maei Ook Imi\ t«-n iade voorsleeden de dood van den overledene selvs ■W moeten bekend maken aen alle de geene, die hem sullen tyeeea opgegeven, sonder dal hel hem vry sal slaen een ander toertoe le employceren, op poene \an deporlemeni en arbitraire 'orivetie.

Dog, indien der selver -elal le ^nmi mogle s\ n en daeroinnie Ier hehoorlyker lyd door hem alleen niet sonde konnen Werden verrigl, sal dëneéltiea sulx aende vrienden int sterffhuys Woelen le kennen ges en. mitsgaders met dcrsclver toestem- minge een of meer van syne mackers lot hulpe mogen Hemen, dewelke, [der roer haér hoofd, daervoor alsdan sullen -« nieten soo veel, als hier onder ta Ier neder gesteld.

Als de dood van den overledene hekend gemaekt is. sal 'Ie geroepen aenspreker sig ten eersten wederom moeten •aten vinden iul sterH'hiiys, so om verder Ie serriglen, het geene hem aldaer nader mogte werden l>elast, als om te vernemen, wanneer h\ de doodhriexen lal moeten komen aaien, mitsgaders hoeveel aensprekers men lujgeerd om \oor "el |yk le gaen. nu t het geene alsdan verder haer pligt is Ctl waervan hy des.'lxe aensprekers ;i|s dan ten eersten de Nodige kennisse sal moeten geven.

By het overnemen der doodhrieven uyt handen \an de dienden int sterll'huys sal den aenspreker deselve een <mi een moeten nasien om te ontwaren. oll' in deseKe geen namen bekend slaen van mens* hen. welkers persoonen oll woon- plaatsen hem onhekend s\n. in welken geval hem daar van Je nodige onderregtinge sal móeten werden gegeven, ol sal :indersints ongehouden wesen na sodanige mensehen te gaan

boeken.

^Viirmeer de geroepen aanspreker ter liestellinge meer dan

dertig doodbrieven nogten werden overgegeven, sullen de yrienden in 't sterllhuys, op dat deselve Ier hehoorlyker lyd <»u-

:>6G

1735. A. PATRAS.

den kunnen werden rond gebragt, moeten toelaten, «lat ttj daartoe lol hulpe een van syn mackers komt le gebruyken, booger in getal tresende ftan hondert siu. sal eenderde

aanspreeker mogen werden g'eniploxeerd : efl meer als twee hondert ditos komende le import* ren, sal de vierde aanspre- ker almede negen werden gebraykl, en snl\ Ider voor kaar

hoofd Ier sodanigen betaling, als hier beneden nader ffl

g'expresseerd.

Eode sullen deselve brieven door de aansprekers op een ordenlelyke wyse, mitsgaders zou vroeg mogelxk, moeten werden rond gebragt. sonder dal s\ daarvan eeni-e onbesleld sullen mogen laten, op poene van deporlement en arbitraire eorreelie.

Als ook op gelyke poene, indien sy. na bel rund brengen derselve, komen le weygeren olï baar onwillig te tonnen, nog soodanige andere doodbrieven mei den eersten te bestellen, dewelke mogteri vergelen s\n en haar door de vrienden iifl slerNmys ter rondbrenginge werden Ier hand gesteld.

De ftansprekerSi wélke de doodbrieven rond brengen, sullen

soo wel mans als vrouwen, die op de begravenisse om bet Ijk Ie draden versugl werden, in ei\iele en beleefde termen ni.M irn alh ragen, oll" s\ sullen komen dan niet, mitsgaders deraehrer antwoord aantekenen en de vrienden iu'l slerlTbuys daarvan de nodige kenuisse geven, op dal des le heler slaat op de drager-, het hesorgen van mantels, ele. kan werden

gemaakt.

Indien kei komt te gebeuren, dal een a twee aanspreeker- sieek erf huvlen >|;i;i| gyfi, Bil dal iioglans alle vier de aan- spreker* nere,|iiireerd werden, oiïdal de wienden in 'l ftterfhtljfl begeeren. dal 'er meer als fier aansprekers \«»or hel U k moeten gaan, s;il de geroepent» aanspreker daar van ten eersten ken- njaee moeten geven aan den hrere president van Sebepeneii en -een andere nuodhulper ilaarloe mogen nemen, als syn Wellid. hem komt te ordonneeren, 't welk <»<>k plaats sal hebben, inge-

valle verscheyde Ijken op «'enen dag Ier aaide moesten besteld

woi den ; sullende hel voorsz. aanspreker eghler n r\ slaan tlaarloe

eenige personen aan wel getn, heerpresidenl le mogen roordragen.

1735. A. PATRAS.

Wanneer een aanspreker lmyhMi de slad, in de een off au-

flere wryk, ïn,l sterfflmys fan een Inlander werd geroe|>cn. nü oen selve «onder bolp n;ui Lmand syner markers gehouden

Wesen om alleen «Ie dood lirkoml Ir maken. mitsgaders de

doodbrieven Ie besteen en rond te brengen in die w\k, daar W sirririiiiss is stamde.

Dog, indien de vrienden in soodanig een sterlliiuys komen 1,4 begeereo, dal de dood van den overledene insgelyx in andere Wyken en landwaards in aan sommige persoonen moei wer- den bekend i:emaekl en doodhrieveu besteld, soo sal den voorm. Ünepreker. na male \ande verbeyd des wegs en gelal der ^»orsz. persoonen, daarloe onder gelyke betaling een a lu.r

tyner mackera lol hulp mogen nemen.

En sal dOfl aansproker de vrienden in sodanigen sterlllmvs iiiselvi-r vorken len dienste moeien slaan, als andere ingeselenen ftlltfer, snnder dal hj eehler sal VOCpUgl <»l gebonden wesen.

Wanneer bem snk mogf gevergi werden, om pinang, toe*

badtS pypen oll iels diergelyks aan de menselien, die Ier be-

ravrnisse gekomen syn, Ie moeten nyldeelen.

Maar sal den aanspreker, lwven en bebalven dese inslruelie en naar bel gunl al voor langen lyd in een wel lig en goed gebruyk geweest fe, Big «"»k moeien reguleereii naar de ordres, '»> de edele hooge regeringc liereyds op hel sluk van de begravenissen g'emaneerd of nog le emaneren.

<ielyk ook den aanspreker gebonden sal wesen wel speeiael le 'ellen, wie al van de versogte vrienden, soo om Ic dragen, ;,'s om aebler bel lyk le gaan, alvorens in'i slerlVbiiys >neees- Rivelyk aankomen, en daarvan op de begravenis- en dragers -rol ÖXacle aanlekening Ie benden, om de vrienden \aift slerlVlm-. naar de gedaane begravenisse, te kunnen dienen lol narigl.

Soo ;»|s insgelyks den aanspreker als dan de begravenis- of ''proep-rol sal bebben overbiyl op le leesen, mei beboorlyke Wtentie en vcreyschle distinctie van de naamen en miabte\len Wttl .1» Innen en vrienden, die Ier begravenisse gekomen en Vervolgens np <|e rolle aangehaald syn, sonder daar omlrenl ^nigsints le ha|>eren of eenige ongeregellheden Ie eommilleeren,

t735. A. PATRAS.

op poene \an dcpnrlemeul rn arbitraire correctie, naar exigentic van saken.

En sullen alle de aansprekers, op dal se hy een yder be- kend mogen werden. l>oven de post van hun deur doen op- hangen een \ierkanl schild, daar op aanspreker en waar nu, In de naam van de aanspreker mei witte letters op een zwarte grond staal.

Voorts >al ider aanspreker oll noodhulp, voor hel hekend maken van de dood, twee rd§., mitsgaders voor het hestellen en rond brengen der doodhrieven, item dat voor hel lyk ge- gaan en de bcgravenisse naar behooren bediend lieefl, drie rd9. van de vrienden, erfgenamen of executeurs, dan wel de geene, die het l>estel der begravenisse hceli -« had, mogen \ -nieren, sonder meer, op poene van deportemenl.

19 Mei. Vermeuwing pan <lr o/< 23 Mm 17S0 afge*

scha /ti' ff ast malen of »enllations."

De motieven voor deze inconsequentie waren: 1° dat »dc presente omstandigheyt van staken sulx geensin ts

■ komt te verbieden"; 2° dat hel houden dier gastmalen »hy veele van de gemeente

• en voornamentlyk onder de hurgerye allyd is aangesien

• voor een soort van plegtigheyl, in welkers uytvoeringe

• en hywooninge een douceur en eere iat4 opgeslooten."

23 Mei. Vernienwimj van jtlakaten tegen het snoeijen van (jehl. — Yerhooyimj in waarde van pasmunt.

Alsoo wy tot onse uylterste onlsliglinge en ergernisse komen te bevinden, dat de Mieeessive gVmaneerde placeaten. soo tegens het schroeven, smden en . ili-ien der gangbare munten en wel insonderheyt der dubbelde sluyvers, waer omtrent dat ver.M'\elyk en pernitieus qti&et na dr nmlemndinge wel hel meeste plaets heeft, als tegens den invoer \an sodanige ge- schroeyde, gesnedene en verligle geld-speeien n\l andere gewesten met veragtinge der daer tegens ges tatoeerde swaerd

173Ö A. PATRAS.

569

penalileylen door de hart- en schraepsugt \an vccle ingeselenen. mitsgaders meer andt re onwettige en ongepermitteerde oorsaken öp een Behendige iryee werden overtreden en daer door het

• sz. ondeugende payement lot sodanigen menigte althans

is Bengegroeyt, dal genoegsaem niet anders onder de gemeente gesien werd ende daer uyl bere\ ts veele commotien en brouille- rien syn verwekt neworden. mitsgaders uyt dien hoofde hel belang ^ ti hel geineene I»esl en hel heyl der gemeente volslagen komt le Nriv\ssrhen. dal legen s hel voorsz. quaedaerdii» en pernitieus gedoente nader voorsien werde door >oodanLre middelen, dewelke bcquaem en van dal gevolg kunnen werden geoordeelde BOOWel de gemeente van het groole ongerief, nadeel en sehade, dewelke daerdoor bereids geleden heeft éti nog verder sonde onder- hevig raken, voortaen beweid, als daer henevens alle verdere ineoinenienten en opsrhuddingen tegen gegaen eu ontweken Werden, B00 is 't.dal wy. daer over te meermaeleii onse ge- dagten hebbende laten gaen en overwoogcn de middelen, dewelke Ier hereyking van dat goede oogmerk soutien dienen in'l werk grsti'll Ie werden, op den 26cn der jongst gepasseer- de maeiid April in rade van India hebben goedgevonden en verstaen. sno als wy goedvinden en verstaen hy desen, niet alleen de phecalen en ordonnantiën, deweleke op dit stuek successiselyk s\n ^einaekt en uytgegeveii, en wel insonderheyt die van den \fr" April 1711. li\ November 1727 en 1.\ .luny des jaers t»1 eonlinneeren en dienvolgendc hy renovatie

alle de gesehroeyde, gesnedene en verligle duhhehle en enkelde Muyvers. mitsgaders alh; andere gangbare munten voor Ottgangbaer en hillioen te verklaren en de uytgavc en ontfang van dien, onder wat pretext het ook sonde mogen wesen, acn alle en een iegelyk le verbieden, op de pene. daer tegeiis hy de

• -</.. plaeealen gestalueert, mitsgaders al \erder daer lie-

n«\ens np straffe des doods hel schroeyen, snydcn en f erligteu van den dubbelden en enkelden slu\er en andre ganghare munten, mitsgaders den in\oer derselve. al was het eeniglyk ' ui te versmelten, in diervoegen, als dat hy hel plaecaet van d< u U|" Jmiy 1729 gVxpresseert staat, te interdiceeren, maar

370

1735. A. PATRAS.

ook hy ampüatie van vonrs/. plaecaten eerstelyk te statueeren. gelyk wy statueeren hy desen, dal onder de voorsz. onganj»hare en hillioeu verklaerde «1ii1»Im*1<1c en enkelde sluyvers ook he» repen sullen werden de sodaniur, op de welke de ninnl tl<M»r ouderdom, dan wel andersinls soodauig is uyUe.sleelen. dat de- selvc niel kan werden gekent; dog degeene, welk.-rs munt Ie kennen is, mitsgaders die verders -oe<l en deugdelyk syn en in svvaerle kunnen ophalen liet gewikt van eomlryn Japan- volgens den leneur der plaeealen vanden 6,n Meyl7l1en25 Juny 1729, werden gangbaar gelaten en sullen dienvoL'rmle mo^eii en moeien u\l ^e^even en oul lauden werden, lol soo lani?e in soodank'en staat en eondilie komen Ie lilyveu.

Ten anderen, de duhhelde en enkelde sluy\ers. henevens alle soorlen van schellingen, dewelke hy de voorige plarcalen niel verlmoden, milsu<nlei> goed, dcugdclyk en van hel ver- eyschte gewigl syn, exceplo de soogenaemde seslehalvcr , een vierde gedeelle boven hare tegenwoordige waerdc te <t- hoogcii en dien volgemle Ie ordonneeren, soo als wy ordon- neeren by desen. dal een duhheldc sluyver tegens twee en een halve sluyver ofle 10 duylen. een enkelde sluyver tegens een en een quarl sluyver. synde anders vyl duylen. en een schel- ling voorlaen sal gaugbaer weseu tegens seven en een halve sluyvers ofle dertig duylen, waer tegens wy dien volgende gelasten, dal de \oorsz. drie soorten van geldspeciën sullen oiil faunen «-li uWijegeveii werden, niel alleen de nieuwe, dewelke althans onder de gemeente mugtcu gevonden en vervolgens uvi 's(l«.iujr eassa sullen verstrekt werden, maer nok de oude dublnddc eu Baalde >tu\(i>, die in de wandeling syn, in soo verre op dese laetste de muni kan erkent werden en deselve verders goed en deugdelyk, mitsgaders vande gerequireerde swaerle syn. soudei dat egler yemand hy den onlfang van een dondert rd\ meerder als een ducalon en, duysent nl ol daer hoven aen hem bel acid moetende werden, meerder al> lliien rd8. VU hel voorsz. pajemeni sal hehoeven le ontlanden, werdende de verdere geldspeciën, als daar syn epaba&gft Europesche ducaten, ducatons, Suratschc silvere ropyen en soo

1735 A. PATRAS.

371

mede de hiervooivn uylgesondenle seslelialven. dewelke irimi;- baer syn gelaten op haren oud»* pi ys en waerde. dan wel sodanig, als dat by de placcaeten van den U"" Maert 1699, 13 April en 13 Augusli des jaers 1700, 17 Maert 1701 en 29 April 1707 en 18 September 1715 is bepaelt en vastge- stelt, te weten: een coubang tegens tbien rd-. van agt en veertig swaere sluyvers, een ducat tegens 108, een ducaton tegens 78, een Suratse silvere ropyen dertig en een seste- half tegens ses sluyvers van 4 duylen ieder, ordonneerende en l i \rclrnile alle ingesetenen, onderdaencn en vreemdelingen baer nacr bel geene voorsz. staal, exaetelyk te ivgnleeren, gelyk ook de respect ive oHiciereu van justitie l»v reiteral ir len ernstigste geordonneert werden tegens de overlreeders en contra ven teurs desen onsen plaeeaele t < » t de pene, daerin vervat, ten rigoureusten te procederen, .somler gratie, ooglnyking, faveur, dissimilatie ofte verdrag, en speciacl nyl al baer vermogen te vigileeren en bun werk Ie maken miiiiie te agterbaelen de eerste autlieurs en invoerders van desen verbonden en ongang- luier verklaerde, gesnoeyde munle.

En opdat de goede ingesetenen gewaerscbouwd moogen wr^ n mn baer voor sebade te wagten en niemand bier van eenige ignorantie komé té |»retendccren, ordonnceren wy desen onsen plaèeale inde Ncderduytse, Portugeese, Cbineese, Maleytse en Javaense taele te doen publiceren en alomme ter gewoone plaetsen te alligeeren, aengesien wy sulks tot dienste en con- servatie vanden welstand deser lande bevonden bebl>en te bebooren."

In Augustus 1738 moest de Hegcring nog erkennen, dat »dc •verhooging van bet payement op alle plaatsen in dcse gewes- ten nog niet wel heelt kunnen werden geïntroduceerd."

' Mei. llt'jntlinif, dal de gndsdienst-ocfeningen ut de katleeU'kcrk te Batavia weder des namiddags teZ ure een aan vang zouden nemen, hitdat de amstandigliegt »van lyden en saaken hel anders mogle hamen te • eerei/ssehen.''

572

1735. A. PATRAS.

De kerkeraad beweerde, dat uil de regeling, vaslgesleld den 6d,'n April 1734, »niet Boden alp verwarring en eonf usie" le verwachten was, — cene liewering, welke de Hooge Ra* gering voor »ccu ongcfundeerl voorwendsel" hield.

Van meer invloed schijnt geweest Ie zijn. dat « 1 1- (iouver- neur-Generaal verklaarde »dr hywoonutyp \an den godsdien>i «des avonds, Ier sake \an den damp en warnile dn* kaar».'!!. »om de wille van sync benauwde horst, voor hem genoeg- zaam onmogelyk was."

5 Jiiiiij . Ilepaling% dat de Secretaris ran Commissa- rissen run huirelijksehe en kleine geregls-zuken zijnen amhts-eed mmsi afleggen in handen ran den President van Schepenen.

Dan eens was die Secretaris door de Hooge Regering, fan weder donr het (lollegie van Schepenen hecedigd.

(Jok de Secretaris van Weesmeeslcren legde zijnen amhls- eed in handen van den President van Schepenen af.

\ Junij. Hepaling, dal te Samarang alle Ier dood of tot andere straffen veroordeelde Javanen geëxecuteerd dan nel afgestraft zonden worden op de pasehan ran den lloo/d-regent.

Vroeger werden Javanen, die zich aan Europeanen Of aan eenige andere, vreemde natie hadden \ erg repen, gestraft »op 'sGomp' justitie plaats" te Samarang; de overigen on- dergingen hunne slraf op de pasehan aldaar.

Hiertegen maakte do Soesoelmenan hez waren, welke he/.wa- ren de Hooge Regering aan niets anders wist toe te schrijven dan -aan eifkl soort van superstitie. Waarmede desen landaard, •selfs omtrent de geringste en iiidiH'ereutslc saacken, hy • uytstek heheht is."

18 Junij. Hekcmlmaking, dat Diakenen openlijk ver- tmtwoordimj hunner gestie zanden doen.

1735. A. PATRAS.

20 Julij. Bepaling^ dat de eerste Merk van ie Wees*

hamer te Bataria. in handen nnt den President nut Schejk'nen, een eed moest afleggen, ten gevolge iram nut hij in cos van noodsakelgkhcgl" ook als Secretaris nut 4e Weeskamer zoutte kunnen ageren.

Ileeds 28 Mei 1694 was kiertofl heslotrn, »dog niet "g'obsrrveert."

Het nirlv. bijzonders bevattende eed-Formulier is tien 19d,'n Augustus 17i>5 vastgesteld*

1 Auinistus. Verbod roor den Secretaris nut den Hand van justitie te ïlataeia In/en het onderteckenen en afgeven ran slakken namens dien Itaail, tenzij die slakken in een urdenteh/k aanocsctjdc certjadet intf " wa ren «geapprobeerl . 1 *

llaad had eene vergadering gehouden, waarhuilen dat Collrgie, me! opzei, ecu zijner leden had gehouden door aan Aal lid ni< i le laten aanzeggen, dat die vergadering gehouden zoude warden.

lid hewuste lid was hierfegrn hij de legering in verzet gekomen eo hovcnomsch reven verbod moest dienen om der- gelijke, onwettige vergaderingen te voorkomen.

2 Augustus. Hepaling* dal de Advocaat- fiscaal, ex officia mierende tenen een lid in den Raad van justitie le Itutaciu, ijeene venin tnjendi behoefde Ie rerzneken.

hr/.r bepaling was slechts eene vonrloopige «ter wcgneeniinge *\an lift presente, opgrbnrrrldr inrouvenienl"; want de definitieve heslissing Net de Indisehe Regering aan Herren Meesters over. Zie verder hij 17 September 17.17.

374

1735. A. PATRAS.

11 Augustus. \ oorst hri/'teti mor de huilen-kantoren nopens hel doojten van kinderen.

Op verzoek van de Regering bragl de lt;tia\iasrhe kerkeraad de navolgende ^kerckelyke gebruyken in de slad Batavia" in g680hrift

VAN DEN KINDERDOOP.

A. Aan cgtgeboorene Christen kinderen.

Dat dese moeten gedoopt werden, is seeker: 1° uyt de wet der besnydenisse, door den Engel des verl>onds

gesteld, Gen. 17 : 10, 11 en 12 ; 2° uyt de insettinge des heyligen «l ".^ door den Messias Jesus.

Matth. 28 : 19 en Marcus 16 . 15 en 16: 5° uyt den doop der lieylige apostelen en discipelen, alsuieede hel constanl geliniyk der Clirislenen in alle eeuwen.

Dese doop vrordl hy bdspredging of indompeling bediend in den name des Drie Eenigen Gods, Malth. 28 : 19, des Vaders, ende des Soons, ende des Heyligen Geestes.

Dewyl nu de Roomse kerk dil eenigste hoofdstuk des ge- loofs van de goddelyke Drie Eenigheyt. onder alle grouweh ke verbasteringen, snyver heel! bewaart, soo dal hierin onder hun de kinderen werden gedoopt, son is hun doop ;m de gantsche protestantsche kerk wettig gekenri.

Derhalven men bier ook die uieiisehen niel herdoop!, dewelke bewysen konuen van eenen geordenden priester, gelyk men onder hun zegt, gedoopt te syn.

B. Aan oneg telingen.

1° waervan vader en moeder Christenen syn.

Indien men ecnige boope kan hebben, dat sulke ouders met eikanderen sullen trouwen, soo stelt men dien doop wat. uyt en insteert hierop kragtig om dit trouwverbond Ie faciliteeren.

1735. A. PATRAS

Do- alles h' \iT.vrK swide, werden die ongelukkige kinderen, als niet kunnende dragende misdaad tier ouders, onder scherpe correctie dersclver, gedoopt: zynse lede- maten, men slellse. gelyk ligt is le deneken. onder de • fisuur.

Z\n>e alleen gedoopt. I welk Iiysondcr de moeder moet bewvsen. soo bestraft men deselve e\enwel, by swarc overtreding voor den kerkenraad, en by mindere werdense door den preses geeorrigeert : Imnne namen werden beide in't doopboek bekend gestell : de moeder moet selvs voor den predikstoel dit kind. onder openbare correctie van den predikstoel, ten doop presenleeren. 2° waarvan de vader onbekend en de moeder lidmaat of alleen gedoopt is:

Wanneer de moeder by extract bewesen beelt, datse ge- doopt is, werden ook sodanige kindereu, onder bovenges< yd<' correctie der moeder, gedoopt : 5° waarvan de moeder onchristen en de vader lidmaat of gedoopt is.

Sodanige kinderen werden bier niet gedoopt op document, dal de vader Cbristen is en op desselvs lickentenis en versoek :

ft, dewyl men de redenen niet beeft, als ten opsigl der moeder; want. gelyk men zeyd, de vrugt volgt den buyk :

b. dewyl de vader overlydende ol. gelyk dikmaals gebeurt, na 't vaderland vertreckende, snik een kind byde mu- bamedaanse of heydȕise moeder, dewelke altoos lakend is, blyft en ligtelyk, ter profaueering des doops, tot dese grouwelyke gesindbeeden overgaat;

r. dewyl men. by den samen\loet der menseben in dese slad. onmogelyk in staat is om sulx na bebooren te verhinderen.

NogiattB konnen egler sulke kinderen by ecue liehoorlyke Opgemaakte notariale acte van adoptie, den doop oiillangen.

indien de adoptanten protertaatae Christenen en godvrugtig, alsmede in staal syn deselve in de gereformeerde religie op te voeden.

576

1735. A. PATRAS.

C. Aan kinderen >\in Ma/unnelaeuse nf lleudcnsc ouders. Het is genoeg bekend, dat, de, kinderen der gelovige Christenen

alleen hel regt ten Doop hebbende, •les,- ongelovige vrngl hiel moest gedoopt worden.

Dog by sete van adoptie, (onna debita, wanneer deaéta

van oprekte Christenen in kinds plaels ter opvoeding in Jen gereformeerden godsdienst werden aengenomen, onlfangen ook deselve als liy inenting in hel gelove der adopianteu. dewelke DQ als onderis moeien werden aeugemerkt. tot meerder opgang des rJiristendiMiis in dese landen. «l« n lleyligeii Doop, gelyk sulx hysonder vande Engelse theologanten is geslaaft en Lil. A by de resolutie deSOfl kerkenraeds; indien het eyge slave kinderen syn, is hel roulorm melli-t geresolv eerde deser kerk, dewyl men alsdan sodanig niet voor slinkse st reeken behoeft hevrecst te syn.

Macr de traditien syn eerlang hy 'tSvnediïum deeer stad secr voorsiglig afgekeurd, dewyl snik een kind meenigm m ! uyt een paapse superstitie van een gewrogt werk, om ecnig geld aen een ander voor een korten tyd werd overgegeven om maar den Doop te ont langen, maer. gedoopt synde. weder tot de ongelovige moeder gebragt. |o| trereyddtng liexligen sacraments.

By wettige redenen egter \an noodsakelyklieyt en een god- vrugtig oogmerk, op een seer goed getuygenisse, werd ook wel sulk cene overgilte van Hen kerkenraad goedgekenrt en hel kind gedoopt

2. Van den vader en i/etui/yen.

Dat de vader na 'l naluurlyk regt, geslaaft door uYi»ewvde bladeren, indien hy in leeven en tegen woord ig is. svne gesonl - heyt sulx toclaetende, over den Doop syner kinderen mag en moet staen, is genoeg hekeml. synde snl\ ook aengedrongen in den 5Gr artieul der synodale kerken-order van Dordrecht

Se lis roomsgesinl of van andere laelien synde, dewyl hier anders

1735. A. PATRAS.

geen puhlyke godsdiensl-oell'eniiigc is of gelollereerl werd. als ie gereformeerde, werd aen boon door den pres* s op 'l allerkrag- ligste voorgestel! rn aengedrnngen Utbood der doopvragen; h\ kan dan als vader over Doop syns kinds slaan:

& indien 1 1 > mi goed geluygenisse heeft, dal hy niel hard- neekig sy of sig vyaudelyk legen onse godsdienst gedrage; indien hy op s\ 11 ennsrieiilie, in eeds plaels, belnolï ile donp-

vragefl toe te Btemmeo ende opvoeding syns kinds in de

gereformeerde religie le sullen hesorgen; uylvoeriger kan mm hiervan uasien de Uylag6 Lil. B van'l jaar 1712, \er\allende «le deduelie deses kerkenraads, bj de hooge regering Lreslaal'l. Ier beslissing der verschillen op Amboina.

Op dese conditiën is ook uyl hel vaderland op hel quartier van Suriname 1721, in'l volgende I722*t4' jaar aen dese Wesl- Indiase colnnie gepermitteerd om den heyligen Doop aan de kinderen der EUMmtscbgesinde !<• mogen administreren ; siei hiervan Lii. C. dér aengehegic bylagen.

Van de getut/gen.

Tol getuigen over den Doop werden Christenen vereyacbt, en wel sonveel mogelyk vande gereformeerde religie, liefst ledemalen. evenwel ook enkel gedoopte, noglans van een loflelykc geluygenisse baars wandels.

Hiertoe werden ook geedmitteerf de deugdsaine leeilcn der

sehismatique of hroederen der Augshurgse eoufessie.

Mei één woord, alle die, dewelke, nel een goede, consciëntie de helofle der dooparlieulen voor (lod en de gemeente komien (rf willen presleeren j siel hiervan ook bylage Lil. B.

3. Van de bedieninge des Doops aan de bejaarde.

De Doop der bejaarde uyl de hevdenen en muhammedanen is hier eenige jaren herwaerls, na hesluyl des kerkenraads, orergdaten aan de eoBfCteütie der leeraren, hètey om tol

378

1735. A. PATRAS

den Doop alleen of lol heide sacramenten toegelaten te werden, lol welk batSte sy evenwel, als verre hel besle, met kragügc inslantien wndon vermaant.

Omstandig is over dese saak na 'l vaderland geschlWCü en deselve aldaer h\ gedrukte t raetalen heplevl, dewyl \v\ dan na particuliere heriglen op hel aanstaande jaar eene positive en finale deeisie en denrgaende resolutie der hoogeerwaarde synoden en dassen in Holland en Zeeland, gcstaafl door de heeren en meesteren, verwaglcn. soo sullen w'als dan, soodc Heere wil in wy leeven. nader herigt te desen opsigt tap spoedigsten eommuniceeren.

Bijlayc A.

EXTRACT uil de Kerkelijke Hesolulicn, gehouden op Maandag den 23en Februari/ 1722.

Wyders is er gesprooken. hoedanig men in 't vervolg met de acten? van adoptie sonde handelen eu welke men sonde aannemen of verwerpen: waar over dit besluit genomen is, om iu toekomende nauwkeurig toe te sien, dal, eer men sodanigen versoek toestaat, de vereyschte voorwaarden in den adoptant off adoplatrice moeten gevonden werden; men sal sodanig een versoek aan geen andere persoonen toestaan, als die ledematen syn oir immers van een stigtelyk leven en goeden wandel, mitsgaders die genoegzaam in staat syn om haare EaanÜM te kunnen onderhouden.

Kn aangesien men door ervaren theid bevonden heeft, dat het Christelyk oogmerk van de vergaderingc om den Heyligen Doop per acte van adoptie toe te staan niet na bchooren van sommige word beantwoord en dat men slinkse wegen gebruykt om kinderen van heydensche ouders olf die door een Christen vader by een heydensche vrouw, eu also in vuyle ontucht, geteelt syn, door deese of geene, die sig om eenig voordeel daar toe laat gchruyken. te doen adopteeren,

1735. A. PATRAS.

579

tin e\nde soo een kind maar dei) H Doop sonde kunnen ontfangen. 't welk dan naderhand wederom aan dessells heydensche moeder overgegeeven werd, by wicn het dan int wih opgroeyt, sonder turht oll onder wysiuge; dewyl men legen Bodanigen mishruyk dient Ie voorsien, is er gercsolveert, dat alle die versoeken mn den II. Doop van sodankv geringe, niet genoeg lakende en verdagle persooncn, welke die heulensehe kinderen o(T in ontucht gehoorne soo ligt maar heen komen te adnpleeren, sullen verworpen werden.

De gewone passagie in de aclens van de adoptie, alwaar gesprooken werd van gemelte kind van nu aft' vry te sullen houden, sal in 't vervolg voor geen noodsakelyk rcquisit in «l« actens van adoptie gehoiulen werden, maar 'l sal in de vryheid der adoptanten gelaten werden om 't selve daar te laaien inseliryven oir niet. also hel van de vergadering superflu geoordeelt werd.

Bijlage B.

EXTRACT uit de Generale Resolutien des Kasteel*

li*! In hi. yammen in luide van India op Vt'/'l.iif den 23,'° September 1712.

Onder de heeren ter resumptie rond geweest en nu weder ingekomen synde het advys des kerkenraads van den l>cn deser, op ons rcquisit hy resolutie van deu 22en .lui \ passado, wegens eenige informaliteyten, welke, volgens het herigt van den iVnlieanl. Fram;»»is Yalentyn. in Ainhoina gepleegd souden Wenlen omtrent de hediening van den Heiligen Doop, luidende aldus :

ADVIS des Kerkenraads, rakende ccnige infor- maliteyten, die in Ainhoina omtrent d^n Heiligen Doop souden gepleegt syn, om hel selve aan dr H"(.-c Kegering deser landen Ie exhiheeren.

Dese kerkenraad, in een voldoening van haar Hoog Ed".

380

1735. A. PATRAS

g'ëerde resolutien. de. ^ l « • t « » 11 J til y deses jaars. aanmerkende de iniormalileyien om! rent den II. Doop ton prineipaalen hier in Ie beslaan, dal. volgens de gege\ene rlucidatie van IK Franeofc Valeiilyn. in dalo 15 July 1712. in kerkenraad van Ambnina <»p den 17> Jaimary 1 TOS besloten synde, «lat niemand, wie liet ook was, 'l sy vader. l sy getuygen. selfs niet onder riMi puhlynpie belydcnis van de drie jjewoone vraag-arliculen, over den II. Doop \an syn of ander kind of kinden u mngte staan, met hyxneirinir. dal /ail\ aan den agtb. heer (inuverneiir aldaar békend gemaakt en mei syn E& kennis aan 'I Taster! Vielnria publien; van den predikstoel in Iwee lalen afbekt uidigt en 't selve op do onderhoorigr huyleiiplaaNen aangeschreven en eenige lyd alomme in 'l werk gesteld, dog op den I6': \u-uslus 1710 en sederl anders gesehiel. en hysonder op den 27cn Mey 1715 by een andere resolutie door den kerkenr ad, snoder daar van kennisse aan de gein. heer finuverncur of ook by afkondiging van den predikstoel eetiig berigt aan de gemeente te gceven, verbroken was, of dan wederom lieden van allerly gevoelen huyten ons als vader of getuygen toegelaten syn. heeft na reype overweeging goel gedagt dil volgende haai' Hoog I\d\ me| alle respeel lol haar advys voor té dragen, dal in dese kerk van Batavia, niet tegenstaande by vyylen op dil stuk diverse resolutien deses kerkeuraads genomen syn, als dat niemand over den doop der kindereu mag slaan, als die van nnse religie en gort van leven

is, op den 22cn September I6i>5, geen papisten op dm 15™

Octobcr 1670, geen vader, selfs die openbare professie doet van het pausdom, op den 12,n Oelober 1682; wel Luylcrsen en Armenianen. maar geen papisten als getuygen op den 4'n February 1682, noglans wegens de gesteldheid deser landen, waer in geen publycque oxeeratie van eenige Christelvke religie als de onse. die in 't vaderland doorgaens de gerefor- meerde genaamd werd, olie geen publyeque kerken voor andere gesintheeden nog nok sulke leeraren gelollereerd weiden, en egler versrheyde lieden van diverse gesintheeden. nvt '1 vader- land komende, verblyven en voor 'stomp* dienaers en onder-

1735. A. PATRAS.

daenen gehouden werden, een constant praciique d'overhand behouden heelt en dierhalven instand dimt te hlyven:

1, Dat Üe vaders, Christenen synde, 't zy van waf gezint- heid sy dan ouk mogten syn. eglcr de gereformeerde religie en kerke toegedaan, ten minste deselve niet puhliei| heslrydende of teg» n synde, toegelaten werden om over den doop van haer eygen kinderen Ie staen, als die door goddelyk en natuurlyk regl d'opvoeding derselver allernaest toekomt, te meer desclve niet alleen in 'l publiek voor den predikstoel de gewoone en

bekende S doopartieuleu toestemmen en beloven Ba te komen,

maer selfs voor afï. als sy den II. Doop komen te versoeken. voor den preses des kerkenraads sulx belyden. die haer de gcm. arlieulen, soo alsse in onse Nederlandse liturgie voorsz. staan.

«>l» 't lerieosfl eo met al\ raging, of sy üesehre met waarheid 60r baare kinderen kunnen toestemmen en willen beloven op te volgen ? gewoon is voor te houden en le waarschouwen, datse sig dog hier ontrent niet bezondigen, dewyl sy niet den meuscheii, maer Gode souden liegen, in welk geval dan, als sy den preses in der tyd daer ontrent voldoen in ge geven, bet doopen van het kind en het staen daer over als vader toegestaan werd, sonder dat men sin verder acnmagtigt ovè hel verborgene van bel berte, in't gcene alleen tiod toekomt, te oordeelcn, synde dese maniere van doen in't doopen dier kinderen ten overslaen van bare vaderen by ons gebruykelyk, volgens ons oordeel, hier le lande een sagt en aanlockend middel om de versebeydeulheyd der gesiutheeden , die in i vaderland publie<| genoeg stand grypl. by verloop des lyds in bare gedagteu en de ouders met baare kinderen ook Mn lot den schoot onser gereformeerde kerken te konnen brengen,

2. Dat in dit geval ontrent de geluygen, die als gevolgden o\er den doop staen, tcrcglc verevsl, dat sy inde ehristelyke -» i . •formeerde godsdienst syn gehooren en opgevoed of daarvan o|K'nbaere helydenisse hebben gedaen en van een Christclyk gedrag en leven svn. gelyk doorgaans geen ander sig daerloe laai bewegen, als die ontrent de aengenoomene leere der gere-

1735 A. PATRAS.

formeerde kerken geen de minste Bwarigfaeyd maekt, d«*w\l s\ dat weten, dat s\ , nevens de vaders, de bewuste drie doop- articulen voor den predikstoel behoorden toe ie stemmen en hy>iuider "<>k te belooven, dalse de kinderen na liaer vermogen in de voorseyde Cbristetyke gereformeerde leere sullen onder- wyeeo o( dom en helpen onderwyeen

En dus arhlen w y best over een le komen mei de gemeene ordre. der \aderlandsrlie L'erel'nrmeerde kerken, vastgesteld in 't Nationale Synode van Dordrerht in den jaere 1G19 op het 57* en 60' arlicul. hoewel ook sell's daer omtrent in de parlieuliere kerken van *t vaderland geen eenparige voel ge- houden werd. wekende, soo hel presenleereii van de kinderen ten H. Doop door de eygene vaders, als het slaen der getuygen daerover.

Wv meeneii dierhal\eu. dal hoven ireeih-erde resolutie des kerkenraads van Ainhoina, aldaer op den v2.Vn January 1708 genomen, al Ie preeis en hart, ja niet wel practieabel en daer om vvaersehynelyk naderhand van selfs vervallen is. oordeelende voordelig en stigtelyk te syn. indien dese voorgen), posities, onder ons op dal sluk gebruykelyk en met de constitutie deser lande soo seer quadreerende, alomme in de gereformeerde kerken van India, onder een prealable approbatie der Hooge Uttering alhier, moglen werden voorgesteld.

Hijlage C.

QUAERITtJB wm ié G^mu vanAmtte^amw^r

de wage van de herken van Suriname, voorgedragen Anno 1721.

Also de kerken van Suriname np'i voorstel, in haarer Conventus Depulalorum vande kerke van raramariho gedaan, c^ri de conclusie, daer over genomen, aen de Kerw. Classis van Amsterdam helden heke.nl gemaakt:

Dal onder haar veel Paapse en andere nnn-eniilurmisle

1735 A. PATRAS.

383

Christenen syn. dewelke, geen openbaare godsdienst oefleninge hebbende, haare kinderen in onse kerken soeken te Ih ten Aftopen, en dat sy sig eenigsints beswaar! vonden en ver- meenden, il it l»\ 'l donjicn suiker kinderen de drie laatste vraagpoineien van 'l gewoone formulier niet dienden voorgelesen te worden Én daerop (e ddefl antwoorden:

So versoeken sj hel advys van de Classis, trf die \ ragen in snik een gevalle ook souden mogen nagelaten worden of hoe sig i'i sulke geuthe\il le gedragen y

De Eerw. classis heel'! dit van dal gewigl geoordeelt. dal sy dil als een ijiiaerilur nodig heeft geaehl op de tafel van de Unislelyke S\nndus neder le leggen en haar advys daer over le versoeken en in te neeineu, wal aen die kerken iotuji tonnen geantwoordi worden, met versoek, dal dit

quaeritur aan de andere elassen mag omgesonden en geeom-

moniceerd werden*

Hier over is geoordeeh : 1° dat de kerkelyke ordre door 'l nalaten of veranderen van die vraagstukken niet mogl en moest geschonden worden ;

2° dat die hcgeerig waren hunne kinderen in de gerefor- meerde kerken te laten doopen, ook de vragen moesten beantwoorden ;

•",0 dat die sulks weygeren, met hunne kinderen moesten werden afgeweesen.

Derhalve is de rlassis van Amsterdam versogl van aen die Aniericaeuse kerken aen te sehryven:

dal sy haai stipt hebben te houden aan de kerkelyke ordre, festgestéld in de Synodus Nationaal: in \oegen, dat nog de Synodus van Noord Holland in 'l parlirulier, uog alle de andere

corresponderende Synodi gcsamentlyk, daertan konnen af- *yken en dienvolgens, dal de kerken geene veranderingen h die drie vraagstukken mogen maken, en dal die geene, die

hunne kinderen in de gereformeerde kerken willen lalm doopen. die \ raag.stukke n moeien beantwoorden, oil dal anders

de Donp moet werden geweygerL

/

r>84

1?35. A. PATRAS.

2t> Augustus. I erimndermg van het aantal vrucktdra* gende, voor de Compagnie aangeplante k» ft ij -hoornen, in de Preanger en Jakétrasófo bovenlanden mei de helft, in Cherihon met 'ƒ,. — Verminden ,g van den prijs, door de /legering te heialen voor op eigen erf gekweekte koffij, van 7 tot <> rijksdaalders per pikol.

Na afscheep van de voor Nederland geêischte koffij (ge- woonliji 4,000,000 ponden frjiaïs Meel tebdisGiieftegeriiis bezet met een voorraad Ieg-kollïj, groot ruim 8,700,000 ponden, en vreesde zij door de toenemende productie van de Boven- tanden {niet van Gèeribon) nog meer koffij te veel te tollen erlangen.

Aan de hooiden der kampongs in de Bovenlanden de mfr naamste leveranciers van koirij) werd reeds Otet meer dan 6 rijksdaalders per pikol uitbetaald.

26 Augustus. Bepaling *voor altgd" van den prijs van een pikol peper, aan de Compagnie te leveren, op 5 rijksdaalders. — UUloving eener premie van 100 rijks- daalders Voor elke \0Q pikols jwper, welke eenige negorij \ in de Jakatrasehe en Preanger-hovenlanden geleden, gednvende de eerste vijf jaren, gerekend van 1 Jannarij I7r>(>. zoude leveren.

50 Augustus. Vergunning voor J. Vink, drossaard van de lialuriasehe ommelanden, op zijne landerijen Wei- te- vreeden en Wei-getroffen iwee markten te openen.

De vergunning werd verleend qÉÉter de voorwaarde, dat «sal -moeten werden nagekomen hel geene ten opsigle van de la>w n

» beloofd werd." Maar. doordien hel rekest van Vink verloren is geraakt, kan niet meer worden nagegaan, waaruit de beloofde lasten hebben bestaan.

V

1735. A. PATRAS.

$8$

De iiKirkli.Mi zouden gehouden worden des Maandags op Weltevreden en des Zalurdags »aan den weg en hoogte van •Tanahang en Campong dima" (sic).

Dn opziener van hel afkomende heestiaal werd gemagtigd op die markten, evenals op die te Meeslcr-Cornelis, de te koop uehraijte buffels te hrandmerken.

De Tanuh-abangsoljB passer moest aan bel land Tanah-abang •gealtacheerl" blijven.

3 September. Last op de buiien-kiintnren hel voorge* vallem\ dat Ier kennisse moest gebragt worden, zoowel v<in de Indische Regering, nis van Herren XVllne,\ «kort en klaer" te mehlett.

De schrijfwoede was in Indiê zoo zeer toegenomen, dat Heeren XVIIn" beweerden: -als bet op die wy/x\ gelyk hel •xeederl eenige jaareu in Indiën te geweest, zal hlyven accres- •seeren. is het voor ons. zoo wel als voor I'. K.. nnmogelyk ■om alles na te zien, veel min naar vereysch te beantwoorden."

Indische stukken waren vervuld met «nodelooze premissen. • taedieusr exteosiea en verhaelen van nietige omstandigheeden. waannen!- h<'l papier beklad werd, EOnder dal mendandik- wïls de zaake getva eo betgeen, daar hel meest ep aankomt, »uyt al dat geschryf nog ter deege verslaan kan."

5 September. Bepaling, dot een Fiscaal, meenende redenen te hebben zieh te excuseren, zich daartoe tnt tien Raad ran justitie moest wenden, die aan de llooge Regering de benoeming van een Fiscaal pro interim zoude verzoeken.

Dil voorschrift is afkomstig van Heeren XVHmn.

5 September. Vergunning voor repatriërende leden van de Hooge Regering vier slaven mede te nemen, mits "belaalende voor ieder derselve liet gewoone transport- »en cosl-gelil, soit voor de heen- als weder -rey se. "

386

1735. A. PATRAS.

Herren XVlInn verleenden «leze vergunning. Zie ook 5 September 1734.

9 September. Lilsehvijvimj van een alge.meenen ni.v/% dank- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener nh>ur-vloaL

18 September. Tóevoeging van zekere negorijen aan hel regentschap Prakamoenljang (Preanger bovenlanden).

Uver hel bezit dier negorijen bestond verseliil van gevoelen tOSSOhen Prakamoentjang en Snekapoera, welk verseliil zon ver was trepaan, dal de Toemenggocng van Soekapoera één dier negorijen, Poespahiang. inel geweld had ingenomen.

De namen der overige negorijen waren: 'Tsipahoct, (iiri

■ Tisti, Boeng Gellis, Tsineroeq. Italan roeyang, Pagger Diam- pan, Balom Diedjong uil' Ihrhian^ en Mam:o Djoewan. dewelke

■ mei de seeve andere gelmglen, in name: Passirawie, Passo- «rokkan. Palange, boebor, Tsa-;iliat. Doekoe Sa Ia ren en Hal oe "Aiejel, gesamenllyk nylmaken hel landschap Taradjoe Toe- «rondalar."

Die van Sockapoera mogten. »als van nnds". hel gebied dier negoryen blijven bewonen, in zoo verre dil door de «volkeren van Praeamoenljanu: sells niel gehruykl werd. mits

■ alvorens daar van aan hel Hoofd van PraeamoeiHjang kennisse •geevende en daer van sodanige linnr olf tsioeke betalende, als • van omls gehruykelyk is."

17 September. Vernieuwde afkandiging van de plakaten betreffende de »thuysvaeniers%\ alsmede van de Vitar- schriften van 13 Oei ober 1 7.">li ingiens het inedenemen van thee.

~2\ September, .Xmpliatie van het verbad van 2o Novem* bev 1082 tegen *reéUen en it^urieuse termen m de

"sehvi/hiiiren" van prt* areurs, ingediend bij het (adlegie eau Sehe/wnen.

1735. A. PATRAS.

387

• Omnie hacr quasi niet subject le maken aan de poena- •lileyten". bij bovcnbedneld verbod vastgestelil. lieten de procureurs de schrifturen dooi* haatte ■ meesters" (cliënten) onderleekenen en teekemlen die zelve slechts »pro cxhihilionc."

Onder dien «dekmantel" aarzelden zij niet in hunne schrif- turen Mc laten influeren verscheyde, zeer aanstootelyke en "impertinente expressien en calumnien, eensdeels tot laste •van de party zeiven. maar wel lm meerendeele ten nadeele -van party's procureur rediiiiiiereude. en sulx onder een •specieux praelext, «lal baare meesters bet selve beizeeren en d.HTonmir de sebrirtuyrei; nok irelekent hebben gchadt."

Tot legengang \an dit euvel bepaalden Schepenen, da» aan de procureurs, ndie eenelyk maar pro exhihitione zullen hebben •geleken! . voor ider sehriftuyr, hoe groot en geêxtendeerd •deselve ook 200de mogen weeën, voortaan niet meer te laten •goed doen dan 24 st\ aan salaris, eens sonder meer; onver- •mindert, dat zy eghter in haere persoonen verhonden en •responsabel zullen wesen [xoluens hel verbod van 2i> November •1682] voor alle het geene onordentelyk, halelyk en laesielT »by de «hriftuyren zal werden bevonden geschreven en l>e- •kend gestel! te zyn."

10 .November. livpaHny. dal atinoü 2 der Statuten ran Halaria, haofd&luk : maniere ran proeedeeren% enz. (deel I, Uladz. 198), geene betrekking had op een eiseher, »dic komt nyl den naam van de Itooye nreriyheyl."

Beeren XVIIn*n beslisten in dien zin. omdat men «also ■Wymg soa konnen sustineren. dal de hoge overigheyl selvë 'gehouden is veniam agendi te \ersoeken."

i>~> December. BejMliny, dat admissie in apjwl van erniye retjtbnnk der builen-kanlaren op dm llaad van jnslilie Ie Halaria sleehls daar de Iloaye lleyeriuy kon ver- leend worden.

588

1735, 1736. A. PATRAS.

Het vcrleenen van dat appel door de HfeogeR6gerfag bent8tt6 op een •gehruyk van vcele jaren", waartegen de Rataviasche Hand van justitie beiwarefl maakte, op grond van de overwe- ging, dat «alle appellatten van den eenen lot den anderen

• regter devolvcreu."

De Regering erkende, dat de bewering van den Raad van juslilie »op goede redenen" steunde, maar zij hield niet van

• nieuwighecden huyten noodsakeh kheyf \ — eigenlijk w is zij ongenegen aan de reglerlijkc magt de door deze beoogde groolere onafhankelijkheid te vcrleenen.

De Regering overwoog wijders:

1° dat hel verzoek om appel aan de Hooge Regering -erigl werd ozelfs in gevallen, alwaar een versoek lot reliëf van •de fatalia, als door dese regeeringc alleen kunnende ver- leend werden, geen plaats heeft";

2° »d;it het \ersnek lot admissie in appel aen dese regeeringe

• huyten allen twytfel zal zyn opgekomen en inge\n< rt i. r •saakc van de reden, als dat de appellen van dese of

• geene saaken alhier door tiisx lienkomende ineon\ eiiienlen

• uieenigiiialeii niet kiiiiueu geprosequeert werden dan na

• hel verloop van den laps des tyds uyl het versoek lot

• reliëf."

v Deremher. Yer/Mt lilimj run de generale en f/emeene" inkomslen van de sttul Itatnvia voor IToli.

10 fanuarij. Afschaf/in;/ der iHirekkimj run opziener over het branden vun houtskolen Ie CJieril>on.

Dfi (llierihmisehe prinsen hadden aangenomen Compagnie's fort te Cherihon van genoegzame kolen te voorzien, aangezien de opziener sleehts strekte tot last van de gemeente.

1736. A PATRAS.

389

Hij was iemand Miyl de aldaar [lllierihnn] heMlieyden •Eiirnpespn <>f andere."

10 Januari). Afik%ha/'/im/ der het rek K'uuj van opziener over dé ind'ujo-cultuur in het district Gabang (Cheribon).

De fattste opziener had zirh Ir veel gozay aangematigd door lu i op ni afzeilen van inlandse bootten*"

Un|x arhtle de Uitprint: zijne heirekkini: juysl ti iel soo 1806? boMwtft*

10 Januarij. Hepaling, dat voor de Cheribonsche koffij ol!2 rijksdaalders per pikol belaald zoude worden.

Zulks w.i- t'rii ::e\olg, zoowel van de /.licht der Ite.u'oring

"in de kntlij-ciilhiiir veoral nièl aan le moedigen. üSm \an de omstandigheid* dal voor verschèpiog ^deOieribonsdiekoffy

naar Balavia !."»'. zware shiivers per |»i k*»l lielaald mnesl

worden.

lu .lamiarij. £otfi «7» den Hesident Ir tlhcribon zijne inspectiën landwaarts in" niet verder uit te strekken dan de dienst van de (lomp. komt te verrysschen."

Vol^'ns de llheribonsrhe prinsen streklen die inspectiën lot «niei anders als last en ongemak voor de gemeente.99

-7 Jan narij. Last 00 d< 11 Hand ean justitie te llutaria en op het Gottegfa run Si -he penen 4e corrigecren'' al wie bij het roeren va n pnn essen extravayante buyten- spoi Killeden" pleegde om parthye op een onbvtamvh/ke ru schandelijke wyse te attaequeren en le prostitueren, vonder dat het jcadvuncecrdc tot de saai sel/'s eeniye «relatie heef) ofte noodsakelyk is tol adstructie van dien/'

590

1736. A. PATRAS

• Bysomlrrivk" móest op dezen laai gelef worden, waafteei

het gold »de leeden dcser rcgeringc. voor ivltI hetrocken » weidend»."

Den i:>d,n Kehmarij \17A> stelde hd Üollegie van Schepe- nen, naar aanleiding hiervaoj vaal eetw boete van 100 njks- daalders — gelijkelijk Ie verdeden onder den ollicier en de diacoiiie-armen Ir l!ala\ia. Iiene\ens arhilrale eorredie, op : ln hel gehrnik van «injurictise cxprcssieii of calnmniecrende

■ invcctivcn" in geschriften, »tegens leeden \au <lr Bdeie

•hooge regeer in ge iiigcdicnl weidende*! 2n hel gehrnik van dergelijke expressien in sehrillnyreii of

•requesten. die zy [procureurs] bttyten dien legen alle «andere menschcu, geene uylgczoudert, komen over Ie • leveren."

«Odiense, halelyke off hcschiildigeiidc zaekeif' mollen niet "g'allet-eei l" worden, ollsrhooii die in waarheyl heslaan « - ■ i •door haar bewezen zonden konnen werden. Ir weden, indien

• zoodanige zaeken lol fundament van haar reghl len principalen

• niet len nytlerslen himiie applicatie zyn hebbende/'

Wal de Raad van juslilie le Batavia Ier zake heeft verrigt, hlijkl niel uil lid memoriaal of resolutie-hoek van dien Raadt

10 rYhniarij. Ilepalimj, dal >tpler kntamlje of Inn/sjr luu/len de [fj/tt9] bazaar, aan dewelke de pat/lei van

«de rj/snmrkl een maandelijks briefje verleend M den verkoop van rijs mei de kleene maal of tjanlimj, ook

-aan den opzit/Ier van de bazaar stil moeien opbremjen een unart rt/.vdaalder of hniolf sint/vers."

Reedfl in 1 734 had de Opziglcr WUB de rijslpasar geklaagd over vermindering zijner inkomsten len gevolge van hel over- treden der bepalingen van I '> April 1 7 1 2 en 24 Fehruarij 171 4, maar te vergeefs: wanl loenmaals achtte de Ue-ering DOOdig dal overtreden »om redenen" te gedoogen.

In I7r»f» kwam die Up/.igler op de /aak lenig en trachtte de ltcgeriiig haar «tot nader ordre" te schikken, zooals hoven

1736 A. PATRAS.

/

391

is ;iaiiiretrt»\ en. Zij wilde bare woe^ere \oorsrbrilten niet intrekken, boewel daarmede kennelijk verlegen. Want Eelve erkende zij, «dal de rys mei ilo kleene maal of gftBÜng, 100 •wel buyten als binnen de slad rerkogl wordende, door de

\ee|beyl der |>ersi»neu en plaatsen «»p irn lairer prys werd "gebonden, als wanneer den \erkoop eenidyk maar iiesebiede »op de bazaar/

13 Kebrnarij. Hepalitn/. dat restanten ran insolrenle boedels, waartor op de ordinaire edielalt eitalien yeeue ^pretendenten te roorsehi/n waren yekomeêf* onder ranlie de reslitnendn OOM ile Diaeonie moesten afyeyeeen worden

(niuiw ten pro fff Ie tier armen yebmykl te werden"

Wannen «Ir regl hebbenden np dergelijke restanten onbekend Waren, dan moesten die reslanlen in (lompaiMiie's kas instort (ln ingenomen worden <>p de rekening der onbekende weezen, dewyl ile generale maalsebappye. als representerende den heere van tien lande, in snlken gevalle »van deselve erfgenaam blyft." Deze ier-rlin- was Ie Hataxia reeds »in irebruyk" en werd |Q aan de builen-kaiiinren vnor^esebroven.

14 Februari j. Ilepaliny, dat aan (lompaynies dienaren op hel eiland Edam maandelijks -half kostyeld en »hal[ randsoen, in dier roef jen als dal best Bal wesen «Ic sehieken'\ zonden worden verstrekt.

Sedert jaren kregen die dienaren geen kostgeld, len gevolge Waar\an zij zich -mei de oude kost moesten enieercn, sonder "door eeniire \er\erssini: venpiikl le werden."

H|i andere plaalsen konden tiompaiMiie's dienaren van ver- Mftfeebingtfl na billykbeyt jouissceren."

Hevige koortsen, «waarvan de menseden op dal eyland tot

•nu toe Byn bevreyd gebleven", noopten in Februari) 1756

16 Regering verandering le brengen in de on^unsliire positie

mupw dienaren op Edam.

592

1736. A. PATRAS.

21 Februari j. Abolitie van zeker crimineel prtiecé*

De Indisrhe Regering ging hiertoe riechts over na verkregen magtiginj: van «1 Staten Generaal en van Hecren XVIInen.

8 Haart. Bekendmaking^ dat Diakenen openlijk verant-

woordimj zouden doen hunner tjestie WW 1735.

20 April. Lust <>/> de opper-stuurlieden, •bij den ontfaug *der parken, kassen, kisten en baiden aan boord Op *de bui/ten comploiren, dezelrr le ireeyen Ml eau hél •geirial run een ieder paky kas, kist en baal een ^notitie te formeeren."

Eveiuoo Moesten de opper-stnurliedenj na aankomsl te Batavia, die pakken, enz. tde schaal laten penseeree h\ don

• afscheep in dé lanjonirpouras, waarmeede naar land werden ^elransporleert."

Dil laalstr moesl geschieden len overslaan van de kwartier- meesters ilcr laadpraanwen. il.w flkr ook WW ha! alsdan »he\onden werdende gew ml" aanleekenin<ï inotïstrn houden •om in originali, verzegeld lo< -gezonden Ie werden aan de

• administrateurs der pakhiivsen, alwaar dé goederen moeaffiH

• hes le ll werden."

Bij ontdekking ran eenig verschil Lneséken dé werkelijke zwaarte en de aanleekeningen daaroinlreill \an de kw.uiii t- ineeslers waren dezen aansprakelijk voor de «delerlen. dewelke »hy opening mogten ontdekl wetten."

Daarentegen hieven de opper-stimriicden aanspi -akrlijk <in

• zoo verre hel gewigt, hy naweeginge in de pakhnyseii

• hevonden wordende, nioglc overeenkomen niel hel geene

• l»v de aanleckcning van de ipiarliormeesters bekend Staal »en verschillen, irel hel geene door de opper-shmrlieden bj

•kaftte memorie is aangeteydkent"

Een cn ander moest dienen «tol weiringe en hele! van

• sloulmoedige onderneemingen en diversen." welke Ier zake onldekl waren.

1736. A. PATRAS.

593

25 A | M 1 1 . Loei op tic bedienden der Compagnie in China •geene delicten ongeSxammeeri en ongestraft te luim.

•wanneer s'in staat :yn naar de bekende godlgke en tuvrcldlijkc wetten en ander dese laatste voomamenth/k •na dm inltoudc ran den gcncrnlcn arlicnl-bricf) de •voorruitende zaaken af te maken en reijt te doen'*

5 Mei. Bekendmaking, dat de godsdienst-oefeningen in de nienwc Ncdcrdnilsi hc kerk te Halaria een aanvang maden nemen op Dingsdag, S Mei 1756, des poormiddagê *op de gewone lijd en uure."

1 1 Hei. Bepaling, dat 'de visitatie der ver tree kende scheepen, in zoo verre betref) (k geene, die onder de rlagge ran een lid der llooge Regering naar de eene

of andere plaats titaan voort te gaan '\ moest geschieden

róór dat die schepen de reede Hat aria verlieten, simder dat deselre tot ccn seekerc verhegd door

•gecommitteerden* zullen ugtgelegd en geobserveert

» werden."

I)r Kcirnin'j: ilr i^wone visitatie, enz. in BOodanig

i»eval mie .laesie" liarer waardigheid.

1 I Mei. Bepaling, dat de Maleijers te Hatavia stonden onder het gezag van den (leeommitteerde tut en urn de zaken ran den inlander.

hr Refjerin»: arhllo hol niel wrnsrhelijk hen nnder •« n

hoold uil hunne eigene natte te stellen.

Zij hohirlden bUDOe twee luitenants. — Zie. hij 4 Julij 1752.

18 Mei. Aanstelling ran een ad jam t-bodc bij de Weeskamer te Bataria.

1736. A PATRAS

Die adjuuet moest in banden van den IVesidcnl v;in Schepenen afleggen den ml, voorgeschreven voor den bode.

De regeling van zijn trarteuienl, Ie vinden nit »'s kaïpe&B «onkosten/' en van zijn horgtogt liet de Regering aan ile

Weeskamer öw«

22 Mei. YrrhootjiiHj van tien prijs van (in en j)C]>er tot 18 en 12 rijksdaalders de piliol.

De vroegere prijzen dezer artikelen, hij de Hegerinn geknehl. waren 16' a «mi 10 rijksdaalders.

22 Mri. Toekenning van slnirers per daij. behofoê rijst en zout. aan Euro/ruche gevangenen in ComjHtgnie's boei jen te. lialavia.

De liaad ;in justitie rapporteerde h\ dillerente \oorvallen" ontdekt te hebben, dat •dcgeene, die ter saake van crimineele

• processen in 'sComp\ boeven alhier geconfineerl dan wel •in stricte hegtenisse gezel (venten, veeltydfl van diende en

gebrek ;m gciinegsame levensmiddelen \crgaau en 1 « » 1 een «totaal verswarking m liehaams kraglen vcnallen, door dien

• hel geene hun Comp" wegen toegelegd is, bestaande niet

• anders dan in rys* en znnl. dat dagelyx door den cipier

• verstrek! werd, zoo sober is, dat het tot haar nodig onderhoud

• in dien staat niet toereyken kan, principaal die van de •Europese natie, welkers saken door den train van proceduuren

• somwvlen niet spoedig kunnen werden getermineert."

;> Jiinij. Vrijstelling van liet Eollegie van Heemraden van de belasting <>j> de rijtuigen, vastgesteld bij het plakaat van 2S December 172!).

Zulks geschiedde •uyt insigte, dal Heemraden tol het "houden \an rvhiygcn genoegsaam genccessi leert" waren ter »sake van de couimissien , dewelke door haar moesten

1736. A. PATRAS

•waargenomen werden m dickwits lig komen uyt te strecken tol jil.ui - «'li. dk \n- afgelegen zyn cn werw ftartfl mm tig •ie water niet kan laten trausporteeren*"

Drie leden van helCollegie. - de \iee-praeses tlaiid-dwsl), de Fabriek en de Constabel-majoor, - genoten reeds vrijstelling krachtens hnn ambt.

12 Junij. Last tip tle C.hinesche officieren te Hatariti • niet alleen te bezorgen, dat alle tle Chineescn. die alhier seedert tien ja re. I7W2!) verbleeren en onvoorzien zijn van een behoorlijke permissie-brief je, zig hg haar komen aan te geren binnen tien tgd van drie maanden, maar ook om van de naamen derselve, onder een -nnmvgsinge, wanrmeede zig komen te emeeren, na belmoren te formeeren een If/ste of memorie . ter ^overgave aan den Secretnris der Hooge Regeering, ten «einde van dezelve, in zoo verre als natte subjecten voor dese eolonie kunnen tjendmitteert werden, tegens »betulinge van 2 rth voor ietier persoon* zodanige licentie brieven te ontfnngen; doch daar en teegen tle onnatte naar China terug Ie doen herren en tle geene. tlie, na tle voors. tgd van drie mnunilru. soutier zoodnnigen licentie-brie/je gevonden werd, te hiaten behandelen na de daaromtrent gemuneerde '•pincenten /'

Wederom wami door Chinesche jnnken niel minder dan 1230 Chinezen te Batavia aan wal gezel en bleek de Noodzakelijkheid dese stad en ommelanden, des mogelyk, »dc nova te ontlasten van ren parthye onnutte en ijuaade "instrumenten, die, na hel geeue de ondervinding komt aan •te tooneii. op dese en geene rlandestine wyze, 'I /.y aan de •taste wal. dan wel op'l een of ander eyland werden uylgezet •en dus alhier ongemerkt inkomen. "

1736 A PATRAS.

5 Julij. Verbod voor de butim^kantoren tégen hel verruilen van verouderd buskruit tegen goed buskruit, in (lompagn'ws m liepen aanwezig.

19 Julij. Last op tle buiten-kantoren in de brieven aan de Regering ziek te bepalen -lot een korte en klaare deserijftie van het geene lot de kennis van deese He- *geriny noodig jfcM

Heeren XVII0,n hadden zirh wederom beklaagd over de • taedieusheyl en ougemeene extensie der Indisehe brieven." Zie ook bij 5 September 1735,

25 Julij. Last op de buiten-kantoren nul alleen alle half jaren en op zodanige andere tgden, als 'er rnlen nuujtrn voorkomen om hel nodig te doen oordeelen, door de Secretaris$en van justitie en iceeskanur, ne-

vens den (lurator ad lites, reed;., bewgs en religua < van hare administ ralien te laten doen, maar ook t effens olie penningen, dewelke op die tgden onder haar over- tollig moglcn werden bevonden, ter bewaringe in Homp' *cas8a tc doen overbrengen."

Deze last werd uitgevaardigd »ter voorkominge van alle •fraudes."

27 Julij. liepaling, dat de leden van het dollegie van Heemraden zmiden «zitten en opt reeden na haaren ouderdom."

De Gecommiteerde tol en over de zaken van den inlaiel» i en de Fabriek waren len onregle gewoon, als lleeinradeii zifting nemende, de plaatsen van hunne \ oorhangers in te nemen, als waren zij per se leden van het Collegie, hetgeen slechts hel geval was met den Drossaard der Bataviasehe Ommelanden, die als zoodanig vice-president van het Collegie was.

1?36. A. PATRAS.

50 Augustus. Bekendmaking, (hit lleeren XYIInn bij missive van 10 November 1735 goedgekeurd hadden de benoeming van A. Pal ras lol Gouverneur-Generaal.

\ SeptembtT. Bepaling, dal de verstrekking run goe- deren aan eeuig C.ompaguie s sehip, tijdelijk op eenig buiten-kantoor aanwezig, niet ten laste van dat kan- toor, maar ten laste van de onkost-rekening ran het sehip moes! gebragt worden.

8 September. Aankondiging eener publieke vendutie van lijn waden.

Zie venier bij 11 Septemlier 1733.

I- September. Bepaling, dat tot Directeur-generaal slechts in d'uglersle noodsaakelgkhegd en als het niet «anders te schikken was'\ een extra-ordinair lid ran tien Raad van Indië mogt worden gekozen.

De ordinaire leden kwamen, volgens Heeren XVIInen, voor die betrekking liet eerst in aanmerking.

"2 September. Bepaling, dat Gouverneurê m verdere Opjwrhoofden, teder in zijn gewest, moesten inslaan voor de gestie ran den persoon, dien zij met de ad- ministratie van Compagnie 's gelden hadden belast.

hit \norsrbrifl is afkomstig van Ilirmi XVIIn,n.

I.~> September. Uitschrijving van een algemeenen rust-, dank- en bede-dag wegens het aanslaande vertrek eener retmtr-vloot.

w2;» September, Vermeerdering ran het aantal Caffer*?\

VOW tien Itadlaw UA l%en voorden Landdrost tot 10.

1736. A. PATRAS.

De Bailluw had er wroeger 8 en de Landdrost 14, behalve •een groole quantileyt t,a!lers'\ die zij »uyt haar eygen » beurse" betaalden.

De vermeerdering dier oppassers was noodzakelijk, omdat • de biNisbeyd en slegle nmstitulie des hds ln»e langer hoe ■ meer" selienen toe Ie nemen.

7 September. \ evnieuwde afkondiging van de plakalen betreffende de thuj/svacvdcvs". alsmede van de voor- schriften run lo October 1732 nopens hel medenenien

va* ihee.

1 October. Bepaling, dal alle particuliere cannussers%\ welke bij invoer in Xedcrland zwuunlcr dan SU ie werden Inruilden. Icn behoeve van de llompagnie. zouden worden verbeurd verklaard.

lü October. Lasl op den Begent van Sumanap en Pumakusan jaarlijks, lenen hel kenteren van de mousson\ voor den l'.onnnandenr en (Iczaghebber van .luru's Noordkusi te Sawurang te verschijnen.

Hierdoor mocsl blijken, dat »de voorschr. landschappen ee- nhoren onder het gezag en bescherming van de Compagnie." — 1'amakasan werd te ^dijker tijd aan Sumanap loeijevoeijd, zoodat lieide landschappen één hoofd kregen.

2 November. Aanstelling van een adjunct-had* bij hel (lollegic van Schepenen.

Schepenen werden gemagtigd één hunner klerken voor die betrekking te benoemen.

li November. Bepaling, dal zij. die Ie fiataria genegen en volgens den Artikel-brief 1 geregtigd waren wissels naar \cdrrluml Ie verzenden, duarloe bij rekest aan de llnitgc Begering vergunning nurslen verzoeken, onder opgave

1736. A. PATRAS.

van redenen en "mier presentatie run mh\ dut zij hun eigen geld wenschten te remitteren en dat niemand anders in de transavt ie deelde.

Indien men voor rekeoing van anderen wissels aanvroeg, MHwsi ui. mi aani(K>neii, »uyi wal hoofde" men hel geld bekomen had en waarom men genegen of verpligl was dat geld naar Nederland over te maken.

Op de huilen-kantoren moest men zijn rekest riglen aan de» 1'olilieken Raad en hel geld in de kas aldaar storten. Men kon. naar \erkiezing. ecu wissel op Hivivn \ II" " krijgen, dan wel hel gestorte geld op zijne soldij-rekening lalen aan- teekenen.

Uil voorschrift ia afkomstig van Heeren \YIIn,n. die wior- pemens vncen niri mm dan f 900,000 'sjaars aan todisdie

wissels Ir accepteren.

til December. Voorschriften nopens hei uitdeden van de heide sacramenten (tan inlanders, die Christenen wilden warden.

Op las! van Heeren XVIInen, die Ier zake hadden geraad- pleegd de Synmle, de Classis van Walcheren en de theologische faculteit te Leiden, werd bepaald:

1 . dal te Hatavia *de scheyding der hcylige saoramenlen aen »'t geraoel van de leeraren werd gelaten":

2°. dat op de huiten-kantoren »de leeraren aldaar mei alle •nmsigligheyt. na gelegenlheyt van tyd en plaats, moesten

• te werk gaan. hel sacrament des doppfl niet ligtelyk loe- "dienen aan bejaarde persoor.en, die nog niet gcnocgsaam

• ondei weesen of in een omslandigheyd syn, dat het selve

• in haer de veivy-rhlr vinkten Ier saligheyt niel /.ouden •kunnen voortbrengen : dat zy de nieuwelyks gedoopte «moesten onderween en doen onderw\sen in de leereder

• vvaarheyt. naar uyllersle vermogen, om met genoegsame

• kennis, na gedane betydenisse van hun geloof, niet alleen

• te kunnen toet reeden tot de breekinge des broods, maar nok daarin le \olharden tot den eynde toe."

400

1?36. A. PATRAS.

£8 December. Afschaffing der betrekking vom inreden

administrateur hij den medieinalen winkel in het kasteel Batavia.

Zie hij 2 September 1729.

51 December. Voorschriften voor aanhremievs en ver- "kokers van groentens, fruytagienf ëtc"

Zij tonden* «zoo verre betreft bel houden van winekeltjes

• Ier gewoonc plaatse, volstaan met het haaien van een briefje

• voor ieder winckeltje of kraamtje, sonder dat van haar voor •de prauwen, veel minder voor ieder persoon, op deselve -gevonden wordende, het haaien van een briefje sal moi.n •afgevergl werden: mils dan ook alle de daar in zymle wharen

• ter gewnone plaatse zullen moeien g< hragl en aldaar verkogl

• werden. Dog, hy zoo verre hare wharen aldaar niet quyt "kunnende werden, deselve in dien gevatte mei een prauw •langs en in de gragten en rivieren, dan wel met man- den langs de straalen door de stad willen lalen verkopen, dat

• alsdan mede een dubbelde stuyver daags voor een prauw

• en een gelyke dubbelde stuyver voor ider rondloper, al WOg

• hel, dat daarmede eersl na de middag een begin wienl gemaakt, •sullen moeten betalen, sonder aasaien of 'er een dan wel meer

• personen tot liet bestieren van sodanige prauw gebruykt

• werden; onder reslrielie nogians, dat zoo wie bevonden mog-

• ten werden in opsigle van dit laatste cenige fraude te plee* -gen door de wharen van v rseheidü personen in ééne prauw

• of met één omloper ten verkoop door de te laaien mn

• gaan, dan wel buylen ren hehoorlyk permissie-briefje van

• den p;igler, 't Ij by den aanbreng of naderhand het een of

«ander te verkopen, denselw sal onderworpen weaen de

daarlegens gesteld»' poeiialiteit

I December. Verpachting van ie •generale m yamme" mkomslen van ie stad Batavia noor het jaar 1 7r>7.

1737. A. PATRAS.

401

I I Januari). Bepaling, dat •na reglen alle slrajfen

\vegens /tersoneelc delicten werden g\rlingueert door »den dood van den misdadiger die nog aan lichaam* nog unit gned magen gestraft werden/'

Heeren XVIIntn gaven « 1 1 1 vooixrhrjft hij hunnen brief van

5 September 1755.

29 Januarij. Last op de huilen-kantoren* zonder speciale magtiging van de I lange Regering, geene sergeanten naar Batavia le dieenlieren* als die haar tgd hehhen "Uj/lgcdiend en genegen magie :gn le rejHilrien'n."

In weerwil van vroegere orders werden «>p de buiten-kantoren •ongemeene excessen gepleegd in hel aanstellen en maken •van sergeanten i<>i ptaatsvaltinge der geene, die op een

•«nge«piaiilireerde w \ se werden herwaards [naar Üalavia] •gezonden."

•> Maart. Toekenning van \ realen 'x maands als kostgeld min de molen-makers.

De meestér-knechts der linnnerlieden kregen evenveel.

II Maart. Yerhod legen het verroeren in (fraaie hoeveel- heid van ducatons* en:.

!>«• bewintbefaberea der genernele Nederlandsehe ireoct royeerde Oeet»Indiache Comp1., Ier vergadering vin Sevfenthfenen, repte*

H'iitrrremle deselvr tiomj»' luimen Middelburg in Zeeland, bgelyka in ervaringe gekomen synde en bevindende, dal de bundel tusscben partieuliere, baetsugtige luyden, soo hier, als bi Indien WflKHftgtig, meer <m meer toeneeml mei hel seuden groote «piantiteyt wyneti, bieren, contanten, insouderheyt

ÜKEL IV. 26

1737. A. PATRAS.

van duoatnns, mitsgaders andre vnluinineiise koopmansrhap- pen, uyt deze landen na Indien om van daer wederom andere koopmanschappen in retour Ie ontfangen, heladendc daermede 'sComp* schepen tol overgroote schade en nadeel van dcselve Comp* en ruïne \ande schepen, dn*, mei al sulke particuliere goederen hoven male overladen synde, hel uylerste gevaar lopen en somlyds wel geheel koomen Ie veroiigelucken, soo is het, dal deselve vergaderingh. son veel in haer is. daer legens willende vonrsion, heeft goeige vonden om. uvl k rag te

en ingevolge van het octroj entte placeaeten rende hoog rao-

geilde heeren Slaelen (ienerael dér xnveiiiijde Nederlanden,

van nieuws < • 1 1 len overvloede te ootificeeren en te waarsehouwen,

gelijk genot ifircerl en gewaarsrhouwl worden hy desen, alleen een ye^ehk. dim hel sou. Ie mugen aem:aen. dal de srheepsnver-

beeden, tan hier na Indien rertreckeiktei roortaeu sollen caogen

ftlblncn mei hel uylleveren der goederen, die voor de (loinpagnie

s\ ii ingeladen, rolgoofl <!<• bctuüren én cognoscementeii, l»y heu-

luyden getekend, len waere noglans. dal er per ahuys iels rersuynit WOB daer op Ie stellen, dal ileselve, soo wanneer hel in haer sehip is afgeladen geweest, l«'N allen tyde sullen hebben Ie verantwoorden en dat ailes. wal buylen of bovendien

urn contanten, duoatonfl of andere silvere speciën, mitsgaders aen volumineuse goederen, wynen, bieren of koopmanschappen, aen particulieren boften den dienst van deComp. toebebeoreade

of wek in dienst synde. hoven hunne gepermitteerde goederen in •Ir schepen bevonden wonll, sal svu verbeurt len profyle \ande Comp'., als mede len profs te \an den lisrael en aenbrengcr, oiuine aldaer a nso xerdeelt Ie worden, len wanr iiogtan<, dat sodanige ontdekte of aengebragle goederen den denuncia- teor of syne correspondenten zelve mogte hebben aengegaen;

blyvende voorts de aenhouding van particuliere goederen en

contanten, die bióir le lande in de schoepen bevonden of

onldeckl sullen worden, ende premien, die voor de ontdeckers daerop gesteld syn, goodanig, afa dal, volgens de ordres en reglementen xande C.nmp', du^ verre in gehruyk is geweest,

volkomen in haer geheel, mei en benevemi de penaiiiexieu.

1737. A. PATRAS. W7>

<lie nog bovendien legen <1«mi parlirulieren handel syn ge- slatueerl. miaengesien. dal Op al sulke goederen of contanten, hetsy bier le lande of in taffen, ceuige verband of hodemary- brieven, ohligalien, eognoscenienten of diergelyke mogle wesen Repasseert, dan wel assurantie geleken!: alle welke ohligalien, 'SMir.iiih. n eü veW»lldbrieven Iin ileralive plarraten der hoogsl gedagte heeren Slateu (ienerael winden verklaerd en gehouden voor nul en van nnwaerde, soodal op deselve, als spru\ lende uyt verlmde oorsaken. -een reghl mag worden gedaeir des sal •ten een vgelyken vryslaen. die uyl wellige onrsaken generes- BÏteeri worden eenige gelden van hier gen hunne vrienden 'n Indien over le senden, mn sirh deswegens h\ requesl le «idilresseeren aende vergadering van Seventhienen, sullende tol gerief der versoekers daerop worden ged»spnne.eri uaer •n'vïndinge \an /aken.

Ihl sluk i- den 17» Deeemher 1 77)7 Ie Itataxia afgekondigd.

I \ Maarl. Witdlnyrlrn tol //•ƒ/<•////////ƒ/ run den verkoop

in Iwlir run soldyrekettmgen — Bepaiing% doi uun Compagnie ê dienaren* die hun lijd kudden uitgediend,

doch zuli weder wilden verbinden, hun Uk hh'rslnllio tracletncHt kon winden uitbetaald, zonder te wurhim op tic autorisatie van de kutnet\ voor welke :ij waren

uitgekomen*

Heeren W H"" srhreven Ier zake aan de Indische Itegeriug hel volgende

Nademaal de lasl van Indien langer hoe meer hier le lande 1 •mins komt, B00 door hel overmaken van groot e eapilaelen "I» wissels, als door gekogle leekeningen, liehhen wv daarop Aagesipn de oude resolulien en papieren, waar hy hlykt, hoe s,'<-r sulx van alle lyden is aangemerkl als een srhadelyke, Peiticuliere handel, die in \ee|erly opsiglen niel alleen slrekl UH nadeel ran de Homp*., maar ook vin 'sUunp- dienaren ^Ive, die voor een geringe prvs haar te goed hehhende gagie a«'m sodanige oplonpers mei proniralie in rem suam of eygent-

404

1737. A. PATRAS.

lyk inct cessie van aclic lm lasle van de Comp' overdoen en daar door haar selve en liaare vrouwen en kinderen in het vaderland groflelyk heiiadeelen, huilen en heliaUen dat de Comp' hiér le lande met swaa r-rl.l m nel heldalen, dal ainl« i > in Indien maar mei hVlueld had konneu helaald worden, dal almede voor de (!ompr cru verlies van 20 of i>3 pr. c°. geefl, waarom dan die quade handel ook h\ verseinde i esolnlien en placcalen van lyd tot tyd, op verhenrte \an al Bfdke gekogte re» keuiugen en verdere poenalilylen legens de opkoopei-s geslatueei t \erhoden is geweest, gelyk le sien is uil hel ;>;>'' arl. van den arliculhrief, hel plarcaal van (ieneraal en Randen, dat jaarlyx op het vertrek der seheepeu word afgeleesen en aan de masl van de seheepeu aangeplakt, de brieven, door deese vergadering na Indien geschreeven, tle dalis tti Auguslus 1629.

13 April 1632, 8 September 1658, ïü November 1687, 17 Juny 1699, 23 Septemher 1700, 8 Juny 1697, B] nde een hrief door die \an Maeeassi r geschreeven aan (ieneraal en Raden, en eyndelyk ook by de resoluiien van gein. vergadering van 1.1 May 1077 en 13 December 1682; maar, onaangesien alle deese prohibiiien, hehhen veele baatsuglige mensehen niet nagelalen alsiilke rerkeuingen in IndiOn op le koopen en die quasi met procuratie, als of het ware voor reekening van de vei koopers, daar hel inderdaad is en hlyft voor haar eyge reekening, hy tle resp . kameren le onlfangen, waar door ili' lasl der Indische soldyen. die na raio van de presente equipagieu jaarlyx maar hehoorden le heloopen 2:i lonnen gouds, in den jaare 1735/c reeds is g'accressecrl lol 32 lonnen en in den jaare 173ü/7, na hel sig dus verre laat aansien, apparent niel minder, maar wel meerder sullen In-dragen : weshalven wjt om sulx met meer elleel legen le gaan, goed- gevonden hehhen UE. ernstig aan le heveelen hel bekende placeaat, dal jaarlyx lol Dalavia afgclee>en en op de retour scheepen aan de mast word aangeplakt (verbiedende hel opkoopen van alsulke reekeningen) striktelyk te doen oh- serveeren, soo als by ons in cafl \an Gontravèntie insgelyx >al worden geobserveert hel 83'' articul van den ai licul-ln iel.

1737 A. PATRAS.

408

Maar. om bOTOII dien bel quaad in syn beginsel Ie sluiten, <kn sullen DB. die oidce hebben te stellen, dat luydcn, in Indien, 'iel sy lot Batavia, de Gaap of aan de huilen comploiren, haar onthoudende die haar verbonden tyd hebben uilgediend, Willende baar afgeslootcu reekeniugen aan vrouwen, kinderen of andere vrienden met procuratie overmaken, voorlaan tiaar !n»' reojuesl sullen moeien presenleeren, sou lol Batavia woon-

• 1 1 syn. dan wel aan de regcering van hel comploir olT plaatsen, «laar s\ hesehyden syn, met exhibitie der procuratie en reekeningen, die sy versoeken om overgemaakt te werden | dal. alvoorens liat Ie verleenen, al siilke requeslen sullen moeten gesteld worden in handen van den fiscaal van de plaats '»f daar geen liseaal is. >al de regeering door eenigegecommil leer- mens uit den haren de saken moeien laten examineren, de requeslranten hooren en al'v ra-en. aan wien sy lot Batavia oll in bel vaderland kcuuisse hebben, om wal reedenen s\ haare soldyeii Willen overmaken, wal waarden sy daar voorgenoten hebben oll' Haan te genieten, by wal occagie sy kennisse aan taaie «orrespondenten of i:cmai:ligdens jjehad of hekomen hebben, en specialyk oll' sy hunne reekeningeu o.>k hebben verkogl op andere wyse overgedaan, doende haar sulx, des noods synde, mei eede verkaaren.

De re«juestranlen, op die manirr ondervraagt syndc, de Waarheid bekennende en seggcnde hunne reekeningen op desc °f geene wyse verkogt of overgedaan te hebben, sal tegens de konpers, hel sy dalse het gedaan mogleii hebben voor s'g selve of voor andere, ingevolge van het placcaal worden ?eprocedeerl, den vcrkooper syne reekeningen weder ter hand gesteld worden en alleen maar de procural ie worden geroyeert; "••aar alles ontkennende en egtéf konnende van het tegendeel overtuigt worden, sal tegens hun b\de meede geprocedccrl moéten werden, de reekeningen verbeurt verklaart en voorts ingevolge van meergem. placcaal.

De liseaal of raadsleeden. na gedaan ondersoek alles wel bevonden hebbende» sullen daar van moeien geeven een certificaat ofte wel met hun hand leekenen op de procuratie

406

1737. A. PATRAS.

dcesc woorden: onrfvntogt en wel hwom/m N. N. als liskaal of gecommitteerde, als wanneer door de regeering daar oplinaale permissie lot «le overmaking sal worden verleend alles, soovecl mogelyk sy, huilen koslen van de versoekers.

Voorts sal ook aan de gemauligdeiis van die van de huilen comploiren, lot Batavia woonaglig, geen permissie lol overma- king na hel vaderland door den Ilireeieur (leneraal mogen werden verleend, als op de doeumeiiten. die in maniere V00TOE van de huilen comploiren syn gemuuieerl, gelyk oei hief Ie land»1 anders o|' huilen dien geen helaling daarop sal worden gedaan.

Alle procuralien sullen dirccl moeien houden van de eenc persoon op <I<mi andere, «lal is. van den eoiistiluanl op de geconstitueerde, en sullen geen suhstilulien tusschen hyde meer mogen werden geadmilleerd.

Voornamelyk sal ook door de Kegeering in Indien, waar Ier plaal>« Ik i ook sonde mogen weesen, moeien worden gelei op al sulke persoonen, die van veele anderen, die wyd en s$d verspreid >yn. gewoon smi proeiiralien Ie onllangcn, dew\ I hel klaar [$ «lal de sodanige niet anders als Qpfcoopen kmiueu weesen: ook soudeu wy van hier, des noods synde, wel een regfclcr aan UK. konneii loesemlen. conliiieereude de namen van .illt* de sodanige, die daar voor hekend slaan en sno wel hier Ie lande al> lol llala\ia en verder in Indien haar onthouden.

En, om hei hov.rMaaude des te beier cflccl te doen sorleeren. hehhen w\ goedgevonden IJK. Ie ipialilirceren, soo als IJK. gequalilireerl werd hy deesen, om aan luydeu, die haar \erhoiide lyd hehhen uil gi-dieud en haar willen engageereii in een nieuw verhand, haare gagien Ie mogen afhelalen, soutier Ie waglen na de GUlthorisaUe \an dfl hameien, «laar n\ uitgevaaren syn, Udioiidens dal de maaudeeelen ten hehoeve van vrouw en kinderen. even als hy hel eerste \erhaud, sullen hlyven VOOTÜOOpeH.

De Indische llegering schijnl zich hepaald le hehhen lol de mededecling van hel vorenslaande, hij wijze van exlract, aan alle huilen-kantoren.

1737. A. PATRAS.

407

20 Rfttrt. Las(% dat de blneken njj ' tmncken" Hf* onbe- paalde tijden maesten worden yeinspecteerd : en wel die nut ilen Advocaat-fiscaal daar (wee leden uil den llaad van justitie en die van den liailluw en Landdrost -daar yecammilteerden uit hel Colleyie van Schepenen.

De Ailvni aal-lisraal had ImtL'I, dal »de arme iii^esrtenen deser rnlonie uwer dan te veel door hel zoogenaamde hlok

•of trottk, huyleii en hinuen, op een jamiuerlyke wyse geve- \rn ! wridrn". naar aanleiding waarvan de Regering hoven-

staanden lasl uitvaardigde -Ier <Tiuydiug van alle exorhilanlien

•en oneygeuc behandelingen, die door de respect ivc officieren van justitie dan wel huylen hun welen of op derselvcr namen

ndoor haar suhslituilen kiinuen of nullen werden gepleegd."

2 April. liepaliny, dat de kerkeraad te liatavia onbeiwyd was inlandsche leermeesters nuu zekeren tijd, met stil- stand van yaye, te schorsen.

De Regering noemde zulke schorsing eéoti <ip WD€ seer «misselyke wyze" aangematigde «aulhmileyl. die aan haar [kerkeraad] nooil is gedefereerl. maar sleeds afvlneyende is ■geweest van dese regcering, als alleen de magt hebl»cndc •omme over de hesoldingen van 's(i(uii|»K dienaren te dis|>o- ■neeren."

S Mei. liepaliuy. dat alle leden van den Hand van Indic verkiesbaar innen voor de betrekkiny van Direcleur-ycneraal.

Reeds in 1758, hij de refkieaüig van den Göavetüettr- Hë&erael, A. Patras, bad de Bèóge Regering uitgemaakt, dat de hetrekkint; van Direeleur-generaal niel •inhaerentM was

Mn dir n.iii eersten Raad van Indiê.

408

1737. A. VALCKENIER.

De benoeming van een Directeur-generaal in lmlië geschiedde onder nadere goedkeuring van lleeren X VIlnen.

17 Mei. Befmling, <l<il lot nader order dagelijks luwe *0Xtraonlinaire soa/ges" aan de andnu hts-llnlcn en mili- tairen der Compagnie le llalavia verstrekt zouden worden.

Dé toestand Hef Heden was »beklaaglyk", want -veele d«-r- •selven niel alleen dagelyks ten grave gerukt werden, maar •ook andere, sim op de drilplaalsen als amlersinls, in Mauw-

• tens en numagl kwamen le vallen, tonder dal inni, huylen

•de Uykbaarheid van • 1«* slaande hand rmds. eenige rnndameii- •teele redenen van dese bedroefde onlu vlm wvê\ nvt te deneken. "

De Kegering was echter hekend mei de omstandigheden, dal hel weder «extra ordinair ongestadig * - n overmatig heel" was geweest en dat de militairen, wegens hun gering aantal, •door den dienst in reegen en sonneschyn genoegsaara afgemat" werden.

Benige chirurgijns verklaarden, dal de l>nveu bedoelde soopjes

• mogelyk van veel nut zouden kunnen weven." In I7.V» had men zich daarbij «ook niet qualyk" bevonden : in 1740 werd de bepaling van 1 7 7> 7 nog nageleefd.

4 Jiinij. Voorschriften nopens (lampagnie's groote geld- kamer te Itatavia.

Sedert «aloude lyden n| liever sedert de erectie der generaah «directie (1618)" was de groote geldkamer toeverlrouwd geweest aan den Directeur-generaal.

•Nog nimmermeer" was, volgens de Indische Regering, » aan •dezelve eenig maiiqueuien! ontdekt/1

De sleutel van die kamer berustte steeds hij den VXr* Opper-koopman van hel kasteel Hatavia of, in geval van indispositie van de/en. hij den "ïWu Oppcr-koopman ; en slechts ten overslaan van Iwee -expresse en ordinaire gecommitteerde «Onder-kooplieden" mogt die kamer geopend worden.

In weerwil van dit alles miden toch de Beeren \YII,,fn,

1737. A. VALCKENIER.

409

Idijketis hun sehrijven van I J Si'|iI«miiInt 1 7.16. dal meer zorg voor de groole geldkamer zoude worden gedragen, h.v. ilno r In I rommillereti van twee leden uil den Raad van Indië, telkens

wanneer die kamer geopend moest worden, «gely k men alhier

fin Nederland] hy de wisselbanken gewoon is Ie doen."

Vanleiding lol dil en andere voorsrhrillen vonden lleeren XVII in hel geval, dal in 17.">4. hij hel overlijden van den

kassier, .1. win banacbftt, een lekorl van/ 710,913:19:8 in de

groole geldkamer was hevonden. welk lekorl wel \v;h aan- gezuiverd uit den hordei van dim kassier, hedragende 14 lonneii

•gouds," maar loeh loJ nadenken noopte.

De Iudisehe llegeriug aehlle hel helleden hare waardigheid •telkens en alle dagen hy den afscheep of onlfang van eenige

«eontaoten, etc . « ven als andere, ordinaire gecommilleerdeos,

»tc moeien adsisleeren."

Om eehter hel een n| ander hy der hand Ie nemen, waaruyt -haar Kdele Hooi; Aglh. klaarlyk konden hespeuren de sineere

»hetragiing doser regeermgb omme, zoo na nmgelyk, dcrselver

•g'ecrde hegeerle naar Ie komen", heslool de Imliselie Kegcring : 1° den sleutel van de groole geldkamer verzegeld tc laten

berusten hij den vWn Opperkoopman;

2" aan de ordinaire geeominilteerden toe te voegen drie Opper- kooplfeden dan wel. »hy gehrek van dien, een ofte meerdere •kooplieden, die daartoe expresse zullen werden gecommit- »teerl" :

3°. te bepalen:

a. dat de l* Opperkoopman de geldkamer, »srhnon tor zyner «verantwoording", uiel m«»gl openen dan in legen- woordigheid van de gecommitteerden; dat deze laatsten, »t'elkens na gedaan werk" den sleutel • ieder met hun cachet" moesten verzegelen cn m dien toevtand aan den r"n Opper-koopman teruggeven.

7 Juni). \ ereeniijinij run Itrl lurk-meesterschap over de \edenlultsehe en Muhisrhv lurken te Batavia mei dtU

oper de Portugescke tinnen- en buiten-kerken.

410

1737. A. VALCKEN IER.

Aan die lieirekkiiif.M ii was »geen «Ie minste, naamwaardige •moeyte vast."

25 Julij. Bepaling, dat men ten laste van godshuizen geen salaris wegens rerrigte werkzaamheden in rr- kening nuu/t brengen.

De Regering vond zulks «gantsch oneygen," terwijl de gods- huizen, voor alwal deze uit CompagmVs pakhuizen noodig hadden, niet meer dan dm inkonps-prijs betaalden.

Zij gelaste dan ook den vendumeester, B. Lanius, zijn salaris, genuien voor den verkoop van zilveren staven ten behoeve \ au bel l.a/arus-lmis, aan dat godshuis terug ie geven.

G Augustus. Bepaling, dat het coueheren der brieven", gerigt aan de Hooge Regering, »wcl eggentlyk de res- » peet i re opjwrhoofden op de bugten eomptoiren ineum- beerde, wanneer dezelve gezond en wel gedisponeerl" waren, muur dal zij zulks, »by indispositie o/te andere, nveitigc ineonrenicnlen" moylen avrlaten aan den Secretaris *ofle andere, beguume suppoosten."

Deze bepaling strekte «tot interpretatie** van het bepaalde <>p 21 Julij 17Ï8.

G Augustus. Bepaling, dat op de huilen-kantoren de scheeps-overheden sleehts mogten worden belust >voor alle exeessive minderheden, met permissie tan dier- wegens, in geruite zig beswaard mogten einden, bg de «hooge regeering ontheffing te versneken."

De Regering noemde dese bepaling »cene bekende brdffe»"

8 Augustus. Last up de buiteu-kantorru la/ de rende- -meuten der omgezette koopmnusehuppen tefjens in drie aparte colommen bekend te stellen, hoeveel ider zoor! «de drie vorige jaren gcrendeerl In hhe."

A. VALCKENIER.

411

Aanleiding tot dezen lasl gaf de ontdekking, dat de rende- menten van Soerato »al langzamerhand in de laatst agtereen ••\o|gende llut'ii jaren verminderd en eyndelyk zo wevnig ■ geworden waren, «lat men redenen hadde daar over ten uyt- •lerslen verhaast te staan, zonder dat de ministers eenige solide redenen van deze verergering komen te geven."

Ter voorkoming van "diergelyke sinistre hedeekinglT \s<Td bovenoiiiselirexeu last uitgevaardigd.

13 Augustus. \ermeerderimj van het aantal Euro\wsche

bedienden in (lompaynic s hospitaal te Batavia met vier personen.

22 Augustus, np ,/,• buiten-kantoren jaarlijks ecne lijst van de restanten, in de pakhuizen aanwezuj, naar Batavia op te zenden, nut tnjtdnuking van den />/</, -wanneer de goederen ontfamjen zyn'%

Meermalen hieven koopmansrhappen in de pakhuizen der Compagflie 100 lang in voorraad, «datze ten eenemaal hedurven »en pfiverkoopbaaf waren."

In Bengalen luid men een stuk laken aangetroffen, dat sedert 1680 in een pakhuis aldaar was bewaard en slechts met een verlies van 60!/4 pel. verkocht kon worden.

De llegcring hoopte door haren last. uitgelokt door Heeren XVII' "". Ir voorkomen, dal (/niipa^iiie's goederen te lang «mim i kocht hieven.

23 Augustus. Itepalimj, dut l<a rendrayers" niet -% *ccn politieij raadsbesluit, maar la/ forme van reyls- "pleyintj" notulen oorden verbeurd veiklaard.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVHn*n (missive *m \1 Septemher 177)0:, die zeer lastig wenh'ii gevallen wegens hel verbeurdverklaren in Indic ten ja re 17.11 van het Etogebcbe fóbeepje, the Suecess.

412

1737. A. VALCKENIER

|)e toenmalige Waler-liscaal, (1. \V. van linliolt. had .ds zijn aandeel in die verl>eurdverklaring ontvangen eene som van /* 27.77,7:50: — .

2 September. Ilrpaling. dat. wanneer eenig t .oinpagnie' s schip op een buiten-kantoor zijne volle lading had ver- km/en, aan de scheejis-orerheilen in vergadering tuin politie motst a/gevraagd worden, of :ij iels tegen de ito/einden goederen hadden in te brenyen.

Op sommige huilen-kantoren bestond reeds dit ^olunik.

Nopens de aDtwoorden der aebeeps-OYerheden oioesi! »aoudef «de minste agtcrhoudenlheyd, een w,mr herigt" Daar Batavia worden opgezonden.

5 September. Bejmling, dot geconfisqueerde goederen, zon- der ouderscheyd'\ publiek verkocht moesten worden, voor hetgeen s' gelden mogen \ ter plaatse van de aanhaling.

Volgens de Regering was zulks «alomme in usanlie en het «zelve ook een oude ordrc."

9 September. Uitschrijving run een algemeenen dank-, vosten- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener retour-vloot.

17 September. Bepolimf. dat alle »vcxatien, injurien »en mishandelingen* van inlanders niet minder ^ri- goureus^ moesten gestraft worden, r>als of die aan «Christen menschen gedaen wacren"

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVIInen.

17 September. Ilepaling, dat de Advocaat -fiscaal wel in civiele, maar niet in criminecle zaken rmiam agendi tegen een lid der llooge Regering morst aanvragen.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren \YIInon.

1737. A. VALCKENlEft.

20 September. Lusi rj, de inii(,i^kantoreni m gewitte

tien Hnnd run justitie bij sententie den eyseh van den fisunil te<jens desen oftjenen nu uj te hebben yeadjudieeert

-en dr Gwvemeurt Directeur, Camauuidetêr ofte Opper* *hoof& run de plaatê, daar :ulr e.rteert. rermeenen *nwyte daarin te resideeren een notoire iniuuiteyt ofte

dut de:elre yeslayen :y tegen s het regt en de eostumen

run den lande, tint nlsdnn zodanige Dpjwrhoofd alegtcr 9<len officier niet ml vernioogeft tv hevceleu om van •zodanige sententie te aji/telleeren aan den Raad van

justitie deses easleels, muur dut denselren eeniglyh de rexectttie run het gewijsde sul nmuen sunheren en sijn,' *beswaamissen In/ de eerste oeeasie nuu de Urntje 'Ileyeerimj eommunieeeren, ter erlanging run de nodige

ordre nu exigentic run zaaken.

De Hearing li.nl bespeurd, -hor ligt vaardig sommige der ■gein. gebiederfl de resperlhe lisraals komen \e ordonneeren •om V;m \onnisseii. die ilcmr den llaad van justitie op

•al/nlke plaatsen legens haaren /in werden geslagen, appellant • te slellen aan tien Raad van justitie deses casteels en de "deliuquanteii dan met hare proces stucken herwaards Ir zenden, ■niet Meen Ier vertraging van den cours der justitie, maar ■ook Ier verswaring van hel werk van den Advocaal-liseaal •■en gein. Ilaade."

Ileeren \VH,Kn keurden hij hunne iiii>si\e ;m 4 September 1739 deze beslissing der Indiselie Regering wel goed, maar voegden daaraan loeh hel volgende toe:

Wy kannen ileswegens UE. goede intentie wel approbeeren, maar, dew\l dit een saak is van veel belang, hadden \w deselve ordre lie\er wal breeder gcëxpliecerl en g'exlendeerl gemn; de absurditeit van de \nnrs. manier van procedeeren. d«i| nuiielvk een liskaal sal appelleren, als hein s\n eyseh is r^adjudireerl en dat de gouverneur of het opperhoofd hein

sulx sa] L»>t**ii. akn >\n plaats «rattende gelaten (abaynde

414

1737. A. VALCKENIER.

Eet», AM Big selve wederspreekl <'ii waarmede 'l ntrl Ie pyne-

\v;ianl is om bei papier te bekladden)! bad men bonnen Onderscheid maken of er onlr. «lan off er exlraordr wierd geproeedeert, te weeten in cas crimineel, daar geronlendeerl word lol lyllslralVe ; als er ordr. is geproredeert « »| ► stukken en hesrhyden, wysl hel siu selven, dal de verklaring tot' iasUj ;m de gedaagde or gedetineerde eersl en vooraf moeien worden gchragl in lerniino prohandi, dal is Ie seggen, dal

Ie verklaringen befaodrlyfc moeien worden h'eedigt en dal dan «Ir gedaagde oll gedetineerde nog de farulleil hrelï om de gelnygen Ir hooien < >| » ronl ra-inlerroyaloirrn, helwelk l>clioorlyk vooraf gegaan s\ndr. hebben JJ hyde, BöOwel de liseaal als de gedaagde olf gedel meerde, ile lamllvl om van 'I vonnis Ir mogen appelleren aan den Kaad van justitie lol Ralavia dan wel, so«> den een oll den anderen lieefl geappelleu ' .

ie proponeeren grieven b minima; maer ^ Is er extra ordr, is geprocedeeri op confessie van den gedetineerde en den fiscaal svn eysch niet word geadjndieen i -oude die na de vader- laudsclie praelyeq wel mogen appelleeren, maar de gedetineerde plet, alwas hel, dal hy 1 »y *l \oimis mogl weesen heswaarl . maar dewyl hel gevaarlyk sonde syn sulken magl aan de reglers vande huilen comptoiren in handen te geven, oordeelen wy best Ie weesen, dat geen vonnissen, im|K)rtecrendelyfstrafleu, volgens dr al oude ordre in Indien. Ier exeeulie -uilen mogen worden gelegt, voor en aleer deselve hy den gouverneur oiï hel opperhoofd sullen wesen g'approheerl en dal, die swarig- heid makende, dat of aan den liseaal niel genoeg is gradju- dfoeerl off dal den gedetineerde, -( hoon op confessie geeon- demneerl. hy de sententie is heswa.Nl. de execiilie sa I mogen sureheeren, daer over selnvven a;in UK. en UK. goedvinden

Bh « iis afwachten; ja, dal hy selfe de magt ral hebben, inha- ken van meerder helang en speeulalie. «Ie -edel mende mei .Ie

rtnltken en confessie len wnen laste na Batavia op le senden.

20 September. Vernieuwde a/hmdiyimj van dèplakaten bdrcffende de tthtywaerders", alsmede van dr roor-

1737. A. VALCKENhER.

schriften van 13 Oclobcr Hnjiens het medenemen

van thee.

26 September. Last op de Jmiten-knntoren »zig, zoveel als fi mooéUfk is, mei cfe Engelsè, FVonce, Drenst he

of andere over/onpas, die Innen dienst aan de Maat- scliappijc hamen te presenteeren, niet te bemoeijen.

|)<' I;,_.!IHl' ll.'hl ilr » ' I' V a I' i 1 1 LI " | » l! t ' 1 1 < i <' * 1 1 . • I > 1 1 in < 1 1 < ■ < I r s i * i ■ h • 1 1 1 ■ s

•zelilen de vereyschle gclrnuwigliey! resiilee.nl."

1 OtIoImt. liepalimj, dat de Wce.smecsteren te Ualavia preferent zouden zijn in het verkrijgen van wissels up Nederlawl .

|S (htoIxT. Ilepalin(j% dat de tjecommil leerde leden uit den llaad van justitie en d,> \ alerfiskaal niet int de visitatie van een ter reede Ualavia aankomend schip, waarop zich een lid der II ootje Hetjerimj bevond, motjten ovenjaan, vóórdat dit lid plegtuj van boord was af- ijehaald.

Den bepaling was .vu.' amplialie van liH \aslir« slrM<* np

ii Md 1756.

:>.') Ui'IhImt. Last op de huilen-kantoren op Ie ijeven,

hoe veel canon, zo melhale, als tjzer, la/ haar in rooi raad en van wat tjebrnyk, mitsgaders waar het \ zelve (jeplaatst of yeletjen is."

10 DeC6tnber. Opdeun! op den (lensor der dmbheif te waken letfen het (jeb/uik ran bespottelijke, onbr^mnr «ecrtitnlen en stellingen in doodeedullen en andere in- slrnnnntrn, dir in de stads-drm la rij | te lialaria ] motjten fjedmkt werden.'

1737. A. VALCKENIER.

10 December* Verbod voor de Notarissen oclvn rail adoptie te passeren voor andere personen don di<\ ran welkers vrij ijeboorte ;// volkomvnthjk verzekert zijn «of hoor bij avlv van Sdteepenen motjtv komen tv bh/ken."

lirhuiiiliMis deze uitzondering keurde de Kegenng Ie gelijker tijd goed tic navolgende resolutie van den kerkeraad te Batavia, genomen den 18d,n November 17.17:

Volgens uriauime residutie van « 1 .' 1 1 < » den 2 1" Orlober jongsl- leden de drie oudste leeraren deser gcnieuih'. mitsgaders I<>1 hunne Kerwaarde's assistentie, drie ouderlingen geeommil leert synde tot het opstellen van een reglement, alleen gegrond op alle \ooren geiiomnie resolnlien. op de reden en hillykheyd, ten eynde hel groot verval, ja ergernissen in onse vergaderinge ingeslopen, mogen werden geredresseerl, legeiis de nalatige en weerbarstige leden straf geoeffenl en alles, waar bet mo- gelyk, in dien staal gebragl, dal eenmaal de tuide luysler in onse versamelinge u\ ildoueke; en dese eoiniui» u miderGodes seiü-ii volhragi synde, leest «I . preses, l>\ foniia van rapport, op het opgeslell projrel : de vergaderinge. des selfs inhoud in de vreese Gods overwogen hebbende, approheerl «lil gesehrifl niet alleen volkomen, so als het legt, maar n iud goed het zel\e in eene kerkclyke resolutie le veranderen; en worden d°\ ge- eonimitleerdens u\l naem der vergaderinge voor hunne voor- sigtigheyl eu getrouwe raadgevinge hertelyk hedanckl en dil papier van woorde lol woorde in de resolutie g insereei l, laydende van woorde tol woorde, als volgt :

Op het reqnjstl der Eerwaarde vergaderinge ona den ncn

Oelober 17."»7 by den anderen iu de vreese Gods venoegl hebbende, \ inden \vv hel allen ten overvloeden kenlyk te syn, dat nog land, nog kerk, somier behoorlyke en belamelyke wetten konnen werden geregeerl en in orden gehouden, ten welken line Jehova selfs, korl na de seheppinge .m \dam en Eva. een subordinatie gemaekl ende deselve luet beloften en drey- gementen, na vereyseh van Baken, omluvul heeft oiu den mimleren aeu den meerderen te doen gehoorsamen, 6pdal dfl

1737. A. VALCKENIER.

417

behoorlyke ordrc niet soudc werden vcragt cnde omverre geworpen.

Want door wanorder wert alles in \eragtinge gehragl en das vernietigd wacrom Moses op Jelro's raad of volgens .Ie goddefyké ordre selfs de rergaderiage > <m twee en sevemhig

ouderlingen, die na dalo den groulen raad u\ Imaekleii, tol raadsmannen aeiinamen, om hel kerkehke en pulitin|iie waar te nemen; dese hadden nog mindere vergaderingen, so van J3j :ds van 5, 0B9 /aeken van minder aenhelang af le dom. Dil alles geschiede, opdal «le voorvallende saeken niet alleen

op een mans aehouder en Boude msien en door menschelyke Swackheyl vernam Boude warden verengelyk^ wanlsooymand

in een m -rgaderinge in desselvs oordeel mis\ ail in-e levfl , Werd door syn mede lid v-vi ly.U daer van ontheft en lol reghna- li^tT senlimeiil overgehaald.

Wanneer men nu de vergaderingen of de nodige samen* kominge siei yeragt en leragge gestelij moei daer u\i oood- Wendig volgen, dal hel oogmerk, tol welke deselxe syn ingeslell, 5/5 noyl kan werden hereykl .

Aleph. mitsgaders, dal de leeden dier vergaderingen als kline-

kende meUuden worden gerekeni en in kjeynagtinge gebragi;

Belh. ja dus, den haar Inrhelrou wden dienst Ie niele loopl, dienlhalven sal hel van aanhelang s\ n na de kragligsle mid- delen tot herslellinge van dil grool ingedpopene verval om le sien en deselve te heramen:

a. hel is van oude jaeren herwaerds gepi arliseerl, dal Uien r« ii Mnirl van pnenalileyl op de overl reders, s<» der po- titicque als kerkel\ke vergaderingen, wellen en ordres gegtéll liecfl, gelyk wy sells hy alle de synoden vinden, edpg wy sullen hier maar enkelyk spreken van hetgeene van ons deparlement is en het kerkelykc betreft.

En dus. dal niemand der predikanten in derselver hanek de

plaets sal mo-eii oeeupereii valide prr.se>. \er>la hier d •

aldemaasl bei dettflje van den ingang Ier syde «Ie prrdiek- stoel ; dog so den preses in de kerk BJffl nm-lr, dal dan de presidiale plaats onder hel houden van den puldiequen gmls-

l>EEL IV. '27

41H

1737. A. VALCKENIER.

dienst door de oudslc alhier heroe|)ene en aU dan present svmle predikant sal mogen worden hekleed; en «>p Aal dit moge nagekomen werden, oordcelcn w. dal op d« overtreding een boete sal gesteld worden van een goudene ducaet, ten eynde het decorum onder de broederen Miyver wenle bewaart;

want wanneer ieder lid der kerkelyke \ergadrrini«e na syn welgevallen desehe mag nalaten en waernemen, so kan in deselve nog order, nog regel werden waargenomen.

P. Daerom oonleelen w\ onder rerbeterfoge AerBérwaafA vergaderingen .

a. dat oji de telaat komende, na het jzebedl, een boete behoor-

de gestelt te werden van 13 sis.

h. op de absenten van 24 »

c. en voor de moderatores, ieder dubbelt 48 •

dus vinden \vy hy onse kerkelyke resolutien ten desen line verscbeyde boetens geslatueert. welke men kan nagaan: lu voor de laat komende, 6 sts., 3 July 1 G2l>, en voor den preses U sis. ;

2° voor de absenten 24 >ts.. r>0 Jiuiy 1655, 7 August i 163$;

%i October 1039, 23 February 1642, 8 February 1644.

) Oetober 1G45; 3° voor preses ende scriba dubbelt, 8 October 1645, 18

Maart 1647 :

4° voor telaat komende. 6 stuyvers ende \oor de absenten 12 sts. en voor den pivses en seriba dubbelt, 2 Haaii 1648, 2 December 1658, 30 Januarv tüGS. ii en 12 Aug\ 1669.

Omtrent welke /aken de behoorlyke limitatien dienen wei den gemaekt. opdat buyien deselve geen excusen mogen validee- ren, 30 July 1020, len welken eyndewydienenleletten.dat voor:

A. Kerst den prediranl. die i|e> llonderdaghs prediken moet, voor thien uuren syn prediealie met alle de ah- « n dependenties dient i«edaen te hebben, wyl men VOtge&l de al oude ordre inde weeck niet langer dan 3/4 uurs prediken mag, 10 December 1646, jae men vind OOif boelen» Op de

1737. A. VALCKENIER

419

te lang predikende gestelt, 27 February 1651, bovendien is hel lm aanbelang hierop agt le geven:

wyl 10 een predikant op so een tyl van Ihien uuren, na de predicatie, somlyds in vergaderinge >»»mle Unneii versop

werden present te syn, hoe die op die lyd geprediekt toeft,

voor exnisabel dienl le werden gestelt, dog s\n Eerwaarde kan Q0| piel weetcn wal pressante, saken,

//. dal een preses somlyds le verhandelen beeft, egter en sal men op so een lyd de vergadering niet beginnen. \ .m.i

dal Ihien naren geslagen is;

C. dal een predikant, die selfs by indispositie syn dienst onvermogend is waar te nemen, noodwendig moet werden g'exniseerl, en «lus ook de ouderlingen en wel vooriiamentlyk d'E. Comp* dienaren, alsmede de leeden en serretarissen van lieyde de gcregtsbanken en mindere collegien. wanneer de^elxe nut swaai w igtige ocenpalien hares dienstes helemmerl s\n. moetende Wh ^en haer Ed. eonseientien, als eerlyke Inyden. nevens den Eerwaarden kerkenraad werden overgelaten:

D. ook in diervoegen syn de predieanten exnisabel, die. by sieken geroepen synde, besig syn in de verriglinge baeres ■iinpis, bet geene almede aan haer Eerw. oonodeatten aU beviMirens. \ermids een saek \an aenhelangh, -neilens ,len Eerw. kerkenraad sal werden overgegeven :

E. men sal almede niet minder dienen te letten, dat, wanneer «le predieanten en ouderlingen, die in vergaderinge verseheenen s\n, nvt deselve so ligt niet lopen, inaer wanneer door den preses een propositie gedaen en deselve in omvrage gebragl is, dat haer Eerw. ten minsten so lang blyven silten, lot deselve aïuehandell en finaal besloten sy, als wanneer bet haar sal vry süian by den preses te gaan en de dringende reedenen bares verlreks open 10 leggen, aen welken hel ook sal vryslaan haer daar toe le lieenlieeren, blvkeiide dil by de acte, volgens resolutie van haar hoog Bdeleos van dato 1 1 J.imii, ii v 1724:

/ . en nademael dese 0006 byeenkmnsl alleen maar is Mmgelegl «»ni de ingeèkpene misbniyken, so veel mogetyk i>.

420

1737. A. VALCKENIER.

te verherteren. so sal <m»K al van aanbelang syn. «lat den predieant. die bel A"iidmaal selfs heeft bediend, daarvan ooit

rapper! doei. al> hel geftchiedea kan en syn Kmv. gam wettig excuus van absentie heeft, 20 July 1716; hier op (wyl bel een saek van aanbelang is) sou<le wel een ducaat konnen

werden nestelt i

o. dese boelens werden eerlyds len nutte der diaconie lu - steed, maar nu behoorde men deselve lot dYen ofd'andrr br- ireilende onse versamelplaais aan te leggen* als byvoorbeéld lol /ilvere inktkokers, zilvere kandelaars mei liaar sninler en een kleine ïilvere sehel. welke saeken men meesl in alle vergaderplaatsen vind, die zelfs beneden de onse syn;

«. nu sal men ook al weder dienen agt te geven op de insamclitlgrn deser boelens. die alle niaenden dienen Ie ge- schieden en door den koste* te werden opgchaell, aan den preses dier maanl sullen werden overgegeven, die • 1 ■ t geit in een daarin.' Ie niakene kist sal leggen, welkers sleutel met hel presidium sal nwileeren, mider aanlrkeninge in hel arte- boek, wat de hoetens \der maand en onder yders presidium hebben op-ebrai:l.

A. Van veel gewigt sal het ook wesen sorgc te dragen, dal geen kerkelyke papieren mogen werden te soek gehragl, ten welken fine meu ook al van oude tydeu zeer goede en pressselyke wetten ges teil vind; dog vermits men alles genoegsaem in hel wilt siel loopen en dus de welmeynende leeden met den Kpislolarum scriba niet weynig in verlcgend- heyt. ja buyten slaal gehragl om het nodige Ie hesorgen, so sal hel almede van nooden syn daarin te voorsieu, dal geene papieren van den kerkenraad mogen Ie soek raeken, en dus de geheymeu dcssclls bekenl werden, aanlopende dit tegens de daartoe gemaekle artens, 26 January 1 G ♦ 7» . 22 Maart 1649.

Hel is van ouds her alloos een gebruyk geweest, dal, wan- neer een permanent lid der vergaderinge een boek of papier uyl de kerke kas begeerde, daartoe «len sleutel van dm Hpis- tolarum scriba, die deselve alleen is toevertrouwt, moest ver-

1737. A. VALCKENIER.

421

Boeken endè, iets daerayl genomen hflbftsade, fa desselvs ptaata daarvan een eygenhandigh geleken t briefje leggen, toldal hy daeruyt gennmene weder gehragl liadde, 10 Octol»cr 1704.

B. Dog om secuurder le gaan, so voor de vergaderinge, als vo.m' den Epistolarum scriba, sonde hel nirl onvoegsaeiu syn, dal den scriba Epistolarum, wanneer eenig lid der vergade- ringe d'cen ofl d'ander hoek of papier requirecrde, dal syn Eerw. den sleutel der kerke kas aan niemanl overgaf, maar allyd selfs present was, wanneer iels gevorderl wierd, le meer, omdat de geheele kas mei al hel daarin heslotene voor syn Eerw. reeckeningc loopt, als deselve Ier presentie der daartoe gecommitteerde lecden, preses, scriba ende voorzittende ouder- ling, onder dcrsclvcr mede ban! leekeninge hebbende ontfangcn. en in diervoegen ook op syn geëxpireerde lyd deselve verpligt is over le geven, den 10rn July 1084: dit, se, in diervoegen desen jaere niet behandelt sy. sal nog moeten geschieden:

a. ten aanbelang der papieren, die aende leeden ter lectuure werden rondgesonden, is ook al van oude lyden in gebruyk geweest, dat deselve acnden koster wierden ter hand gestclt, mn dese|\e in onfar aenden anderen rolgeqde lecden over legeven, 7 Juny 1694, 12 November 1696, opdal, wanneer den preses of den Epistolarum Mgfl* een derscKer béboéigl hadden of deselve waren lOIld geweest, het sonde weten, mn na vereyx h van saeken daer omtrenl te handelen, heisy oiuze tegebruy- ken of te doen sccuureren, om nimmer in verlegentheyt te geraken.

b. in voorgaande Lyden was hel in gebruyk, dal, wanneer iemand der leeden een papier ter lectuure ordentelyk hadde ontfangen en hetselve hy hem soek raekle, dat gemulcleert wierd met nimmermeer preses of scriba te mogen wesen of eeflige lectuuren van kerkelyke papieren, hetsy vande ka> of ,hi de rond te sendeue, te Kobben, wa n l \ wy thans nog voegen een boele van vyfent winti g rd\ welk eerste lid alleen plaats grypl. aN dolo malo geschiet.

42:!

1737. A. VALCKENIER

En wyl men hesig is om vervallenc zaken, zooveel mogelyk is, te redrcssecrcn, sal hel van veel nul wosen. ja WUB van 4è hoogste noodsakelykheyt, dal tic gecopieerde: 1° doopboeken werden gn-ollationccrt en getekend, opdat men int vervolg van lyd op drselve staal kan maken;

2° almede sal het van geen minder nul weven, dat het repertorium, welk so veele jaaren \ersuymt is aan te vullen, ihaus mag werden gesupplecrt; en wanneer ieder der leeraren macr een paar jaren voor syne rcecq. neemt, sal het schielyk wem vol- voert.

a. Edog misschien sal iemand opperen, dal wy niaer uyl syn om onse vergaderingen te \erswaeren. welke positie aanstonds van veils komt te vervallen:

h. wanneer wy aan haar Kerw. Ier \erligiingr onver hyeen- fotfiSt \«»ni -dragen, ofte het niet veel ter verligtinge der- selve sonde kunnen streckeii, dat preses, scriba en voor- zittende ouderling tweemalen des maands quamen te vaceren om de actens van adopiicn na te gaan, aen te nemen of na vereysch van saeken af te weysen, eu daar van alle maanden aan d' Eerw. vergaderingc rapport te doen, synde dit voorstel den 4™ Maart 1726 tot pen compleete vergaderinge uytgestelt, welke nu genoegsaem hebbende, daer over met vrugt kan werden gehandelt.

Edog wyl ondersclieydene saeken van belang in de actens van adoptie dienen te werden g' observeert, so ten opsigle dor adnpianleii, als der g' adopteerdens, 1° ten npsigte der adoptauli-u en getuygen :

a. moeten of behooren ledematen te syn ;

h. siiuielvk van leven en goede wandel;

r. in slaat om haere beloften te volvoeren. 17> Kehriiary 1722, waarvan de revolulim lelkens aan d'provov sal ter hand gestel! werden;

</. alle aden van adoplien van niel genoeg bekende of verdagte personen, die Heydense of in oniuglil geboorne

1737. A. VALCKENIER.

425

kinderen om haer eygc voordeel soo ligt macr komen Ie adopleereu. volgens voorgaende resolutie le verwerpen ; i wanneer diamuen den doop voor d'eeu of d'ander kind w[ bel armenhui, 'tey sb bayte raderoef idoptantWi

\ersoeken, moi't per exlrarl van haar resolulien geschie- den. 23 April 1724. en da! in vergaderinge. volgens gebruyk. 2°. ten opsigte der g 'adopteerde:

a. over deselve sal niemand staan, tensy die van onse religie en van goed leven syn, 10 Augustus 1648;

I'. mogen daer overstaen tot getuygen, die Luthcrianen of Anninianen syn. 4 Fehruan 1092 en 28 November 17 1 2 :

c. maar \ooral niet dicgecne, die van geen goed leven syn, 10 Augustus 1648, 22 September 1655, of genoegsaem opsprakelyk;

d. en vooral sal men dienen te lel h u. $a\ geen ongodsdienstige of die in concubinalie leeven, tot getuygen over die g'adopteerde kinderen mogen staan, wyl somtyds selfs haer eygene kinderen syn, Ier welkers navorscbiuge met allen ernst de meesters dienen te werden aangespoorl;

e. het ware te wenscben, dat aen die gewone passagievan gemelde kind van nu af aan vry te sullen houden, altoos voldaen wierd, maar schoon deselve in de acte van adoptien slaat ofte niet, is om 'leeven, wyl die acten geen \t- dom geeft, 23 February 1722, weshalven men al over veelc jaaren gebesoigneert heeft om daer een middel Op le vinden, om sulke g'adopleerden haaien beloofden vrydom te doen gem. i. n. waarvan tot nog toe niets gekomen is, 24

nvember 1698, dog om hierin te voorsicn en de daer uytspruytende ongeregcldheeden voor te komen, sonde het niet ondienstig wescn een request aan dehoogcove- righeyt te presenleeren, met versoek, dat de adoptanlen g^njungeerl wierd. etfeorau eenen vrybrïef teor lieerei

Srheepeneii Ie versorgen. <»m dus de g'adnptecrdens Ie

secureren

Dit is 't gecne wy oonhrlen DOdig i«- wesen, te moeten

1737. A. VALCKENIER.

werden gcstatuccrt en gerenovecrt tot luysler ea gemack onser vergaderingen en persoonea, om dus de arke des Beeren niet eenparige schouderen en een sonderling vergenoe- gen met den audcrcn luyslcrryk te helpen dragen.

12 December. Verbod tegen Int bekend stellen van den naam van den lïskmtl in < Tititineele rollen en vonnissen.

De reden hiervoor was, vermits densclven daaromtrent • parthy is en uyt dien hoofde znlx voor de onkundige «aanslolelyk voorkomt."

12 December. BepatinQ, dat & naar Nederland op te

zenden soldij-rekeningen van de leden en Seeretaris- sen der lluoge /legering, van de leden van den Hand van justitie en VOfl alle «verdere, hoogc gequaHfieeerdcns" niel zanden behoeven nnaeüen te warden door den Advocaat- fiscaal.

Hecren XVIIn'n hadden dit nazien gelast, maar de Indische Regering zag daarin ecne verkleining van hare waardig- heid.

Zij liet daarom, onder nadere goedkeuring, de «censure »of examinatie" der op te zenden soldij-rekeningen beginnen bij »den oudsten der militaire eapitains lot op de minste »van 's Compagnies dienaren incluys."

12 December. Loei op de buiten-kantoren *geen alles- •taliën, declaratoiren of rééponriven, welke door getuygen •tegen beschuldigde personen of éenige ctiminede zoek (wal naam die ook mag hebben) worden verleend, wOOyt buyleu een recolleuicnt ander eede te laten/'

Op Anibon bad de l'aad van juslilic eenige personen veroordeeld, die niet in de gelegenheid waren gesteld zich Ie verdedigen, zelfs niet wisten, dal zij aangeklaagd waren.

1737, 1738. A. VALCKENIER

12 Divnnber. Last op de huiten-kantoren alle plaatselijke ' plukatcn, billelten, enz. woordelijk te inserercn in de

reêotutierit waarbij deze slakken werden vastgesteld.

Zulks was >aloiniue in India gebruykclyk, volgens iToude ■ordre."

15 December. Last op de buiten-kantoren alle zodanige tpersuonen. dewelke op de opperhoofd yen en mindere residentien gemployecrt werden voor sec reet e zaken, en »o(>k de geene, welke nestelt of gegualificeert zyn tot diet passecren van notariale instrumenten, behoorlyk

•te doen Veedigen"

$i December, intrekking van het bepaalde op 28 Deeember 172S nopens de betaling van pacht penningen door den pachter van de topbanen.

In de loeninaliirr. < .<l unih'iise tyden" meende de Regering «cniijc wrligtiiig aan dien pachter te moeien verzekeren.

Hij zou voortaan zijne pacht-penningen betalen, evenals alle andere pachters.

? December. Verpachting van de -generale en gemeene inkomsten run de stad Batavia voor het jaar 1738.

1 1 l'Vbruarij. Itepalim^ dal ( ".nmpaynie 'é dienaren, dim l noeh indirect, :ieh met pagt of rrnige andere burgerlijke zaken" mógkm inlaten,

15 Februari j. Verbod voor de buiten-kantoren tegen bel verwijzen in schrifturen naar mondelinge berigten, door -ijetnedees" diei \miien-kautoren aan de llooge RegeiiHQ bij leruglomst te lluluviu male t6 deelen.

«6

1738. A VALCKENIER.

Alles, wat «noodwendig" was, moesl in brieven of resolut fcBD si hriflelijk behandeld worden.

21 Februari). Ilcpaling, da! Mnoren. bij desertie, met een laarsing oj andere, zodanige, domestigue t omwtic" morsten gestraft en daarna vrijgelaten worden.

He Raad van justitie Ie Padang had dergelijke deserleurs l< vemiisd volgens de bepalingen, vastgesteld \oor Europee ÜM descrleins. maar dc Hooge Regering verklaarde, dat die bepalingen ni<'t op hen toepasselijk waren.

•Om reedenen men geene derselve tot Comp*. dienst zoude • kunnen magtig werden", waren bun die bepalingen nooit voorgehouden. Zij werden aangenomen «zonder cenig ander «beding dan binnen den lyd van drie jaren weder na haar "land te ratten mogen relourneereti."

i Maart. Vergunning aan de pachters Ininm /"/«■///■// voor dc hel/1 in grove geldspetien" en voor de ander helft in page/neut" te voldoen.

Dueaton's waren zoo sebaarscb geworden, dat zij 6 en meer stuivers opgeld deden, hetgeen aan de parhlers. die in ducatons en ropijen hunne paehlm iikh-Mui heialen, groote scbade berokkende en aan de Compagnie geen voordeel be- zorgde.

i Maart. Vergunning aan de brood-bakkers hel uraan, hetgeen :ij van de Compagnie kochten, voor dc helft • in grove gcldsjn'ticn" en rota de andere helft in

•payemènt" U voldoen.

De Regering boople daardoor hel payeimnl onder de Miigescctcncn wat te verdunnen en daar tegens de duealons °en ropyen meerder in de wandeling te doen geraken."

1738. A. VALCKENIER.

427

18 Maart. Voorschriften nopem wissels.

Ifeeren \viln n bepaalden icr zake: 1° «dat de gecne, die gelden willen rcmitleeren, als de wil «hebbende om de repat rie< «ren. haar OQè&T ren pocnaliteyt -van in pet. zullen moeten terbinden dal hinnen scekere

• tyd te zullen doen, — dewyl anders", geven Heeren \llnn als reilei) <«p, »dic WÜ oneyndig zou kunnen «worden gcöxtendeerd en onsc ordrc illusoir gemaakt;

ï° «dat die gelden remittecren, als zynde zoo veel schuldig «aan iemand in INYederland. de eausa debili of regtmalig- nlicyt van dien alvoorens zullen moeten aantoonen en dat ■ de schuld niet is spruylende uyt verboodeu handel;

5° (hij. dié remittecren onder pretext van alimentatie, het

• zoodanig zullen moeten doen, dal het na alimentatie igelykl en niet tot importante sommen."

21 April. Vernieuwde afkond'ujintj run hel plakaat van

I.') Meij 28 Jnlij 1698 betreffende de operdragt van vaste goeder en.

Aangezien de Landmeter binnen den termijn \an 1 a D maanden niet kon opmeten al de vaste goederen, «welke •verkogt, getegfrteeri of op eenige andere wyze vcralienecrt, ■dog waar\au <le hdinorlyke opdraglen niet gepa^seert waren", verlengde de Regering den t '"' .lulij 1738 dien termijn met drie maanden en den 21«,<n Qeftober daaraanvolgende Mg eens met zes maanden.

In April 17~>9 verzochten Schepenen wederom eene ver- lenging van zes maanden en verkregen te gclijker tijd op nieuw de vergunning tot het beffen eener belasting ad

\ maand huishuur van de huizen in de stad Batavia en iu

de ittider voorstad -tot suppletie vaü het mancqueereaoe •ter belalinge voor hel schoenmaken der vuylnisbaeken en

"andere stads onkosten. n

In Ocloher 1750 kregen Schepenen nogmaals eene ver- lenging van den termijn voor zes maanden

#2S

1738. A VALCKENIER.

22 April, Bepaling, dat fllfe c.hiuc:en. die mcceêsivé *°f «//iitT [Zto/f/wVi] aangekomen en lol nog

*van het nodige bewys der perimme onvocrsient mitfr

gaders dus op eene onwettige wijze alhier verbleeven *zyn en, alhier willende verblijven, binnen den tyd tM drie maanden - en na desen de verdeer aankomende

al ten eersten na het arrivenwnl der jonken — /////' «zullen hebben aan te (je ven ter erlanging der voors.

licentie briefjes daar den eersten Secretaris der Uooge -liegering en ter ordonnantie eau deze! re leegens zo- ndanige betaling van 2 nK, als daar op mor/naals -gesteld is, zonder dat, wie van haar hel ook zoude

mogen zgn, zig zal mogen bedienen van een anders pof een overleedens briefje, op poene, dat dm geene,

die na verstek van de vnnrs, licpaaldc maanden en

het vertrek der jonken zonder licentie briefje be*

•vonden werd, na den teneur van lot plee, , mi van

20 Mag HüK) en hel op fundament van dien gar- «resteerde op d<'u .7'" Aug. 1720 zonder conniventie zal (/etnrrigecrl en behandelt werden"

Sleclils een zeer klein aantal Chinesche nieuwelingen Iia«l voldaan wa het ibergeHlirevene <•)» \i Junij it.'G, daarin geholpen >(loor de baalsngt en conniventie iet QMQStQ olli- •cieren van die natie."

Batavia was dientengevolge weder »vol onbekende ingese-

• tenen en het land mei ongepermitteerde >wer\ers en quaad- •doenders \er\nlt." Onk hragl de pacht van het hoofdgeld der Chinezen «consideraher minder op.

Knkele leden van de ||ooi:e Be^erini: warm van oordeel, dat de *aailgroey" van i\e (ihinezen te Batavia »in desen tyd «van die sori:elykhe\ I niet kan toerekent weiden als wel

• eerlyds, wanneer inen daar leegens steld de sware >|erf|e. «die zeedert eenige jaren (Mier alle soort van menseden BB »»in>onderheyt dese natie alhier vernomen is."

1738. A. VALCKENIÉR.

4^

Andere leden maakten In-zwaar tegen tien prijs der lieentie- brieQes, wélken zij mm den schralen t ytl** te hoog vonden, maar hierlegcn werd aangevoerd, dal »genoegsaam" luikend wasj koe nieuwelingen, zonder betaling van 10 rd1., van hunne naehoda's geene vergunning kregen om Ie Batavia le Wijven.

Wegens de »fooitorien", door Chine$che officiëren nel betrekking Lol nieuwelingen gepleegd durfde dé Regering

deze aangelegenheid niel meer alleen ;ian hen «gedefereerl" Ie hilen. Ten slotte gelastte zij daarom, zoowel die olli- Cieren, als de oflirieren \an jnslilie «alle en een jgelyk dier •natie hy puhlie<pie hekken slag van deze dispositie kennisje • te geven en legen «Ie eonlravenleurs Ie proeedeeren na rigeur •van •( gem. plarcaat, milsgaders <>nk EOrge le dragen, dal -alle de zeedert den ja re 1729 alhier huylen sehrifielyke 'permissie \erhleevone fJiiueesen haar hiunen defl \n<irin. i\d «en jen VOOT& eynde komen aan le geeven ten huyse van ■den pagler van t hoofdt- ofle z«» gen, eondé-geld der tlhi- «neeven en aan den geenen. die aldaar daartoe zal werden •gesteld, op le geeven, waarmede z' haar komen te erneeren. "ten tine de geene, welke voor den handel of andersints roor ■dese enlonie van eenig nut zyn, g 'admitteert en d'onimtle •afgewesen, mitsgaders na China terug kunnen gesonden •werden volgens de \nrige gehruyken."

2i Junij. Lasl op de huilen-kantoren in dood ^ron nissen te laten invloeijen de woorden: *op d'approbalie d&et nltegeermgJ4

Zonder roorilènnti OU goedkeuring \an de Hooge Itegering ino-len dergelijke \nnnissen niet ten uitvoer worden gelegd.

2i Junij. AtihslrHinij run llesidenl in de Lom-

pongsche Districten ,

Dit nieuwe huiten-kantoor zoude ondergeschikt zijn aan Bantam*

430

1738. A. VALCKEN1ER.

Aan den Resident werden toegevoegd: een BCIlba, Bed sergeant, 2 korporaals, Si soldalen, een tamlM.fr, een onder- meester (chirurgijn), een constabels-maal en 2 lwsschieters.

27 Juiiij. BékwufauMiu/i <l<n Diakenen ope$dyk veft amtwoordhig tonden doen hunner geüie <>rer het jaat 1737.

10 Julij. Itehendmakiiuj als iHtren van lluiten-retienlen run hel Lazarushuis.

°2l> Julij. Ilepaliwj, dal de Chinesehe offnieren te Ha- iavia zouden moeien Ih>v*j hlijren voor de Ckitiescke kiwjwrs van aftjelefjde, (iompafinirs vaartuigen.

Hel eenige motief voor deze Willekeurige bepaling was, ■lal de (Ihinesehe ollieieren hij den verkoop van zoodanige vaartuigen steeds tegenwoordig rn dientengevolge in staal waren na te gaan, welke kooperfl VOO* de betaling s<m* u n r »en suflïeanl zyn of niet."

29 Julij. UepaliiH}, dat de ())ilvaut}er-t}euerual Mfg was voor zijnen kassier*

7y\ .lulij. Intrekking mei ultimo Auguelué 1738 der

zijde-kuituur van (Unnpaijnies wetje.

Hij missive van 17 Septeoiber itöt hadden ihvren \vilncn

magliging \erleend lot dezen niaalregel.

Liel'hehhers ter overname dier kuituur werden hij billet uitgenoodigd lol liet huren of knopen van de huizen, erven, heeslen, gereedschappen, enz., voor die kuituur heuoodigd. ten welken einde zij zich tol hel (lo||«»gie van Heemraden moesten wenden.

De Regiering was legen pnbtieken verkoop dier huizen, enz.,

omdat "de vaste goederen /.<■ merkelyk in prys gedaald" waren.

1738. A. VALCKENIER.

-~2 Augustus. Hepaling, dal de »owpNHHiti6 *>/ rejeetie' van testamenten van Compaytiie's dienaren in Itarfe van justitie morst yesehieden.

Tv Sorrali' lüitl mm ilt-rgelijkr h-slaincnltMi »ltT resumtie •en approbatie" in polilieken Kaïle roorgebnigt, welke han- «iHwijze ili' Rooge Regering «oneygen" vond.

2G A iiiTiist us. Hepaliny, dat bij proeessen wegens schul- den notariële obtigaUen prefetent waven vaar andere,

j)evsoneele schulden.

Drie bepaling wenl l'i'Hmiiii'II wnler na«lere gneilkenring van Heeren W il"", aangezien ilezen limlilen gelasl «lil •pre- sente gebrayk en maniere van procedeeren^ almum»* in de$B

»geu« -hu", al' Ie srliaflen.

±) Augustus. Last om het plakaat van ^5 Mei 1755, Iwlrejfende de vevhooyiny der waarde van pasmunt, alomme le laten slandyrypen en alwaar hel noq niet in I reyne is, na vermogen en donv alle pvacticabele middelen meede in te voeren.'*

\l September. Intrekking van het vevbod tegen het ver- leunen van hulp (tan Zweedsehe en Deensehe schepen, uityevuavdiyd den i, M Maait

Een exemplaar \an den geheimen lastbrief, bevallende kei

bovenbedoelde n erbod , was in banden van de Zweedsehe Re- gering geraak!, welke daarover haar beklag iüdicmlfl bij de Staten Generaal, die t « r zake Heeren XVIIn,n liooi-den.

I)«ze laalsim. in lu i naanw gebragl, gebruikten allerlei uihlugteii om /irh Ir \ miniem.

Zoo Blond I». v. in hel bewusle exemplaar, dal hel \ erbod

434

1738. A. VALCKENIER.

uitgevaardigd zoude zijn ingevolge van een blief VBO lhvivn \VIIr: n aan de Indische Regering, gedagteekend 4 Maar i 17r>:>. en nu \rrzekerden Herren \VIInn, dal zij op dien daluui geen lirief naar Indtè verzonden hadden. Zulks was waar, doefa in hel bewust exemplaar was de dalum fotitiéf fage-

\ H IJ . in platte \ ui ♦ Maart 1 7 r» r» moest er gestaan hebben

4 Maarl 1751

Ileeren \YIIn:i erkenden, dal »de r|ir«>sinf \an den last- hrief wel - wal migelimileerf ' waren, maar leeh seherien deze

• meer aanstM..ielyk'\ dan zij in werkelijkheid waren. Men had ongelijk "deese ordre Ie willen uitstrekken lot snaken.

• die de meiisrliely kheid niel zoude loelaalen, als hy voorbeeld, -dal aU Ben schip gesien wind in hoogen nood. men hel pselve. doenlyk zyndc. niel sonde willen assistceren."

tatusechea hadden diezelfde Beeren \Mln,M in 1 7 - aan

de Indische Itegering gelast »hy geenderhande voorval" Zweed- sche en Deensehe schepen Ie helpen.

Zij vonden echler nu raadzamer den béttUSfeU la>t in te hekken, hetgeen de Indische Itegering den O1' September

1 738 bewerkstelligde.

10 September Wijziging non iê premie mor hei wr* ren achter Ierland en Schotland om.

Zie bij 6 n Maart 1Ü80 (deel III, bladz. 39).

In plaats van hetgeen \ roe-er bij het vertrek van . Ik retourschip werd voorgelezen en aangeplakt, moest, inge- volge order van Ileeren XVIIn,n. het navolgende gesteld worden :

• Voor 'l vaeren agler Yr- en Schotland om, U\ aldien de •ordres nvt 't vaderland, die aan «Ie (laab werden gegeven, daar toe leggen, zal een iegelyk Compagnies dienaar tot een

• premie in'l vaderland onlfaiigen Iwee maanden gagie: maar

• niet. wanneer volgen- die ordres hel üanaal moeten door-

ikomen."

A. VALCKENIER.

4.1 )

10 Septembef. Verbod voor Compagnies dienaren, :onder goedvinden run lieren \VIIn,n, iets aan de Compagnie te leveren of te verkoopen, hetzij vast of los goed.

Dii vertol is Afkomstig rao Beeren XVHnrn.

10 Srplrmber. Ilepaling, dttt sleehts in de uiterste nood- zakelijkheid militairen linnen hun verbonden tijd naar \ed.erland mogten winden verlost"

Aan iJo/.f' bepaling hrclillrn llmvn XVIIMn /onveil waarde, dat ttj «li»* driemalen herbaalden (missive*) van 10 September 17.18, 8 April 1740 en 21 April 1742).

\) September. UtUchrijving van een boete-, dank-, vas* ten- en Imle-dag. wegens hel uttnstuunde vertrek eener retour-vloot.

September. Vernieuwde afkondiging van de plakuten betreffende de »thuysvuerdersy\ alsmede van de voov- sehriften van 13 Oetober 1732, nopens het medenemen van thee. en die run li Maart 1757 noj>ens het ver- voeren van dueatons, enz.

3 Oetober. Bepaling, dut de prijs voor zijde, aan de Campagtlie te leveren, vastgesteld bij de residutie run 5 December 1731, gehandhaafd bleef

17 NuwihbiT. yiagliging <>p de Indisehe llegering dueu- lons, »soo veel de lugden ntaer s(tuden willen tellen, op •wissel nuer Xederlnnd te mogen aennemen tot 7t2 «stugvers hel stuek, :<mder eenieh opgeldl."

i December. Ilepaling, dat voor de inwisseling van oude tegen nieuwe duentous. <>in 60 verre die op wissel werden getelt". "1 pet. bet au ld zoude moeten worden.

434

1738. A. VALCKENIEtf.

Van die 2 pet. kreeg de kassier !/8 rijksdaalder en was de resl voor «le Compagnie «tot tegemoetkoming ^;ul de srh.nl**. «dewelke die oude munt l»y verseiiding na Hengale, Siam oll «elders ter versmelting komt te geven; en ook omme daaf «•door, soveel mogelyk, de oude uyt de weereld en de nieuwe «onder de gemeente te doen rouleeren."

De kassier verbeurde 13 pel., indien hij «contrarie" handelde.

5 December. Last om de kaffy-boomeHi zoowd Ifèr ter sleale. als in de Jaeeatrase boven- en Preantjer-landen »mct die van (lheribon\ tot op de helft uit tr roeijen. — llekendmakimj aan de eo/fy leveranciers " : I dal de Keijerintj niet weer hof] ij zonde aannemen dan de helft van de in I73S tjelererde hn/Jij: VJ dat, bij voort- durimj van hel toenmaals heersehende ijeld-ijehrek, de koffij door haar betaald zonde muilen, mor de helft niet eontauten en voor de andere hel/I mei ohl'ujatiën, rentende \ '/2 ju t. 'sjaars.

De llegtM'ing was «nvrrkropt" met kollïj, eene whaar, welke, "iiin dies slegt rendemenl in Nederland. h\ vervul^ mn^rlvk «lot grote parlhyen niet meer staat gevordert te werden."

Zij had in 17.18 gekregen 4,081,062 iC kotVij, In wijl het restant van vroegere jaren bedroeg 15,256,8807a S.

Met een «ruymen driejarigen voorraad" was zij voorzien.

lü Ueeember. Heijelimjen nopens de kornjnu/nien /ten- nisten van het kasteel en van de stad llatuvia.

De orde en discipline Helen bij deze schutters hijna alles Ie wensehen over.

Vele pennisten wisten niet eens, tot welke van de twee kompagntén zij behoorden, en bij gelegenheid fan het over* brengen van het vaandel, van begrafenissen, enz. gingen ettelijke pennisten zoo verre van «de Commando «Ier opper- ^officieren openbaartyk te bespotten, onder nytting randi verse,

1738 A. VALCKENIER.

"nhola melyke woorden, die om der sel\er \u\lheyt alhier •niel gevoeglyk kunnen wérden Ier needer gesteld:"

\ « I wiis »al van ouds" eene Iwete van 21> rijksdaalders Vastgesteld «voor de geene, die in haren pligl inogten komen •te man(|uecren olie de rommaiido niel ohserveeren, dog «lat nleseive (immers voor zo verre by de papieren der beyde

corapagnien kan werden nagegaan) niet is gevordert. maar "sul\ geworden lol een sleur ol' gewoon Ie zonder ellect."

lol legengang van al deze onbehoorlijkheden heslool een gecombineerde krijgsraad van de lieide kompagnien op 13 Si'plnnher 1 77»JS, onder nadere goedkeuriiii* van de Hooge Regering :

1 ' dal. e\enals vmc-iT. iwee boekdrukkers van hel kasteel de hel rekking van «capilain des armes" zouden waarnemen in tien laalsleu lijd had men zich heholpen mei -wapen- nkamersgasleii, veellyls al ruym zo grol' van hegrip, als

• van ambagt"), die mei behulp eener hun daartoe ter hand geslelde »rolle" maandelijks »nl' des niet doenlyk, om

• de drie maanden te minsten", moesten •inlormeereii. niel

• alleen na de geeue, die overleeden of verlrocken, maar o(»k die op nieuw aangekomen" waren en »daervau per-

• iinente notitie houden mitsgaders deselve owrgeeven aan •de vaanjonkers, die daarvan als dan communicatie" moesten doen aan de kapiteins :

2° dal. hehalve de personen, hedoeld hij de resolutie der llooge Regering van 15 Junij 1732, van sehutterlijke diensten vrijgesleld zouden zijn kooplieden en dienaren der Compagnie, die »rael afgeschreven of met stilstand

• van gagic" te Batavia aanwezig waren, mede »tol koop* »• lieden inelusive, in zo verre geen officieren zyn of de »noodzakelykhe\ i dat anders mogle komen te vereysschen" men vond oneigenaardig »hel oplrecken van een koopman als rotsgesel onder commando van een omlercoopman, •boekhouder ol' adsislenl als zeriieanl" ;

v dat, |n-hal\e de hoofd- en mindere officieren, de kompagniën zouden hestaan

43G

1738. A V/LCKENIER.

</. «lie van het kasteel uil 188 • rolsgrsellrn", l. w. : 58 onder-kooplieden, 1G ordinaire klerken, 18 boekhouders, 7 extra-ordinaire klerken, 40 adsislmlen, 1 7 jong-adsistrulcu. 52 provisioneele adsislruirn j h. die van de slad uil 187 rnlsi^sHlnr, QftgetMieg even- eens verdeeld als voren

v behouden kleefde m b tte van 2;» rijksdaalder-

5° dal «in ras van o|i|iosilie l l by onwilli^lirx I van betaling" de krijgsraad van elke kompagnic zich t • » l d<* llooge Rc- gering kon wenden -Ier erlangin^ van mainlien, wanneer •fceslolen wierdc de boete uyt (>>mp* eassa le laten al- «geeven, len laste der reeeq. van die daar in mogjk • wi « >. n •gecoiidenineerl" : 6° dal aan de krijgsraden overgelaten bleef »by disobcdienl •allronten of injurieu lemens d'oflirieren, dan wel andere arrogante gedoeniens der rotsgesellen. na gettioede te «disponeercn. 'I zy tot rondemnalie in «vue mindere, dan ■wel in de voors. volle amcndc. nadat de begane la ut en • van gewfigl sullen werden bevonden, ten ware deselve «van meerder aangelegen tbeyt en van padeèlige gevolgen

«inoglen worden geoordcelt. wanneer zul\ ah Ie Bifl

■den heere Gouverneur Generaal ot dese redering sal «moeten werden ter krnnisse yehragl, 0OIW daar op «sodanig le kunnen disponeeren. als men sal bevinden »te liehooren."

22 December. Vernieuwde afkondiging van ///•/ pUÜUUÜ van 28 December 1729 lege* hel inakvn, va:, van vuurwerk.

25 December. llvjHiling. dat jaarlijks, (en voordeelt ran hei CoOeaie van llrcninulcn. verpacht zoudê worden

A. VALCKENIER.

ai

het regl tot het heffen van htl op eene kort te voren fjmaakie brug -aan d%ovevzgde van de bnitenjMsl

De tol werd bepaald:

vnor ren \oelganger. \rijman of slaal op '/., stuiver*

» » ruiter of «iemand mei een paart? ■ 2 stuivers

• » tcbaise" mei 2 wielen » 3 •

• » wagen met 4 wielen en 2 paar-

den, vol of ledig » 6 »

» buffel of koebeest * 2 •

• 0 buffel-kar, die ccbtcr niet verder

•als beseyden de Cbiueese tempel

• sonde mogen afryden" » 6 »

• » vaartuig, «daar de valbrug voor

• moei werden opgehaall" » 3 •

Oe opbrengst van de pacht moest voornamelijk gebruikt warden lol onderhoud, zoowel van de brug me! hel daarbij behooreude hek en tolhuis, als van den wtig, \oornanienllyk töë aan d'ooslkant" tol aan Tandjoeng-prioek.

Zij, «ür bi) hei plakaat fan December 1 720 vnjge>iri.i

Warén van teotlanige betaling", moglen ook deze brug zonder 1,1 betalen passeren.

25 December. Vernieuwing van de plakaten van 50 De- cember I7(ii en 28 December 1720, ml betreft de belasting op rijtuigen.- Itepaling, dat het verharen van rijtuigen niet meer zonde worden toegelaten dan

aan die, welke alle jaren den imjwst van vier huur- • ftvff/tvj*1 komen te betalen, mits dat deselre die en olie -andere, welke ztj boven dal getal ten dien egude *nwencn te gehruyken, nevens de ehaiscn, alvorenê in

den thuya van lorren Heemraden moeten brengen om

oldaar met het wapen van dat dollet/ie gebrand en

dos kenbaar gemankt te werden.'*

158

1738, 1739. A. VALCKENIER

Wagens en andere rijtuigen waren li» Batavia •excessief' in aantal toegenomen; en >><>|) diverse hedekte en migeper-

•müieenle wysen* hadden 'sommige baatsaohtige.meiiscbeii*1 mei hunm: rijtuigen »frauduleiislyk »'\n>sen en hedriegerycn •gcplecgt."

Tol tegengang hiervan en «van l»;il«l«nli «n hronddron-

kend-lieeden van een parlhy oiigehniiclen volk" nam de le- gering bovenstaanden maatregel.

? Deeeinher. Verpachting van de «generale en gemcene iiiktunstrit" nut <l< stad lïahiria voor het JOOT

15 Jamiarij. BepnHngM dal ider oomptoir91 van de

Oè /. ContjHhjnir ui Imhr' n/n üUQen lasten" moest

dragen.

15 Janiiarij. Bepaiingi &j dckeepfroverheden den eed van purgc voor den Raad van justitie moesten af-

leggen.

Zulks was »dc gehruykclyklHMil/'

27 Jamiarij. Rcpaling, dal de <Ca/]ers 0/ dienaren van *het geregt'\ locgwoegd aan i$H Adm, aal-/israal óf Water-fiscaal, te regt stonden morden Raad van justitie en die run den Railluw of Landdrost voor hel (lollegie van Sehepenen.

Een hevige strijd was tussehen beide regthanken ontstaan^ omdat hel trilogie van Schepenen een kaffer WW dm Adv ocaat- fiscaal, Mr A. Bergsma, had gevonnisd

De Regering vermaande MJ deze gelegenheid de regtbaukeii

1739. A VALCKENIER

►haar in hel vervolg preciscr of wal heter na de conventie •van 1 December 1728 le reguleren."

.">() Jamiarij. Itepalimj, dat >by den afseheep der aan-

ijvhnujd werdende dranken, haar altoos een der Dis- •pensiers met de twee schippers, welke <jemeenlt/k mede

in 'I provisie mmjnazyn (jexvmmitteerd zijn, binnen «boort der ontlost werdende sehepen zullen nuwlen laten • vinden en de vaet-werken visiteren, of deselve wel

(/<VM/////7/n//,v// ;;/// <>/ niet. mitsgaders daar van ken-

nisse fje ven

Üe (legering zag hierin een middel lol tegengang van •schcluisluekeu en spolic."

20 l*Yhruarij. Ampliatie van het retjlemenl voor de «altjemecnc tafel" faunen hel kasteel llatavia.

U|» 3 November 1640 was een dergelijk reglement vast- gesteld* hetgteD in 1692 schijnt vernieuwd le zijn. Veranderde tijdsomstandigheden hadden zulks »in 't geheel buylen de go- • wonnh " dom -enken, len gevolge waarvan dal reglement ni< i meer werd locgepasl en de peunisten »zedert een geruymen »tyd een ongelK)iiden leven'* leidden.

De Regering stelde daarom iir 1759 hel navolgende reglement vast:

/Uk peflDistdn die hacren vasten dienst binnen hel Gastod hebben ed aan de gemcene talel te kost gaen. sullen si^ hebben ta regoleeren na de volgende ordréi te weten:

Wanneer hel leken gedaan werd mn tl komen eelen, sullen de gasten sonder uytstel haar handen wasschen en komen aen- sitlen, ider na svn mialileyi en, onder die gelykc qualileyt kebbeo, de geene voor aan. die langst tafelgasten gevvecsl syn.

Wanneer hel gebed voor éff na den eetcn gedaen word, sal een ider sig slil en aendaglig houden, op de ltoele van ^en a->le reaal.

140

1739. A. VALCKENIER.

Die gedunrendc de maalt yl eenig geroep, geschreeuw' olie Onbeschoft getier maakt, sal gelyke hoe Ie vcrlM iirrii.

In hel eeteO Bal goschiklheyl BO modeslic gebruykl werden, sonder «Ir spyse mei ongemaniertheyl te schenden ofte «lal \onr een ander siaai, onhcusselyk na sLr te Ireckeiij mede ofi gelykc peene.

Nicmant sal over de spyse off hel schallen mei off tegen tien schaftmeester eenige rnsie ofle woorden mogen maken, veel min de spyse Ier aarde sim ten olie andersins mish.uiilelen. maar wanneer op het een ofte. ander iets Ie seggen valt, soo

sal een yder het selve de respeciive opperhoofden mogen bekent maken, om door ordre van tien heere directeur generaal daerin vooisien te werden.

Niemanl sal des nagts emig geroep <>1T geraas en getier mogen maken, maer sal een yder sig stil moelcu houden. «»p arhitrale correctie; en lol voorkomingc van hrantl sal niemanl M de gemeene slaapplaats eeniü ligl ofle vnnr mogen hrengen ofte hebbes, anders dan Ier plaatse daertoe geordnn- neert, mede op gelyke peene.

Om deselve oorsark sal ooi niemanl op de voors. slaapplaat mogen loehak rooken, op peene als l»o\en.

Nicmant sal hoven Op tle togte mogen wonen, als die svn kostgeld acn de gemeene tafel verteerd, op peene door 2 soldaten mei halve pieken van tiaar gejaagd Ie werden;

Niemaill sal 'sComp* slaveir « huurlingen, die ten tlienste van de comhuis en de L-einemo lafel gegeven werden, tol evgon particuliere diensten mogen gehruyken

Ook sal nicmant de kost vande lafel nemen, om hoven in svn kamer particulier te i/aan celen, maer sullen alle aan de gemeene lafel hescheydene aan deselve op het gestelde uur moeten verschynen en tegel yk celen, iiylgenomen de irone. die

gteefc svn.

Veel min <al yioafil emi-e K k| van de lah-l mogen nemen en aan andere huyten tle loge smden. waer doOT de tinne BChoteb cn horden, die ten hchoeve van do gem. tafel verslrckl werden, l'soek en weg raken, op arhitrale correctie 00 daer-

1739. A VALCKENIER

441

'wiIioycii dr fsoek ireraaktc seholels en horden te vergoeden.

De rcsjMTiivr basen van de oomptoirea in de loge, ie weten de visite, *t logie, goaroisoen en bospitaah comptoir, benevens de eerM OVenlraeger> en n inlamls militair l»oekhoiider sullen

gebonden weeën by bewto, week om week! present te weaen, wanneer de pennislen op hel gesel Ie uur, als des middags ten ëlff ni 's namiddags led vyii noren, komen eten, om alle toordentelykheden vfcor te komen en deeeordres prompt (e doen ohserveeren."

Hit reglement werd «ter daartoe van onds gedestilleerde

"plaatse hoven de gemene eel-laler ftittgl 'plakt.

26 Frhruarij. Instructie voor de Chirurgijns o/> de sihqïcn van de O. I. Comjwjièic.

Hese instructie, vastgesteld door llceren XVIIn,n, luidt, als volgt :

1. Alzoo de ondervinding heelt aangewee/.en en geleert.

dai onder ik wékten, voorvallende op de Beliepen, van bier

naar Qeal Indifi vaarende, doorgaans is hel srheiirhuyk en dal \erzell mi'l eenjge toevallen. ,ds \erdeiViig van hel tanivleesch, stinkenden adem, loomheil, slaaperigheit, aamhor- stiglipit. ongestadige ademhaaliug, hlaanwe plekken, kog, bmaantheil en andere tekenen meer, en dewyl men om het Idve, SOO \ < -1 mogelyk. Ie verhoeden, voor te komen en te genéezén de mejirainenlen, die den voorsz. schepen worden mede gegeeven, daar na veel heeft gesrhikl en de kisten daar VdU \ oorzien. volgen> den ealalo-jus. daar van zynde. met aanwyzinge van eenigen van de zelve medicamenten, hunne dosis en gehniyk, EüUen de ehirnrgyns ziu daar van bebben te bedienen en voorts naar die aanwyzing Ie rillen, als mede liebhen te verzorgen, dat de zieken, wanneer en xoo leng 7.x de kooy moeten honden, wel worden gereinigt n. eenigen stank ol nnremighèïl daar omtrent vernoemende, de eapiteirts of schipper* daar van keimisse doen hehhen om,

442

1739. A VALCKENIER

volgens hun phgt «mi ordrc van «le Compagnie ilaar legen le voorzien en door het wassen, Spoelen en zuyvereu van de schepen den voorsz. slank 60 "iireiuighcit, waar uyl ainler-

inis mede veel ziekten ontstaan, te doen vooifcoomefl en weg ncemen; en daarenboven Mfjg hebben Ie dra-en, dat •lik ma;il goede edik in een open vat of pot op het vuur uylwasriue of een weinig huskruyl nu «mi dan op \ersrhei- dene plaatsen aangestooken wnrde.

2. Zoo haast de chirurgyns aan lioort van de schepen zullen zyn -ekoomm. zullen zy hebben te bezorgen, dal alles worde gereed t gemaakt, zoo pleisters, wieken. oompreS" sen, wiulsels. banden, spalken, als anders, dal noodig is om in een onverwaglc ontmoetinge bereil en klaar te zyn om 't zelve aan bel scheepsvolk te konnen gebruyken.

.". Alle gekwetsten en andere patiënten zullen de voorsz. opper- en de onder rhirurgyns gezamentlyk naar eiscb van /aak» n i weemaal daags en. in zwaarc toevallen van gangrena en andere aeeidenten. aan dewelken de selieurhuykigeu veel en meest onderworpen zyn, des noots zynde, driemaal, als 's morgens, \s middags en 'savonls, hebben te verbinden en het accident met een nieuwe applicatie Ie vei verschen.

4. Wanneer het dagelyks verhanl zal z\n gedaan, zal de oppermeester of chirurgyn, met de anderen geassisteerl , «le zieken moeien gaan visileeren en naauwe a-l ueemeii, op wal manier den palienten de' ziekle is aangekoomen, wal tekenen zy aan dezelven verneemen en wat toevallen zi- by de ziekten vertonnen, en wat uytwendige oorzaaken van koude, hitte, spys en drank, en excessen in dezelven begaan en gebieden zyn. om daar door. zoo veel mogelyk is, de

oorzaaken derzelven te ontdekken en zoodanige i lie.iinen-

ten le konnen ordonneeren en applicecren, die den zieken de grootste voordeden tot hunne herstellinge mogen toe- brengen.

5. De ebirurgyns zullen een schriftlyk journaal moeten honden van alle ziekten, die het Boheepsvolk overkomen, de tyl en plaats, waar en hoe de ziekten zyn begonnen, niet

1739 A VALCKENIER.

443

agl !, geeven, <»p wal lengte « * i • breetle ej /i.n leviuden. mei hyvoeginge van de i^eslellheit des lugts in opzigl van bette ot kottde, «>p wal manier zy zyn aaugewasschen. hoe lang de palienteu onder de niur z\n geweest, 'tzy ze ge- neczen «»f koomen te sterven, mei een pertinente aantekening, wal medicamenten zy «Icn patiënten alle dagen hebben gegeeven en welke eiïeclen zy daar van hebben ondervonden, zoo ten g ede. als len kwaade. om door dat middel, is 'l doenlyk, te penelreeren en ter kennisse Ie gcraaken, uyt wal norzaaken de zieklen en zoo groole slerlle op Compagnies schepen nu eenigen lyt herwaart zyn ontstaan. En om vervolgens de natuur \ «ui de voorsz. ziekten le heter wys Ie WM.Ini. rallen zy de patiënten drie a viermaal daags liehhen te visitecren en te bezoeken om te zien, wat voor verandering telkens in deze! ven voorgevallen zy, om zig naar tyts gelegen t heit daar naar te kontien regulecrcn. En zullen ook lot voldoeninge aan dit ooi: merk, als het de conditie van hel schip toelaat, de oppermeesters geplaatst worden in eene der hutten.

6. Het geen zy zullen oordeelen den zieken noodig te wee/eu, zullen zy den hongen opperhoofden of eersten ge- I BgVOt -r«h ren hebben aan te dienen en bekent le maaken, 1 • - 1 1 «'inde dezelxen aanstoots nrdre mogen stellen, hun dat te doen hebben, 't zy spys, drank, hekwaame legplaatsen of wal meer zoude konnen strekken tot berstellinge van ge- zontheil en wevringe van meerder ziekten en nieuwe onge- makken, en 't welk inzonderheil mede zal dienen tot voor- koominge van de veelvuldige klaglen van de ehirurgyns en hel zee vaa rende volk over veelcn van dezelve eerste gezagvoerders, dat zy den gezonden bun ordinair rantsoen niet geeveu en den ziekeu in tyt van noot ook bel zelve nathouden,

7. De ehirurgyns, zoo opper als onder, zyn gehouden /i- len dienste van de vloot en daarop zynde manschap goetwillig te laaien gebruyken, zonder «laar voor cenige ver- dere helooningeu dan hunne maanlgeldeu le genieten, len

444

1739 * VALCKEN IER.

ware iugevalle van onreine ziekten en kwclsuuren, die

Imyton den Bcheepadienal zouden mogen zyn gckreegen. «mar

voor /v l»r ! ;iiilini:i» zullen ont langen lol discretie van de opperhoofden, en niet men .

8. Ieder kwartier zal den kranken, onder het lelvG he- hoorende, onderstant moeien doen. dezelven hewaaren en in alles befattlpzaam zyn, en de sehecpsraat zal uy t elk kwartier moeten iiominceren, die dezelven eenige tvi bedienen, tot «lal weder anderen in der/elver plaatsen worden geordonuerrl. zullende de oppermeesters, wanneer over de behoeften dei- zieken en hel verminderen der raneoenen zal gehandell worden, mede in den sehcepsraat geroepen worden en gehou- den zn ik hel geen zy ten moesten mille oordeelen, aldaar hehoorlyk voor te draaien en van hel geresolveerde nel Ie aantekening Ie houden, waar toe aan hun zal gegce\en wor- den een lyst van hel troon voor de zieken wordl mede

eregeer en.

0. Verder wordt den ehirurgyns nog gelast aparte reke- ning en notilie te houden van den wyn en andere dranken, die op de reize aan de zieken worden verstrekt, om te dienen in do verantwoording van de consumptie, volgens hel gere- solveerde van de vergadering der Seventienen, A°. 1690.

1. Kn dewyl hy de hooggemeldc vergadering A°. 1682 i-. geresolveeii een óooze met medioynen voor di' schepen, nog in dc havens hagende, te verstrekken, zo zal de modi- eameiilkist, die voor de reize. is geschikt niet mogen worden geoponl, maar de* sloulol van dezelve zal door den eersten geznuvoerder in de scheeps dooze worden hewaarl, tot dal men huyten gaals zul zyn.

2. he ehirurgyns, omtrenl het geen vnorsz. is, nalaalig of weigerig zyndc of ter contrarie doende, zullen daar over door de tiseaals. zoo aan de Kaap do Goede Hoop, als in Indiê aangesproken en gecalangeerl worden, mitsgaders door den rogter in zoodaanige hoete gecondemneerl, als dezelve zal bevinden, dat wegens de gepleegde unlaatighcdcn. wei- geringen of verzuynuiissen zullen zyn gemerileorl.

3. A. VALCKENiER.

LYST VVN DE

die den schepeti, van hier sullen tv orden

Emplastr<i.

Dfapatmff*T

Diarliyli Cuinpositi. De LalulaN.

De Ranis mm 4 drup* Here.

Stiplisi 1'ararclsi. Defensivï Vigonis. Cumini. Op<xlel<logh. Oxycrocei.

Untfuent'i.

MBA Caplmrati. . Ku\ |»ti;n i. Basiliri.

Diapompbolygoa

DtgBSl ivi.

AllliaM' rompositi.

Popaki

t>r;i> lla;r.

Olca.

Laarini,

liusannn.

Tereliinlhina'.

Anisi.

Junipn i

Petra

MEDICAMENTEN,

naar (hst Indiv vertrekkende, imde geffeevvn.

Sulphiiris.

Viirioli.

Styccini.

Menllia*.

(larvophvllonim. Mans.

Opi&toi in mo$*am pilutarum

min chi.

Laudftüi OpUtL Theriad Aodromactti Diasoord; Ffteaftloriï.

Larativa.

E\ira<ii Catboliei.

El. Diaprun. CoiiT. Ilamnli. Pill. Itnfïi. Poliorani St-nnak.

Rhabarbari.

Katlinim .lalappa». Sramouei. Hesina' Jalappa1.

Melhta.

Mellis Kosanun. — Albi.

Locfa San. & Expert

1739. A. VALCKENIER.

AqutB.

Alexipharmaiw. Itnsanim. (ümiaiuuini. Fa'iiiculi. Succi Limonum. Acet. Itosae.

— SambQC

— Rut»,

Rosar. Ruin Rob. Araria\

— Riliesior.

— Sambuci.

ftadioes.

('Jiiiii'. Aliurlicr.

Uquiritie.

Iridis Klnreulina*.

Salsa- parilba

ClnnlrajfM'va'.

EfypecacuaiUB.

Oerba,

Ahsinlliii vulkan-. Althfea

Oardoi Benedict!*

linrismarini.

PIi>1I;.ii.Ii.

S;i|\i,r.

Sconlii.

Ptmgi s. Bovist. Croci.

liliiniainrli Homani. Samluiri.

Cortices, Pruclus, Ligna ei Sennna.

CorL Peravian,

Cortinini Ligfii (iuajaci.

— Granalonim. Baccaraoi Lauri. Tamar Imlomm. Ligni Guajaci. Scmiiiis Aihm.

— Cumini.

— Lini.

Karin. B6U PtódgWBC-

(livnmiïs Tartari. Aluminis us»i.

Succi Cuin/t'tiï<ih , hummi et Itcsiwr.

AloSs.

Aiiiiiinuiiiri.

Caphuim Blemni

1739. A. VALCKENIER.

447

Eupliorlui. Galbani. Mast frites. Myrrlttc.

Trirar J,i|Hinic. Seu Catrrlm Sood Liquiritiaj. Sanijiiiiii.s llmroiiis. TVrelmilliiiiaï Vcnrla .

— Communis

Mineralin.

Virnlis .Kris. Argeitti vivi. Aluininis crucli. Boli Armenae. Oinssa'. Cnrallii rubri. Litliargyrii aurei. Lapidis Calaminaris. Minii.

Sulplmris vi\i. Tul ia' pra'parata*. Vitrioli alhi.

— Cyprii.

Am'malia eorumt/uc pmf< <.

\iuigiaB Pon i. Ocutoram Gaocrl Basune C. Cervi. Sperma lis Ceti. Cnrmi Cervi u>ii Gurtharidmik

Chymicalia. Tarlari Kmitiri.

Liquorfa Tartan.

\nl ininnii Diaplioretiri. Aqua* Divitia* Fernellii.

— Fort is.

I'.apitis M«>rl. Vitrioli Balsami Copayva*.

— Peruviani.

— Sulplmris auisali. Balsami Tlirreliiiitliinali. Croci Marlis.

Floruin Sulplmris. Sanhari Satumi. Nilri Puri. Herctuü SabUmati,

— Pradpitaü Bul».

— Dulris.

Elixiris Prop: Pararelsi.

— Propr: cuin Spirit n Salis Annon.

Spirit us (Vlifraria*.

— Salis.

— Salis Armoiiiaci.

— Vitrioli. Extracti Absinthii.

SaL V(»latil. (Neon

Salis Canlui Ifrnedfrti. Sa|. Vol. CL Cervi.

— Smrini.

— Tart. Vitriol. Tiurt Succin.

— Castorei.

— Myrrli.i'. Sp. nitri ilulc.

— Matrical.

— Corn. Cerv. Sal. Armoniac.

448

1739. A. VALCKENIE4

Gered schappen.

1

Canon mei Naalden.

i 8j

iegel.

ï Si ukken fartpapier.

1

Brieven mei spelden.

1 Hoek wil papier.

Witte Potjes.

1 Boek graan w papier.

6 Ampletjt

1 Strengetje Zytle.

1

Schaaltje met gewigl.

2 Gtisteerpypen tol Irfaaxea

1

Bedooten Seefje.

6 Blaazen.

|

Pftftj oud Linnen.

r> sponstMi.

1

t Miesteen.

4 Vellen root Leer.

1

S|

M.inselie Zeep.

l Mortier en Stamper.

l Scheerbekken.

l'oor de Snlfdoos ntn in

1 Gangbekkeu.

Texel te (jebruf/keti.

1 Seringne en S pvpen.

i Tinne Spuyljes.

$

4

Aqus DtviiUB Fernelii

i DfaaUuttfeseiL

% O

4

Pulverfa Aristring. Ex-

2 Oliemaaljes.

tern.

2 Olietlesjes.

s

Bovisl.

6 Tiniir koppen.

s

8

Empl. DefensiviVigonis

1 Tregler.

s

8

Ih.i pal 1112e.

i Pintskan.

s

4

Ungt. Digeslivi.

1 Half hnlskan.

s

4

— V 1 1 > ï CaphUratL

1 Mutsje.

■>

4

• Diapompholygos.

i hall Mutsje.

h

1

Extrarti GathoUcL

I Dieelkeleltje.

s

ét

Diascerdü Pfteaatoi K

1 Suppositorilepel.

1

Aiiiiiimnii Diapboreüci

2 Pannetjes.

1

Aluminis Dsti.

2 Spa < Iels.

Velletje rooi Leer.

| Hamertje.

1

• , Laak. n.

13 Maart. ap den Resident lf Cherihon:

I • de Ao/f//\ tpnefl liet gebied tier lïherihonsche prinsen vallende, mei contanten té betidenj 2" eette premie van 100 rijksdaalders uil Ie loven voor hem. die het eerst 100 pilwis jnper, »op dessel/s cyge* land yewa&ten", zoude leveren.

1739. A. VALCKENIER

449

Tot tle koiïij-levcranoiers in f.herihon hehoorden duvsende •van arme lieden, die. «>nil \ «Is geen kleedje 1<>I deksel aan "lirl Ivf hehhende, veelt yds /amen spanden om de vragt of •huur <lrr draeghcesleu Ie hetalen, «lal in't lortres moeste •geschieden. aK«. andeiNinls d'eygenaars dor verhuurde hoesten ifaun om giften roden weder na het gebergte wilde begeven."

Voor dergelijke lieden waren ohligalien als die, bedoeld bij ie resolutie \an B December 1758, ten oenenmale ongosehikt.

20 Maaii. Bepati*g< dut ie koffij uit </<• Preanger ek Jakatraschc boven-lamlen weder contant Iwtaultl zonde werden.

De H^erim: handhaafde echter haar exlirpatie-besluit. hoewel de Höoiiéfl iè ml rekking daarvan verzorhl hadden en hoe- wel de extirpatie niel l<>! hol daarmede beoogde doel leidde.

Immer- in weerwil daarvan was de produrlie in do IVoan- gor en .lakatrasrhe bovenlanden geweest:

l.n.kjaar lTT^/r. 38,91>G pikol

17.17c 20,848 •

1756/7 29,827 ■

1757/8 28,698 •

Uit eeiif lij-i der kofly-leverancicrs, opgenomen in de resolutie der Ilooge Regering van 2 Oetoher 177»9, hlijkt, dal onder lieu /ieh bevonden lairopoauen (een burger-ritmeester, cene weduwe, enz.), inlandsehe hoofden (pangoran's. aria's, toemeng- goeng's, ngabehi's, dcmang's, enz.), Javasen (Soendanezen), MaleijeiN en vooral veel Chinezen.

L20 April. Vwrw'Htnh'it der jnorlijkscke verpacht imj van de Jakatrasche domeinen.

Reeds in Maart 1738 vestigde de Cfouvcrneur-r.eneraal de aandaehl op »de dofectueuse gesteldlieyt der conditiën, op •dewelke do jaarlyxe \erpagling van 'sComp. domeyncn •'t zeederl een -eruvmen getal van jaren t'olkeiis geschied

DEEL !T, Bi

1739. A. VALCKENIER.

•was, en lioc deselve ook niel eens waren g'ampliecrd met •zoodanige veelvuldige ordres en besluiten, als lm opsiglen •dcrselvc ende lot narigt der pegten suceessive genomen iWftren." — «Dezelve [amplialien] Ier plaatse, daar B'eygWtt- »lyk L'choordcn. niel te \ inden waren/'

De Regering droeg daarom den 14de0 Maprl 1758 MUI het College van Schepenen op een concept <»«.p nieuw»' \erp;ich- tin::<-voonvaarden /amen te stellen, welk Collegie, op zijne beurt, d;il werk den 2Gcn Maart daaraanvolgende aan zijnen Secretaris opdroeg, met vergunning daartO* «een hehonrhke •en competente lyd" te gebruiken en op huilen-kantoren, hij Chinezen, enz. de vercischle inliclitingen te vragen.

In November 17."> w is bedoelde Secretaris met zijn werk gereed en werd deze arlieid den 19a,n van dk maand door Schepenen aan de Hnnge legering ter goedkeuring aangezien.

De Regering haastte zich echter niet met kennis te nemen van dat volumineust' stuk, waarom zij den \ïWu December 1738 besloot de verpachtingen voor 1739 op de oude wij/, te doen plaats hebben.

Eerst den 20Bt<M1 April 1739 stelde zij de volgende condi- tiën vast:

1. De verpaglingen sullen geschieden by de maand en dat VOOr den tyd van 12 maenden, ingaendo met primo January en eyndigendc ultimo December daeraenvolgendc. beyde die dagen inclusi\«.

2. Wanneer twee ofte meer te gel\k cene pagt komen te meyncn, sal deselxe weder opgehangen, dan wel gegunl werden aendc gcenc, die welgem. haer hoog Kdelens sullen ge- lieven goed te vinden.

.">. De pagler.s sullen verpligt syn, voor den aenvang van ydcr pagt, gerect ofte op de hand Ie betalen ende op Ie bren- gen twee maanden pagl penningen en dan voorts alle maan- den eenc maand precys en dal voor of op den 8*" derselvc taaend, sooder eonlig verder dBIay ofte uytstcl. sul\ dal de

laaste maend December sal moeien betaald werden, \oor ol op den S'n der voorige maand November en niel later, op

A. VALCKENIER.

poene van parale execulie BÉ dien tyd cn hel 9C articul, bieronder volgende.

4. De belalinge der pagt penningen s;il moeten gesrhieden aen den onl langer generael, de eene helïte in hard olï grol geld «ii de weder hellte in goed en deugsaem Nederlands | ki \ • *i neut.

ti. De paleis sullen gehouden wescn, aenstonds en ftkoorens deselve huylen het casteel sullen mogen gaen, Ie sl. II. ii twee sullisante lwrgen, lol volkomen genoegen van wel- gem. haer hoog Kdclens, elk in solidum verhonden en onder remmcialie der henelieien ordinis, divisionis et excussmnis.

G. Degene, die eenig bod na een pagl doel ol' deselve ver- hoogt, sal gehouden weesm ^uK gestand te doen tot ende so lange, dat de gemellc pagt tot contenlcmeul van haar hoog I:al«'|, iin aen niemand anders linalyk sal gelaten s\n. niet jegenstaende die iK»g hy een ander verhoogt olïe lol meerder pr\s in 'l alslaen gemeynt mogte weescn.

7. Ilv aklien een pagter in gehreeken blyfl invoegen voor- meld bëboortykè horgen te stellen of de pagl penningen op de geeonditioneenle lermynen o|i te brengen, hetsy voor den aanvang of in het hegin van de pagt, dan wel daer na. Bö sal deselve pagt weder opgehangen en andermacl aen de meest- biedende vcrpagl werden, lot laste van den voors. eerste pagter, voor sooverre deselve minder sal komen te gelden, sonder dat hy egter, indien de gem. pagl hoger komt te lo- pen, daer van iels sal vermogen te eysschen of te pretenderen.

8. Ende sal tcgens sodanige paglcrs, mitsgaders ook legens derselver l>orgen, voorts geprocedeerd werden met eerlyke exeeutie. so op liaere goederen als personen. Minder eenige verdere sommalie ofte regtsplegingc dien aengaende te houden. Hiet jegemlaftlHfa eenige appellatie ofte provocatie endconver- minderd deselva

9. Macr, indien een pagter gedurende de pagt komt te overlvden of andersints absent te geraken, soo sal de gecne, die syn hoedel komt te aanvaarden of te administreren, ge- houden wrsrii deselve pagt, na volgens de conditiën, te pres-

452

1739. A. VALCKENIER.

teren en daerinne le rontinueeren. dnt de gem. papt g'expirecrt of anders daeromtrent sal wesen gedisponeerd.

10. De paglers sullen ten opsigle vande conlraventien en hreuken ftengaende de pagl ine! nieman! vermogen te «»>m- poseren, te conveniëren ofte ecnigc overeenkomste te maken, maer sullen gehouden wesen, wanneer deselve tot haere kennisse gekomen sullen syn, die aenstonds békend tri maken aen den officier. tot wien sodanigen rontraventeur of rou- Iraventeurs sullen bevonden werden te perlinercn, op ver- beurte van vyf «mi I wiutigli rd\ lioven het gene sy van sodaninen compositie Milieu hehlieii genoten.

11. De hoeten, wegens de conlraventien ende mesusen omtrent de pagten vallende, sullen genoten warden, de eene helft hy den voors. olfieier en de andere helfle by de paglcrs, exreplo omtrent sodanige poineten. als hy de aparte eonditien der pagten anders staat uytgedrukt.

12. Ende werden voorts alle vorige ordonnantiën. |daecaten, resolutien, eonditien, ete., voor soo verre die med dese generale of de volgende speeiale pagt-conditien komen te discreperen, dan wel deselve te contrariëren, by desen gederogeerd ende geannuleerd.

Conditiën van de pagl der groente kramen en winkeliers, anders ook genaemt de pagt van de lawang.

1. Alle, die open winkel houden ofte eenige goederen in of voor haere huysen dan wel op 's Heeren wcegen (excepto eetbare waeren) te koop stellen, sullen gehouden wesen twee rd8. ter maend aen den pagtcr te betalen, uylgesondert alleen de ambagtswinkels, als hackers, timmerlieden, stoel- en kiste- makers. ehirmgyns. kleermakers, schoenmakers xmiis. koper- slagers, slotemakers, goudsmiLs, silversmits en diergelyke, dewelke onder de voors. pagt niet sullen begrepen wesen.

2. Maer degeene, die eethaere waeren, lot hoenders incluys. op hovengem. [daetsen Ie knop setten, sullen konnen volstaen met aen den pagtcr maendelyks le betalen een en een quart rds.

3. A. VALCKEN I ER.

455

3. Kn sullen deselve winkeliers maendelyks een biljet ofte l)riefken van den pagter moeten ontfangen, uyüerlyk voor

• 1 « * 1 1 sesdrn der maend, en lietselve. altyt in haere winkels gereel houden, omme aenden pagter of aen synen dienaar, wanneer hy sulx begeert, vertoond te werden, op verbeurte van twaalf rd\

4. Degene, die dese en gene snuysteryen ofte kleenigheden té koop stellen, sullen geen kleden off ruw linnen dacronder vermogen te mengen, ten sy deselve haer binnen de voors. I>rj»aelden tyd versien hebben met een maendelyks biljet ofle brieften van den pagter, ten bedrage van twee rtK, op peene van (vvaelf ditos te verbeuren, by die bevonden sal werden na verloop van gein. tyd sonder sodanig biljet of briefkeo eenige kleden of ruw linnen te koop te hebben gesteld.

5. Van gelyken sal alle en een ygelyk, die langs de wegen lywalen, kleyne spiegels, schaartjes, handroltingen, porceleynen, etc. verkoopt, sig van den pagter maendelyks moeten versien, en sul\ invoegen voormeld, met een biljet of brielken vau twee nl .

(j. Sullende denselven boven dien gehouden wesen om het voors. biljet of briefken by sig te voeren, omme door hem tenslonds aenden pagter op desselfs begeerte te konnen wer- den vertoond.

7. Die langs de wegen zeep, hoenders en waxkaersen gacn uytventen, syn gehouden daervoor dagelyks' van den pagter een briefje van vier sts. af te halen.

8. Soo als ook de geene, die langs de gragten en rivieren met canoas potten en pannen verkopen, verpligt syn daervoor aenden pagter voor een maendelyks biljet te betalen een somma van twee rd*.

!>. De jenlive en andere hoetiqueros, die onder het dak van hel inlands waglliuy>. st;o'nuV beneden de hoender- passers- brugge, en ook op andere plaelsen hunne winkels opsetten, moeten iii«<*'ï \ «;r voegen s'maends voor een briefje aenden pagter twee rd\ bel alen.

484

1739. A. VALCKENIER

1740. Die des morgens vroeg syne groentens of vruglen op de markt brengt, moei, alvorens hy deselve aen syn langanang vermag over Ie doen of le leveren, sig van een briefje Ier

w.'ienle van twee van dien pagter voorsten.

11. En ingevalle by alle dc groentens of vruglen niet le gelyk aen synen langanang nf aen andere kopers kan quyl raken, maer een gedeelte daervan komt over Ie honden, vermag hv. nin dat restant te verkopen, daer mede niet geen ca noa of praanw door de gragten en rivieren te varen, dan wel sul\ langs dc wegen of straten met manden te dragen, tèttffj hj alvorens een tweede biljet van twee sts.. anders genaemt soerat coclilim/, van den pagter voor ider 681108 of praauw. dan wel

voor ider rondloper gekogt beeft

12. Sonder dat den pagter egler sal vermogen ccnig re- goard te nemen of er meer dan twee a drie personen lot liet bestieren van sodanige praauw of canoa in deselve gevonden werden, of daer na sal vermogen te rekenen.

13. Gelyk aendc andere syde ook degeue, die bevonden mogtc werden uyt sodacnigen praanw of canoa, dan wel nyi een mande of andersinls, ecnige groente, als mede ook andere kleynigheden nvt te venten, sonder dusdanig een licentie briefje van den pagter te betten* ^al verbeuren drie rd'. voor den pagter en een quart dito voor desselfs dienaer, die hem komt te aglerbalcn.

14. Degene, die op de markt of elders sitlen om liaere groentens of vruglen le verkopen, moeten daervoor dagel\k< van den pagter mede een briefje van twee s'>. halen en snlx voor en al eer sy plaats begrypen ofte eenige ttaaren le koop mogen setten, op peene voor een rdr. voor den pagter en cén quart dito voor syne dienaer te verbeuren.

15. Alle, die genegen syn om diverse soorten van groente en vruglen, als niangus, doerioens, mangustangus, elc., langs de straten of wegen te dragen, mitsgaders daer méde door de gragten en rivieren te varen, dan wel op de markt of elders le sitten, ten cynde deselve uyt te venten, sullen daer toe alvorens van den pagter permissie moeten erlangen, die

16. A. VALCKENIER

aen baer. Btth versoekcnde, ook niet sa) mogen werden ge- ^evgerd. mits voor liet biljet of briefje, daertoe dienende, twee

ris, aenden pagtër betalende.

16. Die vanden pagtcr een briefje beeft afgehacld <>m mangum te verkopen, welkers hivlieuissc ook op bet biljet gevonden werd, en vervolgens op dien selven dagb docrioens of eenige andere vrngten legeert uyt te venten, sal sulx vermogen te doen, sonder ten dien cynde verpligt te syn een Ureede briefje, waerop een doerioen efeodanigen andere vrugt, als h\ ran mriiinirh is te verkopen, van den pagter te balen of te betalen, maer sal by niet bet eerste briefje, dat by »m mangns te verkopen gekregen beeft, konnen volstaen ; en werd mit^clieo den pagters wel scberprhk <rboden om de geene, die v;m h'Mii een briefje om mangus, dan wel een andere vrugt te verkopen beeft afgehaelt, mitsgaders wyders opdien Belten dagtl toerioéni of andere vrugten uytvent. daer voor een tweede briefje op te dringen of Ie doen betaelen, op peene ;m tdkdU twintlgb rd1. te verbeuren ten beboeve vanden officier, onder wiens jurisdictie Bddaiiig een persoon is beborende.

17. De o>elys <f slaven, die goederen of waren ter uyt- veatülgSe tanga de straten off wegen dragen, sullen geen geld tan bel verkogte uyt banden vanden koper vermogen te ont- langen, of ider van bun sal alvorens insgelyks med een briefje, bel Lr« « iie tot bel verkopen dier goederen of waren geordon- neerd is. moeten voorsien syn, op peene, dat de kramers of oygenaers der voors. goederen of slaven, ten opsigte van eet- bare waeren een en een quarl rds., mitsgaders ten reguarde van kleden en bet gene verder in geen eetbare waeren bcstact, ses rd. sullen verbeuren.

18. De kleyne kramers en die met eetwaren, als catjang goreeng, thauwe n diergelyke. item met bloemen omlopen tot

• avond* ten negen uuren en niet later, sullen met een ordinaris briefje voor een geliPi-Irn d;ii:li konueu volslaen. sonder gehouden le syn des avonds weder een nieuw of tweede briefje vanden panter h« moeien haelen.

19. Degene, die met eanoas buyten de boom varen en

20. A. VALCKENIER.

aldaer aen schepen, praauwen en andere \aertuygcn eetwaren, als groeulens, pisang, etc, uylvcnlen, item die thecbykleyne en grote quanlileyt verkopen, alsuieilt*. tlie op de gepermitteerde of orünartfl xismarki sittcn, ten eynde hare vis rata dc hand le sellen, sullen van dese pagl exempt syn, als behorende de eerste tot den impost van den handel aende schepen, de tweede lol die van de waag en de derde Int de pag! vande vis- markt.

20. Cclyk ook degeenc, die eeuig levendig beesliaal tol provisie na de schepen, dan wel na de respeclive hallen mn geslagl te werden, komen te brengen, nnder des.- pngt niel sullen wesen begrepen.

21. Dog sal nieinani vennngen eeuig geslagt vee aco de wal terug te brengen, op verbeurte van hetsclvc vee en drie rdv boete ten behoeve van den pagter.

22. Onk sullen die in «le gragten en mieren varen of langs de straten en wegen hunne visch, 'I sy versehe of andere, komen uyl le venten, onder dese papt mede gereken! werden «Mi haer insgelyks ider dagh met een biljet of briefje van twee stuyvers moeten voorsien, op pene van een rdr. voor den pagler te verbeuren.

-25. Gelyk ook niemant op eenige hoeken van stralen, mei of sonder permissie vanden pagter, sal vermogen eenige eet- ban- waren te verkopen, alsoo helselve in 't geheel verboden is, peene. dat bevonden werdende den pagter daer voor eenige pagt of douceur te hebben genoten, den selxm daervoor telkens sal verbeuren twee houder) flfe 1611 beboete vanden nllicier.

24. Den pagter sal met alle diligentie en soveel hem mo- gelyk sy moeten beletten, dat syne dienaers by het doen van ondersoek, o|' de kramers en marktsittera met een behoortyk briefje voorsien syn, deselve niet komen le verongelyken en te bedriegen met bel briefje, dat haer door sodanigen kramer of marklsilter ter verlooninge wenl overgegeven, af te nemen, dan wel op een lieltaglige wxse behendig le verbergen en xervolgens ren ander briefje xan vroeger datum le voorsrliyn

25. A. VALCKENIER. 457

te brengen, ommc aldus occasie te hebben denselven onschul- dig de boete le konnen afperssen, ten welken eynde liy syne gem. dienaers sal moeten beletten baere nagels lang te laten troeven. ;ils waeronder sy andersinls ecnige biljetten vamlen voorigen dag weten le steken en ten fine voormeld te voor- schyn te baelen, op pene, dal, wanneer dit bedrog, op wal wNse sulx ook werd te werk gesteld, met voorkennissc van den pagter komt geplccgt te werden, denselven telkens sal verbeiirru ren somma van een boudert rd$. ten behoeve van (fel) officier, onder wiens jurisdirlie sodanigen kramer of markt- Nlter is behorende, en de dienaers, 'tsy dat deselve sulx met voorkennisse van den pagter, dan wel buyten syn weeten komen te doen, ter sake van dien arbitralyk sullen werden gestraft

25. De kraamtjes. dewelke «41 kosten van d'E. Comp. npgerigt s\u aen \v. groole rivier, van de avondpasscr al tot de hoenderpasser toe, sal den pagter onder syne toesigt hi'bbeii en de nodigr reparatie t • * 1 1 synen koste aen deselve iiinticii doen. milsgailers wyders verpligt weescu om op 'teunle van'ljaer of het afgaen van de pagt aen degeene, die daertèe sullen werden gecommitteerd, de voors. kraemtjes over te geven in sodanigen slaat, als hy die op het ingaen van de pagt heeft gevonden gehad, sonder egter imand tot hel gebruyk van voorin, kraemtjes legen desselfs sin te

mogen wrpligten.

26. Gelvk ook door den pagler behoorlyke sorge sal moeten werden gedragen voor een parthy kraemtjes, dewelke buyten Op het plevu van de Utrechtse en Dielsze poort slaen en le vinden syn.

27. Den pagter sal syne impost in voegen voormeld mogen hellen, niet alleen binnen dese stad ende voorsleden van dien, maer ook langs de wegh van Angiol tol aende IbrlraKe Zotttelande, soo mede langs de weg vande Sonlar lol d<- nieuw gelegde sluvs aende oude Sonlarse rivier, item langs de grote /u<ln of Jaccalrase wegh lot aende wagl Mr. Cornelis, mitsgaders langs de wegh van hel Molenvliet

4S8

1739 A VALCKENIER

lol aendc negory Garet, <n voorla bewesten de Krokot tol aen de gegrave ringslooi cn de fortrcsse Anke, sonder verder van de kraemijes, toyten dese hcpalinge landtraer) in opgeregt wordende, nainentlyk booeten defortreese tagkriof Zoatelande en de oude rivier de Sontaer, item beznyden de wagl aen Mr. GörtieHs en de negerye Caret, milsgaders besuyden <le gegrave ringslooi en bewesten de rivier Anké. eeltige pagt te mogen pretenderen ofte ie treekeu, gelyk hy, onverminderd hel vorenstaende, weder niet sal vermogen te doen van de i nlanders, die met klcynigheden alkomen om deselvc op twee markten van Tana-Abang en Noordtwyek olT Wcl-levreden U verkopen, als synde sudanige bovenlanders van voors. impost g'eximeerd.

28. Den pagtcr sal gehouden wesen om \s morgens 160 vyf uuren een begin te maken mei tel afcexm der briefjes, gonder [mand daerna té mogen laten vragten, maer integendeel

van die lyd af een iegelyk acuslonds Ie helpen, sonder eenige intermissie, dilay <>f uytstel, cn >nl\ Op \erbeurle van vyf hondert rd'., Ie verdoelen, de eene belfte ten profyte van dén officier ende andere helfte ten behoeve van hel Chinees hospitaeL

29. Ende sal den pagler, om een iegelyk des te spoediger te kottnen en laten helpen, ten dien eynde gehouden en vcr-

pligt syn om vier betonden pagihuvsjes ten synen coate ie moeten maken cn ook, als sulx vereyscht werd, ten synen laste moeten laten repareren, als drie Iniysjes op de grote rivier binnen en een dito buylen de Diest poort deser stad.

Conditiën der paght MM het hoofdgeld der Chinccsen.

1. Tol verval der swaere lasten, die K. tanup' te dragen heeft, lot bescherminge van haere ingeselenen en onderdanen, so is sedert een groot getal van jaren herwaerts goedgevonden en ingevoerd geworden om een dragelyk hoofdgebl te helTen van de (Ihineesen, alhier woonagtig. namenllyk van ider mans persnon a-I en dertig sis. des niaends.

2. A. VALCKENIER.

ü. Ende sal dit hoofdgeld mtoeten betaeld weiden aendcn pagler in hel begin vandc maend ofte uyllcrlyk voor den l!>rn derselve, op een boete van twaelf rdf., Ie verbeuren hy dcgeeue, die <l i< i n.hi in gebreke sullen komen te Myven.

ÜOg sullen van liet selve hoofdgeld \rv en e\empl syn alle de geene. weleke heeren S« hr jMMini. 'I sy door klacr licwys of wel na uytterlyken sehyn. sullen bevinden of wel oordcclen den ouderdom van sestig jaren bcreykt of anders door siekte of ander gebrek in luren wa! minderen ouderdom Impotent, nSél bi staat le syn om liaer kost te kénnen win- nen, waervau alsdan door den secretaris van dat collegie aenleckening gehouden en aen sodanige g'excusccrdc Chinees» n een briefje gegeven sal moeten werden.

4. Gelyk ook van het voors. hoofdgeld bevryt sullen wegén alle, die den ouderdom van 14 jaren img niet bereykt hebben en mitsdien door ban' jnnkheyd nog niet hetjuaem geoordeeld werden om haer kost te konnen winnen.

.;. Sn alsmede dom* den pagter maeudelvks voor niet aende

onder i<- ooemene personen sullen otioeten ter band gestëll

werden bet vólgende getal briefjes, als aen den Chinees cap°. IHS item aen ider luylenant dier nalie 10 en aen idcr Chinees boedelraeesler 5 ditos, 't sy deselve personen in bediening dan wel afgegaan syn.

6. Alle Chinesen. buyten de stad, de voorstad en des stads- dngels bun melYr woon hejv\endn en haer med den land- bouw generende, als met rys of suykerriel te planten, met allerhande soorten van aardvruglen en mocskruyden te sayen ofte havenen, met den oppas of toesigt te hebben op grof of kleyn vee, alsmede alle degene, die haer behelpen med d.-ii oppas van boomgaarden en haer daerinne dagelyx onthou- den, item die haer bemoeyen met hout hacken in de bossen of tned den oppas van hetselve en wal dies meer sv. sullen cenclvk voor de eerste mael voor ider briefje moeten totalen •tii halve dueaton, mits, gelyk gesegt, alle buyten destad.de TOOHSiad <'n defl stadseingels woonaglig syude.

7. Maer sullen des niet te min alle desehe. in bet boven-

460

1739. A. VALCKEIMIER.

slacnde articul gemeld, eens des jaers hunne hoofdbrieljes voor haer sclfs en np haerc cygc naemen moeten verwisselen met het vertonen der oude ditos, als mede, wanneer sy van de eene na de andere plaets komen te dclogeeren, den pagter sulx be- keml maken en een nieuw biljet ontfangen, sonder dacrvoor cgter aen den pagter ietwes te betalen.

8. De vreemde Chineese handelaers, dewelke van aiuViv gewesten alhier aenkomen. mitsgaders na den VSrn van tic maend te deser plaetse verschyncn. sullen voor die maend vry van hoofdgeld wesen, dog, op den 1 5rn der maend of vroe- ger aenlandende, gehouden syn voor die maend, so wel als voor de volgende, een ijuart nlr. 'smaends te betalen.

9. Do-, indien sy hunne vaerluygen laten vertrecken en alhier komen te hlyven, sal een ider van hun subjen wesen om 'smaendelyks een nieuw hooldbriefjc van 38 sts. te moeten

koopen,

10. Een iegelyk, dewelke een biljet ofl' briefje vanden pag- ter heeft ont Tangen, sal gehouden en verpligl syn om hetselve gedurig aen syn ligchaem te dragen, ten eynde door hem ten allen tyden aenstonds te konnen werden vertoond aen degeenc, die den pagter tot het doen der rechergie gehruyken sal.

11. Maer den pagter en sal geen rechergie van hooTd- brielkens vermogen te doen. dan met voorweten en consent van den bailliuw <>| landdrost respectivc, die hem dan ook sullen gehouden wesen de hand te bieden ende te adsisteeren, telkens ten minsten med twee dienaren.

12. Gelyk ook den pagter sal moeten sorge dragen, dat de Cbineesen door syn volk, dat hy tot de rechergie gebruyki. geen overlast ofte geweld en word aciigedaen, veel minder dal deselve eenig ondersoek in de huysen komen te doen, op peene van daer selfs voor responsabel te wesen. onvermindert de correctie, die syn volk Ier sake van dien insgelyks na be-

rindinge sal oaderworpeti syn.

13. So als de dienaers \au den pagter liaer in selver voe- gen scer sorgvuldig sullen moeten waglen mn, l»\ het doen der rechergie, de hoofdhriefkens \an onkundig»' en onervarene

14. A. VALCKENIER.

4G1

Chinesen op een liedriegelyke wyse le verwisselen en een ver- keerd briefje le voorschyn te brengen, ten fine luier op «lal fundament ome-l vaerdig de gestelde boete af le dwingen, op peene, dat de rooft. dienaren en den cailer vauden niiicier, die

haer adsMeerd. indien hein snlx hekend is en hy deseke daer in komt le helpen, «hierover arhilrairlyk aenden lyve sul- len werden gestraft, mitsgadeis den palier, so dikwils als dit bedrog med syne voorkennisse gesrhied, diendwegen lelekeus sal verheuren een somma van twee houder! rd\ len behoeve van den ollieier, onder wiens jurisdirlie sodanig een geweld sal komen voor le vallen.

U. De fdiinesen, dewelke haer med geen hiljel of hoofd- briefje \andeii pagter voorsien, maer nytgaende hel brielje van een ander le Ihi\n hlyvende (Chinees leenen en haer als dan voor die persoon, san wien >\ helselve hrielje hebben overgenomen, komen nyl te geven, sullen, daerop g'allrapeerd weidende, als falsarissen na hel goed dunken vanden regter werden gestraft.

Ij. Door helalinge van het hier l>ovengem. hoofdgeld sul- len die van de (Ihinese natie, alhier woonagtig, vry en imiiiun syn van alle logt en wagt, die alle andere in gesetenen gehou- den en verpligt syn waer te nemen.

Conditiën dir pacjl van de viscli-rwtrlit.

1. Tot meerder gemak en gerief der ingesetenen en opdat de pagter des le minder gefouilleerd wenle. <al door uiemant eeni-e rfocfa mogen werden verkogt dan Ier plaelse. daer lor geassimileerd, op verbeurte van desseMh viseh en ses rd\ lwete ten behoeve van den palier.

2. Den pagter sal van de viseh, die door «Ie alhier remo- rerende \issrhers aengebragt en verkogt werd, twee sis. \au ider tóf ^nieten, sonder meer, 't sy voor sig sellsof voorden basacr wagter.

Maer de Javaense vissehers, die van Hanlam, mitsgaders de Ooslkusl Java en speciael van ivelany. als mede elders alhier

1739. A. VALCKENIER.

niel huMM visch Ier markt komen, sullen van ider rd\ agt stv\ acn den pagter moeten betalen, topte dat den pagter van haer iots meerder sal mogen vorderen, op peene vaneen fier dubbele mtitatie en verbeurte van tliicn rd\ voor den

officier, so dikwils hy sul\ sal komen te doen.

4. Voorts sullen de visch verkopen, die op de markt i - (80, maendelyks acn den pagter moeten betalen drie rd\ van

[der bank

i>. Alle vtoebers, dit» hunne visch op de markt Ie K«>*>j» brengen, sullen hacrc praauwen acndc oversyde van gedle markt moeten laten leggen en derselver visch med dedaertoc gestelde kleene canoas op do gein. markt moeien overbrengen.

i». Den pagter sal geensinls mogen toelaten, dal de visschers door imant, veel minder door sekere jongens, med de nacm van (injiiuf • njccv of u;ifcrhomfcH liekend, van haere s i^-hen he- rooft werden, by occasie, dal sy de canoas helpen na binnen brengen ter plaelse. daer de opvcylinge geschiet, ten welken eynde hy dcselve ook sal moeten beletten haere geroofde rie- sclien aldaer uyl te venten, BOnder van hun 'a maends een fdi aen pagl, dan wel meerder of minder daer voor Ie mogen genieten, op verbeurte van thien rd. ten behoeve van den officier.

7. Gelyk ook den pagter de wetanse en andere visschers, wanneer die middelmatige en kleyne visschen mei canoas <>j. de markt brengen, niel en sal vermogen te verkorten med syne dienaer heymelyk te ordonneeren «Ie rotting olf stok in het midden vande canoa le setlen lol een teken, dat cenelyk <le visschen, tol dusverre leggende, opgcveyli werden, omme door dat middel sig van de overige visschen, buylen kennisse der visschers, als dewelke niet beter w elen of alle de vNseheu syn te gelyk opgeveyll, meester le naken en voorts tot syn eygen voordeel acnde man le helpen, op pene \an dondert rd . by den pagter en twee honderl ditos hy tien bazaarinees- ler voor de eerste reyse, mitsgaders voor de tweede maele dnhhcld te sullen verbeuren, te verdeeleu de ecne hclftc ten behoeve van den officier en de andere helfle voor den opbouw

8. A. VALCKENIER.

463

\ande nieuwe Hollandse kerk cn voor de derde mael arhilra- Mv te sullen werden gecorrigeerd na exigenlie van saeken.

8. Den pagler sal gedurende syn pagl verpligl weesen om de marki behoodyk te onderholden Ad les yyaen koeien hel om verre vallende efl nederslnrlende wederom na verev-. li op ie rogten.

9. Ingevalle den pagler med hel uylgaan der pagl hel

naeslrolgetMle jaer niel hlviï continueren, meereen ander in syn

plaelse de pagl komt le aenvaerden, sal hy wegens de reparalien, ÜOOT hQOi aende markl gedaeu. somier daervan iels Ie demo- lieren, niris i r wereld vermogen te eyssrhen ofte pretenderen.

10. Den pagler sal g'ohligeerd syn de markl schoon Ie gouden en len minsten tweemael in de week ledoen spoelen, toegen, niilsgaders van alle onreynigheyd en het geene verder eenige slank veroorsakende is, moeien suyveren.

11. he \iseh, ilewelke door de vissrhers Ier markl gehragl werd. sal so wel acn 'sComp* dienaren en hurgers, voor soovecl ider lol syn huyshoudinge van noden heeft, als aende

\um k» .j m i - i»\ ftftbgti moeten werden verkogt

\2. Den afslager sal gehouden wesen na den afslagh de \issehers aenslonds le helalen, mils voor hel versehielen van mii geld van ider rdr. Iwee sis. aflrerkende

13. Gclyk ook den afslager geen visrh sal moi-en afslaan voor en al eer de parlhy. die Ie voren iv afgeslagen, ter hank of van tien afslag sal weg gehragl weesen.

14. Kn sullen alle vissers gehouden syn. uyl zee komende, om aenslonds direel na de markl Ie varen, sondei • aen eenige plaeteen le mogen aenleggcn olie haren viseh onder wegen Ie verkopen, op peene, dal de geene. die eonlrarie sal hevonden werden gedaen le hehhen, voor yder keer verheuren sal drie realen van agleu.

15. Wanneer twee of meer personen le gelyk eeue knop komen te iiimhmi. sal den afslager deselve koop wederom de flOye moeien ophangen en. sulx op hel eersleof Iweede woord

geschiedende, Bal deoehe len minsien een derde boeger als de eersle reyse moeien werden ingesleld.

404

1739. A. VALCKENIER.

1740. Den pagler of den afslager, ilan wel imam! vande haere, sullen geen viseli vermogm mynen, veel minder aen ile een of ander le huys senden ofte verkopen, direrl of indirect, <ip verheurle van twee honderl i «1 . ten behoeve van den offidef en deportemenl van swi .iinpl . voor sou verre dit laesie den afslager is concernerende.

1741. Gelyk ook den pagler of den afslager, onderlid Bitton siin de visch dan wel voor dal desclve afgeslagen werd, geensints sal vermogen le gehruvken hel woord ;ui omjtsin of diergelyke andere woorden, tekenen of exclamalien. len eynde daer door de kopers le intimideren de visch voor een hehoorlyke prys te kopen, maer haer integendeel te ohligeeren deselve, na het genoegen vanden pagler of basaarvvagter, sm. laag le lalen lopen, als sy hegeeren, op peene en boete als voren.

1742. So als mede den pagler of de hasaer wagler niemand van haer volk, het sy slaven of andere, sullen vermogen te employeren lol hel ophrengen van de visch. maer sal hel velve alleen mogen geschieden door de sodanige, als de ver- kopers sullen komen goed le vinden.

Patjt txmditim mm tU amkemwlê ryffc

1. Van alle rysl sonder onderscheyd (exceplo die d'E. Comp. is toebehorende), dewelke van huylen aen en ingevoerl werd. 'I sy dat sul\ geschied mei groote fdiineese en andere capilale vaertuygen, in een groote quantileyl te gelyk, dan wel med kleene vaerluygcn of canoas, in geringe parlhyen med sacken of op een andere wyse, boedtllig hel selve ook sonde mogen geschieden, sal aenden pagler Ihol moeien werden helaeld.

2. Den pagler sal vanden aenbrenger of eygenacr voor ider last of eoftittg rvs, dewelke deselve komt in le \oeren. aen pagl mogen hellen oll' vorderen vier rv xdaelders, sonder meer.

3. En minder dan een last «»| eoyang med sacken of op een andere reyse ingevoerl weidende, sal daer voor den impost na rato aen den pagler moeien werden hetaelt.

1739 A. VALCKENIER.

4. hen pagter sal wescn geqnaliiieeerd èn toegehten om syne bediendcns te mogen stellen Iry den ontfang tier rysl, die voor reedt* van de Compc. werd gekogt en ingeslagen, om fee Ir sim en voor Ie komen, dat liy aldaer in syne gereg- lighesi niet worde gefrandeerl door hel inslaen van een

oneerdere (jaaiifiteyt, nis efiecttve voor d*K. Comp. geleverd moei werden <•!' alsdan ge&egotieerd is.

5. Maer tien pagter cn sal geensints, liy het wegen \an de r\s. reiiige migV\ kle of ongepermil leerde daelsen vermogen

ie gebroykeiij op peene \an. daer op bevonden wefrdepde,

letkeSfl Ie \erbeiire|| \flig ld. 100 helmrxe . lilden ollirier en den waegmeesler. ider \oor de hellle tC \erdeelen.

G. De aenhrengers of eygenaers n rys, alhier Ier rlieede mei dat graen Bgefcómen syiide, Bótten hei >el\e. dan wel

« • li gedeelte vandieii. in geen andere >aerhiygen, die na China of ander. ■uesim slaen Ie ver tree ken, \ermogen over Ie

BeheepeOj ien sy alvorens dooi haer daer van de lbolaeudeti

pagler is helaeld geworden, op verbeurte san sod.niige ovcr- L'. srli. , rys en een honderl rd . hoe Ie VSO yder lasl ol

coyang, hel gene bevonden sal werden invoegen voormeld

Iranspoi leerd Ie >\n.

7. Sn ,\U mede niemaiil tien pagler in >\ne gecegtlgheid

sri vermogen le frauderen nel heymelyk <kn oniigtbaer de

r\s in Ie voeren, helsy door de \aertuygeii heneden met rys in te Vallen en dat gram hoven op mei dammers, drooge

rissdien of andere waeren te bedeckea, dan wei opeodaBtgen

andere wyse, als sul\ door haer sonde koiinen werden ge- practiseeid, mede op verbeurte en peene als hoven.

B. .Niemanl sal VOItDOgen aenden pagter eenige mindere ry* op Ie geven, als inderdaad DoeT hem werd ingevoeld. Hi-el\> i»p peene en xerheurle als xoreii.

9. tielyk ook de sehippers en andere schepelingen van Siani, Hengalen, de oosleusl Java en amlere ^exx exien. alhier

particuliere rya aenhrengende. dal graan in geen xaien of

leggers üeknvpl, dan wel med hunne hooien of andere x.ie; tliygen in eemghande wyse hewnelyk en Ier slnxk in oV

DEI.L IV 30

1739. A VALCKENIER.

slad siilion limoen <>! Lilen \neren, mitsgaders ;i Is dan, snnder de pagl Ir betalen, aen andere n\ Keulen, op poene en verbeurte «ils boven, onverminderd de correctie, die de vnors. schippers en andere schepelingen bovendien, na volgens 'sComp* Offdres en placaten nopens het aenvocren van opgem. particuliere rw in. m! 's (lomp* schepen en mindere va$i inygen, jollen

• .n.lciworjMMi we.sen.

10. Degene, die eenige r\s nvt de stad na huylen komt Ir vervoeren en daer na wederom in de stad Ie rogge brengt .

sal gehouden wegen dcselve de novo den pagtcr aen legeren en aen hem vier rds. voor ider lasl of coyang te betalen, ofschoon daervan door hem al eens 1 1«» pagt is l>clacld geworden, en dal BQQ menigmael de VOOffU fJS binnen de stad sal werden gevocrl, op verheurte van lelkons dubbelde pagt of agl rdfl. VOOr ider last of coyang aen den pegier te sullen moeien betelen*

Pagt conditiën mm </< (t hwdel m u ih $ekepên<

1. Die -ren.-, dewelke baer generen met op de rheede aen

schepen of andere vaertaggen la vaéren of Ie bandelen, dan

\r\ med goederen \an Taiigeiang, llaerasy of andere plael-. n. bier omtrent leggende, over en weder te transporleren, sullen aon den pagler voor ider persoon, op bel vaerluyg varende, m imdelyks een ld', moeten betalen en daer vooi 'Op B] II ej gen n. K in van denseheu een brielje of biljet ontfangen, exceptos degene, die door de Kdcle booge Kcgcring vanile pagt sullen

wasen g*eximeert

2, Niemanl sal vennoten 8yn brielje ol ' biljet aen een amler

ofer Ie doen of ie ovetiiand^eit, op peene, dal «Ie geene, die bef oniiangi. so wel Nederlandera ah Andere, niemand uyt- gesonderd, onk soutier onderacheyd te maken, öf de vaerluy gen,

daer s> mede varen, groot of kleyu s\n. boe kleen de>else

ook gouden mogen weaen, s;il verbeuren twacll rd, de helfte

\onr den pagler en dfi weder bellle voor den nflicier. onder wiens jurisdictie sodanigc conlravcnlcurs sullen werden g'all rappeen!.

1739. A. VALCKENIER

467

r». Ben iegelyk handclaer aal gehouden wesen liet voors. Iiiljct of briefje van den pagter le moeten nemen in hel begin \an de maend, uytlcrlyek voor den sesden derselve. op ver- betirte van kei vantuyg en een boete van 068 rd\

4. Ónder dese pagl sullen mede gerekend emir hegivpni wivrn Int Byfattji Onrust 60 de verdere eylanden.

5. De gcene, die sonder briefje van den pagler aeu de sehepen handel dryven, sullen insgeUks luier vaerluyg ver- beuren en bovendien een boete van ses rd . moeten belaleu.

i\ Wanneer een handelacr met het handelen begeerd te • • ss. rni, sal hy gehouden syn om Iwee of drie dègéO voor

bel eyade van de maend sulx aen den pagler bekend temaken

en tellens desselfs briefje aen hem overgeven, dog sul\ ver- mi\ mende, sal hy VOor de volgende maend de novo een briefje \au een rd'., als vooren. moeten keogfOB;

7. ftiemanl sal aen eenig komend inlands handel vaerluyg vermogen le varen, voor ende al i?er hel selve alhier Ier rfaèede syn anker sal hebben laten vallen of aadeiteuitj Kinnen

de rivier wel vast leggen sal, op peene van twintig rd\ en

verbeurte van hei vaertujfg, daer mede hy na boord sal

wesen gevaeren. Ie applieeren een derde, voor den officier,

die dfl ealaiige doen sal, en het verdere VOOT de suppoosten san de liooii).

8. Ende sal bel baadden aen schepen oiv andere vaer*

tuygen eenelyk man mogen Iwslaen in verversrhinge, hoefte, Ueene eramerven en siiuysleryeii, sonder dal de handel iri s sullen mogen negolieeren ofle veralieneren, 'l s\ hy groole of kleene parlhyen. eenige muur syde. koper,

Utin, spianlter, schUdpadsboora, sandelhout, pappanbofit, ben*

|u\ii, gommelak, am|diioen, speeeryen, en/.., en wel sperialyk geene kleeden of lywalen, hoedailigh de selve ook sullen mogen genaemt wesen, op verbeurte van alle de gene, de- welke sullen werden agtetbaetd, te verdoelen 7» voor ,'rn officier, lj2 voor d'lv Gompi ai 7$ voor den aenbre^er of paebleTt raitsgaden verdere arbitrale correctie oa bevinding^

van saekell.

468

1739. A. VALCKENIER

I "iidüien der pagt van het slagten van vee.

I. I>cii [Nlgter sal van ;illc het vee, d£t arn «»r in ilr vlrrv- lial werd geslagl, sodanig een pagt genieten, als hier beneden ataël uytgedrttltt, naiuenllyk:

voor idor rundorbeost, hol sv kor. og <>i bofièl 4- sis.

» een kalf 5ü d°\

• harleheest 42 dü>.

» » schaep 42 d"\

• » geyl 14 d°\

• » hoek 14 d"\

li Dol; ;in hel \n\ <>|» amlt'i ik plaHsen binnen uVsr

stad düde jmisil i« I it ilirn -.il w.ToYn -rsl.i-l. s.il irn

iégdyb gehouden wèeaen eèn hiljri van den pagter le haten en daarvoor üen den Betoen te betalen, ie weeten:

voor id«T nimlfi lH rsi. hetaj kop, osof hullet rdr. 1

• een kalf » 1

» » hcrlebeest » 1

» • varken » i en 2 sis.

» • sehaep » 1

» » geyl » — 15 sis.

.*». Dm pagter sa 1 hovendieu nog \oor elke ihien catljes varken vlees, mëd dooeilfe heen gewogen^ Sats^genietot/aonder eglcr voor hel hoofd, dal alvoorens afgehouwen werd. tets te mogen pretenderen.

4. Ende s.il niemanl eenige der bovengero, beesten voor s\n partiptiHer vermogen tiö riagten, dan mei voorkeiuiisse Vfulden pagter, op vcrheurle van hel geslaglc vee mitsgaders een amende van twintig nK daer en hoven.

Dog den pagter sal geen briefje ioi bel dagten van gen •»r meer hullels vermogen le verieenen, ion af hem alvoorens s;il gebleken weeën «Ir daar Ine verleende permissie vanden rommissaris van dén inlander, «mi dal bet vee door oVn keur- meester na hehooren is gevisiteerd.

0. De slaglers -uilen verpligl syn om hun heesliael. en

1. A. VALCKENIER. 460

insnnderlMwd de Bataviase beesten, 's avonds te vnoren, eei de- selve sullen werden geslagl, item de Javaeiise. n|' Ituy I«miI«hmIsp des morgens, niet later als ten seven iiuren, aen de hal Ir

moeten brengen om alsdan ten agt mimi te kunnen geslagt werden, en sulx op \erheurte van een rdr. voor (der ronder- beesi* mitegadèrt irn halve rdr voor een kalf en ander IdeyH vee, dat te laei mti de hal gebtagt sal werden*

7. De slaglers, fin med varken- of hoeken \leeseh roihl loopen, sullen een briefje Vali den pagler van de hnrant/ moeten

kopen, dogï bon vteeech vande hand gesel en dien Belten dagh andere goederen willende nylventen, sullen nled hel voors. briefje konnen voisiaen. donder gebonden te Byn ten

dien eyude ren ander biljet Ie moeten haten.

8. IK» vleeshouwers sullen med haer vlees nirl onder dm hlooien hemel mogen siaen. maer sullen daer mede onder bet dak moeten blyven, op terbearte van hel vlees en arbitrale

eorreelie.

0. Ook sullen de vleeshouwers haer vlees niet hooger mogen verkopen als len pryse, ilaer opgesteld, symle ses sis. hel pond. nogle ook hy den hoop ofte het st uk. macr hy hel gevvigte, op gelyke peene.

1. Knde sal ook niemand cenig vee om M verkopen slagten. als ter plaelse, daer toe g'ordonneerd en hy den opsiendei- pj( keurmeester van de vleeshal behoorlyk gesehouwl ende goed gekeurl, gelyk ook de wildschutten het l>eestiacl, dal hy haer hinnen gebragl word. niet en sullen mogen Ie koop hrengen. ten sy bevoorens mede na hehooren hy den selven is gevisiteerd geworden, op peene als vooren.

2. De vleeshouwers sullen gehouden wesen om idcr d« >>elfs hank en stal, die hem vergund is, voor en al eeg van daer scheyd, te suyveren en schoon te maken, op een boete van twee rcK

3. Ken ider, die een hank vergunt is, sal gehouden wesen hem selven te versorgen van een blok, g'eykle schaal en ge- svigl, mitsgaders andere gereelsehappen. die tot het vlees

slagten en verkopen van dién vereyscht worden, en dat op

470

1739. A. VALCKENIER.

een lioete van drie rd§., soo mrni^maH al> deer over bekeurt BÜ wonl. ii

15. Si» als mrde niemand sal wemogen eeltige geslagte beesten, dan wel gederllens van dien. nel vet te omplacken brklrnlm, maer sullen deselve moeien werden gelaten, bo

als v gegroeyt syn.

14 Drn |»ngler sal sig sorgvuldig wallen aen de varken

siagterSj dan wel andere, gdd op woeker ter leen te vcr- Btreoken, "|> pene van daer over arbitralyk le sullen werden gecorrigeerd na bevuidiiige n;hi sa eken.

f'tnuhlirit >hi jHKjtvn ntn </e ftetbenjiers, hintten en hut/ten de sl<nl

1. Die haer met herberg honden ófte lapneringe te doen erneren. sullen i:rlioinl<ii wesen aenden pagter ses rd" t«r roaend le betalen en daarvan eèn biljet óf briefje van dén selven te onUaogen, omtue ten allen tyden door baertekonnen werden vertoond* op verbeurte ven twintig nl voor degene*

die daervan in gebreke sal hlyven. Ir a|i|)lirrrrn. dr rrnr

belfte voor den pagter rade andere belfke voor den officier, onder wiens jurisdictie hy syn lafoieringe is doende

i. Ënde sullen de herbergiers bel voore. briefje of biljet med bet begin en uylterlyk VOOr drn 6rn der manui vonden pagter moeten halen, op pecne als vooren.

r». Degene, die mei ayne tapoerutge wil uytscheyden. sal

sulv. drs ihmmIs med gctliygcn g'adsisleerd. (i a 7 dagen voor

bel ejfüdigen van ,i<.. meend den pagter moeten bekend maken

en med het uylesmle <'f den laesten dagfa dersehe maeiid

syn briefje aen don pagter ««vergeven, mitsgadera alsdan

mede synr araks putten onderste bo\en keeren, of sal hy

gebreeke van dien verptigt weeën weder mi aieuwe briefje VOOr de volgende maend van tien pagter te kopen, op ver- beurte als boven,

4. Den pagter of syne dienares sal niet vermogen het briefje der geene, «1 ie med de lapneringp wil uytacheyde&j ie

5. A. VALCKENIER.

471

ontfangen. vtvl minder hel s«d<* van han ♦vnlei al\ < >riloi vn.

<! op den besten dagb d6ir maeud. op verbeurte van vyftig nh ten behoèie van in oUtder* ander wiens jurisdictie ^da- nig een herbergier woonagttg is. !>. Die Inga <!c wegen tsiuw verkopen Bullen alle maen

den \oor een biljet or briefje acn den pagler moeten helaHi-u

een en een balve nlr. en sulx op verbeurte van vier n& o\ Ende sullen onder de herbergiers ook begrepen weeën

alle, die baer mei het schaften voor «Ie gaende en komende

man enteren, »»ok die eetwaren en drank daerby vérkopen

en de kopers in haere huyseii laten reten en drank voor

geld geven* aan al meer, niet jegenstaende sy komen vooi Ie wenden geené sterken drank te verkopen, niemanl uytgc-

sonderl. dan alleen die vaste tafelgasten ofte COttl inuerende

oouimeaaten houden, dewelke ondér de voor& pagl mei sullen

werden gerekenl.

7. IV herbergiers sullen geettsinta eenlge lahak. H sy gekorven ofte ongekorven, iteoi geen painoedoetant, tahaks

pypen dan wel eenigerhande miiin slei \ en. die in de winkel..

verkogl werden, vermogen te verkoopen^ als alleen voor soo- Veel degeene, die in haere huysen ritten drinken, voor die lyd sullen komen ie nuttigen ende gebruykeo, op sodanige

pecne, als dicudwegen hy de plaralen geslatueenl is, 1 1 . 1 1 1 k - 1 1 1 -

i\k twaalf rifc

8. Ende opdat dc pagler tc heler mag weten, op wat plaelscn getapt oj' herberg gebonden werd, sullen de her- bergiére en tappers gebonden wesen allyd voor baer deur olie ingang een leken van een tinne of aerde kan. dan wel «tii groene wynkrans uyt Ie hangen, op peene van vyftig nh enk wel a rhi tra Ie . correctie. Ie vcrheuren hy den tapper of

warougbottdefi soo menigmaal sa) bevinden werden contrarie

Ie hehhen gedaen. Ie applieeren deene helfte len pnd'yte van den denuin iateur of aenhrenger, ende weder hellïe ten behoeve \an den ollicier. die de ratange sal komen te doen.

\K De tappers ofte herbergiers sullen geen l\ le\ ■genen. \an wat conditie die syn en wie sy ook mogen loebehnnreii.

1739. A VALCKENIER.

admitteren tot drink gelagen, nogh aen de>elveeenige sterken drank «nu daar Ie drinken, plsj binnen <»i roor baereltytysefi, mogen verkopen* op eeu boete \an i w;i. ill ui .

10. Krnlr sullen -mi Imi i | len of lappen mogen, die

eenige gagte ofte BpWye van d'E. (>>mp. genieten, sy, nogte baere rrMweo <»f kinderen* oog imatid by keer wonende, di- rectelyk nog indireetetykj op verbeurte van twintig nK. boo

menii-malen. .d^ ^ daer over bekeurl sullen werden, waei

óp de respcctivè officieren wd Bullen hebben te letten,

11. Niemaul sal huvlen de slaiU pooi Ie mogen lappen, nog herberge houden, dan die daerloe speeiaelc licentie van dOll K. geregie ilrsrr slede sal h<l»lirii g'oblineerd. in'l verkenen van welke lireiilie gelei sal werden, «lal hel eerlyke, bekende luyden s\u «n die goed liu> houden.

12. De hippers en herbergiers sullen des nagls, naneven Huren, geen gelagen mogen sellen. op ses rds hoe le voor de

eerste rp* ihien voer de tweede en \ > ft liicn rd* voor de derde reys. « l;i i s\ in eene nagj daer <>p beyonden sollen werden.

LI. lielyk deselve nok niel sullen \ er mogen te lappen op Son- ol vierdagen onder *!«• prediealie. op verbeurte van ses rd\

14. linde sullen de lappers en herbergiers in hel doen van Imiiiii tieringe baer voorls punrluelvk moeien reguleren, na hel geene dienaengaeude verder is geslalueerd.

Conditiën der jKifjl ran </e hoorn-molen.

1. KersleUk sal len lasle \an .1*11. (lomp. syn en moeten hesorgl werden, dal de koommolen allyd klaer en beqtiaetn werd gehouden, mitsgaders dal alle, bet geene aen deseh. moglc komen Ie hreeken, aenstonds sal werden gerepareerl ende hermaekl.

2. Gelyk ook d'E. Comp. sal moeien hesorgen, dat deselve molen allyd genoegsame sorteringe van waler sal hebben, omme daer van de \erevselile diensl Ie konuen Ireeken.

3. A. VALCKENIER.

473

5. Sooals d'E. Comp. in gelyker voegen sorge sal moeien

dragen, dal Vr altyd een genoegsauic qoantiteyl tarwe in

voorrard i>, om i lt* barkrrs Ir knnnen gerieven en ga» nd» U

kodden* *

4. Knde imlirii hel mogte gehruren, dal de voorin, molen dYrnr o| andere ongelrgrnlhryd mogle overkomen, hel B] dom n lil-.' nol.- schade olie ontsteltenis, gebrek van nodig Water, dan wel dal d'Iv tjomp. gebrek van tarwe was heb- bende waer doop deselve moolen rrnigr wrrken soudr moeien stil siarn. mm» Na! den pagter voor die l\d so \rrl alslagh op de pagt werden gegèvetlj als men oordeelen ^al rrdelyk l<- wesen.

IV K. Comp. sal wvdrrs ook i « * 1 1 baren laste houden

bel billen o| scherpen dei sirenen, so ilikmaels al> nu pag- lei sulx dirnsiig \rrmrriini rn ilarrom vrrsorken sal.

r>. Niemand sal gedurende de lytl van room. pagt binnen Batavia o( de {iiriadictie v«m diem wie hel ook sonde mogen Weten, vermogen larwe oir aud< re granen te malen, helsy voor hem selveu of VOOT ;uol« r«». dan alleen den pagter van POOTS, inolen, \rrbrurlr van de slrrnen. die dacrloe ge- bruyki sullen wesen. en een boete van vyliig rd* daer en boven, Ie verbeuren een derde voor den officier en twee «Inde voor den pachter*

7. Den pagter sal len allen lyden moeien hrreyd en \aerdig wesen om de luydeii, helsy hackers ofle andere, die cenig koorn aen de molen sullen brengen, te gerieven ende \oort l«' helpen, soo haesl docneUk Bal wesen, lOttder imanl op le honden of na te laten lopen.

8. Knde sal van ider ganlang larwe. die aen de molen

gefoagt werd, genieten en ontjfongen drie swaere sis. sonder Heeft

9. Den pagter sal gehouden syn om desselfs ganlang' en andere malen en gewigten* dewelke door hem in de 'molen lo| het meelen rn we^en van koorn gebruykl werden, alle ses maanden ter hehoorlyker plaatse op nieuw door den • vkmeester te laten es ken, op prene van. sulx nalatende, tel-

10. A VALCKENIER.

krns voor nier maal en \onr ider yk. «ils beVOttdenS^] weiden

deselvc len agleren ie staan, Ie verbeuren twaalf riK ten I"'

hoeve vanden officier eil den ykne^lrr. ider <><>r de hellte.

10. De loydefi, die tarwe aeiide moten sullen bréngen ofte Benden, sal hel vry staan «laar by te mogen blyvea al imand van harent wegen daer l»\ te laten, tol dal deselte gemalen endie in nteel geleverl weeën, <»m te lellen, datse \w\ en na hrhorrn gemalen feitde nin verwissètd ofte vermin- derd werd.

11. De pagter sal « I molen mogen laten gaan, mm» wel

liy dag nis hy aagt. maar niet op Soiidagen. len waare liy grnole noodsakelykheyd, als wanneer liy daartoe sal versoekeu

Keentfc vanden lantdrost

1 - D«' r.i»ni|i'. sal op den aanvang \ande pagt cciiigen lyd een Nederlands molenaar aendc molm houden, om den pagter syn <>lk ie ondorwysen. op wal manier mei deselve moei omgezien emle gehandell werden, dogh.eal den pagter daervoor aenden selven molenaar inaandelyks moeten betalen een somma ;m twaalf r«l

15. hen pagter sal sorge dragen, dat de molen, mitsgaders ♦li* instrumenten en de gereedschappen, tol deselve behorende, door syu volk of andere niet geschonden of beschadigt, dan wél gebroken worden, op peene, dal «Ir schade ten synen laste

sal werden gehragl.

14. Die eenig koorn <>p deselve molm sul laten malèn,

sal gehouden syn desselfs meel in de molen op de schaal, al- daer hangende, Ir onlfangeii. endc <l<kn pagter sal daer ttiede mogen volsteen, soud$r dat de backen daarna, te Imys komende on moer onderwigl bevindende, daervoor iels sullen hebben Ie eySSChCB olïe pretenderen.

Ili. Den moolenaer sal voor hel wegsluyven van het meel en andere spillinp genieten drie of uytterlyk vier ten bondert, nadat het koorn veel ol min gedfOOgt sal wosen. somler dat

den hacker daer tegens ral hebben te spreken, maar, meerder onderwigl bevonden werden^ sal den molenaar betaelveden hacker gehouden syn te vergoeden; dog wanneer de molenaar

1739. A. VALCKENIER.

475

het koorn tc nat olie voglig bevind te wesen, soo sal hy niet gehouden syn hel selve Ie malen, voor dal het hehonrhk sal wesen gedroogt.

16. Bn<le opdat een ider hel syue mag krygeii. so sullen "lo hackers, nog ook «Ie molenaars, geen nieuw knotu in de slccncn linden storten mii gemalen !•• werden, voordal bel meel vamle voorgaande wel uylgoveegt en I » \ een vergadert sal svn.

17. Deo molenaar sal gehouden wesen gestadig naauwe agt Ie ueiueii, dal de molen door tien aanwas ;m hel wah-r of andere niel Ie snel om gedreven werd. waar door hel kooi u in desehe sonde mogen werden verhraml. op peene .m de seliade u| sn ii eygen geld Ie vergoeden.

IS. Den pagler en sal niel gehouden wesen het meel, in de molen gemalen, de hackers te laten volgen ofle weg doet) dragen. \«»<>r dal hy wegens hel gestelde loon sal syn voldaeu ende hetaald. ten waare med s\n goede gcliefle ende eygene M\e wille, om redeil hy anders dikmaals hel na lopen heeft.

19. Kilde om alle diefstal, die 'er omtrent de kom nni"leu ende het gemaal kan geschieden, soo veel mogelyk voor Ie komen, soo sal niemand, wie hy ook sy. eenig koorn ofle meel vermogen Ie kopen, dan van de gccne, die haer puhlicq met de g'aulhoriseerde hakneringe genei en, op peene, dal de

gene, die contrarie godaen hehhen ende beveoden sal werden

eenig koorn ofte meel van lyleygenen of andere personen, als genoeinl syn, gekogl ofte out fan-en te hehhen. gehouden ende gestraft sal werden, als of hy de diefstal selve hadde

begaan.

10, ticlyk ook alle degene, die eenig meel \an (laho de goede hoop, dan wel uyt Kengale of Qlina alhier komen aen te brengen, gebonden en verpligl sullen wesen aen den pagler voni ider pieol een rdr aen impost Ie betalen, op peme, dal . degene, die sul\ niel komen te doen, Iweven cn behalven de confiscatie van hel meel, nog fÖOt ider picol sullen verheuren een somma van vyflig rd\ hy den officier r'i den pagler, ider \oor de hellle, Ie verdeden,

47t;

1739. A. VALCKENIER.

Conditiën tin /m<ff van hrf kerven ran Chineese tab&ck

1. Alle de gene, die ti\l (Ihina, de Oo&lCUSl .l.iva eil

elders Chineese labark alhier komen aen te bréngen, sullen gebonden wesen hunne aengebragie i|naniitryi, sondrr hei minste daer van agter dé hand te bonden ofte verswygen* behoorlyk en na waeriieyd den pegter <>p te geven* <>p ver* beukte van \ \ i en twintig rd .. de eene helfte voor den pagler ende cmdere helfte foor «l^n officier? onder wiea&

jurisdictie «Ir agler gehondei I geslnkene lahak sal werden

agterhaahl.

2. De pagler sal bebben m ontlragen een geregte thiende van den gekorven lahak. « 1 i « * binnen de$e Btad of jurisdictie gebrnyki werd. als mede \iin aUe gekorven tabak; die binnen ieeer rtede werden gebiagl ende verkogt

r>. Den pagler sal. na aftrek \ voors- i<>l. op idtaf canaaser ëen grooi merk moeten >ieiirn, mttsgadeft daer van i»s s\in' notitie behooriyke aentekeninge houden, als mede van de quanüteyl der eanassers, die elke nachoda oT bonde- Ut alhier heeft aangebracht

4. l)ri:rrm\ dir hunne labaok l»y e;iua*eéra w i ilt-n verkopen sullen hel selve ftén den pagler moeten bekend maken, sis

wanneer den selven daervan haer niet alleen een briefje sal moeten verleenen, macr ook by syn notilie boek aeni« L. nm de namen der i:ene, die de gesevde eanassers labaek komen in Ic kopen.

l>. Gelyk mede de geene, dewelke h ire lahark hy botidéfa willen nyl venten, sulx aen den pagler behoorlyk sullen nioe- len noliliceren, die als dan syn meik. hel geene h\ op de eanassers gestelt heelï. erkennende en hel selve u\ I doende, vervolgens aen den kant van ider bondel een kleynder merkje sal i n<K* ten stellen, smider egirr daer \o<>r eenke helaünge Ie nmgen eys>e|ien, als hereels voor hel merken der eanassew ile geslehle tbol geuolen hebbende.

6. Degeene, dïe om^imTkl eanassers cd bondels met

labaek verkopen en daer op werden u'aiirapeenl. Bullen iel-

1739. A. VALCKENIER

ki'iis verheiiren een lioele van v\ f «n Iwinlig rd\ voor en toü profyle nis hou-n.

7. Dog den pagter sal sig snrgvnldig moeien waglen tt&me geene bondek voorbedagielyk ongemerkt te laten « - n deselve een de eygenaars aldus weder lenig le geven, dm fcel diree! of indireclelyk loelalcn, dal snlx door syne die- Oarrs gedaen werd, len eynde door dal onreglvaerdig middel 'i.i.I. i hand orcasie le hebben de eygcnaers van sodanige on-

gemerkte bondek onschuldig in de bode le bekeuren, en

sul\ op verhenrle van een liunderl vylïig rdv \«><>r de eersle

Hiad en drie hoodert iliios voor de tweede reyee ten behoeve Win den officier, dan wel arbitrale correctie na bevindinge *an saken.

8. Bb OOI alle Irandalien, welke in dese pagl gouden kanoën werden gepleegl, soo veel mogetyk, voor le komen

Gilde le held len, sollen alle Bodanige labaks verkopers ge houden s\n om telkens in bel begin van de maend of n\i- lerlyk den G,n dersdve een lireniieiirieije tan den pagter le moeien halen, <»p verlicurte van vyt en i wini ig vd (en behoeve van den pagler en ollieier, onder wiens jnrisdielie

ftod^tnigen contraventeur ^al werden agterfaaeld,

Conditiën dvr paal van tic warktnrssen.

1. De kaersemakers sullen aenden pagler moeten betalen

loor ider catty wax, dal sy comen op le doen, twee stoyvertf

2 Knde sollen gehottflfcp >;n, tttvOOfenfl eenige kaarssen le mogen maken, OOI liaere namen aen den pagler op le geven.

5 De kaersemaekers sullen bovendien verpligi syn om

«die hunne kaerssen door den pagler le lalen merken. \oor ' ii al eer s\ ileselve sollen vermogen Ie verkopen of in hunne winkels Ie koop sellen, op verhenrle van vyf en Mvinlig r«l VOOr elke oiiL'eiiierklr kaars. Ie venlelcil de eene

heMte vonr den pagler en da andere hetfte voor dén officier^

Onder wiens jurisdictie sodanigen conlravenleiir sal werden

ai| rapen <l.

47*

1739 A VALCKENIER.

4. Dm pagter bsI gehouden wesen <»m selfs. <l;m wel door svnt' dienaren, alle kaerssen aën bel ondersta end en nief in hel midden of boven aen te merken of doea merken!

<>p peene sulx ronlrarie Imvniitlrii wenlemle, voor nier (|iialyfc gemerkte kners Ir sullen verbeuren veertig nl lés behoeve v;m Jen olliriei . smiJrr dal ln m rrnigi" \ <'i seliouilige -;,| weiden toegelaten meJ voor Ie geven, dal helselve door syne

dienaars buyten desaeMs kennisse gedaan is.

ii»l\k ook «Ir dienaers van Jon pagier. bjf bel doen van ondersoek, niei sullen vermogen de knersen bad i«* drukken, ten eynde deeelve daer door van baer merk Ie ent* blooten, op poene van arbitrale eorreelie.

0. Eqda opdat * 1 « • 1 1 pagier J<*s te minder soude kennen

Werden verkort, sal iiiem;u( voor syne pailHnlinv huw

koadinge Benige kaarsaan vermogen le maken, op verbeurte van deselve kaerssen ende vyf en twintig rJ* boete, van

« 1 1< * 1 1 Ie applirrreu «lr eene hellïe \oor den olüeier ru de

andere helAe voor dèli pagter.

7. Item en sollen de kaerssenmtfkers geen wa\ vermogen op ir deen ofte otüfangetJ J;m Ier pubünpir ivaege, mede op de boete voormeld.

8. Bnde sullen kaerssenmakers, « 1 1 * - voer bel ingaen

van Je pagl eenig \va\ ufle kaerssen binnen haere Ihi\m*ii

hebben, binnen drie dagen bel gewigl van dien den pagter gebonden weeën op ie geven, om ilen voors. imposi Jaer van te betalen, sonde? ouJersrheij of reden, dal aen de vorige pagier belaeid hebben otln niet, onidegroote fmudatie,

difl Jaer door anjers sonde kouneu ge rliiejen. en sulx ineJe

op poene voors*

( ntn/ihcn ilvi' imchi i nu (ie vystiMvklt

1. Hen pagier Bal van Mer pertoon, die op de marfcl

mei rvs te verkoopen \ooisil. liiaandelvks gemeten «M"ii halve rJ'. ende sal Jen hasaer wagler Jen pagier in hel vorderen van s\n gerqgttgheyd behnlpaaeoi moeten wesen.

1739. A. VALCKENIER.

1740. En sal de rys op de markt legeiis de gestelde prysen alleen mogen werden verkogl l>\ ilc kleyne inact of ganlang.

1741. Dm pagler sal siü sorgvoldig moeien waglen om eeltige ongeykte malen tM bel meten van rys te gehrayken, op peene raOj ioli doende, telkens vyftig rd1 te verbeuren. tiBn beboete van den oflicicr.

1742. Niemand bal vermogen eenige \an buytén aankomende

Javase rys Ity de kleene marl of ganlanu Ie \erkopen, dan eenrlyk op de dan loc geslelde en geordonneerde markl ol!' passer, 160 waere meil speriael sehrilïelyk emisenl van den

lierr praaiden! van den B. geregl« ileser slede, op verbeurte

van Iwaell nh len l»elioe\e san tien ollieier en pagler, ider voor dé lielfle. en bovendien sonder aensien van persimnen in de ketting le werden geklonken omnie daerinne aende uieeiie werken sonder Urn Ie arbeiden \oor den lyd van zes maanden ol' langer, na gelegen theid en Itevimliiige van taken;

]'». Gélyk ooi den pagler wel n\idruekel\k werd g'inier-

dieeerd mii aen imaill eeni-e permissie le verleenen lol

Bodatiigen parliculiemi verkoop van voors. r\s uyt haere

l'<-ondere Imysen of langs de wegen en \aerlen. Ieiis\ med "orkrnnisse en speriael eonsenl van den lieer president \an

voorn), geregle, op peene van telkene te sollén verbeuren vyflig r&* ten behoeve van bet Lasarus lm\s en den ofltetef,

ider voor d<* liellïe.

G. Maer sal den pagler in legeudeel gehouden wesen om •en iegelvk, die li\ wirl ,m gen), groen meer in VOOrcaed

Ie hebben, als bd nodige tol feygeij gebrayk, aen ie manen jta ie noodaakeri om daer mede ia gfentéeoe marki ofte hasaer |r voorsten. 7. Degene, die bivoegen voormdd sullen gepermitteerd

tierden OCH parlienlier n\l liaere linysen of langs de wi-ni <n vaerlOQ dfl Noor,. r\S hy dn kleene mael of ganlang

te mogen vérkopen, sullen maendeiyks aen dfta pagter een

'dr «'ii aen den basaermeesler een qnarl dito moeien helaeleih

mitagaden daenroer een hiljet onifangen.

1?39. A. VALCKENIER.

8. Dog de sodanige, tlie haer met hel stampen en ver- kopen van Jacalrase pady uyl haere huysen komen te erneren. sullen onder de>e pagt niet vermogen te werden gerekend, maer sullen daervan in liel geheel gelihereerd en hevryd syn, mils sul\ door haar gedaen weidende iii.mI voorkennisse en ronsenl van den heer president van voors. K. geregle.

9. Ende sal voorts den hasaermeesler gehouden en VCT- pligl syn om alle Maendag preeys een monster van sodanige tJBti als in die week oji de mark! sl.n l verkogl Ie werden, aen den heer president van Schepenen te vertonen en over Ie geven, ten einde ;ds dan vervolgen^ wanneer gein. heer president sul\ komt goed te \ inden, dom ilen Hailjiuw deser slede de visite Ie kome n werden gedaen. Ier ervaringe ot dfe rvsi. dewdke vcrkogt werd, med het overgegevene monster over eenkoniende is, dan niet.

CondilicH vüu '/e pacht Jet Imthteutn't/Mi.

1. Den pagler en degene, dk liv reghl komt mede Ie deelen. sullen huvleu dese stad alleen, mei uytsonderinge \an alle andere, hane\ e- 1 • r\ « n QOQgtiti houden, mils daertoe lieineiule goede en vreedsame linden en hovendieii voor deselve verantwoordende, in soverre dese pagt is concernerende

2. (tayten de rier plaetaenj v.m onds daer toe gehruvkt,

sal den pagler geen andere vermogen te kiesen, als med loe-

Btemminge vaadea heer president vanden B. geregté deeer

stede.

Ti. Den pagter sal gehouden wesen om voor de plaetsen der \oors. haiievegterxfii »tii hoiite oï geschilderde luien 1

stellen t « » i een teekcn,

4. Niemand dan den pagler en die 1 1 \ s\ u leghl, invoegen voormeld, komt mede Ie deelen, s;d vermogen eenige aparte

plaeta ol plaetsen lol banevegleryen op deaaetfi erven, cam-

pons, liuvs. n, thuyuen of lauden Ie vergunnen of tóe te lal» n, dal deselve daer toe geluuvki werden, op verbeurte ran wlïig rd*. en een Iwele van ses ditos ten laste van eenidei.

1739. A. VALCKENIER

4SI

so specltlcr als wilder, dewelke op de gcdaenc aenklagfe fcgualyk sullen werden verdeeld tussrhen den pagler 611 lantdrost.

5. Den pagler sal van ider hanevegter, welkers haen de \ielorie komt te behalen, twee sts. genieten van ieder rdr., die hy gewed ende gewonnen Iieefl.

G. Gelyk mede van ider particuliere wedder, die inselver voegen komt le winnen, twee sts. van elke ducaton.

7. En sal dese geregtigheyt acnslonds aen den pagler Uiteten werden bctaeld, op pene, dat sy andersints, als lïan- daleurs der pagt, alle, liet geenc sy gewonnen hebben, aen haerc parlliyen sonder tcgenspraek weden)in sullen moeten restitueren eudc le rugge geven.

8. Dogh den panter en sal gecnsinls vermogen te admitteren talige ÉbfOI ofte lyfeygenen, wie AttéiM OOl BOUde mogen i«»e behoren, op pene van ses rdB., Ie verbeuren ten kdioeve '*W den lantdrost, voor ider slaef, die door hem in de hnuevegiei -ven s.il loegelalen werden.

9. Soo ;ils den pagler <">k geen pari of deel in de gem. Iianeveglerven en de particuliere weddenschappen. die daer uyl weder komen voorl Ie vloeyen, sal vermogen Ie nemen.

directeiyk nog indireetelyk, op pene van, daer op bevonden

werdeiide, h lkeiis dertig rdB. Ie sullen verbeuren len profyle voormeld.

10. Maer sal den pagler sig volkomen neutrael en on- sydig moeien houden en veel minder mogen gedogen, dat *\n volk het s|K>or ofte vlym aen dese ofte geene haan verkeerd en qualyk komen vast te hinden, ten eynde daer door te vernorsakea, dat, lOp wel den eygenaer vandien, als de par- ticuliere wedders, die de syde van voors. haen gekosen hebben, hare weddenschap komen Ie verliesen. en goh mede op een gclyke boete ten liehoeve voorschreven.

Conditiën <ler pagt van <lv Chinese topt af vis

l. I)e Chinesen sullen nergens anders vermogen teloppen,

UEKI. IV. W

482

1739. A. VALCKÊNIER.

ilan alleen in de publicque topham n. dewelke den pagiei binnen ile stail len getalle van 8 en hiiyten «Ir stad lm »r- talle van 16 dilos ^al vermogen Ir hebben, en «lal op sodanige

placiscii. als hy bevinden sal, dogii oaer bekomóne permiwe daer loe hel voordeligste voor hom Ie wesen: dog sal i|ea selven Boéanigen tophnys ofte huyseu naderhand ni» i vermogen le verplaetsen, dan med voorkennissc vanden heer president van Schepenen. i»p verbeurte \an drie hondert rd . ten behoeve vanden oHieier : gelyk nok den paglei geen meerder Inphnysen

sal vermogen op le setten, als hei getal, hier bovengemeld, en sulx mede op een gelyke pene len profyle als voren: en sal gcvoeglyk \onrls gene. die aen eenige (Ihineesen loc- gelaten sal hehhen. dal'er in s\n lni>. sloep. Ihuyn o|* rr\e. 'tsy binnen of huylen de stad, getopl werd. daer voor

verbeuren een sonime van vyf en iwintigh rd . voor de eqrste

en vyflig id\ voor de lwee.de reyse. hocdanigen boete den paglcr len behoeve validen officier ook \erheuren sal. indien hy bevonden werd syn eon.senl daer i..e le hehhen gegeven.

2. Het toppen sal door de Chineesen niet mogen geilaen werden ofte geschieden op Sondagen dan wel andere fecst- ofte bccdc dagen, op pene van vyftig rd8. door ilen pagler BH ihien ditos door ider spceldcr te verbeuren len behoeve van den officier* 'tsy dat sulx in de pabUeque koptenen of

wel elders, binnen hnylen 'slm<. koml le gesrhieden.

3. Op de voors. publicque lophanen sal niel vroeger dan 's morgens len >es nnien, nog laler dan \s avonds ten negen unren getopl olie gespeeld mogen werden, mnle op verbeurte van ses rd5. door den pagter en drie ditos door ider spccbler. len behoeve als vooreu.

4. Ende sal voor ider toplalel. i sy hoe \eel er ook in ider publieque lophaan souden mogen wesen. hy den geene. die op de top wil voorsittcn, aenden pagter voor een hall etmael moeien betaeld werden twee en een halve rd . ofte soo veel minder, als hy med den pagler sal konucn overeet komen, dan wel door den winner van elk Bpe] twee sts. van ider ducatou.

5. A. VALCKENIER.

48:>

i>. Drn pagter, coHecteuro ofte medestanders v.iii deChineese

lophanen. sullen geen andere natiën, 'l sy Europeanen ofte

andere inlands»' christen ofte oacbristenen, veel min lyfeygeneo, aen de tpptafefa admittéren om mede te lopptMi, op verbeurte

van \yt en twinligh rd\ lOO behoeve als vooren. te betalen

door de gene, die op de fopbanen alsdan tot invordering van dese gercgtigheyl present sal wesrn, 'l sy dal hy pagler. medestander ofte 00116010111' is, voor de eerste maden arbitrale •'«•rrectie voor de tweede re\se. dal hy daer op betrap! sal

Werden.

6. Maer indien iinand lol het leppen van eenige ongeper- mitteerde natiën, vrye ofio lyfeygenen, Msy onder malkanderen

«»H f med f.hinesen vermengt, syn huys, stoep ofle erve, binnen ofte Imyirn de stad, komt ie leeiicn ofte anders ie indulgeren, s<> sal den sclvcn dacr voor verleuren twee homlert rdv voor de eersle en vier honderl dil«>s. hoven 11014 arhilrale eorreetie, voor de tweede reyse, dat hy daer op sal werden g'allrapeerd.

7. Gclyk ook alle Chineese wyven, derselve dogiers en Blldere wouwen hel toppen in hel geheel, sclfs in de geper- mitteerde Ippbanen, uvtdrurkelyk verboden werd, op pene en verbeurte fels boven, ten welken eyndc den oapitcyn en iuytenanls der (Ihineese natie gequalificeerd werden hier omtrent hehoor- lyke rerhergie te mogen doen, mits gehouden hlyvende om alle sodanige wyven. dogiers en andere vrouwen, dewelke sy op hel toppen komen Ie al trapperen, aeinlen officier op Ie ge\en en hekend te maken.

8. So als mede die langs de stralen, in of med mandens. koekjes of andere eetbare waren te koop veylcn, hel toppen of laten toppen op hare gein. mandens geinlerdiceerd werd. hisgelvks op pene en verheurte als voren.

9. Bnde sullen niet alleen degeene, die met Chineesen tegens dit verbod getopt hebben, ^ sy Europeanen ofte andere inlandse

natiën, maer van gelyken ook de Ohiiiecscn, die met de voors. ongeoorloofde nalnMi hebben getopt, ho\en de verbeurte van hel geld, dalYr aen de eenc oï de andere kant gewonnen mogte /mi. en OOgli thien rd1. daer en hoven, voor den tyd

484

1739. A. VALCKENIER.

van agl dagen le water en rys in donkere gcvangenisse geset. dog een slaef synde, agler hot Stadhttya ^Irengelyk gegeseld werden.

10. Die omtrent de toplafels eenige moeytcn maakt of de Cliineesen eenigen overlasl doet, 'tsy med stooten of slacn, dan wel met het opgesette geld weg te nemen, sal als over publieque straetschenderye gestraft werden na exigenlie van saeken.

11. En sullen alle de voors. boetens g'appüererd werden, voor de eene helfte aen den ollicier, die de calange sal Aften, en voor de andere helfte ten hehoeve van het Chincese hospilarl.

12. Gelyk dan ook lot de ealange van alle de vonrs. n.n- traventien gequalificeerd werden, niet alleen den hailliuw en lantdrnst. BOnder onderscheyd van jurisdictie. 'I sy hinnen ftf huylen de stad, maer ook heyde de respeclive fisca» k

13. Dog sullen genie luyden. /irunt rfomicilium hehbende. len eersten mogen werden g'incarcereert, maer hy gebrek van belalinge der boelcns sullen sodanige personen door den ofli- cier tot de naeste vergadering in 't hlokhuys mogen aengehouden en alsdan door hem daervan kennissc moeten gegeven werden, ten fine wyders voor den regter geconvenieert ende saek«* aldaer de plano Ie werden akedaen.

14. Soo als verder de respective collcgien van justitie g'intcrdiccerd werden, op hetgeene met hel toppen der Cliineesen gewonnen is, nog op de verst reckinge van gelden, dewelke door de pagters of medestanders, dan wel selfs dooi- de gene, die niet mede gespeelt mogten hebben, aen imand tot het toppen mogte gedaen syn, ccnig reght ie Bpreekeri, veel min de executie te decerncren, niet jegenstaendc wal obligatien ofte seliriftelvke schuldkennissen daer van verleen»! mogten syn.

15. Den pagter, eollectcurs ofte medestanders der top- hanen sullen selver niet mede vermogen te toppen, dan wel eenig pari of deel daer in te nemen, op een pene van \ yl en twintig rd, t<' verbeuren len behoeve van den nllieier. so dikwyls het selve door hacr sal werden gedaen.

16. A. VALCKENIER.

48S

16. Voorts Milieu desclve ook hehoorlyke sorge moeten dragen, dal iu de puhlicque tnphancn med geen valsche Bleetten, dan wel op een andere \vyse, hoedanig snlx ook sonde inogen werden gedacu. \alsehel\k gespeeld werd, op pecne, fat, het selve med luiere voorkennisse gedaen oll oogluykende toegelaten werdende, sylieden telkens sullen verbctircn een somma ;m . en honderl rd insgelyks ten hehoevc van den officier, I>oven en hehalvcn sodanigen arbitrale, correctie, als DM ii na gclcgenlheyd van saken vermeenen sal tc bchooren.

17. Ende sal wyders niemand, lielsy den onlfangcr generael of imand anders, buylen de respective officieren, die snlx alleen gepermitteerd i>. \ermogen. om te toppen oll dient- vvegens eenige recherche te doen, cenige nagt briefjes te verlcenen.

Conditiën der pacht van de nenkamende poeyer- en candy- mi ijker van Java's Oostcnst en Cheribmy etc.

1. Van alle poeyer- en candysuyker, dewelke van Cheribon end; Oofteosl Java, mitagaden Tandjong Kayeet. dramat en

daer «oii Ie r alhier werd aengchraeht, sal den pachter een nlr. van ider picol caudy en een halve rdr van ieder picol poeyer suyker genieten aen pagt.

2. Den aenbrenger of cygenacr van voors. suyker sal mm, eengebragte quantilcyl acnden pagler hehoorlyk en na waerlieyd moeten opgeven, sonder daer van iets agler te houden of te verswygcn, op pene van vyf en twintig rd*. \onr uier agler geln.u.lrne en veivwegene picol te sullen vcr- l»« uren. de helfte voor den pagtcr en de andere helftc voor d.-ii ollieier, ouder wiens jurisdictie den sclven sal werden geattrapeerd.

3. Ende opdat den pagter geen sehade staende syn pagt tol komen Ie lyden «looi liet opkopen van suyker. dewelke de L\ Lomp. om de oost >omle mogen laten doen, so sal desen tneoop door baeff Edele nagelaten werden en die in het geheel aende ingeselenen <>ï andere negolianleti opengesteld hlyven.

■isr,

1739. A. VALCKEN IER.

1740. So als mede van de suykcr, ilio de K. romp. van par- ticuliere komt le knopen, door den verkoper den thol soowcl sal moeien werden hetaell, als of hy die aen andere parlieulier quam le verkopen.

1741. üelyk ook van alle vaerliiv-en. innl su\ker geladen, dewelke door eonirarie winden, dan wel om andere redenen hunne ankers alhier tér rheede laten vallen, ofschoon de

narlmdas volgens haere paseednllen die negotie op andere plactse van meningc syn te dryven, hel voors. tholgcld voor ider picol aenden pagler sal moeien werden helaeld, al- voorens deselve weder van dese rheede stillen vermogen le vertreeken, en dat op de eygene pecne, die hier voren stael acngehaeld.

6. Ende sal den pagler gehouden syn om op syn cygen koslen hel pagler* huysje. huylen de hoorn slaendc, le onderhonden en hel sclve med het eyftdigen van de plaagt, heho(»rlyk gerepareerd, aés syn snecesseur in de pagl ©ver te geven.

Conditiën der pagl van dc waay.

1. In de waag sal een Hollandse sehaal en gewigl. maer geen andere, mogen gehruykl werden, dewelke den waag- meesier onder syne verantwoordinge en hewaringe hchhen BaL

2. Vder sal gehouden wesen syne goederen aen de waag te hrengen o| dooi- syne dienaren aldaer le laten hrengen, om gewogen en gclcvert te werden, sonder dat den pagler sig daer mede sal hehhen te hemoeyen, len sy alvorens daartoe expresselyk versogl weidende.

.ï. Kilde om alle fraudalien. s<» veel geseliieden kan. voor le komen, sal niemaiil eenig goed olte waeren hoven de WO n gewigl mogen uylleveren of transporteren dan ten overstaen vanden waagmeesler of pagler.

4. Ten welken cynde niemand meerder dan de voors. swaerle van WO u: aen gewigl sal vermogen in syn lm\s le

Hebben.

1739. A. VALCKENIER

4*7

5. Voor de coopmanschappen en goederen, die de waage, subject syn. sal hy den verkoper een ten hondcrt bctaclt werden, maer vande coopmaiis< -li;ippeu, die van d'E. Compr WWden gekogt, sal den koper de gein. gcrcgtigheyd van een t« ii hondcrt moeten betalen.

6. Ende werden vcrstaen de waage snhjecl le wesen alle OOOpm&n0cha|>jH<n en waren, die men gewoon is by het gewigt te verhandelen, van dewelke het waag geld sal moeten bctaeld werden, son menigmael deselve vcrkogt en getrans- porteerd werden, alles op verbeurte vande eoopmanscliaj>|)en en goederen, mitsgaders soda ni gen correctie, als de saeke na kaer gewigl sal g'oordceM werden !<• meriteeren, excepto de eofly bonnen en rys, die van dese pagl g'eximecrd hlyven.

7. Dog sal egteff de Chineescn moeten toegelaten werden in, voor hacr eygen speculatie, derselver waaren in liacre

wooningen med de daats te mogen wegen, maer niet om deselve dacr mede te venten.

8. Gelyk flfok d< Palemkingcrs geen waag geld sullen Mm» \ . n te betalen of hctselvc door den pagter van haer sal mogen gevordert werden, ten belange van sodanige peper, als door de gein. Palembangcrs mei hunne eygene vaertuygen alhier sal werden acngebracht.

9. In selver voegen sal voor het wegen van thee het put geld maer BOOG hehoeven te werden hetaeld, te weten door tien verkoper een rdr. van 'l dondert en hy den coper éea batte dito \an ider bondeti rd, sonder weder hy verkoop eenige geregligheyl meer subject te syn.

10. Het rekenen vande tarra sal acn den waagmecstcr werden gedefereerd en, by non-accoord van parthyen eontra- linilen of ook den waagmcesler, aenden onlfangcr en licent- njecster.

U. En dewylc het somtyds gebeurt, «la» de coopluyden oneens syn in den uylslagh en halanee van de schaal, so feilen «lr navolgende goederen, boven de 100 B swaersynde, ten Noordeele vanden koper op en al" mogen gewogen werden. Uainenllvk :

488

1739. A VALCKENIER

med een quart pond: amphioen, thee, zyde en andere van diergelyke soort en pr\ s ; mei een half pond:

BchOpadsheorn, aguillmut, rermiljoeoi qaiksilver, rassamalle, nagelen, opper, tlmi. spiauler, elc;

med een pond :

\va. eliphants landen, anys, benjuin, caljauu poctjork en alle andere grove coopinanschappen. die med «lr groot e schade gewogm werden, hoven «lr drie honderl ponden swaersxnde;

en med drie ponden : yser, lood, suykcr, sappanhout, sandelhout, aluyn, coinyn,

Irimattigntuw vu ebbenhout

12. Tot iiiirnlt'i' gemak vanden pagler sal den waagmecs- tcr den pagter moeten behulp^iein syn in het vorderen van desseiïs geregligheyl.

13. Den pagter en syne niedeslanders sullen sorge moeten drageit, dal door den waagmeester de schalen lelkens wel gercynigl en schoon gemaakt werden van hel gene daarop bevorens is gewogen geworden.

14. En so mede, dat gcene gewiglen, schalen en hal.im « n in de waegc werden gebruykt. tensy desclve om de ses maen- den door den ykmeesler legens de slapers hehoorlyk geëgaliseerd ende geconfronteerd.

15. Den pagler, dan wel een van syne niedeslanders. sal hy hel wegen van goederen in de waag altoos present moeien syn. sonder snl\ op haere sehrysers Ie mogen laten aenkomen. op peene \an. darr in nalatig hevonden weidende, hlkens Ir sullen verbeuren een honderl rd\ ten behoeve van den officier.

16. In selver \oegen tien pagler en s\ ne mederslandcrs sorgmhlig helelten moeien, dal haere sehry\ers de koop- luyden, buylen en hehalven hel pagtgeld. nicls Ier wereld komen af Ie vorderen en veel minder om. hy hei wv^en \au s.ippaohoiil. ebbenhout, lacka. zeegewas, arreek. elc, van de

eygenaen o( \erkonpers een en een opiarJ nis tan ider een honderl rd8. dan w« i meerder of minnVr .»i te perssen, onder

1739. A. VALCKEN IER.

489

preiexi dai sniniiiptjc voor haere moeyte eo pentiediaisl apart |i moeien werden hetaeli. Op poene van, sulx geschie- dende, in BOD een geval voor liaere schryvers té sullen moeten verantwoorden en. soo dikmacls hel selve geheurl, aen den «dlieier Ie betalen een Minima van vylf Imnderl nl'.

17. Som ;ils nok venier gecne andere praet\ equen tegens

den inhoud «mi intentie van dese pagl conditiën door haer vermogen werk SlelHg gcmaekl ofle geleegd werden, op pgoe als hoven.

18. (ielyk dan in selver voegen den pagter en syne mede- slanders niet cn sullen vermogen eenigg packëfl »>l* kikten ne i amphioen, dan wei eenige andere goederen, vraervanden

particulieren handel verhodeu i> en dewelke haer niel duydelyk

én hlyken op een wettige wysc van dE. Comp te syn gekogt, in tic waag Ie laten wegen, vee) minder daervan ccnige pagt penningen off geregtigheyd genieten.

;i( Verin»! voor repatriërende huis-tinunerlieden

ivijen het medeneinen van ^puthaijzen oj limmer-kisteu, dan wel eenuj ander rol urnen tut het ben/en run yc- r>recd$ehappcn% onder wat benamimj het ook zoude » nwaen wccsch . '

Dil wrlmd. uitgevaardigd op lasi van Heeren W H' M, is niet van ecnige strafbepaling vergezeld.

29 Jilllij. \r,mrmrdr a/ lnHiditfimi run het jilakaal run 28 JulijlYI AuguêlUê 1 7 1 Ti t^gen inbrehers% en:.

• Het langs hoe meer toenemende lampnrken, moorden en •roven hy nagt op h''t \Mi en in de ihuynen der inge- zetenen" van Balavia gal aanleiding tol deze vernieuwde afkondiging.

6 JiiliJ. Bepaling, dat roor alle, te Bataria imjeeoerde slaven, 7 si/ ter verhoop dun \rel in bestelling, precise,

490

1739 A. VALCKENIER.

zonder een'uj onderscheid, de daartoe staande thol- penninyen' ad 10 rijksdaalders per hoofd moesten betaald worden.

Mits de continuerende onlusten len cylande Celebcs" ggoéüfa «!•' Regering, dat de loch reeds te grootc aanvoer van slaven te Hatavi.i yifiWüwantePBn zoude. Vroeger noemde de Ilegci in- ik ■•lbol-penningen" rene boete (zie bladz. 54 en 1 49). Allengs wis die hoe te een inkomend regt geworden.

10 J ui ij. llckendimikinfy dal het CotlegU ran Diahenen te Itataria openlijk in de Nederduilsehe kerk verant- woording zonde dot n zijner administratie over het jaar 1738.

17 Julij. Itekendmakimj, dat de lUuten-lletjenten ran het Lazarus-huis te Batavia in de >opene" raadkamer ran (Jammissurissen eau huwelijksehe en kleine yereyls- zaken verantwoording zouden dom hunner administratie van 1 Julij 1738 tot uit. Junij 1759.

50 Julij. llepalimj, dat w/c hoofden der militie en zee- vaard" \de (Unnmandcur en hlipiipatje-meestcr. alsmede de kapitein, kommandant van het kasteel llatavia] ex of/ieio zottden zijn builen-nyenlcn van lol hospitaol te llatavia.

Elk hunner zoude vooral bemoeijenis hebben met zodanige takken, als van de onder haar sorterende manschap" in het hospitaal aanwezig mogten zijn.

11 Augustus. Bepaling, dat Vendumeesters te llatavia tjeene zitting honden nemen in het CöUegie van Sehepeto'n. omar wel in andere CoU&jiétl,

De reilen hiervoor was «de pressantheid en menigvuldige voorvallende rominissiëu, etc." bij het llollegie van Schepenen.

1739 A VALCKENIER

40!

tt -ii gevolge waarvan incn «niet wel de bediening vanVcndii- ■ incester te gelijk niet «lal van Srheepen k oude waarnemen."

September. Verhul mor inlanders lenen hel heinn lijk verhuizen uil hel eene dislriet naar het andere.

Dil sluk is gerigt aan alle -opperhoofden en onderdanen. »ZO0 in de Balaviasc omme-, als Priangcr boovenlanden, met •alle dc gecne, die in andre districten woonagtig en gehooremle ■syn onder de jurisdictie van d'E. Comp."

Bet verloop van volk scheen meer dan vroeger in zwang le zijn. waai in de Regering vooral dil nadeel zag. dat »dc «■opperhoofden of regenten door de overlooping van haare •onderhoorige volkeren vccltyds in vcrlegentlicyd en huyten «staal werden gesteld om haar contingent en de hesorging «der negotie-waaren 'sjaarlyx aan <lc E. Comp. le kunnen • voldoen/'

Zij gelastte daarom de rijgenten alle overloopers op te pak- ken en aan hunne eigenlijke regenten OW le leveren, op slralfr eerier hoele voor rik verzuim van 10 rijksdaalders, le verdcclcn voor:

f/3 aan den Commissaris lol en over de zaken van don inlander ;

!/3 aan de Hollandsehe kerk. en

1 t aan don aanbrenger ;ui overloopers.

Hij achlerhaling van een overlooper moest daarvan kennis worden gegeven aan den Commissaris; \tL die den schuldige voor de ccrsle maal cene «gevoelige correctie" zoude l&téfl toedienen en voor de tweede maal voor zes maanden in Ü6 ketting klinken «oinine soodanige voorsz. t \ «1 onder haar be- •seheyden district te arlKwdcn."

Indien men «-m de eefie of andere wettige reden verhuizen Wilde; moesl men daarvan kennis geven aan zijnen regent; deze weder aan den (iOimiiissaris \d.. die alsdan daarloe ver ."uuning verzoehl aan den (louverneur (ieneraal.

Dil sluk is "in de Ja\aausrlie lale" afgekondigd.

492

1739. A. VALCKENIER.

I.» Stptrmbtr. 7 Pecambrr.

Reglement o/> <lc brandspuiten tc Batavia.

1. In yder der vyf Moeken, waerin deze stad, volgens dc kaart daervan synde, verdeelt i>, voorlaen sullen moeten geplaast en gercet gehouden werden twee slangbrandspuytcn, sulx, dal het getal derselve in hel geheel sal moeten hestaen in 10 ditos, dewelke alle met goede en hcquame waterslangen voorsien sullen moeten wesen, in pittetM van watersarken, «lït» van soovecl utiliteyl niet en syn, sullende by yder s\s\ü\ moe- ten gevoegl werden ten minsten twaalf der voor>z. water- slangen, met en benevens een gelyk getal mamirings, yder \an vyftig voeten lang, dewelke op den anderen konnen ge- sehroeft. mitsgaders gemaekt sullen moeten werden, nament- lyk dc slangen van vier en de inainirings van twee dubbeld /.oyldoek. dat van binnen met wax bestreeken is. waer en hoven yder spuyt, soo gauw docnelyk, niet alleen sal moeten werden voorsien met een andre spuyt, die men den aen voerder noem t, nevens de hehoorlyke suygers, daertoe gehorende, maer nok

nog huyten den \ noemde aen voerder met twee perspompen :

en sulx yder spuyt op sig selven sal moeten hestaen u\ t drie pompen onmie, wanneer 'er brand komt te ontstaen in een Imys, dat verre san het water afgelegen i-.. om de wille der groot e distantie, die er als dan is tusselien de brand ende plaetse van bet water, met des te meerder aendrang het water van d'eenc pomp in de andere te konnen overjwmpeu.

2. Ten welken eyndc acnde oostsyde vandc gfQOte rivier, in't hloek, gemerkt A, B, C, D, E, F, Q, No. t enQ,No. 2, S, No. 1 en S. No. ±, onder bet welke begreepen |g «Ie oostsyde langs de groote rivier, vande Amsterdamse gragt af tot dc Middel- punt* brugge toe, de Heerestraet, de PrinccstraeL de Tygers gragt, !«■ rekenen vande Amsterdamse tot de Leeuwinne gragt toe, de Cayinau< ^ragt, insgelyks vande Amsterdamse lol dc Leeuwinne gragt toe, de tiroene gragt. de Janvermanderstraet, de wal legens nver de punten Mitblelburgb en Delft, de /.uyd- syde vande Amsterdamse gragt ende unordxyde vande Leeuwinne gragt, sal moeten gVxtrueerd en gemaekt werden aende wal.

3. A. VALCKENIER.

49~

aen hel obfttand van opgemelte Jaürermanderstraet, een spuyt

huysje, waerinne heipiamelyk twee hrandspuyteil met derselver toebebooreii « n verder hrandgereedscliap, het geene liierna sal werden opgenoeml. sal kminen geplaasl en geborgen werden.

S. Dog de twee bramlspuylen cn verdere brandgerced- Bchappen, die aende ooslsyde vande groote rivier ten dienste wesen en g'eraployeerd sullen werden in hei Mock, gemerkt G, H, J, K, L, Q, No. 3 en Q, No. 4, waerin is leggende de oostsvde langs de groote ii\ier, valide Middelpunts brugge al tot aende Mestpoort toe, de Nieuwpoortstrael, hel IIo>piinels- slraelje, liet Zinder- en Nnnrderkerkstraalje, hel Sladhuys- pleyn, de Tygcrs gragt, vande Leeuwinne gragt af lol bel /.nsdeyndc toe, dc Mallahaer.se gragt, hét Amluulsquarlier, Ini Quartierstraatje, dc wal <»\er de punten (ielderland, Cat- s< nellelioge en Orangic, mitsgaders de zuydzydc \ande Leetl- winne gragt. sullen hequamelyk moeien bewaerd en geborgen werden in hel vonrsz. Amhaglsquarlier. in een plaetse daer

tóe expres te opproprförai.

4 linde sullen w\ders de twee hrandspuyteil. nevens de \ei dei e hraildgereedseha ppeii, gehorende aende weslz\ de \ a mie

grote rivier in hel hink, gemerkt A, H en (], in hel welke Ie vinden bl de wal tegeiis OVer de punten Zelandia, Nassauw

en Diest. de Renodteroe gragt. vande Uytrcchtse straat af tol aen hel ttiydéreynde t"<'. dé Jonkers gragt, insgelyks vande

Dytreehtse straal aen hel zu\ dereynde, de weslsyde

larig> de groote rivier, \ande Middelpuuts brugge mede tot

aen bef luydereynde, eóde Buydsyde naaide liytreehise straal, moeten geplacst en bewaart werden in een spuwlmysje. bet- welke ten dien eymle. invoegen voormeld, sal moeten werden gemaekl en opgeregt l>\ de Middclpunts hrugge, naesl het ratelwaglshuysje, aldaer slaande.

5. Iielyk dan in selver voegen aende weslsyde vande groote rivier in hel Mok, -«'lekend I), L en I'. waerin begrepen is de wal tusselien en over de punten Vriesland en Uvtreehl.

de Renocheros gragt, vande Maleytse gragt tot de Gytreehtse

-haal. de Jonker> gragt. mede vande Malevlse gragt lol de lly-

494

1739. A. VALCKENIER.

Irerhlse straat, de weslsyde langs d€ groote ri\ier. vande Middel*

plllllS brugge al* lol aell hel nnoriliTO} llde Ine, de Zliydzydr valide

Maleyisc gragt ende noordsyde vande Uytrechtse straat, de twee brandspuyt^n en verdere hrandgereedsehappcu, voor dal blok geprojecteerd insgelyks sullen moeien gel>orgen en gepbetst werden in ren spuy I liuysjc hel geene daertor. invoegen voorsz.. Bal moeien werden opgcregl aeude voorsz. wal, schuyns legens over de ptttil friesland.

6. Maer sullen de Iwee hrandspuyten en \erdere hraml- gcreed se happen, gehorende tol hel hlok aende westzyde vande ü mi.de rivier, gemerkt <i, H, J. K, L, M, N, 0, P en Q, wacr in leggende is de wal legens over de punten (Jroningen, Overyssel, Zeeburg en Kuylcuhurg. de .favaensc gragt, de Uii- neese gragt, de Renocheros gragt, vande Chineese gragt af tot de Ifaleydse -ragt toe, de Jonken straat, hei Vierkant, deEqui- l»ai!iewerf ende noord z\ de vande Kateydse gragt, moeten 1»< - wiienl en geborgen worden op de voorsz. Equipagicwcrf en siik op soodanigen plaetse. als daerloe hel besl hequaeni sal werden he\onden.

7. Ende snllen \nnrts inde npgem. spuylhuysjrs. mitsgaders in het (Juarlier en op de Equipagicwerf. hy [der twee spn\len. np eene hehoorlyke vvyse, dat deselve voor hel ver- derf, sooveel inogelyk. hewaerl hlyven. moeien gevoegl en ge- plai-lsl werden r>00 leen- hraiideinmers. 1 2 stukfl hraml/.eyleii, 4 ps. trpssen «»i ander diergelyke touwwerk, 8 Opgeshge lynm. G kerfhyten, 8 bossen marlyn en 50 Javacnsc dammers. I>m\ len en hehahen drie hrandhaken, 5 houtc ladders, soo lang als deselve vallen kunnen, voorsien mei hehoorlyke weerkeeren, en 6 hamboese ladders, als 2 van 55, 2 van 50, 2 van 25 voelen lang, sveleke haken en ladders onder de afdaeken van \nor>. spnylhu\sje>. item in het Huarlier en 00 de Equipagie werf, Ier plaelse, daer sul\ hel hesle geschieden kan. sullen moe- ien opgehangen en hewaeri, mitsgaders de voors. hrandzevlen

«■p de EquipagiewerC dog daer en legens de biervoreftgemelte waterslangen en mamirings met haere knpere schroeven en hussen in hel (Juartier gemarkt en gerepareerl werden.

1739. A. VALCKENIER

49*

8. Om alle confusie en V6HttePgillgfl voor Ie komen en om |<; beletten, dal, wanneer meer dan Iwee hrandspuyten met derselver verdere hrandgereedsehappen lol hel blussen van brand gebroykl s\n. niets op een verkeerde phetee gebragt, maer «lies wederom geborgen wenk. daer lift weseu moet, so<> sullen «!<• ri*s|»eeii\e spuythuysjes, spuytcn, emmers, haken en ladders, tni gemelde spuytluiysjes gehorende, alsmede de plaetsen in het Ouarlier en op de Emupagiewerl', nevens de hrandgereed- sehappen, aldaer Ie vinden, mei immhers huk tt m mnlcrsr Im»\ « 1< -i i werden, len weieken eynde hel spuythuysje beoosten de gronte rivier in het hlock A, B, C, D, E, F, Q, N°. 1 en 9, No. 2 8, 1 en S, N°. 2, met alle brandgereedsr happen, die aldaer geplaels syn, exivpti> «1» vonrs. touwen, stuk voor stuk sullen moeten gemerkt werden met N' 1, mitsgaders die in het Ouartier syn geborgen met N°. 2. ilem het spuythuysje ende l»randgereedsehappen, daertoe gehorende, te vinden bewesten de grootc rivier in het blok A, B en C. met Nü. 3, alsmede het spuythuysje bewesten de groote rivier in het blok D, E en F. nevens de hrandgereedsehappen. daerloe gehorende, met N° 4 en cyndclyk die op de Epuipagie werf gel>orgen syn met N°. 5.

9. En op dal alles wel en ordenlelyk behandelt werde, soo sal over yder twee hrandspuyten ende gereedschappen, die daer l»y ge\«»egi syn. geslelt werden een brandmeester, dewelke tot desselvs hulpe sal moeien hebben twee assistenten, die yder, nevriis den heer president \an Scheepenen, den bailliuw enden brandmeester, sullen voorsien zyn met een sleutel vaude plaei>e. daer Be voorn, hrandgereedsehappen bewaert werden.

10. Ten welken fine als brandmeester over de spuyten en verdrc hrandgereedsehappen, gemerkl N° 1, werd aengesleld den baa> melselaer, in het Ouartier beseheyden, die tol syne Uvee assistenten sal hebbenden haes der slem- en beeldhouwen

eo den hutt looigietcr beydemedeinhetQaarüerdieiiel doeoda

1 1 . tielyk insgelyks over de spin len en hrandgereedsehappen, geleken! N 1. als brandmeester hel opsigl werd Inehelrouwl aen dm haas timmerman in hel Quartier, dewelke lol zvne lW0€

490

1739. A. VALCKENIER.

assistenten s;il héMien iIcmi lm;is smit «mi « 1« - i i haas k«»|M»rsl;i^t»r. heyde in sclver \ <>« Lvii iu hrl Uuarlirr ilicnst iloend^ of Ik srln v

den lynde.

12. Soo als mede tol brandmeester ÖWB de spuyten en verdre Lirrcnlscliappen, daerby gehoi emir. gemerkt N'\ 7>, wvrt! aengesteld «1**ii baas smit op de Eqnipagiewerf. denwelke tol

synr twee aieistenten werdén bygevoegl den haes dér Moeke»

makers emir meeslerknegl der smits, heyde op «Ir \ -s.

Eqnipagiewerf le luiys horende.

13. In selver voegen sal over de spuylen en brandgererd- schappen, ondersrheyden mei N°. 4. het opzigl hebbenden haa< zeyhnaker vande Kquipagiewerf. die tot syne twee assistenten werden toegevoegl den haes kaerlemaker en den meeslerknegl der zeylmakers, hcyde op <h- gemelde Kquipagiewerf heschevd.n

wenende.

14. In dier wyse als dan eyndelyk lol brandmeester mei- de spuylen en verdere hraudgereedschappen. gemerkt N " S, ver- koren werd den haes timmerman vande Equipagiewei T, mitsga- ders lol desselvs twee assistenten den haes kuyper en de eerste meesterkncgl der liiiimerlieden. insgelyks heyde tluiys liomvnde op meergemellc Equipagicwerf.

15. Ende opdal de voors. hraiidmeesters geen gebrek komen te liehhen aen het DOedigè v(dk omme door haer, in tyd van hrand, tol h«*t hlussen van dien. als andersintS) aende hrand- spuytcn en verdere gercetschappen gehruykl te werden» ÈÓO sal aen de hr.uidnieesiers der spnyini n braiidgereedschappeit,

getekent N". 1 en "1. werden loegevoegl hel volk. hel gceiic onder haer en onder derselvcr assistenten als werkbasen 's Comp. wegen bescheyden is, mitsgaders aemlen hrand meest er der spuyten. etc., gemerkt N°. 3. de smits en hlockemakers van den werf, nevens het sehuytsvolk van den onder-equipagie- meester, item aen den brandmeester van N°. 4 «Ie zeilmakers en kaarlemakers met het sehuytsvolk van den haas timmerman eü aen den brandmeester van N°. li de timmerlieden en kuy- pers, alle mede op de werH' dienst doende, benevens hel schuUsvolk van den Commandeur en Kquipagiemeesler, bu\ ten

A. VALCKENIER.

en beturivee < 1 .* 1 1 yder brandnieester nog >al moeten wefttoa

gerieft met een brandspus Ibesorgei of bi andspuilmaker.

16. Waer en botéfl «Ie gem. brandmeesters, sin» int het

aemoeren «lor spuyten «mi verdre gereedschappen naden brand, mitsgaders hel weder terugbrengen derseUe ter plaetse. daer het behoort, als andersints, yder sullen moeten voorsien en hygesprongen werden met itii gennrgsaem gelal swarle koppen, dewelke aende brandmeesters der spuyten N°. 1 en 2 nvt 'stlomp- lyfeygenen. in hel Unarlier heseheyden. en aende hraiiilmeesters der spuyten N°. .">, 4 en '> uyl de Mooren, np de Kipiipagiewei I dienst doende, dom degeene, die sulx in- eiunheerd, sullen moeien werden al'gege\en.

17. linde sullen als hoofden over de voors. 'sComp* lyf-

evgeneu hel npsigl hehheii den oppertnandnor en I wee der hahielste onderma ndoors, in het Unarlier dienst doende, mits- gaders ver de voorn. Mooren den meesterknegt der kuypers vande Equipagiewerf en twee der bequftemste sarangs.

18. Over alle welke hediendens der spuyten. ele. nog werden aengesleld twee opperbrandineeslers, nament lvk over die van N°. 1 en 2 den lahryeq- en keurmeester van kalk en steen, milsgader- &W Sifl fan N°. 3, 4 en 5 den eommandeur en equipagienieester, welke twee opperbrandmee>ters. ondnr hert

hoger gesag vanden heer president van Scheepenen en. by 'ifcyn wel Kdelen> .il'M-uiir. validen heer hailliuw. niet alleen hel generael hestier over de hrandspuyten ete. hebben, maer nok Noornaiiienllvk sor-e -uilen moeien dragen, dat alles in een goede ordre komt te hlyven. mitsgaders dfl gem. spuyten en verdre hrandgereelsrhappen iu een eompleel getal gehouden en de gebreken, dewelke daeraen door de tyd en het gebruyk komen le onlstaen. len spoedigsten gerepareerd werden, met desen verstande imgtans. dal dese reparatie oinlrenl de spuyten en verdere gereedschappen, die iu de 1 1 ii « spuvlhuysjes sullen werden geplaest, ten laste vande stad. mitsgaders de verdere spuyten rn hrandgereelsrhappen, die in het Unarlier en op fa KquipagieweiT geborgen wei-den. Un kosten van d'të. (lomp* sal moeten geschieden. hf pi. it.

49S

1739. A VALCKEN I ER.

1740. En o|wlat dc respcctive hrandmeesters, nevens dersclver assistenten en de geene, die verder 1 «>t het Mussen van hrand

gehorcn, behoeriyfc mél • l « * spaftes sullen weten onj togpn*

sullen ih» npperhrandinceslcrs sorge moeien draden, da! alle deselve, mei voorkemiissc van dm lieer president van Scheepenen, om de drie manuien np plaelsen, daerloe hequatMn. in hel hruyk en hanleereu der spn\len. ne\ens haer loehelionreii, otiderrcgl. gVxrerccerd, in een wel geschikte Oütfre YefdOflli 6B yder /yn werk acngcwcseu werd, onnne aldus in lyd van luand met des Ie meerder vaerdigheyd en hemiaeinheyl. mits- gaders minder roiil'usie in slael le wesen de ontslacnc hrand

ie kamen Mussen.

20. Soo als dan ook lelkens hy het doen van voois/, exercitie naanwkeurig sal moeien gelet werden op de gelueeken. dewelke sig aende spuyten » ii \«*idre hrandgereedsrhappen hy die occasie komen te openharen: en sullen Scheepenen, voor son verre de hraiidgcrccdsrhappcu, die dc spuylhuysjes acngaen, mitsgaders de opperhraudineesters, voor soo \eel deselve in het Quarlicr en op de Kquipagiewerï gehorgen syn, verpligt we^en om te besorgen. dat soodanige gehreeken op het allerspoedigste en soo ras docnelyk verholpen en hehooiiyk gerepareerd werden.

21. IK lyde van luand sal den lieer president van Scheepenen, gevolgt door de gcregtshodens, ilem den hailliuw met syne geweldiger en eaUers. hun moeien laten vinden ter plaelse, daer den lu and is. sullende de hraudmeesters, nevens de geene, die verder hy dat werk gehooren. als dan promplclyk moeten uylvoeren en gehoorsamen, hel geene haer welgemelde heer president sal komen te ordonneeren, dan wel, hy syn Kd. ahsentie. het gunt haer door «lm hailliuw, voor soo veel de stad hinnen betref I, n\ door den landdrost, voor sooverrc de voor- sleden der plaelse is coneernecrende, sal werden aenhcvoolen.

2-2. Gelyk ook de hiervooren gemelde assistenten en alle «Ie mindere, lol de spuytcu en verdre hrand ge roed8Chap|»ei) gehoorende, in het doen der voorsz. exercitie en omtrent hel werk van hrand Mussen dc hrandmeesters gehoorsamen en

1739. A. V ALCKEN I ER.

499

volbrengen sullen moeten, het geene haer door deselve sal werden iianhevoolen.

17). Wanneer in het een of ander hlok hinnen dese stad brand komt te onlstaeii, sno sullen «lt- brandmeesters van de spa] ilm\sj«'s N°. 1, 3 en 4, soo ras haer sul\ ter kennisse gekomen is, met haere assistenten, bun aenstonds met derselver brandspus ten. verdre gereedsc happen en onderhoorig volrk dei waerts moeten Ingeven, gelyk sulx, hy absentie, siekte of tardaiisie van een of meer der gemelde brandmeesters, door yder der assistenten, sonder een moment te waglen, mede sal moeten gedaen en mitsdien door yder van haar, sonder na malkander te vertoeven, alle spoel aangewend werden om met de spinten, mitsgaders verdere gereedschappen en hel volk. daarhy gehoorende, het eerste hy den brand te wesen, ten eynde deselve soo ras mogelyk te blussen ; en sal de geene, «I ie het eerste met syne spuvten en luandgereedsrhap|>en sieh Sj den brand laai vinden, een somma van vyfenlwintig rd8., mitsgaders de tweede, die invoegen voormeld aldaer Ier plaetsle koml, wllien ditos tot een premie genieten, dewelke aen haer door Scheepenen sullen werden betaald.

24. Knde sullen alsdan de brandmeesters der spuyten en hrandgereedseliappen. die op de Kquipagiewerf en in het Amhagtsquartier geplaast en geborgen syn. met derselver assistenten en onderhoorige volk hun moeten vervoegen by liaare brandgereedsr happen, mitsgaders haar klaar moeten maken en gereed houden, sonder hun egler van daer na den brand te begeven, dan alleen op de speciale ordre van den heer president \an Selieepenen, ten waare den brand seei diehle hy voorschreven Equipagiewerf of (Juartier ontstookeii was. als wanneer de gemelte brandmeesters deselve mede ten <■ersle.ii sullen moeten helpen blussen; en sullen sy lieden met deM. m>reedhoudinge soo lange moeten conlinueeren, tot dat sy «•rdre krygen om hare spuyten en verdre gereedschappen weder \fi gaan hergen.

2Ü. tielvk als mede, by ontstaan van brand in een der Voorsteden van dese Sjtyd, deselve ingelyks, wanneer de oecasie

soo

1739. A. VALCKENIER

sig daartoe presenleerd. «lo«>r de hrandméesters Wtfl despuyl- huysjes N°. 1, 3 60 4, invoegen voormeld, sal mot Men \ «u-den goMusl. en ilie \an «lr IjjuipagiewrrlV en hel Amha-lxpiarl ier haar in dier manier gereed Innnlen, soo als hier hoven iresegl is.

!>G. Kn oinme lol hel spoediger Mussen van hrand des Ie heler in staal l€ >yn, sullen van stadswegen hehoorlyk door Seheepeneii moeien liesnrgt wonh'n, «lal op het sladhuys niel alléén 300, inaer ook in de kerken deser steedfcj ilriu ml arm- cn weeshuys, Chinees hospitaal «mi vrouwe tugthu*. op söó- daniur he<|uaaiue plaalse. als dal CoUègiè tol \«Tin«-enen. hewaard en gelrnrgcn werden sou veel hramh'tnmcrs, «lito haken en ladders. al> van nut dienst sullen Werden g'oordeell. «Minne in lyden van hrand daar van hel nodig gehruyk te kunnen hehhen.

27. Endc op dat niemand, in welkers huys hrand konil Ie ontstaan, deselve soude tragleu te heelen, om iniddelerwyle

\ne goederen te hergen, en daerdoor syne Imureu in meerder gevaar te stellen, soo sal den hcwoonder van het hu\s. waarin den brand is ontstaan, gehouden en verpligt syn, eer en voor alle andere, den hrand op straal over luyt uyt Ie roepen en sul\ op een boete \an een h«uidert vyftig rd'.

28. De ralelwagK b] nagtbr&ild hinnen detd Sitadonl dek- kende, sullen, nevens hel gestadig ratelen en uyl roepen \an hrand, mede moeten u\l roepen de plaaK. daar (lesel V6 «uitslaan is, het welke door de verdere ratétwagts, soo ras sv sul\ horen «mi weten, mede sal moeten gedaan m gernnlinueerd werden, lol dal de voorsz. hrand alomme sal wesen hek«unl geraakl ; «'?i sullen hovendieu <!«• ratelwagls. in welkers quarlier «le hrand is ontstaan, op het allerspoeiligsle, <»p peene van arhitralo eorreclie, daanan soo aenden heer president van Scheepenen, den hailliuw. als aamh* hrandmccslcrs en haan* assistenten kennisse moeien <*n. hui welken evnde aan haar een notitie van derselver namen en woonplaatsen sal worden gegexen, omim' in haar waglhii\sje opgehangen t«" werden.

29. Wanneer hy dag in de Mad brand komt l«' Ontstaan, sal den hoofdman, die het den aanstaande nagl syn wa-l

30. A. VALCKENIER

501

sal wesen, in opvolginge van hot S&f arlirul ijor cinloiui«nil ii\ Voor de srhiillerxe beraamt, aanstonds me! syn ml in volle geweer ffONt bet rtadhttys moeten laten vinden, oinme aldaar af le waglen sodanige ordres. als hem door de overheyd of den gcregte sullen gegeven worden; maar don hoofdman, die het des nagts te voren syn wagt geweest is, sal hem met lyn rol moeten voegen ter plaatse van den hrand, om voor te komen, dal aldaar geen npmer of eommolie gemaakt en werde.

50. Ilogh hy nagl ergens brand ontstaande, soo sullen, in nakominge van het 39' artieul der voors. ordonnantie, alle degecne, die het haar wagt is, hun in het geweer moeten Ingeven en in het sladhuys hlyven. alwaar alsdan mede op het klep|>en van de klok aanstonds gehouden sullen wesen hy ie \ersrhynen degeene, die hel des nagts te vooren hunne Uttgt geweest sa] syn; BH billen de verdere burgers met drrsrUer zydgeweeren haar niuHm hegeven ter plaatse, daar dfl l»rand is, ten eynde alle oproer, tumult en vyandelyke attentaten voor te komen.

51, De Chineesen en Mahometaneu, van wat natie desclvc ook soudi' in 'igen wesen, sullen hv na-1. lm tyde van hrand, in en omtrent hare. huysen en logyseu moeten verhlyven, sondcr haar na den hrand te mogen hegeven, en sul\ op verheurle van w fonlwinlig rd. ten ware den hrand in hare eygen of in de huysen van haare magen, vrinden of bloedverwanten, o| in baare wyk, daer sy WOOOagtifj >\n. ontslookcn en overgeslagen was. in welken gevalle sy vande heswaernisse van dit artieul werden geèxiineerl.

32. Ten welken eynde de wykmeeslers der respect ivc Nwkrn. ingevolge hel IÜ* artieul van derselvcr ordonnantie,

h\ l\dr van hrand. «les Ie heler hel oog |e hebben op

fte iiiL'i'M'ifiii'ii van haar \syk. daerinne sullen in«>eten ver- hlyven en geduurig door deselve de ronde doen, opdat alles, soo veel mogelyk, in ruste gehouden werde.

7».". Wanneer het gebeurd, dat door versuym ofte ne- gligentie van iiiiand in desselvs huyi brand komt Ie ontslaan . soo sal, hoven een boete van twee hondert rd5., de schade,

►',02

1739. A. VALCKENIER.

dewelke hy daardoor aen syne bui) reu. mitsgaders aende brandgereedschappen, die tot het blussen van den brand gebruykt syn, beeft komen te veroorzaken, door beni moeten goed gedaan werden, en sulx na gelegentbevt van saken. inils- gaders goeddunken van den regtcr.

54. Den geweldiger van den bailliuw, nevens dessclvs ealleis. binnen de stad en de geweldiger, nevens bare rallers. van den landdrost buyten de stad sullen gedurende den tyd, dat men besig is den brand Ie blussen, naatiwkeurig moeten oppassen, dat niemand op de slangen der brandspuyteii komt te lieden of desclve aan stukken te snyden. maar sulion gebonden syn om degecne, die sy bevinden, dat sulx komen te doen. dan wel iets anders werk stellig maken, waardoor bel gebruyk der spuytcn belet werd. de facto moeien apprebendeeren omme, na beviudinge \an saken, arbilralyk aan den lyve en selfs mei den dood gestraft te weidon.

3.*>. Kn opdal een iegelyk, die bet aangaat, geen ignorantie sonde knnnen prelendeeron, maar van dese voorenstaamle arlieulen beboorlyko kennisse mogen bebben, soo is in Hade van India goed gevonden deselve ter gewoone plaatse te doen publieeeron en alligecren in de Nederduytse. Porliigecse, Malevlse en Gfchieeee talen, en voorts door den druk gemeen te maken, omme te dienen tot narigt voor de brandmeesters en alle degeenc, die bet \erder ineuink'ert.

f) Oelober. Uitschei/ring eau ecu idgemeeneu hm tc-, dunk-, casten- cn beden-dag wegens het aanslaande eerleek éener retour-dool.

V.) Oelober. Vernieuwde afkondiging run de [dukaten lutrejjcndc de lluujsenerders", enz.

Zie bij 20 September 1738.

v December. Ver/iaehling van de generale en gemeene" inkomsten eau de stad Itatavia euur het jaar 1710.

1740. A VALCKENIER

B03

4 Jaiiinnij . Hejmling, dal jaarlijks door de koffij- lereram iers mogten geleverd worden, in Cheribon 12,000 en in de l'reanger en Jakalraschc horen- hinden 20.000 pilwis.

De Regering ging tot deze vermeerdering van haren inkoop OW, omdat uit Nederland niet minder dau 6,000,000 ft kotfij geêischt waren en zij aan dien eiseh niet zoude kunnen Mij- ven voldoen, indien Ine jaarlijks herimaW mogt worden.

12 Janna rij. He/minui, dol de President run den liaad ran putkie t< Halaria :ieh ml dr rergadering der llooge llegering moest verwijderen, zoolang daarin beraadslaagd werd om liet gedeelte van den genenden brie/ aan lleeren \Vllnf", handelende over dien Haad van justitie.

Vroeger \v;h zulks geseliied, maar in 1740 verzette zich hiertegen de President.

Bij meerderheid van stemmen werd de vorenstaande bepa- ling gemaakt -uil aanmerking Nan de diserepantien, die door

zyn E\ presentie daar uyt somhds IttüdMn gein. Baad en «desc Begering op nieuw zouden konnen geboren werden »cn ter evilering van een nodelosc pcuiie-slryd met dien regt- .bank.-

) Kebruarij. Last op de buiten-kantoren, hij eerst rek- king run gereedseliappen aan Compagnie s dienaren, de rekeningen dier dienaren met de waarde, dier ge- reedseliapiien te heiasten en daarbij den rijksdaalder legen GO, in plaats van Gi stuivers te berekenen.

De Compagnie nam toch 75 pel. winst op die gereedschappen. Te Batavia was die aanrekening reeds » in constant gebruyk."

1740 A. VALCKEN IER

|(> Februari). Vergunning voor de hukmeesters run het kasteel Batavia, van de slads-pnnrten en run de forten Angke rn Jakutra, binnen en huilen ie stud llnlnrin hérberg /<• houde*, mits behoorlijk voldoende de duur- voor versehuldigde pueht-penningen.

Sedcrl »ccn geruyiueu tyd van jaren" was aan «li»' bak- meesters vergund herbergen en taphuizen ie honden t.flr gc-

• moedkoming van <le anders te leydene schade ', aangezien zij voor «hel bezorgen en vervaardigen van behoorlyke spyse •voor dc bcsettelingen" niel meer dan 6U/I5 duit per man en per dag kregen.

Op grond \an arl. 10 der -nieuw geformeerde e.i\ jon-st

• in train gebragte pagl conditiën op bet stuk der herbergiers"

was hun door -den E. geregte" van Hatavia zulks verboden, maar op hun verzoek besloot de llegering hen van de bepa- lingen. in bedoeld artikel vervat, te »cximercn."

1 Maart. Verpachting run het regt Int het heffen van lol uun den orertoom, ijelegen roor non in de Mtdc- *vlict$c vaart y

Voor het overhalen moest betaald worden: a voor een \nlladen «schouw oll chiampang" 6 stni< OTfl

/; • » ledige dito of »orembay" 5 •

c » » geladen, groote praauw 2 ■

d » » ledige dito of volle gras-praanw.. 1 stuiver c » ■ » gras-|>raauw x% •

De llegering besloot, op voorstel van Heemraden, tot het verpachten van dien overtoom wegens de »diveryen'\ welke bij het hellen van den lol hadden plaats gegrepen.

25 Maart. Bepaling* dat slagers voor varkens, in of nabij de rlccsch-hul geslagt en wegende .">() kuti of minder, uun den pachter moexten betalen:

1740. A. VALCKENIER.

24 stuiters bankgdd;

2 » hrun/eld; en borendien

O » voor elke 10 kali, //r/Av 00N r<irkeny mei héétten en olies gewogent zoude bevonden worden zwaarder te dan 50 kali

In art 5 van <ic nieuwe paeht-condiiiën was deze oude hepaling 'aluisive geonaneerd."

8 April. LasJ op dé Indische Uegeringi in afwachting van de vernieiurinif van hel odrooi der 0. 1. Com* pagme, Op den ouden vort in lndië ronrt Ie ijnan.

Hoeren XVIlncn schreven ter zake: «hoe zeer wy nok ge- wenschl hadden UK. hij deezen le mogen aJviseeren de pro- Innaai ie van hel orlrov van de Compagnie, *t geen ine!, hel uylcynde van dil lopende jaar 1740 staal te despireeren, zyn wy lol nog toe niel in staal UK. hieromtrent voor als nog iets mei zekerheydl Ie konnen melden, nadien hel oude ortroy, (bör den tydl meest verslelen en in ongehruyk geraakt zyude. men noodzakelyk geoordeelt heeft veclc nieuwe arliculen te Knoeten opslrllen, tl ie naar gewoonte hy <lr n speclive provin- ciën dienen te worden overgenomen en in overweginge ge- buigt, eer de üuaie resolutie van Haar Hog: Mog: op alles oog zal konnen worden uylgehragt.

Dog, hy aldien dal nog zoo sehielyk niel mogle gelukken, gclaslen wy UI], hy deezc de zaken van de Qpmp. in Indien, in eo oinlrenl alles. Ie houden in den slaal. waar in zy zyn, en Ir lalrn eoni in ueeren op den vorigen voel, zonder ccnige veranderinge le maken oll' ie gedogen, dal 'er verandering Worde gemaakt door ymaml. wie hy zy, direct off indireclc- lyk. legen hel oude «»|| nng slaud ijrypende orlrov, de wellen, «'nlnmiaurieu, den ArlieulhrielV en alle andere plaeeaten en reglementen, voor en al eer dat UE. onsc nadere ordres en BXpres aaiisehrvven zullen hekomen hehhen. "

riOti

1740 A VALCKENIER.

21 April. Bekendmaking, dat het Collegie van Diakenen té liaiavia openlijk in de Ncderduitschc kerk verant- woording zoude doen zijner administratie over hel jaar 1759.

26 April. Last op de Sequesters la/ het aanvoerden -van insolvente boedels zia. zodra minjelyk. te addresseren •aan den reyter, Ier ohtenne van letteren mpiisitoriaal

aan den oereate run de stad of Hamer \der O. 1. Compagnie], waar voor de overledene of andersints «insolvent geraakte is uyt gevaren, omme de bekende •crediteuren by name en de onbekende by ediete te

doen daijvaartlen letjens een tjeprefiyeerden reytsday, w. op drie jaren na het ijetlispaueerde by den

refter op het versnel van de Sequesters.19

Zomin* veruunniim van t !• * kamer, voor wrik»' ren insolvent verklaarde was uitgekomen, mout aan zijne crediteuren niets uithctaald worden, maar in Imlie was men. in geval \an regter- I ij k vonnis, van dien regel afgeweken.

Om hierin, zooveel mogelijk, voor den \er\olge te voorzien, werd bovenomschreven last uitgevaardigd en aan dc Sequesters opgedragen alwaï zij onder zich hadden, zoo spoedig mogelijk, te gelde te maken en de. ophrengst in Coinpagnie's kas als depositum legen 4 7i fCL WlN 'sjaars Ie storlen.

li) Mei. Ilepalimj, dat »alle kassen of kisten met fyne goederen, ter versendiny in gereedheid gebragt werdemle.

•ten overstaan van den st hipper, boekhouder of de geene% die door haar daartoe vertrouwt en yesonden zouden werden \ moesten worden ingepakt: dat zij -voor dies

• waven ontfangst, eren als de geeommitleerdens, die de afpaeking bijwoonden \ moesten teekenen; en dat de

kisten, enz., over krttys met een bequaam louw om van-

1740 A. VALCKENIER

507

ijfn", op de uiteinden van dat touw met Compagnie'* caehel n zcfjcld moesten werden, *evcn als dot omtrent »de gepermitteerde, particuliere bcstclkames werd ge- •praetiscerd."

Meer dan vroeger werden hij hel openen van kisten op de huilen-kantoren «excessivc minderheden" ontdekt, waarvoor •de overheden der schejien gemeenelyk met excessive sonnnen •op hare rcecq. werden heiast, zonder dat men egler re^t •kon weten, waar die goederen vervaren waren of door wie -deselve gastolen werden."

17 Mei. Intrekking run het bepaalde op 50 Julij 1751 nopens hypotheken, door Wees- en Itoedel -meesteren te verleenen landerijen, gelegen faunen de buiten- posten van llatavia. — Vergunning tot het deponeren bij de (lompagnie legen interest eau 20,000 rijksdaal- ders uit de kapitalen eau onder curatele gestelde, meerderjarige personen.

l)v hewusle hvpolheken leverden gevaar voor verliezen op, doordien de \asle goederen /o inerkelyk in prys gcdaall" waren. \ ><>i naniclyk ten gevolge van »de ongemeene sterfte •zederl een'i^e jaren."

De renlen van dc bcwusie mum móesten >l rekken tot onder- houd van de hedoelde personen.

!27 Mei. Vernieuwing run het bepaalde op 26 Januari \j

ITos tegen diefstal eau Compagnie^ goéderen^ vet*

meerderd met de resoluliën ter :ake van de llooge lieuering van 18 Junij 177)7), 20 April 175(1, 30 Janaarij 1759 en 15 Met 1710.

«Ten deele" waren de voorsehrifleii van 'H\ Januarij 1708 •in't verval geraakt."

A. VALCKENIER.

Herren Meeaten todden dan ook in it.v.i ladingen mi

Inclie ontvangen, waaraan nie! alleen ellelijke lienlallen \ ;m CtyUt'fl onlhraken, maar Waaronder zelfs kisten, en/., betonden waren t>cslolcn en, »om het gewigt u\i te makend nut kogels, viiaalstcenen, oud touwwerk en «ander bogt van goed" aangevuld.

8 Julij. Bepaling, dat deserteurs van vreemde milieu niet als soldaten, maar als matrozen in Compagnie'* dienst motjten aamfenomen worden.

Hieromtrent seliijnt reeds vroeger eene »ordre" uitgevaardigd te zijn.

12 Julij. llepaling: 1° (/(// onder-kooplieden, leden van een polilieken raad, rang zouden hebben baren de sehippers, luitenants en alle «de bugten dal eallegie «zt/nde perzoonen ran hare guuliteyt " : 2° dat een lid ran een polilieken raad. tijdelijk op een sub- altern kantoor geplaatst zijnde geweest, bij zijn terug- keer weder in polilieken rade zitting zoude nemen en wel baren de onder-hooplieden, die n<t lom leden van dien raad waren geworden.

15 Julij. Ilekenduiaking, dat de Huilen-regenten van het %azarus-huis te Itatavia ojnmlijh verantwoording zouden doei* hunner gestie van i Julij 173!> UA alt. Junij ITio.

22 Julij. Last op de buiten-kantoren bij hunne eisehen, behalve lo t bepaalde <>/> 8 Augustus 1757, jx r nola

«ook bekend tr stellen, hoe veel ran die gnederen, waarvan het geheele restant gedemanueerd is, nog daarenboren 's jaurs n el zoude hebben kannen rerlierd

«werden, indien daarvan een gemwgsamen voorraad

«was geweest."

1740. A. VALCKENIER.

SOfl

Bij do voldoening der eisrhen /.mulo men Ir Batavia zirh hiernaar «reguleeren."

22 Jnlij. Maytvjhuj op den l)ire< lear-ijeneraal ten he-

luwvc van de ttegering éehê MigfitMeetiing te ihiitm tegen -den gewonen intrest" van /■/. 'sjaar.

Geldgebrek DOO^tti de Regering lol dezen maatregel. De obligatie-houders mogten liiuine ohligatiëu. des verlangen- de. verltoopetL

Hel hediag \an de leening is niel naauwkeurig omschl W6É (o/o \rel penningen" als aan de som \an / 1,500,000, welke de Begering noodig had, in Compagnie'.* kas zouden blijken ie ontbreken .

In 17.nS had de Begerin^ ook eene leening aangegaan.

maar loeofBaab tegen afgifte van on\erkoophure ordonnantiën.

Deze laalslen mogten nu in verkoopbare obligalien geeon- vertorrd worden.

5 Augustus. Last op den koesier: 1° alle dtwalons, zoo oude, als nieuwe, wenende minstens SU nuulrijn, lapweek gewigt, aan te nemen: 2° (jesnoeide of undersints onwujliii tjeworden dueahms aaa te nemen Wiel suppletie van hel tjeene daar aan moijle faunen •te de/ieiereir : 5" laatstbedoelde dueahms in kas le handen tan naar Bengalen Ier rersmellimj le maden getonde*}

9 August iis. Last op de bui$en»kan toren, dueatons, welke tjeen SU »eond rijns" ha til den. als onwigtig geld te weigeren.

Tëveiii wéti bestoten -na de compToiren; alwaar dezelve duralniis gangbaar /vu. een slel Japanse rondorijn üewiglen

Me tenden."

aio

1740. A VALCKENIER.

2'> Augustus. Last tot het tweemalen 's jaurs venjelijken van de maten en yewiyten met de slapers.

Dit voorschrift, afkomstig van lleerrn \VHm,\ «jold voor alle kantoren van de Compagnie.

G September. Viiloorimj run 2 maanden tractement uls °iriè ijift boven ordinaire verbrterim/' aan aitijediemle militairen, die zieh <>// nieuw vuur jaren trilden rei binden.

iMIfitin «zodanige |>ersoncn. die door liaer sle^t romporlrmenl •tób niet komen t meriteeren", waren uitgesloten.

Meermalen hadden Herren XVIImn aan Indische Regering aanbevolen. »sn veel mogelyk, de IftydeQj die haar verband 'hebben uyt^cdienl, le aninieeren tol ren nieuw verhand/1

2G September. Vernieuwde u/kondi'/imf run de /dukaten betreffende de thui/svuerders", en:.

Zie bij 29 September 17 7,8.

1 Oei oker. Uitschrijving run een aUjemeenen boete-, dunk-, rusten- en bede-duif weijens het aanstaande rer- trek eener retour-riant.

22 Oetober. Acte run amnestie voor de Chinezen.

Sniert rinigen lyd hervvaards die van de Chinecse natie, so in de bo?enlanden als luimen desc stad ende voorsleden van dien, haer sonder eeniire wettige reden of s«i;ik nirl liekben komen le ontsien diverse eommotien aeu te realen, mitsgaders verder tot een openbaerc rebellie lemens de Kd. Comp" uyt te bersten, in soo verre selfs, dal sy niel alleen Qp diverse plaelscn te samen gerot, de wapenen tekens de

1740 A VALCKÈNIER.

maatschappve opgenomen, legens derselver magt te velde gelrorken, >l<' |*>»sl de Qual overrompeld en de daer in synde militie, voor soo verre deselve liet met de vlugt niet hebben kunnen ontkomen, Ier neder gemaekt en meer andere vyau- delyke actiën van moord en hrandsligling, selfs lot voor de poorten en i nu li ren deser stad, gepleegd hebben, tnaer ook boven dien alle de Chineesen, dewelke liaer met de voorm. rebellie oogschynlyk niet en henioeyden, hebben aengeraden en Verslui de Hollanders aen alle kanten le willen atlaequeeren, inel versekeringe, dat sy van haer kant in geen gebreken simden hlyven om deselve aen te vallen en te verdelgen, uyl Welk»' bnose hedryveu vervolgens syn voortgekomen sodanige droevige gevelgen int nylroeying van voorin. Chincese natie, soo binnen, als biiyten dese stad, en at sulke verdere onheylen, als men in dese dagen heelt beleeft, en door dewelke de ge- lieele Chineese natie als van dese slad en colonie verbannen synde, ihans in de bovenlanden vluglende en swervende, mitsgaders in allerley nood en eiende gebragt is, niet legen- staande \vv ons versekert honden, dat de meeste onder deselve, als wel g'intenlioneerde en getrouwe onderdanen, sulks oll door vreese voor gevaer van onse uylgesondetie volkeren ofl Moor dwang van dat bose geboefte uyl den baeren overkomt : en vvy al soo deur alle dese consideratie!! ons bewogen vinden lol een betamelyk medclyden over de onschuldig verbannen en omswervende uyl onse voonn. onderdanen vande (Juneese nalie, soo is 'l, dat wv\ hierinne aen onse syde willende voor- dien, ten beste van deselve hebben goedgevonden alomnie te doen iiylgaan dese onse acte van amnestie en uyl kragtevan deselve aen alle de geene, die uyl de Chineese natie thans swervende en dolende, mitsgaders alleen door vreese sicb ver- schuylende en voor het overige wel ^inlenlioneerl syn, by «Jescn le verleenen een lermyn van een innend om sig weder onder onse gehoorsaamheyl le hegeeveu. mei versekeringe, dat aen deselve niet alleen geen bet minste leet sal geschieden, maer dat sy ook dadelyk sullen ontfangen, sonder eeriige beüilinge olir vergeldinge, een briefje uyl onsen name, tot haerer

1740. A. VALCKENIER.

versekcrheyt dienende, om sig naar den ontvangst van hetselve \M «ln Ir kunnen begeven tot ham ncoringe ende hanleeringe, daer en in dier voeden. als dan otl' in der tyd door ons sal werden goel gevonden, en dal sy vervolgens, niet minder dan bèvoren^ Balkin leven onder ons gebied geruslelyk en vredeUk.

sotider inoeyenisse van imand: vvanl wy wel uxpresse|\k bj desen aen een iegelyk verhieden haer geen het minste leel te doen, op peene van arhitrale s tralie.

Getyk wy ook wel uyldrukkelyk ordonneeren en he\eelen aen BÜe andere ilyt de gom. natie hinnen den voors. peremp- toiren tyd van een maand met nederlegging \ande wapenen Üü t.' snhmitleerrn m weder lot de gehoorsaamlieyl \ande

Comp" ie keeren, met belofte en versekeringe, dat In sulkeu

gevalle al mede aen haer op dat geval geen leed gesrhieden sal, uylgesondert de gcenc, die sig als hoorden hehhen opge- worpen en alsoo, oprokkers en aenvoerders van andere, sig hel meeste hehhen srhtildig gemaekl. dewelke w \ integendeel onse

gratie uytduyten en hy desen rogélvry \erklami. mei permissie

mei alleen aen alle andere en ook onse wel gesinde onderdanen nvt de Chineese natie. om deselve, daer sy maer gevonden werden, levendig or dood te overweldigen, maer selfs nok met dese helofte. dal de geene nvt gein. Chineese natie, die sig selfs aende relwllie hehhen srhnldig gemaekt, hy het ophrengen van sodanigen hoofd niet alleen ex ipso sollen hehhen pat don van al het gepasseerde, maer ook nog daer en hoven sullen genieten een premie van rd. wanneer dood werden opgehragt.

mei genoegsaem hewys, dal denselven een hooft en aenvoerder is geweest, en wanneer levendig gekregen en overgeleverl werden, een somma van S00 rd. mitsgaders eens snoveel voor hel , «erste olf voornaemste hoofd onder deselve, ilic men segt. dat over alle andere Ie gehieden heeft, welke premie ook sal werden hetaelt aen alle andere hnyten <l* iisel\ m. die

aofldattigen hoofd kannen magtig werden en levendig «>n dood

in onse handen komen te lexeren.

Ordonneeren en hevelen dierhalve aan alle tlhiiieesen van

dese onse amjpretfa te profiteren eu deselve Ie ampleclerea,

1740 A. VALCKEMIER

mitsgaders luimen den voorin, bepaalden lyd sig weder aen te geeven. acngesien wy degeene, die naar verloop vnn dal termyn in het land gevonden werden, gclyk alle degeene, die van soodanigen nieuw briefje, sondcr betaling aen haer te verleenen, niet voorsien mogle wesen, niet anders sullen kunnen aenmerken dan voor openbaere rel)ellen en vyanden van dese stad, en deselve als sodanige doen behandelen naer < \iu< nhr \an saken, sonder eenig verder pardon olT commi- seralie : en opdat een iegelyk van dese onse intentie g'informeert moge werden, gelasten \vy dese, sowel inde Nederduytse als de inlandse talen, alomnie te publiceren en afïigeeren.

25 October. Bekendmaking, dat ahric slaven van vev-

•lopen* of) yem&êdacr&rdd Chinezen onder zich had,

deze aan dvn llaad van justitie, te Batavia moest aangeven .

Deze l>ckendinaking is afkomstig van den Raad van justitie en «by openbaere klok geslag en afliclie van biljetten" den volke medegedeeld, ingevolge het bestuit iler Hooge Regering van 21 Oetober 1740.

lien termijn voor de aangifte is niet bepaald.

Wie de bewuste slaven verzweeg, zoude «gereglelyk daer •over aangesproken en gccalangeert" worden.

Iels vroeger had de Regering den Raad van justitie gemag- tk'd Chinezen, die met wapenen in de hand werden opgevat, huilen ilm gewonen weg van reglen, de plano'* te vonnissen, van welke inagtiging de Raad o. a. gebruik maakte om 41 Chinezen zonder eenig beècdigd bewijs van schuld Ie laten ter dood brengen.

• Zulks sweemt," schreven Ileercn XVHmu in hunnen briel van 16 November 1742, »na onse opinie, vry wat beetcr na •moorden, dan na regt te doen."

11 November. Verbod voer Ckfaezmbmnen de ommuurde stad Hatavia te wonen en daarin 's avonds na zes uur

DEEL IV. 33

514

1740. A. VALCKÊNIER.

te vertoeven. — Verbod tetjen hef verkoopen van huizen en erven, hintten de stad Hatavia tjeleqen, aan Chinezen, Heidenen en Malnanedanen.

De pOGOaHtetl voor eerstbedoeld verbod was lijfstraf.

Bé Mahomedanen mogten hunne woningen binnen de stad blijven bewonen, zoolang zij leelden, "dng geene verkoop oll •overdragt van deselve dom dan aan rdiristenen.''

11 November. //e//*///w/, dut anl arende drie maanden, van Hetjeriiujsweae, aan (Ie lereranriers van runderen 50 jut. meer dan vroeuer af ;i rijksdaalders voor elke volwassen hw betaald zoude worden.

Zulks was een gevolg san de Chinesrhe revolte'', waardoor het slachtvee in de bosscheii \erdwaald was geraakt.

Om diezelfde mlen moesl de Regering belangrijk veel duurder betalen de arak. welke zij Mondig had : wanl nagenoeg alle arak-stokerijen waren verwoest.

19 November. Uitsehrijvinn van een abjemeenen boete», dank- en fnulv-daa.

Nademalen de loenemeiide laudsplagen en de verswaringe der oordeelen vande slaande hand Gods, waar ineede niet alleen van tyd tot tyd den staat der Nederlands» he Maatsrhappye van bet Oosten, so in bet lieve vaderland, als wel voorna mentlyk in Indien is besogt. maar ook in het bysondere gedurende deesc latere dagen zyne regtvaardige gramschap heeft dom gevoelen de Almagtige en lot hier toe allyd soo langmoedige God, die groot van genade en langsaam ten loorne is, dog ook \eelmaals aan het \olk, dal onder Syne eastydinge den nekke verhard, op eenc onherstelbare wyze doed gevoelen, dat hy liet uytstcllen zyner oordeelen door het gewigte van de- selve kan opwegen, doende 'l seedert eenige tyd de eene plage op de andere volgen en sowel 's('onip\ dierbaren handel he-

1740 A VALCKENIER.

toekende, als <H»k \nornamenllyk hare scheepvaart brallende <loor ophoping- .m i .im|HTi Irr /re. vrrsrll \an importante verliesen on srhaden, dir dal aan>ii'iil\ ke lighaam, dien mag- tigcn znyl van Neerlands \ i u tA Bfaat, op deselfde wysc dreygen le doen neder storten, als deseUr rrrtyds, onder en door Godes zeegen, smerre in inagl. rykdnnien aansirn onder alle volkeren is verlieeven geworden.

Fn bo\rn soveele andere sware nordeelen. waar meede ook deese stad en colonie int bysonder t seedert eenige jaren \ande band des Allerhoogsten is bezogt geworden, de aller- nytterste opmerkinge vrrdimrn die gevaarlyke en tot een Baak rebellie overgeslagcne bcroerlens onder de Chineese natie, die men deeser dagen alhier heeft beleeft, verselt van sodanige «lre\ gende en noodlottige nmstandigheeden «n gevolgen, sn door de verwoestinge, die de massacre derselver binnen en hnylen «Ir stad. mitsgaders den daar ncevens ontstallen snrge- lyken brand qiiamen te veroorsaaken, als door de vyandelyke attentaten en hcylloose voornemens der ['samengerotte en oproerige uyt gem. natie tecgens deese stad en tlies inwoonders, neevens ilesselfs onderhorige torlen en de ingeseetenen ten platten lande, dal het scheen, als of het G(hI behagen sonde eene voleyndinge met ons te maken en de mate onser zonden, die vol geworden was. tlmys te soeken door een volk* «lat dns lange seer veele lot het gemak en de welvaart, so van de colonie als 'sComp\ dierbaren handel, hadde bygebragt. hor wel de Hecre onse God ook midden in decsen synen toorn des ontfermens is imlagtig geweest en ons tot hier toe nog genadiglyk heeft grspaardi. rerddgetidemet alleen onse vyanden en deeéfo voor ons aangesigte geen stand doende honden, maar nok in allr npgrlionplr rn selfs nnnadenekelyke

gevaren deese stad en dies inwoonden, mitsgaders den «lier- haren staat van de Nederlandsche maatschappye en hare <i.ansirnl\ke belangen in en omtrend deselve, s<» wnnderlyk en uenadighk brhorden«l«\ dal niemand noyl Hem daar vnnrnaar hehiMiirn loven rn danken kan. *

En gelyk dan «lil alles nok wederom lol Godes eere nmet

516

1740. A. VALCKENIER

gedyen. erkennende, dat Sync oordeclen regtvaardig en Sync l»aruih(M'l i^heeden groot syn. mitsgaders dat inselver voegen als \vy door onse en 's lands hoog gaande zonden deese syne roeden ten n \ Kersten verdiend, alsoo daar en leegen door onse onwaardigheyd en veelvuldige ongeregtigheeden deese Syne ontferminge in hel minste niet verdient hehhen, op dat een iegelyk sig voor Syn allerheyligsl aangarigte huyge, zyne schuld hekenne. fSJUB \ enlon emlheeden uilegge Cll Hem de eere geve, ten eynde de Almaglige ons \enler hyslaa om wat nog overig is van den \yand fcfl eenemale onder onse voelen te vernederen, almede onder Synen zegen mag werden volhragl, tot fotkoman bevrediginge van dese eoloniecn die> herstellingc, Soo is op den U>"n deser maand in Rade van India goed- gevonden en verstaen, Ier sake voorsz. Ie doen afkondigen en uytschryven renen algemeene.n hnet-, dank- en heede dag, om op de allerplegligste en godvrugsl igsle wyse den 2sh daer- aenvolgende. «lal weesen sal den naaslkomenden Woensdag, in alle de kerken deeser stad en «Mik onder het rOSSOTl \andien geviert te werden, sowel door hel hywonen van den opeubafM) godsdienst, als door geheden en dankzeggingen, in alle oot- mocdigheyt en opregtigheyd veel meer hel herle dan de klederen scheurende en sig een ieder, even als die van Nim\« van den grootslen af lot den kléjpslen toe, in sak en assche ecner opreglc hekceiïnge <n»r Gpdfl aaiigosigle hukkende en vernederende, op dal Hy si- wende \ande hillijrhext Synes lOOniS en. WJ van gantseher hoi tc lot Hem weedergerende, Hy onse afkeeringen geneese; ende gelyk ll\ onfl regtvaardig om onser zonden wille geslagen heelt, dat het Hem also ook u\t loutrc genade behage ons wederom te verbinden* de hreuke te hcclcn en sig. naar het verhergen Syn liellyk aangesigtc in hel oogenhlik S\ nes looms, mei eeuwige genade onser te ontfermen, herstellende de rust en vreede in deese eolonie, de stad en slaat van de maalsehappye eens weeder seegenende en deselve door afweeringe van alle verdere w.l verdiende plagen en oordeelen. mitsgaders door verheeleringe van haren quynenden handel, hel hloeyen van hare \olk-

1740. A. VALCKENIER. 517

plantingen alomuie. Syne genadige, beschermmge over hare < hcepen, en door soveele andere weegen en middelen, als Syne onbepaalde magt aan de hand heef), niet alleen ons weeder lot haren vorigen bloeyenden staat verheffende, maar ook tot in de laaste dagen genadiglyk sparende en daar by bi warende tot eene veylige schuylplaatse voor Syne dierge- kogt€ kerke in dese afgeleegenc gewesten van het Oosten en onder dat kromme en verdraayde geslagte, onder dewelke II y deselvc tol hier toe heeft doen woonen , alles tot groot- BiaklBge van Synen allerheyligsten naam en onser aller ud. lyk en eeuwig welsyn om Syner eenig geliefden Soons Jesu Christi wille.

Synde alzoo (effens goedgevonden oiél alleen hier van de -irwoonlyke publicatien, so van den predikstoel als van het rtadhuyfti le 'alen geschieden op Sondag en Maandag bevorens, iin t expresse interdictie van alle neering en handteeringe op < \engenn'lle soleinneekn hoet-. dank- en heede-dag, maar ook tellens den tyd tot de verrigtinge van den openbaren gods- dienst iles morgens een half nu te vervroegen en des nadc- uuddaogs dacr en teegen deselve een half uur later te laten beginnen» dan anders gebruykelyk is, op dat een ider volgens de expresse meening en begeerte van welgemcltc Haar Edelens fa te beeter in staat moge zyn sig tot dies bywooning te BGbkken«

21 .November. Litlooeimj eener premie van 300 rijksdaal- ders vonr tien ontdekker eau den «eersten ni/tstroycr" van zeker gerucht.

Er werd namelijk verteld, dat de lijfeigenen der ingeze- tenen van Batavia »eenig leet zoude geschieden, waardoor •veel van deselve, geloof daaraan slaende, zig fuga lief hadden •gesteld."

13 December. Yenpinninif voor hen, die in e'ujendom bezaten, dun wel hypotheek luidden o/y, tijdens den

518

1740. A VALCKENIER.

Chinese hen moord, verbrande en MMHMÉfe, Chitêttkti huizen binnen of buiten Batavia de erven dier huizen te naasten, behoudens »het beter m/l run undre, die si<) in der h/d daar lor nuujten homvn <>p fe doen'

Zij, die he<loel<le erven lol zich namen, waren \erpligt hel daarop liegende puin »ten eersten" op te ruimen.

Het slelen van goederen »uyt soodanige erven" werd bedreigd met arbitrale correctie.

Uil de resolutiën der Hooge Regering van 13 December 1740 blijkt wijders, dat goedgevonden is en verstaan »allc • hypotheken [perccclen], dewelke voor den aanvaiin \ ;m gemelte rebellie. so binnen dese stad, als de cirrumfei enlie \an dien. de Chineesen hebben loebeboorl en by Scheepenen kennissen onder dese en geene verbonden syn, door de geswoorene taxateurs te laten pryseeren, inilgadcrs de houders of wettige eygenaars der voorniette Schepenen kennissen Ie qualilieeren de daar hy verbondene bypotbeecquen in eygendom, na volgens de taxatie, na haar Ie nemen en eenelyk de penningen, waar op de gcmelte verpande vaste goederen syn gewaardeert, op de gedn§. Scheepenen kennissc Ie doen afschryven, soo wan- neer de gepryseerde somma hel eapitaal vande daar op ge- leend»' gelden niet komt te surpasseeren, mits dat alvoorens h\ publicatie en allixie van biljetten door Schepenen een iegelvk werde gepread verteert, dat alle de geene, die vermecnen mogte eenig beier regl op sodanige hypotheeken te hebben, gehouden sullen wesen om voor baai- Kerwaardens binnen ilen lyd van veerlien dagen eerstkomende hare betere actiën en pretentien dienaangaande tegens de houders vande Scheepenen kennissen te institueeren, op peene, dat deselve, die daar omtrent in gebrecken komen te blyveu. na het \erloop van hel voois/ tennyn, sonder eenige reglpleginge absolut en se ipso van haar gedagtc regt, actiën of pretentien sullen wesen \erslooken; en werden de gemelte houders of eygenaars der Schepenen ken- nisse daar en tegens nequalilieeert oimne sodanige Inpolheee-

ijnen ponder eenigta betalinge van 's herren geregiigheyt op hare

1740. A. VALCKENIER

namen te mogen laten overschryven by het voormelte Collegic van Schepenen.

2\ Derember. Verbod teuen den aanroer Ir Batavia na ultimo 1 7 i O ran Makassaarsehe en andere, ran (lelebes afkomst iift'. staren, ouder dan 1 \ jaren, met het doel die sloren aldaar te rerkoopen.

Tijdens den oorlog met Makasser en vooral na liet einde daarvan was de aan<>tT \an slaven, afkomstig van Celebes, Ie Bala\u HM) 1601 toegenomen, dat dc Regering daarvan »secr ^lia.lelyke en nadelige gevolgen" voorzag.

De poenaliteit was verl>eiirdverklariug van den slaal of de vl.iwn. aangevoerd in strijd met het verbod.

Dit Itllfc is in druk uitgegeven.

±2 December. Prolongatie van het net tooi der O. /. Com- pagnie mor een jaat\ eindigende alt. December 1711.

Dit stuk is afkomstig van de Staten Generaal, die bezig Waren nu t het delibereeren" over een nieuw octrooi, terwijl •den dienst van den lande, nog de belangen \au <mse goede • ingescetenen" toelieten, dat, •hangende onse deliberatie, het •octroy sonde koomen te vervallen."

50 December. Last op de Administrateuren ran (lom- prnpties pakhuizen, enz. te Batavia, (les monjens ran 7 tot 11 en des namiddm/s ran tot o uur ofwel :o veel later, als het den dienst zal komen te vereys- sehen'\ in hunne kanforen en pakhuizen tegenwoordig te zijn.

De [MN-iKilitn! wa> verbeurte \au eene maand Irartement ten belmeve van de llnllaiidsrhe Kerk.

Ten gevolge van «extra-ordinaire ^einaklimidiug of liever •ongehoorde luvheid" kwamen de meeste administrateuren te

1740. 1741. A VALCKENIER

laat op liunue bestemde plaatsen of vertoonden zich aldaar dikwijls in het geheel niet » tot merkelykc prejuditie en »vcragtering van den dienst der E. Compp."

»Itcrativc'\ mondelinge vermaningen van den Duvelen i- generaal hadden ter zake niets uitgerigt.

? December. Verpachting ven de *generale en gemeene" inkomsten run de stad Itatavia voor hei jaar 17 11

17 Januarij. Itepaluaj, dal de eed run Inmur hehan- delituj alleen h>( de specerij- se hepen en lot ijeen ander relatie* had

19 Jannarij. Amplialic van hel reglement van 1699,

• rakende het in 'Hens! nemen run hinderen, die in «India yeboren zijn, met de eerbelerimj omirend Euro- peese dienaren"

Waarschijnlijk is bedoeld het reglement .m 7 Deeemher 16Ö9 op het bevorderen van (lompaguie's dienaren op de huiten- kanloren.

Nopens de ampliatie van dit reglement blijkt overigens nietfl uit de re>olulién der Hooge Hegering.

51 Januarij. Toevoetjimj ran heee Europcsche leden (tan het (lolletjie van Boedelmeesteren.

Op dat lijdMip bestond het Collegic slechts uit een president en twee Europesehe leden, <lie niet bij magie waren te red- deren «zo veel boedels der omgekomene en vermiste (Huiiesen."

2 Februarij. Verbod voor de buiten-kantoren , soldaten run enjerhjh (jedraif' tot matrozen te degraderen.

A. VALCKENIER.

5S1

/ulkf soldaten Minrsi.ii iKi.u* Hatavia « v.oiitli'ii worden.

Kebruarij. Ilepalimj, dat in de tuien van »gebcnefi* eeevdc pevzoueir bekend gesteld moest worden, minneer -haar laante verifiëring is geschiet.''

Hierdoor kon men »len eersten nagaen. ol iemand ook door ^le ministers [op de buiten-kantoren] binnen syn verhonden »tyd gefavoriseert werd."

G Februarij. Verbod tegen het doen afleggen run den red hvoor niel ^veederendc onderwigten1 door scheeps- overheden.

Die eed had speciaal betrekking op -speccry-ladingen."

7 l-Yhriiarij. Magliging <>p Weesmeesleren : 1° lot het vevkoopen van dt vaste goederen, welke door (Jtinezen bij hen verhypothekeerd ivoren; 2° tol het mkouden van 10 jkl. van de kapitalen, welke :ij moesten uil- keeren aan papillen, die van hunne voogdtjsehap <>nl- slagen iverden.

Deze willekeurige maatregelen waren een gevolg van den Chineschen opstand, welke geenc geringe schade ouder de panden, waarop Wees mees teren hypotheken hadden gegeven, had aangerigt.

«Tot voorkoming \an alle verdere schade, die uvt mi meerder -sjM»ljeeriii^ en verval der hypotlieecquen te wagleu was", mogtcn Weesmeesleren verkoopen, wat nog te redden viel.

Het inhouden der 10 pet. zoude duren, totdat men het juiste bedrag der schade zoude weten »ommc daer op te -kunnen \erhalen de schade, die Weesmeesleren by ecnige •uitgcsetle ireldeii op li\ |*otheecquen zouden kunnen ontmoeten."

Üe ingehouden gelden moesten, «voor zo verre die zullen •kunnen toen ken en nour overig zyn". aan de ex-pupillen

1741 A VALCKENIER

worden uitgekeerd »ter volkomen verevening" hunner reke- ningen met de Weeskamer.

10 Februaify Toeketmmg aan den opziener van ie

ryst-pusser run een sehellimj of :es stuivers run elke imjevoerd wordende en aan de /nicht onderworpen lost rijst.

Die opziener had door den Chineschen opstand bijna alle inkomsten verloren: want van de kraampjes vroeger !imi ge- tale van ± 150) was niet êón overgebleven.

he regeling zijner inkomsten op 10 Februari) 1756 ver- viel door deze regeling en uitdrukkelijk bedong de Kegcring dal hij, »ook b\ verbetering der tyden, van de vorige previ- «legien niet zoude inoogen gaudceren."

T> Maart. Aanwijzimj run de znider voorstad % blok O, te Batavia voor de (Ihinesehe kutn/i aldaar.

Op dal terrein bevonden zich slechts » verbrande en u nie «slrueerde litiyscu."

I)e Kegering koos die plek, omdat deze -onder hel beryk

• van ons geschut" lag. Van verscheidene bolwerken kon die plek beschoten en. »in lyde zulx mogte komen te ver-

• eysschen, in'! kor! gedemoiljeert werden."

5 Maart. Verluid voor de Chinezen te Bataria. des nachts in hunne a rak-stokerijen Indien Batavia men ditn ture {Mesonen te laten verblijven.

In die arak-stokerijen \ei zamelden zich allengs weder vele Chinezen, welke omstandigheid Ban de Regering zorgelijk voorkwam.

De overige, in eene arak-slokerij werkzame Chinezen moes- len zich des avonds naar de Chinesclie kamp begeven, liene strafbepaling werd niet vastgesteld.

1741. A. VALCKENIER.

K2S

~- Maarl. Waarschuuiiuf tegen hel uüstrooijeu van onware heruiten /m/»7/.s tien Gouverneur-Generaal, A. Vakkenier.

Alson sommige partydige persoonen en rustverstoorders tedert eenigen tyd sig niet hebben outsicn om, tol nadeel en •lisrespect van den (mmi vrrrieur Generael van Nederlands India, Adriaen Valckenier. seer quaedaardiglyk Ie lingecren en mik essivelyk onder de gemeente te divulgeeren eenige leugenagtige propoosten en BMveHëSj die quasi uyt Europa herwaerls heen souden wesen o\ergehragl, dog u\ t haere faainroveude harsenen selver >\ u vonrt gesproten, als of nameiitlvk den VOOfflL Gouverneur Generael door de wel edele hoog achlbaere heeren 1 7n-n dan eens sonde syn ontslagen, dan eens weder simde werden opontboden en een ander in «Irssrhs plaets gesubstitueerd, hel welke door den tyd \er\allen en te niet gelopen is, sonder dat de uytstrover of uytstroyers daervan ontdeekt geworden syn: en schoon men daerdoor hadde mogen verhopen, dat de preuves vandc leugen- acht iglieyd deser fameuse gerugten dcrselver faamrovende uyl- Mnders van verdere diergelyke versierselen sonde hebben doen desisleeren, so i< egler mi onlangs ondervonden, dal die vuyl- aardige subjecten sig niet hebben komen ie onisien om, buyten meer andere strafbaere voorgevens, op nieuws voor te wenden, tot onstiglinge van alle welmcenende, dat met laast alhier uyt liet vaderland aeugekoraene schip, Enehuyseii, sonde syn overgekomen eene secrete missive, aenden Gouverneur Generael voorsz. gcaddresseert en inhoudende eene recomman- datie aenden selven om quasi sig niet meer te opponceren tegens de sentimenten en propositien vanden heer, Gustaef Willem van Imhof maar desclve als een rigtsnoer in agt te Hemen. e\cn als oï de heeren en meesiers welgem. geene COOfiaDce meer hadden op den meergem. Gouverneur Generael Bö At Itaden \an India en «Ins oV bestieringe van saken alhier •en d»se|\r niet meer soude willen toevertrouwen, maer alleiiig aende besehik kingc voorin, van Iinlioll.

Bel welke gerugtcn syn, wacr door niet alleen de naein der wel edelen hoog achlbaere heeren 17en werd misbniyki. en deselve ten hoogstcn werden geiiijuricerd, inaer ook daerenboven de gansche regeringc alhier, soo in den persoon van den Gouverneur Gcnerael, als vande Raden van India, seer aensloolelyk en quaedaardiglyk werd gehoond en geledeert, soo is 'l.dat den Gouverneur Generael ende Raden van India, hicrtegens willende voorsicn, hebben goed gevonden, gelyk deselve goed vinden by desen, om by publicque afllclic van Ü6ieo billiette een ider en een icgelyk te waerschouweo sig vnn diergclyke tpiaedaerdige 00 leugenagtige propoosten en noiivclles in den aeuslaende le onthouden, op peeue van iririlrale correctie en voorts te recommandeeren om den eerste uytstroyer of uytslroyers daervan na le speuren en aen de justitie le delateeren, sullende diegene, die den selven of deselve daarvan bchoorlyk kan overtuygcn, sodanig. dat daerover door den regter kan werden gccorrigeert, tot eene premie genieten eene somma van duysent rd*. en, des begeeren- de, dcsselfs naem voor al lyd werden gesecreleerd ; en tot l>eterc herykiuge van dit goede oogmerck werden ook speciael alle de officieren van justitie by desen ernstig gerecommandcert omine na het voorenstaende exactelyk te impiireeren en legcns die gcene, die daer aen sullen werden schuldig bevonden, DM t alle rigeur en ernst le proeedccreu, alsoo verstaen is sulx tol welsyn vandeu lande, in dese ralamiteuse lyden nood- sakelyk te wcscn.

15 Maart. Intrekking van de voorschriften, vastgesteld den 15<,,,n Oetober 1732* nopens hel medenemen door repatrië renden van thee. — Vernieuwing run het regie- inent op de bagage van lhuysvaardersn\ vastgesteld den 5dcn October 1717.

Heeren \Mlmn werden lol hel nemen de/.er maair. u. li n genoopt door het herhaaldelijk vergaan hunner schepen, het-

1741. A. VALCKENIER.

geen Uaschrewja aan »het ineenigvuldigh meedetamgeii •van particuliere goederen, waer door de scheepeu lol sinkens •toe overladen werden en buyten staat waren om zig in storm »of andere ongeleegcnthedcn le konnen redden/*

Zij, die reglstrccks uit China naar Nederland terugkeerden, mogten geen zijden sloffen, maar wel thee en poirelein mede- brengen, t. w. ieder ééne kiaL

Alwie te Batavia genegen was zijne kisl of kisten in Com- pagnie's magazijn te laten ralten met thee, mogt bij aankomst in Nederland 1 , van die thee behouden.

21 Maart. Toekenning van kostgeld en rijsl aan dein* lamlsclw militairen, te Tandjoeng-pnera in garnizoen.

Zulks geschiedde op grond van het bepaalde bij art. Gl van de instructie voor den Gouverneur-Generaal en Kaden van Indift van 1617.

De Regering beschouwde namelijk die militairen als in dienst •buiten 's lantS."

i April. Bepaling, (hit de geldkisim ran hrl Collegie van Boedekneesteren ///<*/ twéé ^ differente" slem cl 's moetien gesloten worden.

Bij dat Collegie bestond cene »zeor oneyge behandeling MHnlrend hel houden van hare cassa en de administratie der 'penningen door dén viYe-praescs, daar egler den president •en de verdere leden, zo wel als de vice-praeses, een gelyke "ViTJintwnnnlm^ subject" waren.

Van de slmlels moest één berusten onder den president

en de ander onder den seeretaris.

Slechts in tegenwoordigheid van twee gecommitteerde (eden mogten de -eldlvisten geopend worden.

Aan den secretaris mogt niet meer geld afgegeven worden, dan hij dagelijks noodig had.

Maandelijks moest de secretaris aan de geoonimiUeerden

1741. A. VALCKENIER.

indianen eene gespecificeerde \eranlwoordin^ v.m hrl^eeu in de voorafgegane maand betaald, uitgekeerd en onvnvwinl gebleven was, welke verantwoording door gecommitteerden mei een schriftelijk rapport hunnerzijds in vergadering van liet Collegie moesl gebragl worden.

\ A pril . Aanstellimj eau een tjezieoren eersten klerk bij het (jdleijie run lioedelmeesleren.

Deze moest zijnen eed in handen van den President \au Schepenen afleggen.

Boedelmeesteren moe8(6n dadelijks vergaderen NU hel aan- • saarden en administreren van een groot getal boedels der 'omgekomene Chineesen in den opstand Ie doen erlangen hun 'beslag.'

De Secretaris van dat Collegie had «veeltyds zyn handen ■ vol mei hel overzeilen van de aankomende en afaaende, Malydse

■briesen."

Merkwaardig, boewel met deze zaak niet zamenhangende, is, dat Hoedel meesteren »in de presente tyds omstandigheid niet raadzaam oordeelden een onder hen berustend kapitaal, groot 25,000 rijksdaalders, op hypotheek uit te zetten.

Vi April. liekendmakimj, dat het (lollefjie van Diakenen te Haiavia openlijk in de ïSederduitsehe kerk rerant- woordituj zonde doen zijner administratie over het jaar 17-40.

2 Mei. Ilejntlimf% dat alleen aan de te liatavia aan- weziye Halinezen en aan (jejie andere natiën, na tien -teneur der resolutie van den 1(> Januari/ I7.~>l ' . loodjes

waden worden uitgereikt.

Wal lol deze uitzondering In ril geleid, blijkt nu l De 10,000, in \17t) aangemaakte loodjes waren alle «afge- geven" en vele kwamen Ie kort om aan dfl Wfj geworden

slaven van de Chinezen te wonden uitgedeeld.

1741 A. VALCKENIER.

Naar aanleiding van de resoinlie van 16 Januaiïj 1751 u.iivii in hel Amhaehls-kwarlier te Batavia aangemaakt r»Sf;iü-4 loodjes; naar aanleiding van die van 15 April 1758 teen goédfe •qnantiteyt."

2 Mei. Iiepaliny. dal de «cassa of geldkist" van het

(lollegie van Hoedclmeesteren bewaard zonde worden ten huize run den president van dat Collegie.

Vroeger werd die goHfcjgl bewaard in hel Uiinesche hos- pitaal, waar Boedel meest eren \er^a<lerden : maar dat gebouw, enkehk onder toeziet slaende van den hinnen-regeiil" werd niel meer voldoende veilig geacht.

9 Mei. hoUk op hen, die slaeen. *laeu\ncn <>/ sloren- hinderen, toebehoord hebbende of onder beheer geweest

njnde van in de massacre" (MgokoHtón Chinezen.

bezaten, «leze staren, enz. binnen drie maanden af Ie tieren aan het iUdlegie van Hoedclmeesteren.

We poenaliteil was eene boe Ie van M) rijksdaalders ten behoeve san de Hollandsehe kerk en verbeurdverklaring san ■Ie slaven, enz.

Jiniij . Ilepaling. dat in Haden ran justitie te gelijker lijd tjeene zitting moylc/t nemen personen. »die mal- kander in nfjiniteyt bestaan tot den derden graad, t. u . ayters- *>f kinds-kindcren en zodanige, als daar nwtle egnaal kannen werden gesteld: maar daar en legen als leien in politicgncn linde mogen fnngeeren personen, aan den anderen vermaagschapt lot in den Zweden graad, als rader en schoonzoon, zwagers, etc

1 12 Junij. Last op de factoren, zoowel hel netto, als hel bruto gewigt van suiker bekend te stellen.

1528

1741. A. VALCKEN1ER.

I Jut ij. Vernieuwde af kondiging van het plakaal van 10/21 Juni/ lf>!)8 tegen het schieten tles nachts met vuurwapenen en tegen het maken en verkoapen van ruurwerk.

II Julij. Last op het tltdlegie van lioedehneesteren jaarlijks, in debitu /oruut, rekening en verantwoording te doen van zijne administratie.

Boedelmeesleren werden hierdoor in dit opzigt gelijk gesteld aan Heemraden, Diakenen en Builen-regenlen van liet lepm- /♦•ii-huis.

18 .lnlij. Ilekendmal,ing9 dat de Buiten-regenten van liet Lazarus-huis tc Hatavia openlijk verantwoording zouden doen hunner gestie run 1 Julij 17<10 tot uit. Junij 1741.

18 Julij. Toekenning OOfi dm Cipier run de Imrgci- boeijen te Hatavia vuur onderhoud van een gegijzelde 6 stuivers en run een gevangene nf slaaf \ stuivers daags.

Srhaarsehle van levensmiddelen was oorzaak van deze ver- liooging, wanl vroeger kreeg de cipier slechls 5 en 5 stuivers.

Den ll,en Augustus 1741 werd hetzelfde aan den Cipier Iran Compagoie's Iwcijen toegekend.

-~ Julij. Vrijstelling van de handelaren in rijst, «voor *eenigen tgd, van de tol en geregtigheden, die deselve.

:o hg den invoer, als hg hun retour moesten betalen »voor die granen en ('enige geringe coopmansehappen, niet meer andere booms- en pas-geregtigheden."'

Itijsl-nond HOOpbB lol liezen maal regel, waarhij nog werd

gevoegd

1741. A. VALCKENIÉ.R. :><2)

1° Hal aan die handelaren, in plaats van ireilruktf» passen, kleine, tjesrlireven pa>sen zouden worden a nageven «omrne »daar mede des Ir spoediger le kunnen werden gedespe- •cheerl" :

-" dal de djoeraiian's van aankomende i ijshaartuigen, zon- der borg, direrl naar de pasar mogten gaan om, na hunne rijst aldaar \erkochl le hehhen, -des le spoediger weder andere rysl aan le lirengen."

:i(l Julij. Vernieuwde afkondiging van het plakaai van

(i Novettfber $636 tegen hel stoken van arak uit

»vnifle su;/ekerenm\ en:.

8 Augustus. Bepaling, dol ren Officier van justitie hel retjl Innl te nppellenm run alle vonnissen, als waar bh ky :i<j mogte bezwaart einden.

Naar aanleiding van zeken aanschrijving -van lleeren XVIIn,,n vrer^le uien in Indië. dal «den Officier, in exl ra-ordinaire •proceduureu zvn eyscfi ontzegt wesende, ook zoude kunnen "ijewe\ gei-l worden in appel le komen."

• Na de vaderlandsche praelyeq" mngl in zoodanig geval Üe Officier wel. maar de gedetineerde niet appelleren, «al nvas'1, dal lij hy 'I \onn\a ook beswaard ware."

18 &UgU&tllS. Last op het (lollegie van Schepenen elke zes maanden, t. w. np ultimo AuguetlU en pp ultimo lelnmn ij. te laten opnemen hel aantal Chine- zen . alomnur binnen de jurisdietie van Hulnvia aan we:ia.

IS Aiiiiuslus. Ilvpalimj, tlal damhuis. zoowel oude, als nieuwe, mits van de eerej/schtr vuleur en swaarte", Op wissel Wuden worden uamjenomen tegen 72 zware siuinrs Iwt stuk.

otrt iv 34

KSO

1741. A. VALCKENIER

De kassier kreeg dientengevolge niet meer de rijks- daalder, liem toegelegd 1 tij resolutie van 4 December 1758.

w2!> Augustus. Miujtitjimj op de bernlkimj der Lamponosche Districten huren peper aan de (Ivmpiujnie te Batavia te le- veren teyen den prijs, dim :ij daarvoor li' lianlam kreaj.

Ben oorlog liissclien Bantam en Palcmbang over het bezit van de Lampongs stond op Let punt van uit te breken.

• In de prezente nmslandigheyt van tyd en zaken mei den •oorlog op Java en de zeer zobere aen handen zynde magt • van volk" zag de Indisehe llegering geene kans lussehen beido te komen.

Met beide banden gree|) zij daarom aan hel atnhod van Lampongsehe hoofden om hun |>e|>er «eenelv k" aan haar te verkoopen, ten einde >lievryd te zyn van alle dwingelandye ••der Kantammers en Palemhangeis."

Bij herhaling verklaarden die hooiden «veel liever hare . l>ejK'rhivnen te willen verdestrueeren en de uegoryen te «verlaten, als dien korl aeu de Bantammer* te verknopen/1

*2{.) Augustus. Toevoetiinij van een tweeden substituut of qeiveldujer non den Haillttw van llatavia.

Alle roerige, justieiële ollieieren hadden reeds een tweeden substituut.

Ken der substituten van den Bailluw moest voordurend aanwezig zijn « » | » de pasar bij het VOrkoOpCC van rijst.

Mi September. Uitscltrijrintj van een aUjemeenen luwte-, dank', rosten- en Wde-datf wetjens het aanstaande ver- trek eener retour-vloot.

19 September. Hepalintf, dol zij, die hunne kinderen door Hoonische priesters lieten hrrdoopm, met hunne kinderen noot /talaria o/M/czonden morsten worden.

1

A. V ALCKENIER.

±2 September. Verhul (enen het aftjeren van passen naar lianka en ><le daar om herleygemle plaaUe**"

Dit verbod, uitgevaardigd op verzoek van den Sultan van Kdembang, moest dienen tot wering \an * morshandelaars" in tin, welke »bergstohV' aan dien Sullan toekwam.

Speeiaal aan <l«i ministers te Malaka «mi Ie Samarang, als- tttede aan den Sjahhandar en Liceut-ineesler Ir Katavia, werd dil vcHmmI kenbaar gemaakt.

^li September. Itepaiunjen in hel hela tui ran *tle seen-

ritei/i en yenistheyr ran hel Collegie ran Boedel- meesteren.

Tot aan den Chinesrhen opstand srliijnl de werkkring van dit Collegie van lMMrekkelijk weinig aanbelang geweest te zijn, maar na dien opstand is deze san een groten omslag <n verantwoording" gewonlm.

Hoedelmeeslereii ver/orhten daarom, dal op hun Collegie loe- pa^i-lijk \erklaard moglen worden de bepalingen, op 24 Januari) 1708 voor bel Dollede \an Weesineesleren vastgesteld.

Naar aanleiding hienan besliste de Kegering. »dal Hoedel- •neesleren moeten werden geeoBudereeri als een h'edigd Collegie van magistralure over de onmondige kinderen van onebristenen "iiders. itéOJ hare middelen en opvoeding, midsgaders derselver Voogden en over verseheyde nalatenschappen, welke sy. even als Wre-meesteren, moeten doen bestieren en ven ttenen na volgens bare instructie, by de Hataviase Statuten te vinden.

Wvders dat Boedelmeestereii, nvt kragte van dien en op boften gepreetéefden eed l>esoigiieercnde en rcsolveerende over Je personen en middelen der onmondigi' kinderen, item de reddiug der hoedels. welke onder hare bezorgiag vervallen, in *l doen innen en uytkeeren van erllenissen, legaten, enz.. Qlidsgaderfl de remise van sodanige na dese of gene plaelsen. -'♦•rekent moeten werden, als mannen van eer en eonseientie, °p liaer gepresteerden eed in alle hare restituties te werk Ie

1741 A. VALCKENIEU

gaen: i!r\nl-ri'l\ k. in ra» van i-i-nii- erreur ofln quaden tiyUl&g daer OW Biel arnsprekelvk g'agl kennen werden, nog in haer jiersoon, nog in hare goederen, len ware, datYr <|iiaedaerdiirhe\ I bedrog ofte sapine oalaügheyl gepleeg] mogt >yn of \vel directelyk aengegaen l^nis den klaeren lexl liarer inslrnelie en verdere, na dalo ^ei^evene ordres en bysonderlyk ook legens hel oelro\ van haer hoog mogende over de snecessie ah inleslalo.

Dal wanneer iemand op sodaniizen wyse door IJordelmeesleren heiedigi inogte syn, hy al»dan dieselfile üoedelmersleren en haerlieder erfgenamen, ider \oor haer egnael aendecl, sal moeten aenspreken in hare privé personen en niel als Boedel- meesteren, al ware deselve dan nog alle effertivelyk sitteode in dat Collegie.

Dat gevolgelyk nog hel Collegie »eir». \e.d nim dM president ofte leeden van 'I selve, in hare privé persoonen of goederen aen-esproken sullen mogen werden voor eenige sodanige mesusen, verkeerde gangen ofte \ei »u\ menissen harer voor- gangers, uogte ook van hare hediendens. 'I s\ seerelaiïs, elerrqnen. hode, nogle ook van haren proeiireur. indien denselveii omireiKl hel aenleggcn of defenderen van eenige saken >\n devoir niet mogle gedaen en daer door een desavania^ien» vonnis veroorsaekl hehhen.

Dal, wanneer iemand door nalaligheyt, errem als ander.» \an den seeretaris heiedigi mogtfl BfO en het (Collegie van Boedel- meesleren de maendelykse voorsorgen, vernield slaende U\ rrsnhilic deser laïel van den 4" April jongstleden, geoh.»e,- veert mogten hebben, als dan niemand ander» daar voor aensprekelyk >al s\n dan alleenlyk den senelaris en s\n l>orgen, maar niet de gecommitteerde, nogle <w>k de verdere

hoedelniee»lereii, len ware door deselve o| wel hare i-eeom- milleerden» omlrend die saken eenige mali\ er.sai i< <>|' Mipine nalatigheyl gepleegl mogle syn, als wanneer deselve, welke sul\ hegaen inoglen hehhen. in haer lieden privé redevahel sullen syn om te heialen, 'l gene den beledigden van den serrelari» en svne horiren niel SOOde liehhen kunnen congé* •pieren.

A. VALCKENIER

Wyders, (lal wanneer eeuig onmondig kint, persoon ofte personen, sodanig beledig! s\ ndo, syn i;ii;u*anL niet volkomentlyk vat) den secretaris en syne lwrgen konde krygen, nngte ook van sodanige Boedehneesteren, welke daer voor nvt dien hoofile voorst, in haer privé mede redevabel mngle syn. 't sy door insolvent heyt, overlyden sonder erfgenamen dan wel vertrek na Europa, of wanneer deselve sonder BOhaU of toedoen der voorgemelle personen quamen beledigt te syn, als dan den beledigden best en raedsaemsl sal handelen het Odlegïe van Uoodelmecsteren daer over geen nmleste in regten aen te doen, tnaer sig aen *i selve, als syn eerste toevlugt en hulpe, te ;»ddresseercn en syne saken aldaer mei het vereyschte respeel le verinnen, wanneer het wederom \ande pligl van dat Collegic vvesen sal daer van ren ware vertoning aen ons in geschrifte te doen, mei klare aenwysing. hoedanig en hoe verre de sodanige beledigt opogte syn en dPür iemand daer voor redevaliel geagt inoei werden of niet, om 'i selve herigl ontfangen hebbende, nis dan. indien hel de onmondige, onder dal Collegie sorleeronde of gosorleerl hebbende, /rlfs raekl of wel sodanigen mondigen

persoon, welke commisseratfie ofte faveur meriteert, by ons '►\erwngm Ie konnen weiden, of en hoe verre men deselve in hare sehaile te geinoel sonde dienen te kinnen nyl het ' iiner geld dan wel andersinls.

Onw 'rniindert. dal de geene, welke van contrarie intentie Wezen mngle, den loegang l<»l dm regler niel afgesneden, K&aer w\ gelaten werd, tot svnen pericule en koslen. de saek aldaer le \enlileeren.

^8 September. Hcptilimj, dut ilr, Hnud run justitie te ftuluviu verplujt was alle ryVie, OM Beeren \YIIün t/erif/U' stukken dmv lussehenkoinst run de lloofjc luycriinj in tv dienen.

De Raad wm DAttfc vrij in die stukken op le nemen alwaï viMir den «Heust der li. (lomp. noodig oordeelde."

S34

1741. A. VALCKENIER

Aangezien de slokken npen werden in^eiliiMuK had ile linlisclit* Regering gelegenheid den inhoud na te gaan.

2 Oetober. Yemicuwtle ttfkonditpiuj van de plakatcn

betreffende de *thnusracrders'\ m:. Zie bij 29 Septeml>cr 1738. '

12 Oetober. Last op de t'Jnnczeu. wunnaehtnj huilen de Diestjioort in hel :o tjenaamde (Jiineese , ampong1* ie llalaria. binnen I \ dmjen til hunne wapenen af Ie ijemi ten huize van tien Landdrost. Verluid voor diezelfde Chinezen ecnitj wapen in hunne woninyen dun wel elders te verhenjen. — Verlxxl tnjeu het irrkoope-H< en:, van wajwnen aan Chinezen.

De straf' op de overtreding van deze bepalingen was de dood.

Eerst op 2! Oetober 1741 gaven Sehepenen \an dezen lasl en van het onderstaande \erbod aan U t rokkenen kermis.

Voor dc «seciiritcyt van peiso«»nrn endc goederen" der Chinezen zonde de Kcgering >na vermogen alle sorge" dragen.

12 Oetober. Verl>od voor Chinezen, zelfs mier ydeide van een of meer Europeanen binnen de stad Batavia

te honwn, tenzij mei speciale venjnnnintj van dra Gouvcrneur-Ccneraal of run één der leden van de lloo4je Heqcrintj.

• Gcschore of parnaekan (Ihinersm" w;ireii no l uitgezonderd. De poenaliteil was ketting-dag en arbitrale DOrre&tie Schepenen moesten dit verbod bij billet ten in dc Hollandsche en Chinesrhe talen »alnmnic" bekend maken.

Den 16'1™ Oetober 1741 is dit verbod uitmest nkl tot de Chineesc wvven", binnen de imnrii \an Batavia woonachtig.

1741 A. VALCKENIER

die deze plaats binnen 14 dauen metier woon onlruyr.ieif moesten, zonder vooreerst thiar weder in ie mogen komen, «als eeiilyk" op de boven aangegeven wijze.

2i Oelober. /Zr»/)////////, dal (Chinezen, van Iwhoorlijke passen voorzien, sleehls aan den liootn te Hatavia moijten landen.

Langs eenigen antieren weg Ba la via trachtende Ie naderen, zonden /.ij. — ook al waren zij in liet bezit van passen, — zonder de minste gratie in de ketting geklonken en zonder •loon aan de gemeene werken ten arbeyde gestelt werden."

51 Oelober. Toekenning van kosUjeUl boven het ordinaire randzoen' aan de inlandsehe Christenen, dienst doende oon de poorten van Hatavia.

Zij kregen geen Iraetemenl: en nopens de verstrekking aan hen van «exlra-soopjes" werd de beslissing uitgesteld, in afwachting, «wal <|iiaiitilcyt arak" ;m Java zoude worden ^cvoidcrd.

T. THEDENS .

17 November. Tctjeimetkomim} aan *alle smalle en mindere handelaars' te llatavia, -mits de sehaarshetjt van lerensmiddelen en om den nanbreiuj van dien, zo veel moi/eh/k, Ie faeiliteeren."

Zij zouden «voor eerst" ontheven zijn van het betalen van inkomende regten voor rijst en andere levensmiddelen.

De liedienden aan den Boom mogten zich met den invoer daarvan niet verder iHJinoeijen. dan dal zij toezagen, of die rijst, enz in srroole partijen ingevoerd werd, hetgeen niet geoorloofd was.

536

1741 J. THEDENS.

Aan twee. daartoe gccnmmi! tet tiI*ï. buitengewone Kaden van liulié moesten de handelaren opgeven, vóór den verkoop, hoe vele en welke goederen zij hadden aangehragl : na den verkoop.

• voor soo vee] doml\k'\ aan wie /ij die hadden verkocW , Op straffe van correeiie.

2.?> November. Uitst •hrijrinn van een dank- en bededat} iveoens ovvrwinnimjen op de vehelltue" Chinezen hij Samaram/.

i December. Yvrhml teqen den uitroer van alle soorten van ijzer.

Zulks geschieddr Offl .gnrdc reeden. '

Me poenalitei! \va> verlirun(\erklarinLr van hel uil ie <>. n-n ijzer en arbitraire enrrertie.

1!J December. A/seha/finfi <»/> dv Iniitm hlÊlCfiein van oV maaltijden, te ijeven hij de putdiepte eaorsteUimf' van een ilaneerneur-llenernaK alsmede hij de voor- st el li nij en hei vertrek van de <respeetive yehieders.*9

Zulks geschiedde om »de Maatsrhappye. zoo veel mogclyk,

• te onllasten van zoodanige noodeh.nse verleeringen en onkos- ten, als bnylen btoriflg van derselver respect op een gemak-

• kelyke wyse kunnen werden ÉdjgflBChaft."

Hel diner ter ecre van den nieuwen Gouverneur-*;. n< raai werd slechts «voor ditmaal gV\euseerl."

22 Deeomher. Itepal'nuf, dat de bodê van hef CóUegis van Uoedelmeesteven heëed'ujd moest zijn en een Imnjtoijt moest stellen van 2tMM) rijksdaalders.

Zulks geschiedde »ter geruslheyd van Boedel nifestereu, omdat s\ . veelmalen op rapporten van deriselven [l»ode| moeten- »de disponeeren, zij: swarigheden qiuunen op ie doen."

174i, 1742. J. THEDENS. 537

De eed *wd aïgelegtl in handen van den President van BchepenflO.

28 December. Verlenging van kei octrooi der O. L (lompatjnie voor den tijd van één jaar, eindigende alt. December 1742.

! December. Verpachting van de generale en gemeene"

inkomsten van de stad Hatavia over \1

) Januarij. Ueimlimj, dal jaarlijks de ijcwujiru. in ge*

brtêik hij dr verschillende administratien te Batavia, vetgdeken motsten worden met de slapers, onder den ijkmeester berustende.

Dit vergelijken moesl geschieden lefi overslaan \an den liailluw en van Iwee geromuiil leerde Schepenen.

12 Januari). Last nji de hniten-kantoren djatihouten vaatwerk, dal gemist l;»n worden, in duigen naar Hatavia op te zenden.

3 April. Ile/ialing. dot leden in den Haad van jwtitie te Hatavia zonden worden aangesteld door I heren Wil0-.

De Indische Regering bad slei-hts de bevoegdheid »eenig beqtiaam Biobjecl" foor dkj helrekkin- aan le hevelen.

17 April. / iilonvimj renei (hfio van 10 jhI. op page- ment."

De Regenn^ w;» - 'Mineer «mi klein geld verleden, Hat zij

geen ander middel om aan die mort van geld te komen wist,

£58 1742. J. THEOENS.

SaH hel toekennen van 10 pel. hij inwisseling leg*Mi - ml grld. Dc inlander was «op die muntspetie zeer gesteld.''

20 April. Verbod voor Boedelmeesteren tegen het ver- Lm, /uit nut steen-bakkerijen met het regt van gebruyh"

Voor zoodanigen verkoop hadden zij in elk geval eene qpé- eiale vergunning van de Regering noodig.

1\ April, Bepaling, dat ambacht slieden, in dienst van de O. I. Compagnie, binnen hun verbonden tijd niet na Nederland verlost" mogten worden.

Uil viN»rsrlirifl is van Heeren \VIIn " afkomstig.

8 Mei. iSejmlintf. dat bij de generale secretarie te Batavia geene ndlationisten meer tot onderhooplieden zonden bevorderd worden.

Hel OoUfttioMrep moest voortaan verrigt worden *door de • in'l gemeen alhier [Batavia] in ahundantic te vinden zijnde -lediglopendc ondercooplieden."

11 Mei. Bekendmaking, dat het Collegia van Diahenen Ie Batavia openlijk in de Nedcrduitsclic kerk verant- woording zonde doen zijner administratie over het jaar

ii Junij. Vergunning aan de Chinesehe suiher-fabric- kanten (•molenaars") gebruik te maken van </roofcr datjin dan bij de paeht-eonditiën was toegestaan.

Verboden was meer dan 50 ft gewigt in huis te hebben, ma?r met zoo weinig gewicjt konden de suiker-fabriekanten bon riel niet behoorlijk wegen.

1742. J. THEDE.NS

Met de gpiote datjin mogt niets worden Mivtgevent ofte »verkogt."

10 Junij. Afschaffing van de » visite' der schepen ter reede Italuviu, vastijesield dun 15,,en September 1750, door den Water-fiseaai (en overstaan van twee leden uit den linud van justitie.

hezc afschaffing geschiedde »om goede reden" op last van Heen ii W IIn,n. vervat in hunne missive van 15 Ocloher 1711 •

De. inspectie der schepen geschiedde sedert op de wijze als viVir September 1 7T>0.

li* Junij. liepalimj, dat al wie een rijluuj koekt en tje- bruikle, daarvoor »nn mate run ://// </ttalilej/t" moest lu tulen -den impost, daarop beraamt, zonder dat den koper zal kannen ofte imnjen (jaudeeren run de he- •talimj, door den verkoper yedaan"

De kooper van hel rijtuig moest de belasting voldoen •zederl den dag, dat hy zodanigen ryluyg nmgte hebben ■ ingekogt."

26 Junij. Verbod teaen het verzenden naar Neder la ml run •bestel-kusjcs' " , yesehenk-tjoederen en Chhtesehe zijde- waren.

hewvl de dele heeren Bewinthehbercn vande E. Gomp"., gecommitteerd ter vergadering van Seventhienen tot Amster- dam, hy haer edele hoogh achtbare missive acn desc regering ;m Jen 18* Maert 1741, so in opsigtc vande gepermitteerde l>estelkasjes van een voet in't vierkant en de menigvuldige oversending van bestelgoederen en presenten met 's Comp* retourschepen, als het vervoeren of mede nemen van syde Mollen direct nvt Ghinn. hebben gelieven nen te schryvon, het ..L'ende:

1742. J. THEDENS.

I>e klagten. ilooi ons overhel bertottOB \aude -rj.ermilleerde bestelkasjes van een voet int vierkant 't sedert ren -n uymen lyd telkens, dog sonder vrucht gedaen, en het grot!' exces in het meiiiirviihli- verhvnrn van permissie' lol overmaking van deselve, in soo verre, dat'cr schepen syn _ \. » si ,h, elk ses groot e kisten met sulke kasjes hehhen ingeluid en sommige linden, die alleen voor haer hoofd ses. thien. ja l«»i

twaelf toe sulke kistjes op eenmael hehhen gehad, betgeene wy niet anders ronsidercren dan te strecken tot voortselting van den particulieren handel, en wacr door de ruymen \an 's Comp* schepen merkelyk werden helemmert en verkleint en dus met sooveel te minder goederen voor de Comp* be- laden, mitsgiders de menigvuldige heslel-goederen en presen- ten, die thans overkomen, streekende al mede lot een merkr-

lyk beswaei voor 's Goodp* kostelyk? bodems, hehhen out doen resolveren, ten eynde die diveryen selfs te prevenieereo ra die excessen voor te komen en te gtayten, omme het eeue sowel als het ander af te schaften; weshalve wy UE. en verdere comptoiren, waervan de directe hesendingen syn, gelasten geen permissie meer te verleenen tot het oversenden van die I>e- stelkasjes, en voorts ordonneeren daervan aen alle en een iegelyk de nodige puhliealie Ie laten dom, so op hel hoojil - al> verdere subalterne comptoiren in Indien ; so als ook in gelyker voegen sal moeten geschieden, ten eynde niemand daervan ignorantie sal kunnen pretenderen, te welen, dal niemand, wie hy sy, eenige goederen, selfs tot thee incluys, naer het vaderland sal vermogen af te senden om aldaer iiesteM te worden, aen wien hel ook soudc mogen wim-m. niemand uytgesondert, op pecne, dal de afsenders daervan contrarie desc onse ordres, ontdekt werdende, huyten qualiteyt en gagie sullen werden oponthodeii.

Dat degene, die in den aenstaende dirert uyt China na't va- derland retourneren, van daer niet sullen mogen mede brengen eenige syde stoften, sullende alle deselve, die tegens dese onse ordres egtcr mogte werden aengehraut. met alle liM^ene. w-o'riïi die gevonden sullen werden, ten prolyte van de Conij»

THEDENS.

worden aengehouden en \erkogl: dog daer en tegens hebben wy pen 'i vMnrs. \ nik. direct uyt China renalrieorondoj wel

willen permitteren. ><• al> helsel\e gepermitteerd word mils desen, om in plaelse van een kisl of kistje, gevuld met lywaten en >vde Btefal, een idef na syn rang en qualiteyt volgens het reglement \an ;j Oelober 1717 gepermitteerd mede Ie Hingen brengen, sodanige kisl ol kistje Ie mogen vullen alleen mei thee of porceleyn. mitsgaders dal degen.-, die b\ 't voors. reglement syn gepermitteerd om eenige slnkken lywaten ol s\de Stoffen ho\en in haer gepermitteerde kisl Ie leggen, die kisl, in plaelse van uemelle lywaten en /vde >l«»IVen. Msllen iiiogrn \ uilen alleenlyk mei lliee en por- celeyn en anders niet.

Sta fort, dal w\ in opvolging en nakoming vande gemelte nrdiv ons r heeren principalen, in rade van India op den i:; m September 1 74 1 goed gevondeti hebben di( placcaetdaer ;ii ie doea formeeren en daer by, niet alleen hei versenden van gepermitteerde bestel-kasjes na Nederland voorlaen af te -challen. maer ook een iegelsk sonder ondersehryd Ie inler-

dieeeren en verbieden, gelyk scher|>elyk werd verboden by degen, eenige goederen Lol present* selvs tot thee incluys, mei de retourschepen na het vaderland af te senden om aldaer besteld Ie werden, aen wien hel ook sonde mogen wesen, Op peenOi dal de afssnders daervan. ontdekt weidende, bnylen

qnaliteyl bh gagfc na Nederland rallen werden versonden.

Voorts, dat gene syde -lollen meer uyl China sullen mogen werden mede genomen door persoon* n. over dat ryk repa- Iriëerende. maer in slede ,an dien de plae|s, die ren iegelyk na syn rang en (pialiteyl b> hel reglement vainl. n . Oelober 1717 gepermilleerd is met lywaten en syde stollen in een kist of kistje oi wel eenige shirken hoven in haer gepermitteerde kisl mede Ie nemen. Ie mogen \ nllen alleen mei thee en poreelevn. al mede op peene. dat soodatiige syde stollen als

legens dese ordrc in Nederland Mfetèn aderden aengebragt, met het gene. waerinm- • 1 1 « - ho\unden werden. <nllen worden aengelioudeu en len prolvle van d'K Homp' verkogt.

;i4S

1742. J. THEOENS.

2 Julij. liepalimi, dal arak. van lialaria vervoerd, hij aehterltaling ten behoeve ran de Compagnie verbeurd zoude worden verklaard.

Deze maatregel stond in vcrl»ainl mei verhougiug san den prijs, welken de Regering voor arak hetaalde wegens duurte no 4e suiker.

\2 Julij. Hepuling, dal de dienaren tier (Compagnie op hanne verdiende maandgelden lijnwaden legen markt- prijs uit (Ïom/Hignie's magazijnen laaiden verkrijgen.

Te ltatavia zoude die regeling, door lieeren XVIImn voor- geschreven, in weiking treden met 1 September 1742 »tot

• vermyding van alle eonrusieii in de Imeken", en OverigCPfl op alle kantoren, •alwaar sm .danige verslreekinge plaat< "heeft."

Aan de Winkeliers werd «ten hoogst en" aanhevolen -aan •de dienaren goede en deugsame lywaten af te geven na hunne eygcne verkiesing.99

Vroeger nam de Compagnie ÜO pet. winst op de lijnwadt n. welke hare dienaren, ingevolge het hepaalde op 9 Ft -hruarij 1677, in betaling ontvingen.

••Metsten lyds" kregen dezen «ongewilde en nnverkoopharc. •ja selfs voor haer onhruvkhare goederen."

De Winkeliers hielpen hen dikwerf aan contanten «door

• hel aftrecken van ses sluyvcrs |mt rwdaalder" 'Res. II. R. li September 1746).

1.1 Julij. Ilepaling, dal de aanstelling ran een ad interim Adnxaal'/iseaal moest gesehieden dom den Haad ran justitie te lialaria.

Op last van lieeren XVlImr had de Haad van justitie den Advoeaal-liscaal, Mr. i. Phillips, geschorst, uil welke opdragt de Regering afleidde, dat die Raad ook hevoegd was een tijdelijken vervanger aan te stellen.

1742. J. THEDENS.

14 Julij. BekendmMkinjit dat ie jtmieHwg<mtê u mm hé Lazarus-huis (e Halavin ofHmlijk rernuiwn*nHiui hunner iji'stw -joulen doen run I Julij 1741 tot uit. Junij 17i±

18 Julij. Verbod tenen sluik-hamM nat opium.

Nademael d'Ed. heeren bewinl hebberen ter vergadering \ande Scventhienen binnen Amsterdam, hy derselver g'eerde missive van den 28"" September 1741 mei seer \eel nadruk komen tc doleeren en derselver u\ tlerste misnoegen Ie hetuygen over den hoe langer, hoe meer tiMmtMiienden. rlandestinen aen- breog van amphioen en sluyk-handel, die daerinne door parti- culieren op een stoutmoedige wyse openllyk werd gepleegt, ja selvs geconniveert en gefavorisecrt door degene, dieampts- halven verpligl syn sulks op de rompioiren van d'Ed. Compe lol Oirmandel, Mallehar, Soural la. Mallaeca, ele. Ie heiellen t ii legen te gaen, gelyk dan <n>k op een genoegsaem licentieuse wyse den voornoemde amphioen, soo door Engelse, Franse en Moorse, als mei 's Compagnies <elieepen mindere vaer- tuygen. x lver nyt de directie van Bengale eu van elders, ja letfl uyl Europa werd overgebragt na dese hoofdplaets, als Oék na Java's Oost-, mitsgaders Sumatra's hinnen West-fcust en andere plaetsen meer. waer dinir d'E. <)ompc in dien pre- lieusen handel (welke alleen aen deselve is hehorende) merke- lyk werd geprejudiceert en by verkoping alhier zeer groote sehade Inegebragl door de sobere advaneen, die dacrop werden Miaeld. niet legenstaende de sware st rallen, voor heen daer legens l»\ plarraeleu gestatueert. soo is 'I, dal wy, tegens dese sii gndl grool in swang gaende sehadelyke miderkruy ping van Mlomp" handel iu amphioen willende voorsien, na hel oogmerk ende l>egeerte van welgem. haer Ed. hoog aglbaere goedgevonden hebben daer op nadere ordre en swaerder sl rallen Ic stalueeren en dienvolgende wel expresselyk Ie in- lenliceeren, gelyk wy doen by desen, aen alle en een iegelyk, niei allt rn den particulieren vervoer van amphioen mei 'sOntip1 lp andere acheepen of mindere ItOTtnygWI uyl Europa, de direetie van Bengale of eemg ander eomplojr van de tiomp'

544

1742 J THEDENS.

na dese hoofdplaets dan wel elders mam ook dm invoer en verkoop iloor eenige vreemde nalie mei hare schoepen en mindere vaerliiygen alhier, op Java's Ooslcnsl, Alalacca of anden plaelsen vande K. (lomp', op pecne. dal wie bevonden sal werden voortaen sirh a< n sodanigen particulieren. Miylen morshandel in ampliion door overseiiding en vervoer, mit >- gaders kopen of vei U»»|m n. vergrepen en srhnidig geuiaeki. dan wel daerinne op eenigerliande wyse geparlicipeert of de hand geleend Ie hehhen. hcls\ hier, m Heng/de of wel elders op eene \«im 'stlomp* comptoiren, waer hel ook sonde mogen wcsen, 'tsy (e lande ol op de sclieepen en mindere vaer- liiygen. sonder ecnige eonniveniie. gratie ol' dissimulatie, van wal ipiahleyt ofte conditie hv ook zonde mogen wcscn, len exempel van anderen, Iwven conlisealie \an hare goeder, n. alsmede de parlieuliere scheepen en vaerliiygen, daarmede de \nnrnoemde ainphioeu /.al wesen vervoerl of acngehragt, aen l\ll en letyeo *al werden gestraft na cxigenlie van zaken : « ml. opdii dee worst vuyted morshandel des te beter hekeud komc Ie geraken, sn beloven \\ den aenhrenger van dien, onder secrelesse van desselfs naem. niei alleen de waerde van een ijuart nyt de portie van den ollicier. die de ralange >al •!<», n ,m sodanigen pariimlieren amphioen, die door syn aengeven sul aglerhaeld en geeonlisipieei d werden, maer ook hovcndieii een volkomen impnnileit aen d0Q sclven. mgevalle hy sig aen mcergemelte morshandel mede schuldig mogle hehhen gemaekl : gelastende en heveelende dierli.il ven alle ollirieren. so<> liscael>. hailim.v en landdrosl hier ter slede, als de liseaels op de hiiylen

i-oinpioiren. daar op ten naauwkeiirigate ie letten en regnard te riaen, mitagadera deae onae ordre. gefondeerl en ^reguleert

op en na « \prcsse lieveeleil Cll ililenlie der lirei en m me«-slei ft, teil rigonrcnslen nyl te voeren, nadien het inlr< si en welvaren vainle mnalschappy daer ;n'ii ten boogstofl is gelegen, en l>\ nalaligheyd of ve snym van dien lot slnyling en legengang van dal ipiaed. daer soor selver aenspreekdyjl sullen hly\« n. alm w\ dat voor den dienst en weKiand van d'E, Gomp

iiadanig bevinden (<• behooren*

J. THEDENS.

25 Julij ftepnlim), ii<ti eontra-fjesehenken van de dom- paynie aan inlamlsehe Vorsten, enz. » vooral inkoop* ttiet ijroter. moor zelfs een'njzints khjnder als de waarde der nnl/nnoene sehenkatjie" nuwsten zijn.

21 Julij. Intrekking run tien lust op de Sn/nesters, lerleend den litr1'" April 1710. nopens lederen re- <piisiinrimir\ en:.

Deze intrekking geschiedde ingevolge buA wta Beeren \MI,, n.

vervat in hunne missive \an 17» December 1741.

Overeenkomstig die »oade usnuiie" moesten Indische credi- teuren kunne eetie instellen ter Kamer, »van waar heer

•dehileiiren zyn uylgevaren. dan wel haar verzoek hy de l\sl .m aulhorisalie bekenl stellen om de betaling van haar Rglerwesen in India le erlangen". — belemmeringen, welke Hief op/et werden irehandhaald «lol stremminge van den • particulieren handel.*1

Ook len aanzien van insolvente boedels van burgers moest na vorige i:ehiiiyken" worden L'rhandeld. Zit* oei hy 10 Julij 1714.

li Vniriishis. Yrrboil voor de buiten-bezittingen leden eon politieke roden, zonder s/weiale vergunning van de llooge Hegering, naar llatavia te eerlossen."

13 Augustus. ÏMl op ifl huiten-kantaren -aan rreemde

fcuropeese *ehepen of de zodanige, die men daar mar houden moei ('), ZO veel geriefeh/khegt niet te In'tonen, moor door en tegen haar, zo veel mogelgk, zmider loon egter ren apenbare aanstond te geven,

*te detourneeren en afkeerig Ir maken om wederom

•te komen. '

I 'i S.,iii- mmvm Km-ii|M"<cln' iM'p' ii •»n«l«,r Mom -. U.i^tMi *t-<Ihmi»»ii.

Mn iv. 9$

546

1742. J. THEDENS.

14 Augustus. Bepaling, dat te Batavia hei ijken van maten en gewigten, aan Chinezen toebekoorende, in ie

zuider voorstad moest geschieden.

Bel ijken peheurde anders in liet stadhuis; agaat de Re- perinp was bevreesd «zodanig een prooi pet.il (Ihinecseif ' tol hel ijken hunner maten en pcwipten hinnen de slad loe le laten.

28 Augustus. Hcpnluifji dm de /// 17i2 uil Nederland uitgezonden militaire of /hieven onder een eerhand ran 10 )Ofen d* heen- en terug-reis niet medegerekend — dienden : bij bevordering tot kolonel ijcdnrcndc minstens 5 jaren als zoodanig zouden moeten jongeren ; en nimmer in eenige «politicgue bedieningir zonden mogen worden gebruikt.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren wil" ".

28 Augustus Itepaling, dal niemand tol eenige betrek1 king mogt worden aangesteld don de zoodanige, welke hij tin perzoon' kon waarueenwn en bedienen."

lleercn XVHncn werden iol hei vaststellen dotter bepaling

penoopl, oindal zij ontdekt hadden, dal mi geiaghebber ann de Kaap de goede hoop zijn driejarig zoontje lot 'jong as- sish ui" had benoemd, wiens maandgelden inlu-sehen op-

gejoopen waren lot een bedrag van f nwo. -, en dal •zulke ♦aanstellingen, zo gezegl word, in Indien en qpeciafyk ep dé

huilen-eomploireii in praclyk zouden weesen."

Hij, die »wegens zyn jonkheid" eenige betrekking niet kon waarnemen, moest ontslagen worden en zijne inaandpeldeii aan de Compagnie leruppeven.

In de monster-rollen en soldijd»oeken moesl van elk ni.nw aanpesleld Compagnie'* dienaar de ouderdom vermeld worden.

1742. J. THEDENS.

;>47

4 September Bepaling, dal aan Compagnie s srkeepsvolk Ier reede llalavia wekelijks zonden worden rersfrekl hvee «zo genaemde hagjes vlees of spek. bedragende »'1 1/2 iè voor ieder man.'

Tot de gevolgen v;m ilnn Chinesrhen opstand behoorde 0. a., dal -alle eetwaren /eer duur waren geworden en zelfs «zodanig, dat daar den gemeenen man in voorgaande lyden ■ zeer gereed voor een gering geld by de Cliineesen haar

• genoegen in M spysigen konden erlangen, als nu wel de «helfte meer moesten hesleeden: en wel voornamenlh k op »de rheede. alwaar men voor desen gewoon was lol elk » schip een vaste, zogenaamde biermaat of wel provisio- «praauw te hebben, dat zeer tot geriel van het volk was •strekkende, en nu op zyn bes! één van die pro\isie-hren-

• gers voor twee è drie srheepen gevonden werd/*

4 September. Arlikel-brie/.

Aangezien niei minder dan 29 artikelen van dii document

woordelijk dezellde zijn als even zoovele arlikelen van den op 8 Maart U>:*»8 afgek.»udigden Artikel-brief (deel II, hl. S83 vlg.), is hel onnoodig voorgekomen tien Artikel-brief van 1742 in zijn geheel op Ie nemen.

Hieronder volgen derhalve sleehls die artikelen, welke nieuw of belangrijk gewijzigd zijn, vergezeld van eene opgave der Varianten taftSehefl heide Artikel-brieven.

HEUSTE TITKL.

Van ié ovetigkeid, kaar aathnriteii. en wat gehöfrjtaatnhêid

een ieder aan kaai schuldig is.

I. Alsoo bv llewiiidhebhereii van de O. I. Compagnie, uil kracht e van het oelrov, (en meeslen nutte en voordeel van deselve, aehtervohreus de sueeessive inslruetien en ordonnantiën

54*

1742. J. THEDENS.

op hol shik van de re^eennire in Indien, k'evonden is, dal het hoogsle bestuur van Backen daer te lande gal moeten resideeren in de persoonen van tal Gnuxerneur Gcneracl eab <h' Karden van Indien, soo sal een ie^relyk, van wal rang of eondilie hy sy, in of huilen den èkmA >an de Coóipagnie na Indien navigerende of aldaer onder hel ressorl van «Ie Gouipagnht remoreerende. den \oornoemden Gouverneur Gene- raal en Kaeden van Indien moeien erkennen voor haere wettige overigheid, deselve daer voor respeeleeren. gehouw en getrouw syn, mitsgaders haere heveelen gehoors;iemen. het sy de geene, die sich thans in gemekte functie bei inden, of na deesen in haere plaetsen inoehlen worden gesurrogcert.

2. Op de scheepen van de Gnmpagnie sullen alle onder- nilieieren en gemeenen, soo van de militie als zeevaert, haere opperofficieren ea deeee haeren Gapitein, Schipper «»f me

ook 0|) hel >« l\«' gezarh \oeren moelite. mitsgaders de op- perhoofden der srheepen weeder aen haeren eominaudeur of l)evelhehher getrouw en onderdaenig syn. een ieder in de diensten, waer in hv is gesteld, solider daer van al Ie wyken in eeniger maniere.

.">. Hel daegelyksehe hesluur van schip en volk alsins compctecrendc aen deu Capilein. Schipper <d wie daar "|> het eonimando voert. som -al nochtans, in hel stellen van «Ie courssen. door deselve, wanneer een schip sicfa alleen hexind. worden iugenoomeu het sentiment \au haere lieulenanls en stuurlieden en met haer dienaengaendc worden heraeml en vastgesteld, wal ten meesten dienste van de Compagnie ep tol xorderinge van de reise word gerequireerl.

4. Doch hier in met den anderen niet kunnende accor- deeren of ook huilen des den Capilein. Schipper of wie hel commando heeft, sulks geraeden vindende, soo sal daer over worden beoordeelt in den vollen srh'vpsraed, d\ de meeste stemmen.

5. De gemelde scheepsraad sal moeten derideeivn alle saeken, die extraordinair syn en hiiylen hel ordinaire hestuur \an het schip hehooren. in soo verre deselve van eenigc aan-

6. J. THEDENS.

Lielccgcnlheid mochten weesen, snn wel belangende de equi- pagie als passagiers, mitsgaders de vermindering ol vermeer- deringe der randcoenen. hel aandoen van eenige venersch- plaelsen. de t \ «1. die men aldaer vertoeven sal, en wat verder op de reise fcoml WW le vallen.

6. De voorsz. >• li« < i^raad sa) weesen geconi|>oneert uit den Capilein. Schipper of Gezagvoerder als pnesident, den oudsten lieuleuanl, den onderkoopman of assistent, den tweeden Óf jonggtaO lieulenanl Ml * l«-n opperstuurman, doch op schoepen, \,wv op geen lieulenants vaeren. n.i den gezagvoerder ftk president, den onderkoopman of' assistent, don opperstuurman, den onderstuurman, neevens den hoogbootsman, en dus in heide gevallen altoos uit vyf |>crsoonen, by dewelke alle domes- licque saeken. het schip en de hiiisliondinge concerneerende, linalyk sullen worden getermineert.

7. tëdoch. ingevalle meer schoepen sich hevinden onder eene vlagge of in een esquadre, sal de voorsz. s< In «epsraad geen plaels hebben, dan in soo verre den commandeur ol bevelhebber goedvinden niochte de saeken dmucstir<| op ieder bodettl tfl I. telen afdoen, alson men wel expresselyk begeert, dal alsdan nonpens alle voorvallen van importantie rapport sal worden gedaon aan den voorsz. bevelhebber of hoofd \an bel esqttadre, dewelke men verstaal, dat bj «omhinalie \an eenige sebeepeii dee/er maatsehappye altoos sal worden ge- denomineert.

8. En. bv allyvigheid van sondanigen Commandeur of Chel d'Ksradre, sal den oudsten Capitcin en, h\ onlslentenisse van deselve. den oudsten schipper na liaere aelens hel commando over hel esipiader moeien voeren en daer voor alsints erkent worden door de overheeden van de overige scheepen, alles op poene van arbitraire oorreetie.

9. Aen liet voorsz. hoofd van het esquadre sal het ver- volgens staan den broeden raad der xhoepen soo dikmaels te hennepen, als h\ oirbaer Bal viïiden. in dewelke, wanneer n \ ! of meer scheepen by den anderen seylen, niemand sessie sal bobben behalve den Commandeur of Bevelhebber, die daer

!)Ü0

1742. J. THEDENS.

iu presideeren sal; dan de (iiipiirim m, Schipper* d! Gtaiag voerders van «Ir srheepen, neevens de» eersten Heulen, mi en onderkoopman of boekhouder van hel commandeurs schip, «He tellens <le |»enne sal moeten voeren; doch minder als vyf Bcheepen by den anderen geconvineeerl seylende, soo sullen, nee< ns de gezagvoerders \an de srheepen, noch soo veele andere \au de eerste ollie.ieren dcrselxer daer iu worden beroepen, dat sy ten minsten, niet den commandeur of be- velhebber, een aantal van seven persoonen kooinen uil te maeken. en sal den commandeur of bevelhebber, by gelyk- heid san stemmen, uilgenoomen iu ^eken van justitie, een dubbelde slem hebheii.

10. Kn op dat alle disoidre geweert en goede justitie éf de scheepen geadminislreerl worde, soo sal den voorsz. breeden raed en. bv onisJenieni»,- van densehe, den srheops raed van ieder bodem maeht hebben en gehouden syn over alle civile en kleine uiisbriiiken recht te doen. arhlervolgens de ordres, iu deesen gcslatueerl. en vonrls na de gciiiccne wellen.

11. Kn sullen de hysoudere inslruclien en ordres, (lieden geuielden breeden- of ook den seheepsraed. item de hevel- hebl)crs der \ lonten of hoofden der esquadres of ook de Capiteinen, Schippers en andere Gezagvoerders «Ier scheepen, soo wel van Bewind hebberen hier te lande, als van Gcner.nl en Etfteden, of die* van baerentwe^en hél fgué% soa Benig ii«'ii\ei ■nemeni ol comjitoir in lndiön koomen te voeren en daer toe gerechtig! syn. worden meedegegeeven. hy haarlui- den moeten worden geobserveerl, als of deselve in deesen waere geinsereert.

12. De voois/, breeden raed en, by oiitsleiitenis.se \au dien, de seheepsraed sal ook macht hebben en gehouden syn alle eapitaele- of halssaeken. <»p de seheepen voorvallende, te berichten, uilgesonderl iu gevallen van \eele duisterheid of die uitstel lyden kunnen, in welke beide gevallen deselve alleenlyk informalien sullen behoeven te neemen en de delinquauten vervolgens met de stukken ten haeren lasten kunnen o\ergee\eu wanneer de misdaeil op de uitreise is

13. J. THEDENS.

gepleegi of op de reise in fadiën aen de plaetee, werwaerdé sy gcdestinccrt syn, om aldaer door den fisr.ael te worden berecht voor ten ordinairen rechter: en, ingeiUle bei dëHel

is hcgaeti op de weedermnreise, sonder onder weeh Ie syn

berecht, aen ieo Hort) vin Holland.

15. Weherstaeude,    « I «4 1    onder    tic    vonrsrhreeve  geexripi- 

ecrde gevallen niel ratten moeten begreepen syn eonspiraiien of andere notoire halssaekeu, in «Ie uil - of wcederomreisc <»r

<»p de raisen in héten op do acheepeo voorvallende,, dewelke miegendeel, na genoomene informatici!, door dep tisracl van do viool of die by onlslenlenisse \an denselven daer Ine sal worden benoemt, voor femelden breeden- of scheepsraed daedelyk berecht en geêxecutcert sullen worden, tot behoud

van i;oed dre.

14. En sal in capilaele- ol halssaekeu, wanneer 060 schip alleen \aert. by bel voorwaerds hen >eindc vyftal, den scheeps- raed uilmaekcnde, in ras sirli een Hapitcin. twee Lieuleiiauls,

den Onderiioopman of Assistent en den Oppers taurmndaer in

bevinden, nocli worden hygevocgl den (loinmandeur van de sol- daeten en hoogbootsman; doch bel voornoemde vyftal uil den Schipper, Onderkoopman of Assistent, neevens den Opper* en Onderstuurman, item den hoogbootsman hestaende, soo sullen deselve worden hygc\ocgl den Commandeur van de soldaten en Derdewaek. op dat alles, wat tot de erimineele justitie beluMird, door niel minder dan ze\en leden worde bereeht en afgedacu. Ui. De llapiteius, Schippers o| ( ie /.ag voerders van de

schoepen rallen goede ordre op deoehtó moeten bonden en

ren, e\aete discipline daer op doen observecren, om alle disordres en nuiyteryen van hel volek te beletten; en soo wie eenige conspiratie of voorgenoome muytcrye ontdekt en |gn dm daeh brengt, indien hy uieedc dacracn schuldig is, gri \ rj van straffe wcesen en noch twintig ryksdarldcrs daerenhoven »ot een praemie genieten: en, h\ aldien by aen deselve conspiratie geen deel beeft, met vyflig ryksdaelders vereert en dacrenboven by de eerste vacature na syne be- fnaewbeid geavancceri WOttlen, het welke niet minder in

1742. J. THEDENS.

de fortrcssen en op de comptoiren van de Compagnie als op dc schoepen plaets hebben sal.

TWEEDE TITEL.

Van de Godsdienst, Predikanten en Zu Ac//// unsters.

16 = Ariikel-bricf 1658, art. 15.

17 = art. 16 («eu de venuaender". lee$: riékentroosfer or voorleezer .

18. Den Capileiu. Schipper of Ce/a- \ ... -nier van hel m Imji sal wel sorge hehhen Ie draegen, dat alle morgen en avond (het weer en de geleegentheid des lyds sulks eenigsins loe- laetende de ordinaire gebeeden en voorleesingc gedaen en de Naeme des Heeren aengeroepen worde, hel >\ hy den Predi- kant, Proponcut of Ziekentrooster, die sieh op hel sehip bevinden of, hy ontslenlenisse van denselven, door den geenen. die dacr toe de nood i ge heipiaemheid hebben en door gé- mélde Capiiein. Sehipper of Gezagvoerder geordonneerl wor- den mochten: en sal alsdan ook een ieder ;m hel W>lk, heide officieren en gemeenen. mVIi moeien schikken om het selve met eerbiedigheid Ie hooren en h\ Ie woonen.

19 en 20 = art. 18 en 19.

DERDE TITEL.

Ordre, die men in en oj> <le se/tee/ten in vcrscheiiie oftsiehten houden sal, en andere saeken meer.

21. Geene nieuwe en onnoodige timmeragien sullen op de scheepen van de Compagnie moogen gedaen worden, doch de timmerlieden, op deselve heseheiden, sullen gehouden >\n daer aen alle het noodige te timmeren, desehe ie eallaeien en dicht (e houden en alles aen deselxe te repai vei en. w .tl eeuig/.ins moogelyk sal syn, op poene, dat. hio dooi haer nalaeligheid denselven of de dan- in gelaedo&fl i'or.h-ivii fee&igti sehaede overquaeineii of, 800 hier aen land ;ds lol Batavia

22. J. THEDENS.

.).>.)

of qj> de eomptoiren. weiwaerds gedestineerl syn, iet> aen desclve iimesl Lreliiiiunrl worden, hel geeue s\ in zei1 li.ulileii kunnen «1< »fii , dat alle het selve haer op reekenhiLre sal worden gesteld; oversulks ook de hoofden der srheepen ver- plicht syn haer daer loe Ir houden, op |m m?ii«. als vooren.

22. Van alle het geene op de reise komt voor te vallen en rieoige opmerking verdiep] en specialyi van het gebruiken van hel looi om te weeten de diepte van het water, van de eonrssen. die heraeml en treseyld syn. mitsgaders in welker voeden men de reise volbracht heeft, sal den Capilein inel svne lieulenanls, Ie saemcii ol wel ieder in het hysonder. mitsgaders den Schipper of Gesagvoerder en de Opper- en Omlersluurlieden. ieder apart, goede aen- leekeninge moeien honden, om tol Batavia nen de ordre van Gencrael en Karden of wel hier Ie lande aen die van Hewindhehhereii Ie worden overgegeven en geéxamineerl, soo $] dal fpoedvindeo; doch den Capilein, Schipper of Gesagvoer- der sal daerenhoveu noch gehouden syn. rsyner versrhv ninge

ioi Batavia <»r hier ie lande, uil syn voor& journaal te for-

nieereii BèU iMHl reppWl Hl scrijih.s en hel sel\e :aen Generael 60 Kaetlen of aen Hewindhehheren over te geeven, om dacr uil in hel korte te kunnen weeten, wat op de reise voor- gevallen is, sullende op schoepen* die na plaelsen van DegOÜè gedcstineerl syn, daer geen elahlisseinenlen van de (Compagnie gevo&defl worden, rn daer handel selfs drvven, de koopluiden, OOderfcoopluideu ol minder eouimiseu gehouden syn daer van ook op sicli selfs de windige aenleekeuinge en reekeninge te houden, soo als haer alsdan sal worden gelast; alles op poene van srs maenden gagic voor de geene. die daer in nalaetig gevonden worden: sullende de rhirurgyns iu gclyker voeden gehouden weesen, van het genie omlrenl haere diensten voor- Valt, aenleekeiiinge Ie houden en rapporl Ie doen, op peene als vooren.

17» Niemand sal vermonden hier te lande op de uil reise of ook pp de weet lennn reise en in I lost indien sonder conseöl van llewindhehlieren, van den Gouverneur Gencrael en Raeden

554

1742. J. THEDENS

\ m Indien o| van haere respeclive ^ecommillcerdens, einii'c kisten, tonnen of onnoodige bagagie scheep te brengen; en andere of meerder tonnen, kisten <>f Meten* <fcc. sonder oen-

srni als vooren overbrengende, sullen deselve, met alle hel

geene dter in bevonden word, im profyte van de Compagnie

aengeslaciu'ii en ////r geconlisipieerl worden <*n Idyven

solider ccnige excuse. conniventie nl IL-ure van proces.

Bn ingevatle in de \nnrsz., met of Bundel consent ovérge- brachl wordende tonnen, lusten «»i roeten, dfcé* bevonden wierden eenige ongepermitteerde goeilercn of waeren, sullen niet ««Heen deselve, maer ook alle de verdere geconsenteerde kisten, tonnen, \aeien en bagagie. in voegen als vooren. len profyte van de Compagnie aengeslaegcn en geconfisqu» » i i

worden ril hlweii.

24. En op dat hier aen «les Ie minder iufrartie gegeeveii worde, soo word by dessen niet alleen alle luiden, onder de gehoorsaemhei I \ an de Compagnie in Indien wooneude, wel expresselyk geinterdiceei I eenige. waeren, stollen of producten des lands, tot negotie dienende en aen de Compagnie pri\a- livc behoorende, onder de naem van hcstclgocd of tot onder- houdinge n an vriendschap en kennisse ol op wat pretext het nok sonde inoogen syn, meèT daÓ by llewiuthehbercn aen haer gepcrmittecrl is. met de seheepen van de Compagnie herw aerds o\er te senden. op poene van ipsn jute deselve len profyte van de Compagnie tc coulis»|ueeren en \ierniael de waerde \ .i ii dien daerenl>o\en lot een boete voor tien versender. te verdeden een derde voor den aenhrenger, een derde voorden geene, die de calaugc doen sal, en het andere derde voorden armen van de plaetse, daer het cas komt voor Ie vallen : maer word ook expresselyk geinterdieeert aen alle overheeden van de seheepen, en generalyk die mei deselve vaeivn. abnllts goederen meede te rieeinen of te bestellen, op poene van dae- delyke confiscatie haetvr eigene en gepermitteerde goederen en van de maeudgelden. op ile reise verdient, en voor de

officiers daerenboven noch cassatie en inhahiliteit om de Gsm* pagnie ooit weeder te kunnen dienen,

1742. J. THEDENS.

555

I.k De Cn|Mlriiis Schippers en andere Gezaghebber 0$ rib M&aepèn sullen wel sorge moeten draegen. Aal gcrncschcepcn, schuilen ol volk builen haere voorkonnisse ;im hoord koomen en sulks ook in hel Lriir. l. Nr(»| moogelyk, hebben le me- im rri. ii alsoo >\ voor ;i||r hrl geene daer uit komt ld resul- teeren. slrydig met deese ordrcs. sells acnspraekelyk sullen : rn vooral sullen .s\ innrlrii waeken legcns alle urnrsse- pyen en verbooden handel mei haere scheepelingeu, op poene van daedelyke conliscatie Iwerer goederen rn maendgelden. mitsgaders cassatie en inhahilileil, n,i bevinding van EMkettj slaende hel fff OU) daer kW soodanige OfdtlH Mfl boord le ^« llen, als sy ferittOBMfl sullen de seekersle en besle te svn om haer daer lemens le prer;ivecren ; en soo wie hier in synen

CapitêiBf Schipper of Ge&ftgvQertief nigA behulpsaem oi go*

hoorsaeui mochle weesen, sal aen den lyve slraïhaer syn en daerenbo\en noeh daedelyk verheulen syne gepermitteerde bagagien en alle de maendgelden. DJ) .Ie reise verdient, mei alle hel -ene' h\ \erder hv de Compagnie Ir goed of te pre -

testoren hebben modita

En soo wie .vuige geslookcne goederen, het sy die uil het « hip gegaen of daer in gebracht s\u. komt te ontdekken en aen le geeven, sal niet alleen vry syn van straffe, soo liy sells daer inne gel ram peer I heelt, en syn aemlerl d.ier van genieten als aenbrenger, maer ook norh daerenboven lol eene vereeringe hehheu vyflig guldens: doch. indien hy daer aen niet participeert en hel srl\e acuhrcugt. honderd guldens ho\rn syn aendeel en daerenboven gerecom penseer t worden met avancemenl na merite: wordende 's lands oorlogsrhcepen. die Op de retour\lon{ kruisseu en desel\e tot voor de havens facoer landen convoyeeren moeten, hy deesen wel expresselyk getost daer tip naeuwkeurii: te lellen, met <pialilicalie en ordre om sells de scheepen van de Compagnie, wanneer onder liaer esqtiadre gekomen syn. tussendeks le visileeren en de par- ticuliere, ongebrande en ongepermitteerde goederen, die sy daer in vinden, eer deselve noch hinneu gaets koomen. daer uit le lichten en op haer schip, hehoorlyk geinventariseert, over te

1742. J. THEDENS.

Deernen; hetende ropic van den inventaris in banden der over-

heeden van hel BChip, uit bel welke «le goederen syn aenge-

haelt, mitsgaders met baere hinnenkomstc aen Bewindhebber* u

over Ie gcexen, dewelke «Ie voorsz. goederen mei die van ile 0>mpagnie vcrkoopen en vervolgens twee derde van hel be- draegen van dien in contanten gelde den Capitein van hel oorlogschip toeleggen sullen, die de acnhaeling heeft gedaen ; en sullen de Capiteins, Schippers of Gezaghebbers der voorsz. Oostindische relourscheepen de voornoemde visitatie tier om I..- scheepen niet alleen moeten gedoogen, maer selfs ook haer daer in de hehulpsacme hand hehhen te bieden, op poene van arhitraire sl rallen. 60 ten dien einde de hrandrollen van «Ir

gepermitteerde goederen, wan- van hunlieden dubbelde, open en oiiverscegclt, sullen moeien mcnlcgcexeu worden, aen de Capiteineu van deselve oorlogseheepen 'des begeerende) Ier hand stellen.

Ook sullen de Officiers van de srheepen KM de Compagnie, wanneer de Bewindhehheren sulks hegeeien. gehouden ^\n op deselve, ook na haer binnenvallen, noch te cnnlinueeren. tol dat ontlaeden s\n, mitsgaders de Stuurlieden en Deks- olïieins op de losvaerluigeu als gezaghebbers moeien vaeren een ieder voor hel sehip. daer op by bescheiden is. lol dal de goederen behoorlyk uit de scheepcn aen land s\n gebl aehl, genietende daer voor, boven haere voort lonpende maendgclden, zodanige douceurs als Itewindhebberen haer sullen toeleggen, op poene, dat wie daer omtrent onwillig is. sal verbeu- ren alle douceurs, door de Compagnie aen de olliciera !<>e- gelegt.

En sullen de voorsz. (Meiers wel sorge hebben te draegen, dal van de voorsz. goederen niets worde ontneemt en ten dien einde niet alleen op hel volk, dat haer by de onllossinge assisteert, goede acht hebben te geeven (alsoo men verslael, dal deselve, schoon ook van land daer op syn besteld, e\en en in gekker \ negen als hel overige scheepsvolk selfs, de Officiers gebooreaemen, op poene van aen den lyve en selfs, na be\indiim van saeken, mei de dood daer o\er gestraft te

1742. J THEDENS.

worden . maor ook vooml dienen Ie beletten bef aen boord koomen van lirhteis of andere vaertuigeu, met quali-

lieatie etn de insolentien der geiler. die sulks tegens haeren wille onderneemen morhlen. met i^ewi'M tegen Ie gaen en Üe selfs des Djooili door haer kanon en schietgeweer daarvan ai' te bonden* sonder voor de gevolgen* die deer uil resulieeivn, ,irnsj.iii»'iv. i\ k !<• syn, welke qoaltficatie ook entten bdibende geeue, die met 's Compagnies goederen na land vaercn, om, na dal hehoorlyk hehhen gewaerschouwt en verhouden sulks 1 1 tt ( \r «lof n. n|, ,1,. geeue, die tegens haere wille aen lioord wil koomen, vrv vuur Ie geeven en deselve soodariiiz af Ie weeren, als sy he>l kunnen, sonder daer over al ineede :\n-

Bpraekalyk te s\n.

Maer •li*- • enige gonleren. '>v <>nllossinge tier scheepeii des Hiel Ie min uil de ruimen of onder tien weeh of wel hy onilossiuge der \aerluigen aen de wal gcsloolen wordende, knini aen te geeven, sal hoven de imptmileit. indien liy selfs daer in [jeparlicipeerl heefl, honderd guldens cu. soo hy daer aen onschuldig is en hel selve onl«l< kl. iwer honderd guldens lot eene remnneratie genieten en daerenhovcn l»c- vorderl wonlen na merite.

26. De scheepen van de Compagnie sullen liaere reise hehoorlyk moeten \er\ordrren v.in de plaelse haerer depêche lol die van haere distillatie sonder lusseheu heiden eenige andere Ie mogen aenlooprn dan hy nnodsaekelykheid. waervan alloos iliiidelyk hy de journalen en nsolulien van den Hreeden- of Scheepsraad sal moeien hlyken. op poene vande koeten, a*n soodanigc plarl>en gedaeu, Ie moeten vergoedrn <'U \erheiirle vande inaendgelden, op die reize verdient: maer, soo doof fortuin van weer of wind hel ipiam Ie geheuren, dal de BCbeepen, gedestineerl na hel eene quarlier haven, geuood- saekt wierden hinneu Ie loopeu in een andere quartier «>| haven. als. hy voorheell. die van Amslerdam of hel Noorder

Qaartier in Zeeland of op de Naaie <»i die ram Zeeland in

een haven van Holland of die van de Maaze in Texel of in Zeeland, in sondanigen geval sullen de srhecps o\erheeden

1742. J. THEDENS.

eu al hel volk, op het schip bcscheyden, op ordre van Hewint- hebbereu van ie Kamer, daer het schip f huis behoord, helsrlve over zee derwaerls hebben te brengen, op verbeurte ;m alle haere meedegebraehte goederen, doueeiirs en Ir goed hebbende gagien, soo hierin onwillig of nalaclig mwhlen hcldieii geweest, ten profyle van de Compagnie, en in cas van opcnhaerc wecder-

Bpanaigbeid op lyisiralfe, na vereytiteii vim Baeken;

27. De Overheeden van de seheepen sullen gehouden syn haere etpiipagiegoederen hchoorlyk té mcnagecren en gaede le slacn, mitsgaders van hel verbruikte pertinente notitie te houden en liet restant Telken reise aen de respect ive eipii- pagiemeeslcrs over te geeven, in dier voegen als men goed- vinden sal dal le reguleeren ; en soo wie eenige equipagic- goederen fsvnen profyle heeft vervreeuil of bestaen moebtt eenige daervan te verkoopen. sa) aen den lyve daerover straf- baar syn.

Ook sullen de Uverheeden van de gemelde seheepen niemand met deselve moogen overvoeren sonder permissie van de regeering der plaelse, van dewelke sv afvaeren, norh ook eenige slaven tot negotie daerop moogen meedeneemen. op poene van arbitrale correctie.

28 = art. 27 (»uylgesonderl de Schippers." lees: uilge- zonderl do Zeecapileins, Schippers).

29. Alle degecne, die voor de expiratie van Imu verbonden lyd, sonder consent van Gcnerael en Kaeden, uil Indien over- koomeii, sullen als wegloopers aeiigemerk! worden en dien- volgende boven de slr;illi\ daer!..,- <|;iende, verbenn-n alle haere inaendgelden en w,ii gy verdere bv de Compagnie le goed mochten hebben, ten profyle vande Compagnie: gelvk nieede niemand, ook na de expiratie van syn verband, uit Indien sal moogen vertrekken sonder al sulken consent, op verbeurte als boven; 6B Böfl wie alsulke wogloopers en versleekelingen in de seheepen van de Compagnie ontdekt en niet aengceft ter eerste plaetse, dacr hy onder de jurisilictie van de Compagnie komt aen |e landen, of wel, indien deselve eersl lussehen (labo de uoede Hoop en Nederland mochten onldekl worden, bv gyiM

30. J. THEDENS

!>59

iiiiuieiikoiiiste acn Bewinlhehherrn. sal hoven de verheurte Kan IpM maeudgeldeii noch geslrafl worden mei cassatie, deportemett! AH inhahiliteit na hevinding. 7,0 = arl. 29, aap slof waarvan toegevoegd i#: 900 als

insgeUks geenc onderdaenrn («I ium-sn-lenen \an desen slaal OU speciahk geen zeevarende luiden haer sullen monden Im -i . . ii in dienst van andere viv^mde of huilenlandM Compa^nien, Iielsy in Europa of in InditMi, of in dienst van MMNlaniiiv fiOinpagnien continueren, op poene, in ilc plarratcn

dier tegem uitgedrukt. :,! = arl. .>0.

B9L Bil op dat «'<'ii iegelyK des le heler lol s\n plicht ge- houden worde, sullen licwindhohheren bevoegt syn alle, die

in eed en dienst \an «Ir Compagnie, in Indien syn, van de «visie Int de laetsle. uinuand uvlgesonderl, hels) hinnen of bttHen hun \«-rhonden tyd 1'huis le onihicden en Gouverneur Generael en Raeden deselve na hun huis moogen senden, sondcr dat desel\e reeden van hun gedaen oponlhod sullen gehouden mh in re. hh n ol iaer huilen le gecven; alleen in gevalle hy het oponlbod ót opeehfling is ge?oegt eenige infSuneorende reeden van dien of wel stilstand van qualileil en gagie, sal

hel aen den oponlhodene \r\staen op syn rclour sieh Ie addressecren aen de justitie en aldarr actie le iiislil ueeren. alwaer de Compagnie gehouden sy ii sal des wcegens te rechte te staen : onder slilsland van cjiialilcil en gagie word echter niel hegrcepen, dal de oponl hndcuc of uvergcsondeue sonde moeien hehhen eenig olficie, veel min commando op of over de retourvloot. Of de faculteit om seeker getal kisten inel sieh n\er le hrengcn, als waer ml rent Hewindliehheren en (i(»uvenieur Cencrael en Kaeden respeel ivelvk sullen mogen ilis|MMieeren, sonder gehouden te syn daer van reeden le geven in rechten of daer huiten.

55, Soo wie h\ den \yand overloopt, sal met den dood gestraft worden en alle syne -oederen en maendgelden \er- heuren. sullende len Opsichle van hel weehloopeii ua andere geen vvanden svnde. worden nagekoomen en geol>serveert de

1742. J. THEDENS.

eapilulalirn. dieswveiren* mH andere Europese ol inlandse nalien in Indien reeds ijeniaekl óf noch té marken. r»4. Ben iegelyk, die sieh hy de Compagnie beefi laten

aenneemen en len hewxsen ;ni dién OtiBig n i.irn«lir«'li! «ml-

vangen beeft, sal gebonden syn dien dienst in eigener per- soon ie volbrengen; en <o<> wie mei bel wgois. roaendgeW

wechloopt, aen den 1 \ \ r L'eslralï worden en hel ontlanden

dobbelt moeien restitneéren; doch, eene andéreti in de piaeu

stellende, sal deireene, die op ren vreemde naeu pi VÖOT ecu

ander zieh laei sobotoeeren en aen boord komt om roei bei schip Le vaeren, sonder selfs in persoon daer <>p aengenomen le s\n, drie jaercn de Compagnie voor de kosi alleen moeten

dienen, en de ploeger van hel bedmg sal daerenlN»ven aen den K ve stral'haer syn.

vnwi>K TITia.

I <m den ittfjtiny cn verv<tldncli . müsgncdeis bclaclinyr der macndyeldcn en /itf/Hi(/tc<c</n<n drrsrlvr.

35 = art; "»4.

.~>6. Omlrenl de helaelinire der maend^elden in Indien s.il moeien hlyven snhsisleren de methode, lol hier loe ^eluunlen, en sullen dienvolgende geene afgeslooCefl en afgegecven reerLr ningen monden ingetrokken en, na dal de sold\e hoeken peeds na Nederland versonden s\n, in Indien afhelaeld DlOOfteu

worden, raider prealabel consent van dé Karnen bj dewelke

de voors soldye reekeninir foopt, en VOÖfal Hiel van de ijieene,

die in Indiën kooinen te sterven*

T»7. Docfa op «la I de dienaeren van de GoOtySgniè aen baere besoMingf inmiddels eenijje suhsislenlie moogen vinden, soo sullen alle de geene. die noch in beef eerste verhand

(Henen, driesteel de&jaeni ivik.-ns wanneer sy niet teqoaed

slaen. Iwee eO, le quaed slaende, een maeiid gagh- h\ de Compagnie kinineii ontlangen, waer VOOT sv »>p hacre reekr Dhlge Bullen worden helasl, eveepl de geene. die inmiddels

1742. J. THEDENS.

561

Mochten koomcn te trouwen en op hacrc reekeninge niet le quaed siaen, dewelke met alle andere, die haer oei>te \erhand hehhen uitiredient, luiere hesoldiiii?e maendelyks sullen moogeii onlfangen op die voet, als hy de Compagnie reeds gebruike- lyk is.

Doch de ^eono. ilie honderd en fyftig ^uhleiis Ier inaond winnen en daerenhovon (de Raedcn van justitie en de BöOfdoïhcieren van de militie alleen uit^esonderl), mitsgaders alle andere, die. tol hoofden van eeni^e eomptoiren of etablis- sementen syu gesteld, sullen, soo wel de. minsten, als de meestcu, altoos drie jaeren van liaere hesoldingc liy de Compagnie moeten laeten siaen, soo als dat alhercids ook van over veele ja eren in praetycq is geweest.

.V.». De maendiM'ldet) dn L'eener. die in Indien koomen te overlyden, sullen aen haere weduwen, kinderen oï erl^enaemen hier te lande niet eerder behoeven voldaen te worden, dan

na het ontlanden der redteniogên en behoorlykc bescheiden uil Indien, onder snllisanle eaulie voor alle namaeniniren

40 = art. 58.

41 — art. ."9 en 40, gedeeltelijk.

42 = art. 40 («ten dienste vande GompagttlG gekf6g*n lieb-

hen'\ hij Ie voegen: en dat zv deswee»ens geen ver- goeding hebben onlfangen.

"den koopman met den Schipper*', lees: don Dapi-

tein. Schipper of Gezaghebber).

47>. De schoepen van de Compagnie sullen malk.iudcicu alle Inilpe hehhen I < lc brengen, waimei r de Dééd sulks

rereischl, ©fta dter van hehoorlyk sein worde gedeen J en

soo wie op alsulke sein tieen acht geeft of, het selvo siende.

den bodem, die sidi in eenige nood of onjreleegentbeid bevind.

niet alle moogelyke hulpe toebrengt, sal aen den ly\e en selïs lot Yr dood l«>o stralhaer syn.

44. Doch een schip alleen in perykel kooinende ;m hrand, v,iv|v,.\lrn ol andere ongelccgen theeden die God verhoede . sal een ieder syne uilerste best moeten doen om het selve te behouden en ten dien einde soo vol koomen binnen de paelen

DfcEL tf. «W»

1742. J. THEÜENS.

der subordinatie blyven, als of 'er niels van die natuur was \oorgevallen, veel min hel selve nmi^n verineten of daer afgaen, op poene v;m als een weglooper aen den lyve gestraft Ie worden^ eD dit 800 lange, lol dat, alle men>rhel\ke midde-

len Ie vergeefs synde, door de gesaemeotlyke overheeden ne- oMKlr. lt word, dat oen ieder voor syne eige behoudenis sorgen mag. sonder dal cellier daer door de siihordinatie. waer onder syliedeii syn gesteld. roOT gedissolvet rl sal worden gl 'houden, in aer sullen de geene, die sirh van soodanigen \er- ongelukten bodem hebben geealveert, baere ollieicrs in sclver

voegen als koven hebben te gel rsaeroeOi tot dat geeaenienfc

lyk wedder onder de jurisdiclie \an de Compagnie of hier le lande, by de Kamer. \an waer s\ uitgex.ieivn >ui. Stillen \veesen -earri veert .

45 = arl. 42 (»tot versecckeringe syncr maenlgelden", lees r: l. v. B. in. en douceurs.- •syne inaentgelden, aetien • van verlempt", Iers: s. ui. doueeurs, a. v. v.).

46. Wanneer de retoarscheepen van de Compagnie achter Yr- en Schotland «»mkoomeii, sullen de geene, die daer op be-

sebciden syn, twee maendeti gagje extre v<"»r een doaceur genieten, sonder dat Hewindhehheren daerom gehouden sullen weescn baere scheepen die omweg le laeten neeiuen of dal eenigé scheepen, die andere geordonneerl en hinuen of liet

Canaal door gesoiiden worden, hel reehl sullen hebben om Milks te eisschen, ten waere de schoepen* om de Noord ge ordonneert, eenige desastres overqoaemen en sy alsoo door den Ureeden Uaed, met of sonder eenige eonvoyers, binnen door gesonden wierden of wel uit hooge noodsaekelykheid by den seheepsraed heslooten wierd binnen door le knnmeti. wanneer den eenen. S00 wel den anderen, sal hebben en behouden het selve doureur. als of in der daed aglerom gekoomen w iv

47. De retourscheepen binnen . diende en Itewindhehheren aen boord koomeudc om hel volk af te danken, sal een ieder

ieh respeelueuseKk en obedient legens desclve moeten ge- draegen, sonder eenige oppositie Ie doen legens baere ordres, op poene van aen den l\ve gestraft Ie worden: en soo wie

1742. J. THEDENS.

K63

met Vr dned int muitinccrcn oversloeg, sal ine! 'er dood ge- straft worden. s

48. Zonder dat Hewindhehhers daerom gehouden sullen mm al he! volk acnslnmls op de rheede al le danken, maer, gelyk vnorwacrds van de officiers is gcsegt. aboo sal «n»k liet

gemeene \ «»IL . voor son verre Itewindbebberen haere diensten norh Doodig hehhcn. gehouden syn lemens linere ordinaire hesoldingen son lange noch op de schoepen te contimierren, lol dal deselve geheel ontlost, ja selfs vonr (fa paeleu of in (fa ka?ens «xehmclil syn, hel s\ dal men goedvinden inochlc daer op, neevens deselve, eenig volk van land Ir zeilen of niet. alles op poene als vennen.

49 Kn al BCboOD Bovvindhchheren hel volk op haere Beheepen \an den dienst m eed koonien Ie nnlslaen, sno sal echter een ieder van haer, uil den dienst nnlslaegen synde, snn wel oiulrciil liewindhehheren, als haere gevveesrnr nlli

ciereOj moeten Mwen in hei eigenn respect als staende den

dienst, sonder haer aen le mali-en de genie . die haer heh- hen gecominandeerl, over hel geene slaemle die dienst voor- gevallen i>. aen le spreeken, veel min feitelyk lemens haer Ir ageeren of BCfa van de VOOISZ. olïieirrs te veilgenen, op poene van daer over le worden gestraft, aen den l\e en selfs tot de dood Inc. n.i Im vinding en exigentie van saeken: en sullen alle de geene. ilir uit den dienst ontsfaiegeu syn en daer tegens ielwes nuderneeinen. gestraft worden \n|gens den inhoud deeses, snoder eenigc oogluikinge, door ordinaire reehlers ter placlse, daer sulks voorvalt of daer ilen dclinquaul umtl aehterhaell : des sullen de officiers der schoepen ge- hoodefl svn haere. siihalterue met bescheiden theid te regeefOU en decse dc vryheid hehhen. h\ de komste van Hewindheh- heren aen hoord of ook wel hier aen land. hy deselve, iit eas van onreedelyke hehandeliuge. haer heklaeh le doet), W» r Op alsdan hehoorlyke reflectie s;il worden genoomen.

;>0. Wanneer eeuige sohecpen »>| goederen \an den wand verovert worden, sal men deselve hehoorlyk moeten sorureren, verseegeleu of iiivmtai i-eeren en ophrengen ter eerster hoofat

!H54

1742. J. THEDENS.

plaetse vanile Compagnie, die men bezeilen kan, de Cacb daer meede onder begreepen, alwaer vervolgens sa! geoordeelt worden over de deugdelykheid der prysen, volgens styl en prat iycq daer te lande en behoudens der geïnteresseerden* weeren »'N defensie, soo ;ils gebruikelji en rechtens is.

51. Sullende vervolgens lol confiscatie van de VOQTB. prys geprocedeert en, na aftrek der kosten en een vyfdcparl voor de gerechtigheid van hel gemecne land. een sestiende van hel overige aen hel volk lol buitgeld, ieder jno rah> vande besoldinge, die hy wind, mitsgaders van het verdere oversehol een tierde aen den Capitein, Schipper of (Gezagvoerder, een derde aende opper-ollieieren te sacmen en hel laelsle derde aen de Compagnie voor het hasard, de kosten en reparatie van haeren bodem, locgelegl worden: de deks- en nnder- ollicieren pro rato haerer maendgelden, neevens hel volk. in het buitgeld deelende en den liscael van de plaatse, alwaer daer over gcprocedc.ert worden sal, neevens de beide lieute- nanls in hel derde deel der officiers, teder voor een ((aart, mitsgaders den opperst uiirmaii voor een aglsle en de onder- of mindere stuurlieden lesaemen tfwr een aglslc haerideerende. op dat een ietier des te meer mach worden aengemoedigl den vyand allen afbreuk le doen en zich wel Ie gedraegOÜ.

52. Doch sal niemand, op verbeurte swier maen.lgelden

en arbitrale correctie, bevpegt syn in zee eenige deelinge

van prysen le versoeken of iels op reekening \an s\n aen- parl. uit éigen ;iulhorileil. na hem Ie uceinen of hy hem le houden, anders dan de plundcragic, tan den \yant vcrovcri,op poene van arbitrale straffe: wdverstaende, dal onder plonde- ragie niet versteen worden begreepen te syn koopmanschappen, gemunt of ongemunt goud, gtlrer, peilen, gesteentens of

andere goederen, macr alleen de kleederen van het \ero\ertle solk.

53. Maer, wanneer tle (i««u\erneiir (ienerael met ad\is \an rieden, ingcvalle van gedeclareerde oorlog lusschen den Slael en eenige Kuropisrhc Mogenlheid, eenige couunissieu morhle

verkenen aen vrye luiden in Indiön* die daerom versoek komen

1742. J. THEDENS

Ie doen. »>m In agecren binnen tlt» Ihuileu van hel oclroy, onder soodanige reslrirlien en limilalicn, om alle misbruiken ilacr \ «ui vnor ie komen, als men na geleegenfheii fanawköa

noodig sal mu'deelen. soo sullen de |»i ysen, by haer gcmaekl

wordende, geheel bo al tea bèhoèvri tónde neemeri worden iro<Muilisi|ueerL na aiiirk van do koeten groept den iwiuiigsien penning vnor dan ftecaei, dfë examinaüe van de deugde? lykbeid de? prysen ten behoeve van il^n neemer doen cn voor

kern lol eonlisealie prneederreii .,,| rn miI|<»u alsdan de reeders van alsulke enmnrissievaerders mei hare officieren «mi manschap moeien convenieei en imopens de \erdeelinge en hel huil geld, soo al> Ie raede worden sullen.

«. Behoudens dal in bdl eteBC < \al, B00 wel als in hel

andere, de genoomene prysen l>\ de Compagnie opgebracht,

de goederen opgeslaegen en inel of sonder de schccpeii ver- korlil. dan wel len ordinaire pryse aen dien oorl voor Hl Compagnie* reekeningc overgenoomen en heiachl sullen u.iulrn. WiHT meede de ophrengers dci*solver coiilenlemenl sollen moeien neemen.

VYPDB TU I L

Va* de verbevferitigc der gectu r. die in hooger ampUm gestéld worden.

\\ \«-rlervcn van eenigc dienaeren van de Compagnie cl \aeature van eenigc olli, ieren Milieu derscl\er plaelsen -upplecrl worden «lom andere, \nlgens de ordres, daer loe leggende; doch de voorsz. bedienden* sullen by ban B0H- slelling Qt bjf bel nenvaerden van haere chargies gehouden svn in raede van polilie nlvoorens al Ie leggen den eed van purge. dal sylieden voor hel ani|il niels gegeeven of bdoofl hebben, met alle de precaulien en rest riet ien. daer loe dien- stig, en sullen alle de geene, die bevonden sullen winden voor haer ampl eeuig geld of geldswaerde gegeeven of be* loofl le hebben, onder wal lilul of pretext hel soudc inoogcn

566

1742. J. THEDENS.

weesen, hei sy van coatumade of andershis, met deen </e fadé van haer fbprsz. ampl vervallen syn, maer Imven dien ooi verklaarl worden infaeni en inhahiel om ooil in dieosl van Je Compagnie le wonk'ii geëinployeert of om eeuige ampten I»' hekleedeu. snn wel .il> de neme, aen wien sy hel gegeeven bébbeil ; dodl «lf geever v;m hel geld <>! geldswaer- dc, den neemer ontdekkende, snodanig, dal hy daer van overtuig! worde, sal impuniteit genieten van hei overireeden

deeser onlre en daerenhosen dnhhell remhoursemenl v.m In t gegcevene geld of geldswaerde en de (kerheeden en Reehlers faf plaet&en sullen gehouden weesen hem daer loe de lic- hulpsaeme hand Ie. hiedeii.

tffi = art 46.

57 = arl. 47 (■ceuieh officie in de vloote", lees: e. o. le land of i. d. v.).

58 = arl. 48 («d'ordrc daer toe gegeven", te vuetjen :

».i wel. hy Gfonveniear en (Urnen ojgeweete gynde, styne actie

iles aangaande <><»r den llaad \au juslilie ie Batavia le insti- hieeren.— •Versteecken le hlyveif\ bi/ te voegen: ten w.n. hy daar van c|uaame le verloojicn speciaale acte van i*en. v. die den Gouverneur Generaal en llaaden van Indien, de zaake daar toe geronslitueerl vindende, hem hadden verleent, wan- neer de vryheid hebhen sal Bewindhehheren eerst ter Ver- gadcringe van Zeventienen in der minne en, hij weigering, door middel van reehlen daar over aan le spreeken.

59 = art. 49.

60 = art. 50 (aan hel slol hij le voe<jen: mils van l mn- pag&ièfl wcegen acn deselve worden gerembonraeettaoodatiige geschenken, als sv, voor of na den onl langst van diergclyke pre>enlen, aen dc voorschreev» Komn-rn. Prinsen, Gouverneurs of andere persooncn ten deese gevalle hadden gedaen, ter •-iim.il ie en difóretie van Generael en Raeden, aen dewelke bel ook slaen sal haer de voorsz. presenten tol vermydinge van alsulke remhoursementeu te hielen houden of niet, soo aK iy dat sullen goedvinden.

61. Z<m> wie in den dienst van de Compagnie, te water

62. J. THEDENS

of Ie lande, in liet nentaslen of beschermen van ccnigc scheepen, (ortefl of goedenu van de Compagnie, nieiicgcnstacnde hy sirh behoorlyk \an syn plicht gequectcn hadde, waer van Gcncrael en Itaedcn sullen moeien oordcelcn, gevangen word, -tl door de Compagnie worden gelost Icn haercn koslen en gednqYwde >yue getrangettisee onderhouden van hei gecne

in.|. l\ k noodig heeft, behoudens dal synr inaendgclden sullen slil slaen van den dach, dal gevangen word lol op >mi onislai li. cu dal hel geene hy geduureude syue gevangenissc boven lyne ooverniydelyke benoodigbeid reqoireerai noodile,

hem >;il gesteld worden «ip reekeiiiuge.

/ I SDE TITEL.

Ynu den verhouden handel.

SS, Niemand, van wal ipialitcil hy s\ . n an den miiislen h>| den inecslen. sal vermoogen eenige verboodeu handel le dryven, hel sy hy sich in den dieusl van de Compagnie bevind of daer buiten, noch ook directelyk of indircclelyk daer innc le parlieipeereu. geld daer loe le geeveu of in eeniger manierc jeselve te ondersteunen, op poene van daer over le worden geealangeerl en geslrafl na bevinding van saeken en >olgens de plaeaelen, tcgens den verboodcu handel reeds geëmaneert en na deesen noch le einaneeren.

Gelyk mcedc geen obligalic, conlracl op geM of goed op bodemarye of eenig gedeelte van winst, mecdegenoomen of tneedegegeeven door iemand, wie hy sy, sal moogen valideeren of eenige assurantie op soodanigc gelden of goederen moogen gedaen of geteekent worden, op poene van nulliteit en ver- hcurte van bet viervout van de waerde. te applicceren twee derde voor tien Officier, die de calange sal doen, en een derde VOOi1 den aenbrenger en verders alles op de poenaliteilen, vcr- \at in de plaeaelen van den ll,,cn Augusty 1698, 21 Septem- ber 1717, 19 Juny 1723 en 24 September 1752, welvcr- staendc nochtans, dat dit geen plaels sal hebben ten opsichte van soodanige goederen, waer van de versending en negotie

sr.s

1742. J. THEDENS.

aeu particulieren door de Compagnie gepennhteerl en open- gesteld is.

Zullende voor verhoede handel ook worden gehouden allen handel mei andere Earoptóche natiën op Kuropa, seo wel als hel reniitleérea van penningen door deselve en wat wydera den handel van haerc meededingers voeden en de Compagnie schacde of afbreuk dom kan.

63 — art o.r> (*mn hei slat hij te wwy#i, dit alles coïteer» neerende de bediendens van de Compagnie, aen dewelke gepcrmilteerl is eenige goederen meede le hrengen; maer. nadien ooi rede goede rcedenen !»«»st geonrdeeli is de Officiers «•n Onderofficiers \an hel dek, neevens het gemeen, op de le rug reise uil Indien, in sierde van haerc dus lange geper- mitteerde goederen, een ©quivalent in gelde loe Ir leggen, in dier Voegen als liy Bewindhehheren reeds na de hillykheid is geschikt ol' uainaels norh gcschickt mocbte worden, soo sullen

<lr voorschréeve dekgoffiriereu en gemegnen haer daer meede

nok in aller manieren moeten le vrceden houden, sonder sich in ccniger vt>egen daer tegeus le opposeeren Of de voorsz. OfdreS l€ ■ •\erlrcedeii. Op poene van niel alleen \ersleeken le

syn van «le voorsz. toegelegde douceurs, knaer ook van alle hacrr maendgelden en wal sy verder l»> de Compagnie ie

vooren mochten slaen. mei conlisealie ip$o jute van hel mecde-gehrachle. ten profyte van de Compagnie. 64. Niemand, uit Indien na Nederland vertrekkende, sal

iets anders moogeu meedeneemen of herwaerls o\er\ocr$n, dan hel geene hy de sueessivc reglementen dom llrw mdheh- heren is gepermitteerl. en sich voorts in hel overmaeken syuer middelen moeten gedraegen na de ordres, reeds daer op gesteld of die na deeseu daer omtrent gesteld mochleii worden: en soo wie. bovefl het geene hem gepermitteerl is. iels anders meede sal brengen, sal niet alleen het voorsz. onwettige meede- gehrachle. maer ook d.ierenl»M\ en ipsojm r syne gepermit leerde

bagagie en te goed nebbende maendgelden verbeuren en m& suspens of cassatie en inhabüiteil gestraft worden, na berin* ding van saeken.

1742. J. THEDENS.

569

65 = art. ;ü> (>m/j hel sint hij Ie vwijmt cn viermaal de waarde van dien, I < • I een hoe le fODr den kooper. Ie verdeelen

onder de Compagnie, den armen en den Officier^ die de calang^

doefl sal: en sullen ten dien einde de Ollieiers van dejuslHie in Indien niet alleen \isie moogen neemen. als sy hel vraagen, van de. BoMyereekeningen, die jaerlyks na Nederland worden ovofreaonden, maar ook gehouden syn lemens dien morshandel

zm'gviildig Ie waaken en lemens de oserlreeders le proeedeeren na esigentie van saeken.

ZEVENDE TITEL.

Van hrt ra n Ir oen.

86. Mei hel ranleoen san eelen en drinken sal een ieder BlCb Ie vreeden moeien honden, na de ordres en reglementen, daer Op synde, en soo als hel selve voorts na geleegenlheid van saeken door den Seheeps- of Breeden ltaed moehle worden ^reguleert, op poene van twee niaenden gagie Ie verheuren.

67 = art. S8 ea 89.

68. Den Capitein, Schipper, Gesagvocrder en die van den S( heepsraed, «resamentlyk, sullen sorgc hebben Ie droegen, dal een ieder hehoorlyk worde uitgereikt, wal hem by de ranl- • ..euhrieven is loeijelegt, sonder deselve daer \an iets te onl- houden, op poene van ses maenden gagie.

69 = art 61.

AGTSTE TITEL.

de W0peU6& rn scherps instrumenten.

70. wapenen, die een ietier aen ImmihI of aen land van de Compagnie komt te ontlanden, sal hy hehoorlyk moeien onderhonden en verantwoorden; en sullen de ollieiers vande scheepen derhalven gehouden syn deselve van lyd tol lyd te laten ophaelenj en wie alsdan daer in nabetig is, sal Telkens een halve maend gagie verbeuren en, syn geweer geheel verwaer

1570

1742. J. THEDENS.

kxtöende, hetsclve opleggen en betaelcn, dan wel op rcekc- ningc daer voor helasi worden. 71 = art G"».

NE<2EM)E TITEL.

Van het ijrof geseind en schieten van eersehoten.

72. Niemand s;d verinoogeii eenige »eschul binnen scheepsboord, noehle ook le lande l"s le doen schieten* ton met bebootiyk bevel van den Commandeur. Capttein,8óhipper of Gezagvoerder, op poene van een maend gagie te ver- beuren.

7T». Sullen mredr ile Commandeurs, (iapileins. Schippers en andere oflicieren haor hebben te waehfen een i ge 0DB00di| 6 eersehoten ie. dom. <»p poene van een inaend gagie voor

ieder schooi, te verbeuren by iciler ollicier, «l daer <»> lasi

gcgee\en nl* consenl sonde inoogen gedraegen hebben, e\ dal om voor le fcoomen veele ongelukken en andere ongevallen, die men daer uit le wachten hcclï.

TH.MH: TITEL,

Van de zieken, chirurgijns en het rein honden der scheepen.

74 = art. 66 («alle barbiers ende onder-barbiers", Iers: Me chirurgyns en onderehirurgyiis). 7!i = a rt . 67.

76 bb arl. 68 [aan het sint hij tc voegen: en sullen, ten minsten alle agl daegen eens ot 900 veel meer, als de tyd en geleegenlbeid toelaetj «Ie kislen en wal verder lunchen deks is. opgehaelt en aldaer behoorlyk gereinii:! en schoou- gcmaekl worden, in dier voegen, als de ordres. daerloe ge- geven, koomen le dieteeren, op poene van twee meenden gagie voor Ar olliciers, die verzuimen sullen het volk dan toe le houden.

77 = art 69.

1742. J. THEDENS.

571

ELFDE TITEL.

Van de testamenten en uitohfo »illen. mii$godet$de goederen der ovcrleedenen en andere saeken.

78 ss art 70 («alle koopluydon ende schippers", lees: alle srheeps-ovtTheeden. — Aan In t sint hij te rocge*\ en by

nhlion 069 testateur mei koude telkenen, zal noch im getuige moer geadmilleert worden).

70. Wanneer iemand acn boord komt Ie overlyden, sullen alle desselfs nagelaetene goederen door «lm boekhouder <»r. I»\ adsculic van denschen, iloor den gee&OOj die daer toe by

den s< !nv|israed geaatboriseèrt worden salf ge&fögteeH mei

ten minsten twee getuigen, uil de officiers fan hel schip daer toe Ie noemen, beboorlyh Morden ^inventariseert, lieisy

liy executeurs over syne nalaelensrliap liailde afiiiirslrul oï

niet, en tic voors. inventarissen vervolgens worden geregfstreert

hy de srheeps soldyeboeken, soo als de ordres, len dien einde

geetddj komen le dicteeim

80. Op de uilreize sullen <le overvarende persoonen wel de faciliteit hébben particuliere volmaehten df executeurs uur hare nalatenschappen, exceplo de macndgeldcu, le stellen eu dese de macht oiu den boedel lot liquiditeit te brengen, doch hy haer komste tot Itatavia of ter eerster hoofdplaelsc

ramde Ompffgiw^i verwaarde gpedeslimerl svn, sullen de voors. executeurs of gemachtigdens, voor dat weeder van d aer ven- trekken of uitcrlyk scs maeuden na haer komste, de voors. boedels aenden mrator vande Compagnie, volgens de inven- tarissen, op het overlyden daervan gemaekt. hetsy door de overgave der noch ongeredderde eirecteu en het monfÉBl der vereffende Óf met hel lellen van het hedraegen dier boedels in 's Compagnies kasaa, wanneer reeds geheel vereffent syn, behoorlvk moeten verantwoorden, om den overledenen daer voor op syne dood reeken i nu te erediteeren en de erïgenaemen spoedig aen het haere te kunnen helpen.

81. Doch het geen iemand op de terug reise na Neder- land niet 'er dood komt le ontruimen en na te laeien, sal

82. J. THEDENS

bv (b i» Scheepsraed in kwaerderhand gesteld en met liane binnrkomslr ;illii«*r aen liewindhrbheren overgegeven won In», om. na voorgaande Visitatie, deselve, sonder hrmorynissr

van iemand anders, le hteteri afjgee^en aen de willige erfjge- ii.irnirii. dewelke binnen diïe mamdrn na hel arrivemmt van

hel schip niel opdaegende, som sullen Hewindhebheren bel

voors/.. nagelaetene goed Ie gelde marken en daar \ ' ili^

reekeninge van don overleedeu rreditcereti, lot dat de geene die daèr lor gerechtig! is. sulks van baer komt te vorderen;

sulks dal binnen scheepsboord of ;iru land grm \an des al-

gestorvene goederen sullen worden verkocht, anders als hel geene siyn \yt behoord aal hebben* hetwelk voor de maal aen de meestbiedende verkocht aal worden, voor welke

verkorhle goederen de kooper op ssn rrrkeninge debiteur efl

Aan overieedöie op pfn reeketiing? crediteur sal geinaekl worden.

Ht. Daerentegens sal op de vaerwaiers in Indien, mits- gaders daer te lande in hel genieën exacldyk moeten worden

nageknomen, helgeene by bol ortroj ,m Haar Bog. ÜOg.

van tal 26ltcl1 November 1 67 1 op lu i smk van <b' curator

is gcordonneerl en vastgesteld, mei de ordonnantiën, na data daer omtrent geinaekl. en >«> als de practyq thans is meedc brengende.

83. Docli siillrn geen weduwen of erfgenamen der grrurr. die 6p de uilivize of in Indien overleeden en op harre dóOd«

reekening voor hel montani baerer nalaetens^iap gecrediteerl

moeblen syu, cenige betaeKltg alhier mogen eiseben. 000 httge de lM>ekrn rn dr reekeningen niet en sullen o\rrgekoomeu s\n. waer uit men hevinde kan, wal penningen van de ver- korhlr goederen grprocedeerl en ingehouden syn, rn dat dr

Overheedra mm veel aen de Compagnie tr goede hébben;

84 = arl. 7!> («Compagnie in Indien belast", Iers: C. op de scbeepen, zoo wel als i. I b. — •Mynrn, die niet", kê$: m. om op zyn reekeniii!» Ie worden gesteld, d. n.).

85 = art. 76.

8G. Alle beloften en obligatien. op de reize gedam en gemaakt, sullen syn krachteloos, nul en van geene waerdc

1?42. J. THEDÈNS.

en daer over geen recht worden gesproken, len sy hel selvc komi te geschieden ofér ecnigc nooddrul'tiglicedcn en mei kennis van den Scheepsraad.

TWAALFDE ïïTKL

Straffe 01 er rerseheide delicten nu andete onordentelijk- heeden, op de reisc voorvallende, mitsgaders ordre op ecnitfe nrdere sacken.

87 = art. 77.

88 = art. 78.

89 = art 79.

90 = art. 80.

91 = art. 81.

92 = arl. 82.

9r> — arl. 83 («koopman ende schipper", lees: capitcin, schipper or gezaghehher).

04 = art. 84 (/nel de teijsigiMj, als hij <ut. 93).

.».» = art. 85 ("hel welek I»y den koopmr.n ofte onder- koopman perlincntclyk", lees: hetwelk perlinenlelijk. — »Soo wie, 'l s\ koopman olie onderkoopman ofte piovoost. hier inm". lees: zoo wie hier inne).

96 = arl. 86 (» consent van den Commandeur", lees: c. v. d. commandeerenden ollieier).

97 = art 81 -als hem van dm Commandeur, keoplayden,

schippers, sluurluydeii id quarlicruieesltTS wert Inlast", lees: als hem van zync commandeereiide officieren w. h.).

98 = art 88 ("ine! consent van den Commandeur, koop- luvden ende schippers", lees: m. e. . d. commandeerenden

officier).

99 = art 89 (» somler consent van den coopman ofte schipper", lees: s. e. v. zyne olliciers).

101. = arl. 90 («sullen voorts de coopman, schipper ende andere officieren" lêosi zullen voorts de oflicieren). lol = arl 91.

K74

1742. J. THEDENS.

1743. Niemand, van hoedanig ampl of qualiteit hy sy, het sy in pnlilicque of kcrkelyke ol eenige andere bedieningen, van den minsten den meeslen, in den diensl van dr Com- pagnie in Oost-Indien synde, s.d vrrmongen aen eenige sym r vrienden of bekenden <»! iemand anders iels Ie reveleeren van hel geene hem imopens •!<' saeken van de Compagnie hewnsl

moehté weesen, maar affiemlyk &en de Bewindbebbereo ofaen

de respeelive Kaïneren, daer li\ uilgevaoren is, <»p de verbeurte van drie maendeu gagie, die bevonden s.il worden contrarie

gedaan !«• hebben,

10.-, om Ut 94.

DERTIENDE TITEL.

Hei onderhouden ww den Articutbriéf, Uem tmwto

crcailir ï'in ui Ir mntenticn, <ils »>n/, 104 = art B&

!0:j. Sullende d6 senlenlien, soo van den Breedcn- als Scheepsraed, l»\ den pmvoosl sonder siinulalie of uilstel war- den geëxecuteerl ; en soo hem legens het uil voeren "I exeeuteeren van de justitie af derselver \onnis oitypoeeeidepSal

verbeuren vier maeiideti gagie en daeronbovcn aen den lyve

-rsii.iii worden. 100 = art. 98 (»een bcMsman en Boldael**, bes : een gemeene.

het IJ zeevarende of mililair).

107. Alle de nmfiseatien en boelen, in deesen vermeld, salleo

v.wi ten profyte vapde GompagBie; en sullen de roers, boeteafl

n| verhr.nrle van inaeiidgelden hy den Commandeur en hy den Kierden Raad, soo min als hy den Gezagvoerder en Scheepsraad uiel moogeii geremil leerl worden, alwaer tel ""1% soo. dal • I « * delin<|uaut swaerder aen den l\ \ « geslrafl winde, op poene,

dat uhmi de boeten verbaden en op de reekenfagen sletten aal

;m den gcenen, die dr>el\e geremilleerl sullen hebben. 108 sa arl. 100. 1Q9 = arl. 101.

1742. J. THEDENS. ;7 i

VEERTIENDE TITEL.

'<in de krijgiof/iciercn en soldaten en hel geene deselre /tiit'tn ulieihjh en ook andere aetufaet.

110. All«' krygaofficieren en soldaten Botten overal *>|» de scheepeo ran de Compagnie van spys cn drank, gelyk alle andere, in cHenal van de Compagnie wcesende, versm worden, maer ie lande haven hacr ranlroen snodani^e leenin^e in ijeld

af anders op afkortinge baerer niaeodgdaeaoot£iBg6ii9aIsden Gouverneur fienerael en llaeden \an Indien sullen ordomieeren,

raer meedé s\ hun moeten vergenoegen, m ■-. art. i()4.

M2 s* ari. loc» «eenieh kry^hs-oiiirirr". //•»•>• eenig onder- officier).

113 Baa art. 107.

114 = art. 108 (flOII ///7 ffoj 6y /e metjen: op poene van daar in nalaalin af weigerig y\mle. «laar over arbitralyk le worden gecorrigeert).

nr, = art no.

VIJFTIENDE TH ML.

Van de vrt/e luiden.

116 = art 111 ( «alle vryr luyden sullen", lees: allevryc luiden, die in dionsl \ «in de ( »nn »a^iii«* i-eweesl zyn, zullen enz.).

117 = arl. 112 (*sal timpen worden frustreren",

lees: z. m. w., dan mits bclaalende janrlyks vooruit in 's Com- pagnie! kaart In oontanie galden, hel geene aytteden op haar uitvaren aan vrouwen en kinderen be$prooken hebben, arhler- volgena dr onfoas en gebruiken).

tl» — art U5.

1742. J. THEDENS.

ZESTIENDE TITEL

\ <m het ohserreei en en heredujen run (/rezen Artihelt/He/ en run de instruehën run 'Jen seheeps- en hrecden rand.

liy = art. 114 (aitn het slot hij te eneyen : tan welken einde decse Artikel hriel' aen deselve ilnnr de provoost van de Compagnie of iemand anders daer loe hy llew indhehheren te nrdonneeren, voor liet alleggen van den ml sal moeien voor- gelecscn worden. En soo wie in hei leesen en hesweeren ilrrsrr artikelen niet present is geweest of nainaels hier Ie lande* dan we! in Indien, in dienst acngenoomcii moehtc worden, die en sullen niel minder ai'ii deselu* \erbonden s\ n en ld\en. als Qf h\ in het zweeren legttlWOOrditi geweest ware.

120 = art hg («de kooplanden oside Boppers snOen aliesorgen", (eer: Qferheeden der scheepen /uilen meede bezorgen).

ril = art. in (»de koophmlcn of, op schepen, daefr geen

»koopltiydcn syn, de schippers", lees: de eapitein of, op ik schepen, «laar t:een eapileins zvn, de schippers).

De formulieren \an eeden zijn woordelijk dezelfde; alleen

zijn de eed-formulieren voor boot8goxeHen en soldaten zamen-

gl >molleii tol één eed-fornulicr -voor de, (iemeenen."

t)e arlikel-hrieï van 4 September 1742 is eersl in Juni j 1747> »hy weegen \an iiyllreksels der voornaeinsle arlirulen" Ie Halavia afgekondigd.

7 Septeinher. Annstelliiuj nut //ree »onliii<iire" ymmh

mÜteeróefti zoowel hij het groM^mtgaujnt ah hij het

ij:er-inikhitis Ie llnhtrin.

Vroeger waren er slechts twee gecommitteerden voer beide inrigtin&en, die gezaraeUjk tegenwoordig moesten zijn hij den

NMltfangsI en ;d>eheep." .Maar doordien zij niel Iwee plaalsen

1742. J. THEDENS.

^77

te gelijk aanwezig konden zijn. gaf hunne afwezigheid dikwerf lot oponthoud en allertei andere moeijelijkheden aanleiding.

19 September. Last op de Chinezen in en nabij Malaria, tussehen 21 en 29 September l~ i% hij de velilsehans Jakalra, hunne namen op Ie tjeven aan de daartoe tjecommitteerde raden ran lndiè\ M. van Aerden en N. Crul.

Zonder «schroom of vreese" moesten alle Chinezen zich aanmelden, onverschillig of zij al dan niet van »pardon-briefjes" waren \ om zien.

Zoo niet, dan zouden zij gestraft worden, »als bevonden «zal werden te belmoren."

De Regering zocht naar een •expediënt, waardoor men,

• zonder vele beweging te maken, agler het ware getal dier

• natie kon komen, ten eynde over haar (des vercyst werdende) »te kunnen disponecren."

Om geen al te grootc •zamenkomst" van Chinezen te •verwekken! die beter was te vermyden," bepaalde de Regering den 20tl,n September 1742, dat de Chinezen, werkzaam in de Bataviasche Ommelauden, wier aantal, »na de gerugten". vrij grool was. mei naar de veldschans Jacatra zouden opkomen; maai hmme namen. enz. »by ordentelyke lyste" door de eigenaren der landerijen, suiker-molens, enz. zouden opgeven.

-~- September. Hekendmakimi nopens het rerk<>pen »van ampten tot Batavia/9

Aangezien haer edele hoog aglbacre, dehecren Sevcnilnem in in 't patra by derselver schryvens van den 15™ December des jongst verweken joers onder meer andere poinelen, concer- nerende dén beere Gouverneur Geueracl, Adriaan Valcke- nicr, niet alleen hebben gelieven aen te beveelen en ordonneeren ini het doen van ondersoek na het gecne haer edele hoog agtbare was te voren gekomen nopens het vcrko]>cn van

I»EIL ff, 37

1742

J. THEDENS.

Hapten tot Batavia* maer ook al verder te recommanderen, ten eynde de waerheyl daervan des te beter aen den dag mogte komen, arte van impunileyl ie. beloven aen den gever van het geld of geldswaerde, indien liy den aennemer ontdekt, sodanig dal liy daervan overhiygl werd, soo \B% dal vvy alle en een iegelyk, die het soudc mogen acngacn, hy desen, somv. l in cas voors.. de meerm. acte \an impunitcit proraittceren, als deselve loeseggen, dal men hy alle mogelykc weegeu den gever sal helpen om van den nemer te doen erlangen restitutie van syn uy tgesehooten geld ol geldswaerde. «lal dan een yegelyk kan dienen tot narigt.

!l October. / itreilumj aan de (Ihinezen binnen de juris- dictie van llatavia van "permissie-hrie/jes" vimr venlei verhit'//' aldaar.

Aangesien wy om goede redenen in 0US6 vergadering op den 2on deser geresolveert en besloten hehhen. enstelyk, alle

de Chineeseu, dit' baar in'! laetsl vande jongsl gepas>.vrde maand Seplemher aende heeren Kaden ordinair en cvlra-ordinaii . Manrits van Aarden en Nicolaas Crnl, ais daerh»e expresselyk gpcomnriteerd ge* synde, aengegeven hebben en dersehtér namen opgeschreven syn, als inwoonders van dese rolonie Ie

admittecren en lia u- afefsuh daenan nieuwe brieQos te w& leenen, ten welken eynde sodanige Chineeseu hy desen werd» m geadverteert haei\ in -elyken voegen als hy de opschryvinge van dersclver namen van den 15Pn tot den lO* deser lopende maend, le hegeven aen en voor de veldschans of huvten |mi>! op Jacatra omme, na de overgave vande panlon-hriefjes, in soo verre die daervan voorsicn syn, aen de hiervoren gem. heeren Kaden, weiier d<n>r liaer edelens ol' wel degene, die daertoc van deselve sullen werden benoemt, mei andere briefjes 06! en- de verdere Chineeseu, die haer namen opgeschreven syn. te werden voorsicn tot haerer veyligheyt en serblyf in desc colonie; en tol. voorkominge van alle konckelai \ en. «lie inhei lenen of overgeven van sodanige briefjes van den eeiien aen

1742. J. THEDENS.

den anderen sonde kunnen werden gepleegd, dan wel sig te behelpen met dit* van overledenen, werd aen een iegclyk der Chineese natie, die mei sodanigc briefjes gemunicert syn, het lu schryven van deselve. fi sy op den rugge of andersints, met eenige caraclers en hel lenen van dien aen andere wel scherpelyk geinterdiecert hy desen. op peene van daer over gestraft te sullen werden ua bcvindinge van saken, macr daer en tegen gelast deselve schoon te houden eu, even als voorheen, by haer te dragen, om hy alle gelegenheden te kunnen acnthoonen, sy door desc regering in de colonic syn geadmi lieert.

Vervolgens sullen ook alle Chinesen, die van permissie-briefjes voorsii ii >\ n. niet alleen gehouden wesen te blyven ter plaetse, al- waerse althans geselen >yn. en priueipalv k die van de landeryen, suyker-moolens of araksbranderyen, sonder dal deselve mct'er woon haer elders mogen begeven, dan met speciale voor- kennisse en toestemming \aude eygenaers der landen, molens eu branderyen. dewelke in soo een geval gehouden sullen wesen haer daervan een bewys te geven, maer ook sorge te dragen by verslerlt of vertrek, in eas van het eerste, dat het permissie-briefje door de naesl-beslaende vandeu overledenen ten eersten werd overgegeven aen hel Collegie van Boedel meesteren ol wel ilerselver Secretaris, en by vertrek nu dese ol' gene plaetsen aenden Sabandbar en Lieenlmeeslcr, Ier bewaring tol haer terugkomst, en sulks almede op pene van straffe na bevinding van dies overtreding, werdende het gem. Collegie en den Sabandhaer dierhalven by desen gelast daerop reguard te slaen en ook behoorlyk aenlekening daervan te houden.

Yoorls weiden alle andere Chinesen, die van sodanigen permissie-briefje niet voorsien syn en sig in dese colonic of wel dies ommelanden mogte komen Ie bevinden en op te bonden, by desen gewaersehouwl en geordonneert haer te retireren en weder Ie keren, van waer sy gekomen syn, dan wel sig aen te geven binnen den tyd van vier dagen nade publicatie van dit placael, op peene, dal dengene, die bevonden sal werden tegens dese onse speeiale ordlt en be- geerte na \oorm. tyd sig alhier in dese rolonie of derselver

:">80

1742. J T HEDEN

district tc onthouden, arbitralyk aenden lyvc sal werden gestraft naer exigentic tan saken. mei aiteondering nogtaiifl van de af- en acnvarendc Chineese handelaers, die hier niet onder begre|M'n werden en na verrigting van hare affaire- gehouden sullen wesen ten eersten weder te vertrekken, waeromme alle Chincsen, die door de verkregene permis^, hrieljes in dese eolonie als ingescteuen geadmitteerd s\n. werden gewraerschouwd sig te waglen van het op- en aen- houden of herbergen van sndanige (Ihineesen, op |>eenc \an daer over almede scherpelyk gecorrigcert tc \< rdm.

Ordonnerende en hevelende dierhalvcn alle Officieren van justitie op den inhoud deses en de executie van dien nauw- keurig te letten en agt te doen slacn, also wy 'tselvc tol welstand en nutte van dese eolonie sodanig bevinden te behoren: en opdal niemand biervan eenige ignorantie soude OftOgen pretendccren, hebben wy goedgevonden «lil placcact na dessells puhliealir. niet alleen in de Nedcrduytse. inaqr ook inde Chinese tale, alomnie te doen affigeren.

±2 Oriobcr. llcj Ktluuj, dat Ghinez&it dtö "/// hun lyj •te êalveren' gedurende den Ghitiéscheti opstand tot het Mahomedaansche geloof waren overgegaan en zich gesteld hadden onder het gezag van inlandsche officieren , door chirurgynê gevisiteerd moesten worden.

Alwic deze visitatie niet toeliet, zoude bx provisie in 't -blok" worden gesloten.

2 November. Verbod votw den Advocaat-fiscaal tegen het nemen van >praeeedentc informatica tegens alle en een iegelijk, hui/ten voorhennisse van den Raad van »justitie, ugtgezondert nogtans alle particuliere, handel nofte contrabande-wharen, hg hun iverdende ontdekt"

9 November. Uitschrijvino van ecu algemeenen boete-, dank-, vasten- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener retour-vloot.

J. THEDENS.

K8I

15 November. Reglement op dc gepermitteerde bagage.

hit reglement, afkomstig van Hecren XVIInrn, luidt, iils volgt: Eerstelyk sal aen de ollicieren, die haer in den dienst van de Oost-Indische Compagnie, omme van hier naer Indtén te varen, rallen begeven, voortacn werden toegcstaen den uitvoer van Europischc dranken in kassen, kisten of vaten, onder I cf.ilingc vau f 5 aen dc Compagnie, hier te lande voor den uitvoer en 5 r\ ksdaelders te Batavia by den invoer, voor idcr halve pyp of kist bier of wyn; en sal de voorsz. recognitie van 5 ryksdaelders op Batavia moeten werden betaelt aen die uene, die daertoe door Generael en Raeden sal werden ge- qttalifleeert

Ieder kas of kist sal buiten 's werks lang mogen wesen 4 voeten V* «luim. breet 2 voeten 6!/4 duim en hoog 2 voeten 8 duim, Amstcrdamschc maet, houdende een aem, dan wel 176 bottels; eu sullen de voorsz. kassen of kisten onder de deks-oflicieren, van f 20 en daer boven, werden verdeeld op navolgende wysc, te weten i

de Capitcin 80

2 Lieutenants, ieder 40, en dus 80

de Onder-koopman of Adsistent 25

de Opper-stuurman 25

1 Onder-stuurman en 1 derdewaek, ieder 15, dus .. 30

Oppcr-ehirurgyn

ieder 10. «lus .. 50

Sergeant

Krankbcsoeker

Bootsman 6

Schieman

Constapel

Bottelier

1 Ondermeester

Opper-timmermnn

Opper-zeilmakcr .... V

300

ieder 4, dus . . 24

£82

1742. J. THEDENS

doch soo lange nis noch gevaren word op «Icmi ouden voet, sondcr Capitein en Lieulcnanls:

en soo vervolgens. als reeds hier IwfBB is gezegt.

Doel» sullen dc wynen en bieren, die acn de vorengcmelde persoonen, ingevolge de L\ste en Reglementen van den jaere 1715, syn gepcrmilteerl mede te mogen nemen, uil consi- deratie van dit bovengemelde douceur, werden vermindert tot op dc helft en sullen geen verdere wynen of bieren werden toegelaten, btyvende niettemin de lysic omtrent andere gequalilircerdens, die naer Indiên gaen en in de voorsz. mede- nemingen der dranken op recognitie niet parlicipieren, in haer geheel.

Mie de vorcngemelde oflicieren sullen geliHiideu syn. ieder de voorschrevene, ;ien hem gepermitteerde quant iteil hieren of wynen. even als hunne verden» gepermitteerde goederen, te brengen op het Oost-Indische huis. ten einde aldaer met eene apparte en van de ordinaire verschillende siap, van "s Compagnies wegen, te worden gebrant e» vervolgens door *s Compagnies lichters naer boord van de schepen Ie werden vervoert ; doch sal het aen vorengeinelde officieren vry staen twee persoonen uil den haren met de lichters naer boord te laten varen, omiue het oog daerop te houden en l»\ de inladinge in de voorsz. schepen present te syn.

En sullen de voorsz. dranken in het ruim van dr Beliepen* in een algesoudert hok, werden geladen, mitsgaders de luiken verzegeld en ginter eerst weder, tot voorkoming^ van alle fraudes, werden geopent.

Wyders sal al hel gene, buiten het hiervoren op recognilk geaccordeerde ofte als vry gepermitteerde, waariune hetzelve ook sonde mogen hestaen, voor particuliere rekeninge in dc schepen gevonden werdende, werden verbeurt verklaeri.

Doch met relatie tot de retournerende schepen werden, ten opzichten van het gemeen en de onder-ollicieren. alle dei selver kielen, canassors en kooyen op de reiuur-sehepen afgeschaft •

de Schip|>er

dc Onder-koopman of Adsistenl

50 18

1742 J. THEDENS.

werdeode aan toer atteenlyk gcpcrmiiieeri een plunje-kist

voor ieder bak: welke kisl sy,^by haer verlink van boord, aldaer sullen moeten latenden alleenlyk ieder syn plunje uil de kist mogen mcdencmen, en dus in der daed maer mei hei ledige lyf van Iword moeten gam.

Maer ten Dpstahte van de oppcr-oflirieren werden alle der- selver gepermitteerde bagagie, excepto die van het reglement van den jaere 1717. afgeschaft ; en sullen alle, gemelde opper- offidereOj Of haerc aenkomstc met haere klederen en plunje, in een soldaten kistje gepakt (na dal hetselve alvorenos «l"<>r hccren Bewindhebbcren gcvisileer! sal sym van boord, sondcr ietfl anders Wtndaer mede te mogen nemen, moeien vertrekken.

En sal, voor en in plaetse fan de afgeschafte kisten, canasscrs en kooyen. aen ieder van ben, die sicb in de lermen van ge- hoorsaemhcid en aen dese ordrc sullen hebben gehouden, en ander> niet, voor een douceur of equivalent in gelde, voor de te buis-reyse en, by ovcrlyden onderweeg, aen derselver erfgenamen worden gegeven, als:

aen Matrosen, winnende f l$r Jt, 10

. f 150

dito en Soldaten, winnende / 9, 8, 7

. • 100

Gasten, winnende f 6, 5

. • 50

Deka-onder^ffioierSj winneude f 14, als ook

Cor|>oraels en Onder-scheeps- timmerlieden,

• 180

winnende minder als f 50

Bootsmans-maet

Sebiemans-maet en

• 200

Derde-meester

heks-nllieiereii. winnende / 20, als ook Ser-

geanten

. 250

Dpper-scheeps-tiinmerman, winnende meer als

f 30

Bootsman :

Schieman |

» 300

Constapel en

Ondermeester |

1742. J. THEDENS.

Doch aen den Bootsman en Mact, Schieman en Maet, Conslapel, Bottelier, Kok, Opper- 1 immerman en Ópper-zeilmaker, buiten en behalven het reeds gezegde douceur, word aen ieder van deselve noch loegestacn een kist, ingevolge het reglement van den jacre 1717, mede te mogen brengen:

Dcrdcwaek j _

Krankbesoekcr ... J ' ;

Onder-stuurman » 400

Jongste licutenaut

Opper-stuurman » 500

Opper-chirurgyn ,

Oudste licutenaut - 800

Schipper • 2000

Capitein • 3000

En ingcvalle mogte gevonden of ontdekt worden eenige particuliere, buiten de aen de Opper-oifirieren hier voren gepermitteerde goederen, te syn of geweest te syn binnen scheepsboord, soo sullen, behalven de straffen en poenalileitfii. ir-. ii d< ri parlieuli«?rcn handel gestatucert, alle de. Officieren van dat schip, soo Opper- als Onder-officieren, gcene uitgesonderl. verstoken syn van hel voorsz. douceur, sonder daervan ietwrv. in het geheel of ten dccle, te mogen genieten. exrept den aenbrenger, die, hehalven syn dourrur, noch Imven dien een derde van de waerde van de aengehaelde goed» ivn >;d genieten, het sy Officier of gemcene.

Dit alles nochtans met dien verstande, dat het voors. douceur alleenlyk sal plaets hebben omtrent de varende luiden en die hetselve als een beloninge voor het "UThrengen van de schepen komen te genieten, blyvcnde alle anderen, dacr onder ook de ambachtsgesellen, met gemelde schepen uit Indien overkomende en niet aen hel sehip gehoorende. binnen de palen van het reglement van den jaere 1717. sonder meer.

Va\ op dal die gene, die met haere gepermitteerde haga-ic van de uil-reize, dan wel in Indien, iets geprospereerl en lust hadden het selve wederom aen te leggen, niettemin OGCësk moglen hebben sulks niet voordeel te dom, sal aen «en

1742. J. THEDENS 585

iegelyk, >ou wel van de ingeselcncn te Batavia, als van de dienaren van do (lompagnie, cn vooral die van de /«< \ i< i i.

voortacn worden gepermittoerl thee op vracht in de sodanige schepen van de Compagnie af te Iaden, als daerloe door de Regering van Indien sullen worden genrdouneert, cn op soda- nige conditiën, met al sulkc schikkingen, als daervan in der tyd te Batavia sullen worden bekend gemaekl.

Doch sal voortacn aen alle en pen iegelyk, tot hel mede- nenien van dranken op recognitie by lwvenslaeude reglement gequaliliceert inaer werden gepermittcert de hclfte der by hem mede-te-nenieue wynen in kasten of kisten af te pakken, sullende de andere of wederhelfle van de voorsz. wynen, mits- gaders alle de bieren, voortacn in fusten of pypen moeten werden mede-cjenonicn.

16 November. Aanbeveling aan de Indische Regering tegen dm aanwas van het Pausdom" binnen het ge- bied van de O. I. Compagnie, zooveel mogelijk. te waken.

De Indische Regering had aan Heeren XVIIn,n de vraag voorgelegd, of het bedui! van de Staten General} van 7 Maart

1758, houdende *casseering van sodanige officieren, die, ten tyde

• van haer aanstelling tot officia-en ^erelormcert synde, na- "derhand paaps worden of met paapse vrouwen trouwen", op Indië betrekking had.

Heeren \VIImn beanl woordden die vraag ontkennend, o, a. ook omdat »het van wynig vrugt sou weezen het voort kruypen »en aanwassen van het vleyende en verlokkende Pausdom teegeu »te gaan, wauneer men de militaire officieren hel trouwen

• met paapse \ rouwen in Indien, en speciaal op de custe van •Mallabaar, wilde I>< ii M . u. '

19 November. V einteiurde afkonmgu betreffende de 4kug waarden", enz.

586 1742. J. THEDENS.

Zie hij 20 September 1758. — Ditmaal is e,ok Op nieuw afgekondigd hel plakaal Min M .1 tin ij 174$ betreffende bcstèt kasjes, enz.

26 November. Voorschriften nojwns het Uomven en he- groven van Chinózen te BtUatna.

Vermits ettelijke Cfainescbe graven geschonden warm, be- paalde de Regering, «lat een Chinees lol doodgraver zonde worden aangesteld, die hel loezigt Op «le graven moest honden «mi voor het maken van een graf «of kuyP van den hoedel, dan wel van de naaslheslaanden van den overledene, 1 rijks- daalder mogl vorderen, »onvermindert noglhans de vryheyd, •die aan een ygelyk der Chineesc nalie gelalen werd, om. •des genccgen zynde, de graven voor haar overleden vrienden «zelve in gcreedheyd te doen brengen, waar voor als dan • ook niet sal behoeven betaald te werden."

Elk Chinees, die zich in het huwelijk wilde begeven of ilia de revolte" der Chinezen te Batavia getrouwd was, moest van den Secretaris van Boedelmeesteren een permissie-biljet

vragen, hetgeen hij des Vrijdags legen betaling \an 4 rijks- daalders kon krijgen in de Zoider-voorstad, waar de Secretaris met twee leden uit het Collegic van Ik>edelmeestereu tot dal doel zouden vaceren, aangezien geen Chinees zonder speciale vergunning in de stad mogl komen.

Van dat geld kwamen 7» rijksdaalders ten vourdeeie van de Compagnie en 1 rijksdaalder ten voordeele van den Secretaris, — vroeger 5 en 2 rijksdaalders.

• Milde giften" ten behoeve van het Chincscbe hospitaal moglen bovendien gegeven werden, van welke giften behoorlijk rekening solide worden gehouden

I 1 December. Vergunning wor de Cfónezen over dag

binnen ile stad Hul tuin te komen.

Des avonds te 6 ure moesten zij de stad verlaten hebben

1742. J THEDENS.

587

op straffe van gjBgeessehl, gebrandmerkt en voor 21» jaren in iln ketting geklonken te werden.

\ !■> « Ou Chinees gedurende den avond of nacht binnen de wallen van Halau'a herbergde, zonde dezelfde straffen onder- daan.

Hoezeer ehinophobie de. lndiselie Regering toenmaals ROg bezielde, blijk! uil de omstandigheid, dal bovenbedoelde ver- minning slechts mei meerderheid van stemmen in Kaffa van Etttffi is verleend.

2-4 December. Aanstelling run twee gezworen klerken Ier generale secretarie Ie Batavia.

• Tot bet eopiecren van deeze en gene secrecte en andere • papieren van consequentie en aangclegendhcyl" was geen beèedtgd persoon bij dat bureau bescheiden, »niettegenstaende ■■de HOOdttkelykbeyt zulx wel <|uam Ie vereyssehen."

27 December. lA$t op de (ioueerncurs, enz, van buihn- kantoren in hunne memorien van overgave van hel bestuur mede te deden alle de defecten, dewelke, soa •aan de fortificatie werken, als andere 's Comp* ge- bouwen, op soodnnigc tijd magie werden gevonden."

27 December. Verbod legen het afvorderen van firoduelen, m:. tuut markt-gangers.

Vermits wy tot onser byaondcre ontstigting komen Ie onder- vinden, niet alleen de OBgeregelt heden, die door dese of gene baeisugtigc merisehm werden geplecgt. so op de vrye markten tol Meest er-Cornelis, Tannabang en Weltevrcde, nul baer op «tii onbeschroomde wyse. tot prejudiiie \an anderen, «Ir ma^i en aulhoriteyt aén te matigen om dese en gecne goederen, en wel prineipael amphioen, zout, etc. privalivelyk aldaer te koop te brengen eu u\ heulen, even of sy daer toe niet uylsundering

1742. J. THEDENS.

van anderen waren gcprivilegecrt, daerdie markten of hassaers iioglans expressclyk syn geapproprieert lol gemak eo Voordeel vaiitlf daeimnirent gesctenc ingelanden en lol gerieff van een iegelyk, als omtrent liet vorderen en afnemen \an sekere sn geuactiide geregtighedeu der afgcliragt wcrdcndc cofly en andere waren uyt de bovenlanden, mei praauwen, bamboesc vlollen of voelgaugcrs op dese en gene landeryen, waer die goederen tomen te passeren, en principaal tusschcn dese siad en Campong baroc, maer ook, dal niet leuenslaende onse ordrc en waer- Behoawinge, aende boyten waglen van Balavia Mie<vssi\e gegeven, egler werd onderstaen de mms, hen. aldaer niet

hunne praauwen passerende, eenige goederen of eetbare wareo af te dwingen of urmen, l»oven hetgenc de passanlen somtydfl \ry willig komen te geven ; soo heefl men, in Rade van India daer over delibererende, van noodsakclykheyt geagl legens alle diergelyke ongcregellheden en vexalien te voorsien en dien volgende op den 7ca eourant goedgevonden, niel alleen by desen aen een iegelyk te permitteeren omme bet aenbrengen en verkopen van syne goederen op de. hiervooren gemeltc vryplaetsen of markten sonder eenige hindernisse te mogen doen, maer ook 'I afbrengen van rolïy en andere -n.deren. sonder gehouden Ie wesen aen imand in 't passeeren der landeryen eenige so genaemde geregtigheden af te geven, op peene, dat degene, die bevonden sal werden imand daeriime op eenigerbande wyse binderlyk Ie syn, na bevindinge van saken sal werden gestraft, gelyk mede de oflicieren en soldaden, bescheyden op de buylenwagtcn. werden geinlerdicecrt van eenige luydcn, van wat natie of conditie deselvc ook sonde mogen wesen, bare waglen passecrende, eenige overlast ofte gewclt aen te doen met baer eenige goederen, cetwacren. als \is. fruytcn, padi suykerriel, bout olie hamhoese, ete.. wal lu i nok soude mogen wesen, af te dwingen ofte af te nemen, onder wal sebyn, pretext ofte dekmantel bel selve. ook soude mogen wesen : want degene, die contrarie dese onse ordre bevonden sullen worden gedaen tr hebben, is men van meenin- als overtreders van deselvc en stoorders vande gemcene rust,

1742. J. THEDENS.

ten exemple van andere, bQ slrailen naer exigeniie van saeken ; en sullen de officieren voor hacr onderhorige soldaten moeten responderen cn inslaen, so se bevonden werden eemgsinls in gebreken gcbleeven le syn desclve inde vcreysehle ordre te houden, waerdoor de voors/. mesusen kunnen werden voor- gekomen .

En Opdat niemand ccnige ignorantie vanden inhottdc deal $ kome Ie pretender ren, so hebben \vy goed gevondon dese te doen publicceren en alTigecren Ier plaetse, dacr hél behoort, so in de Nedcrduylse, als Maleydse, Ghinccsc en .lav;iensc tale, ordonnerende en bevelende dierhalven aen een iegelyk, £k het sonde mogen aengaen, op de executie vanden inhoude de&es |e letten en tegeafl de overtreders van dien le procederen, so het behoort.

±1 December. Verbod in/en lid verspreiden van zeka

gerucht, *dat een quaad voornemen soude gesmeed :gn

togem dyE. Comjf, mitsgaders dersefoer dienaren en •inoesetenen.

De straf was arbitraire correctie.

Alwie «eenig quaed voornemen" vernam, werd »op he! • scherpste" gelast daarvan aan den Gouverneur Generaal of aan één der leden van de Hooge Kegering «in het bysomler" mededeeling Ir iloen.

51 December. Prolongatie van hel wtrooi der O. /. tninpagnie HÖW den tijd van '2 jWeH. eindigende ooi

nli. Decembei 1754

l)i> afkondiging van dit stuk heeft te Batavia eerst in

Oetober 1743 plaats gehad.

' December. \ er/nn hfing van de genendc ca tjemrene' inkomsten van de stad Batavia voor 1743.

590

1743. J. THEDENS.

4 Januarij. Bepalvuj, dal de Rotierdammer poort te Hatavia te hal/ zeeën are tjeslntcn moest warden.

Vroeger bleef die poort tol negen uur 's avonds open.

7 Januari j. Nadere bepaHmjen,' in reeband met de n'olotufal ie ran het oef rooi ran de O. 1. (lompuquic.

Dii stuk, afkomstig van de Stalen Generaal der Vereenigde Nederlanden, behelst de navolgende bepalingen:

Kmle also hy eivaerenlheyd ondervonden werd. dal sommige baetsuglige menschen de gemelde Uost-Indisehc Compagnie Iraglen le henadcclen door indirecte weegen en middelen in i het Benden «mi onUangen van goederen en oeopmaitecliappenj na en u\i Oost-Indien, op halve, meerder en minder winsten, soo is 't, dal wy. inhaereerende en amplieereude onse voorige placcaeten c»|> dit subjert, voordeesen geémaneerl. goedgevonden hekken op nieuws te ordonneeren en le statueeren, ordonneeren en statueeren ky desen, dal geene ingesetenen, nogte inwoonders deser landen sullen vermogen geduurende den tydt van het MM»rschreve octroy, dal is lot den ja re 1 754 incluys, ir \aeren of le handelen op Oost-Indien, direelelyk of indireclelyk, en Beiver mede niet te senden of aen andere, daerna loe gaende, hetsy kedienden \ande Compagnie of andere, meede Ie -e\eri eenige goederen of knopmansehappeu op halve of meerder of minder winsten, of ook eenige goederen of koopmand-happen van daer herwaarts te laten komen, op de peenen, in het ortroj begrepen: ao daer en boven, dat helgene ky de eonlravt iitnn | in voegen voorsekreve na Oost-Indien versondejo <d wel van

daer onUangen sal worden. s;il gyn en blyveu ten behoeve van

gemelde CompV, en dat deselve eonlraveiilenrs nog bovendien sullen verbeuren viermael soo veel, als het verbeurde -al bedragen, le appliceeren een derde voor tien aeiibrenger. een

1743. J. THEDÊNS.

S91

«lorde voor den officier, 1 1 ï # • de ralanur sal doen, en eenderde voor den armen.

Ordonueeren en stat neren verders, dal geenc obligatien, OOft- harten op geld of gord. op bodemaryc of eenig gedeelte van winst nieedegenomen of meedcgegcven, door ymand, wie hy sy, sal mogen valideeren of ecnige assurantie op soodanige gelden of goederen mogen gedaen of geleekent worden, op pecne van nulliteit en verbeurte van liel viervoud van de wamlr. (e appliccercn twee tierde voor den ollieirr, die tle calange sal doen, en rui drrdr voor den arnbrenger, en verders allrs nj. dr penalitcytcn, verval in onsc placealen van den 1 l ,:,n August n> 1698. 11 September 1717, 19 Juny 1723 en 24 September I7.V1 wel verslarnde noglans. «lal dit geen plarls sal hebben teu opsigle van sodanigc goederen, waervan «lr versruding en negolie arn partiriilirrrn door dr (lompagnic gepermittcerl en opengesteld is.

Dal wyders pp allr obiigalirn pf srlmldbrieven, belsy nolariacl of onder dfi hand, hy hiyden voor liarr vrrlrrk na Indien of voor harr repatriceren van daer gepasseerd, boedanige oorsaeken van srlinld die inogten inboudri: (uylgenoonien de obligatien en srliuldbrievm, biervooren gemeld, waaraf in bel geheel geen regt gedaen sal wordrn kj provisie lol namptis- sement geen regt sal mogen werden gedaen, maer alleen len prineipaele pf delinitive : des dal dr houders van die obiigalirn

of gchüldbrieven alvoorens mei eede rallen moeien verklaum, waervan de regtcr hy desselfs vonnis als dan vennaen sal moeien doen, dal deselve nirl spruylen uyl oorsaek van eenige gelden of goederen, op bodemarye of op halve, meerdere of mindere winsten meedrgrgr\en, onder wat naem het soudc mogen wresen. ilirerlelyk of indireclelyk. maer uyl deug- delyk verschuldigde, geleende of aengelelde penningen ter niontanl van tle somma, daerinne vermeld, soutier dal onder die somiae renige interessen syn bcgreepen ; en sal iugevalle \an adjudiealir iirrn mrerder inlrest mogen worden loegrwresen als uvterl\k BOS percent in hel jaer, alwaer hel, tlal hooger

inlressen mieren gesüptüeerl of bedongen.

1743. J. THEDENS.

En opdat alle verhoode MKmgeoorlooftle particuliere handel, strekkende tot onbedenkelyk nadeel vande Compagnie, le meerder mooi'.- worden verhindert en geweerl, willen en begeert» w\ . dal het vyü' en twintigste artirul van de ordonnantie of

artieulbrief vande geoetreyeerde Oost-Indische Compagnie dccser landen, door ons den 4"n Septemher van het voorleede jaer 1742 gearresleert, in allen deelen preciselyk nagekomen sul moeten worden, nanientlyk dat de eapiteins, schippers en andere gesaghehbers op de scheepen vande Gomp- wel sorge sullen luoeten dracgen, dat geen schcepen, schuyten of volk en/ (Zie hladz. 5öo, art. 25).

lusgelyks willen en hegceren wy, dat in allen deele agtcr- wdgt en nagekomen sullen wforden de ses en veertig, scu n en veertig, agt en veertig en negen en veertigste arliculen van den hiervooivii gemelde arlieulhrief vande Oost-Indische Com- pagnie, medehrengende, dat wanneer de retoursrhe|M'ii van de Compagnie airter Yrland en Schotland omkoomen, degecne die daer op hescheyden syn, enz. (Zie hladz. 562, art. 46- 49).

tin opdat hel gunt voors. is, door alle en een iegclyk. dien 't aengact. hehoorlyk agtervolgt en nagekoomen moge werden ♦ n niemand eenige ignorantie Uiervau moge pretendeereu, ont- bieden en veraóeken \w de iïwti Staten, geconuatttearde Raaden en gedeputeerde Staeten van de ipnMttte pnovintien en alle andere officieren en justicicren van deselvc landen, dat sy deese onse puhlicatie van stonden aen alorame doen verkon- digen, puhliccereu en affigecren, ter plaetse, daer men gewoon is sodanige publicatie en alïixic te doen; lasten en beveel» n voorts dfi Raeden ter admiralitcyt, den advorieien liseaid en commisen generael, mitsgaders allen admiraelen. vice-admiraelen. eapileynen. officieren en bevelhehberen den inhoud van deese onse publicatie te aglcrvolgen en te doen aglervolgcn. procc- d( 'erende en doende procedeeren tegen de contraventcurs van dien souder eenige gratie, nogluykinge. di<siuiulatie o|' vrrdrag. want wy sulks ten dienste van den lande, bewinden hebbefi alxm i« belmoren.

1743. J. THEDENS. 593

Zoowel deze • nadere bepalingen", als de prolongatie van hel octrooi zijn in gevolge de resolutie van de Indische Regering van 25 October 1743 afgekondigd le Batavia, «sim» aan land. als op •de rheede" en op de buiten-kantoren, waar zulks gesrbieden kon «sondcr eenigc allenlie toe te brengen aan bel respeel BB • <»ntzagt dat den inlander verscbuldi-t [sdeCSomp. te bewvsen."

8 Januarij. Intrekking run den op 17 ■Sorcmbcr 1 T i t verleenden vrijen invoer te Itutavia van eetwaren.

De oorzaak van « 1 ï • » uijslelling — gebrek aan voedingsmid- delen — bad opgebonden te bestaan.

17 Januarij. Vergunning »by het bekomen run onlset van «dranken" op de buiten-kantoren, daarmede de achterstal- lige rantsoenen van dienaren der ( lom pagnie te voldoen.

Verg. 7 Mei 1710.

12 Februarij. Bepaling, dat bij liet >f§ytbrêekm,i wm ketlinyyanyers de soldaten, die Op hen toezigl moesten houden, gestraft zouden worden met een -piek slag, «wanneer eenigc door onagtsaamheyt o/J geen behoorlijke »tOCsigt komen uyttebreeken ; dog de geeuc. die bevoo- gden mogte werden deselve tloor corruptie o/j by oog- duyking te hebben laten slippen", zouden aan tic justitie worden overgeleverd.

±2 Kebruarij. Vergunning voor de Chinezen met cygene "chialoupcn en mindere vaartuygen naar ilheribon te varen.

Vóór de •rebellie" was bun zulks eveneens vergund.

21. Februarij. Intrekking run het bepaalde <>p Junij 1742, wat betrof schepen, komende van llengalen,

Ambon en llamla.

okel It, 38

594

1743 J. THEOENS.

Uie si In jM ii morsten derhalve, evenals vroeger, door gerom- mil (cenlrn uit den Raad van justitie en door den Waler-lisraal gevisiteerd worden.

• Morseryen in «Ion aanbreng van particuliere goederen en wel \oornamentIyk contrabande wharen" ga\en aanl.-iding lot -li'/.ni maatregel.

'i Maarl. Ilepuling, <l<il de nulsdicnt't>eleningen in de Kasteels-kerk ca/wllc') wederom des avonds zonden gehouden worden.

Er waren toenmaals te Katavia aanwezig vier -ordinaire

■ predikanten in de iNedenluylselie gemeente."

!) Maarl. Vernieuwing van het rerlmd teglin h,-t u/'bctalen in Indië uit insolvente boedels van crediteuren, zonder ntitorisntir run lleeren Meesters.

De vernieuwing n ui «lil verbod ging van Urnen \ll"tn ml.

V> Maarl. /,</.*/ op de buiten-kantoren ledige kruitraatjes •by alle voorkomende gehujentheden' naar Batavia op le zenden.

Samarang moest bovendien »dë Imyten cniploy geraakt)

■ meelvaten'9 opzenden.

Ti Maarl. Ilepuling. dut </e opper-stnurlieden op granen rijst, tarwe, enz.) ladende Compagnie :s schepen, even- als de schippers en boekhouders dier schepen, een derde gedeelte run den te hort komende korl" moesten rergoeden.

Uie stuurlieden warm vroeger daarvoor niel veranl woorde- lijk en gingen bij liet inladen en afseliepen van granen nal "viy wat reukeloos en negligent te werk."

Ook knndi'ii dr >ebipprrs en boekhouders, Aio wel \eranl-

1743. J. THEDENS.

woordelijk waren en aan den wal genoeg te doen hadden, bij het inladen en afschepen niet tc gelijker tijd aan boord en aan den wal tegenwoordig zijn.

April. Hepaling, dat bij hel eiland Onrust of ter trede llatavia gerepareerde (lompagnie's si hepen gevisiteerd moesten worden door geeommitteerden, benoemd door den Equipage-meester, alvorens in die m -hepen goederen werden geladen.

Keeds in 17.")() hadden lleeren Wil hij missi\e \an -24 I « hruarij hiertoe last grireveo.

li Mei. Ilepaling, tlal taulergesehikte dienaren der (jon- pai/nie hel vehvgven harer gebieders" mngten dehntlee-

*ren" en niet stilzwijgend béhoéfden te gehoorzamen.

De hedienden te Uimilipalnain waren door de Koroinandel- Bdftt minislers hel>oet wegens hnnne «b'antwoording op de «haar toegevoegde reproche", welke handel wijze de Regering niet goedkeurde, «nadien door zulk een blinde gelu»nr>;iamheyd •gchcclyk soude weggenomen werden de vryheyd om voor »s Comp helangens | h \v;ikrn|. in alle saken genoegsaam nodig •om de swarighceden, die tegens fk n\ivoering der heveelen »zig fondatnenteel mogten komen ög) te doen, of hare nnsehull » in het een olie ander te kennen te geven."

17 Mei. Verbod mor te llatavia ten handel komende Chinezen, die mor hun vertrek Mfl duur niet op verandering van de mousson behoefden te waehten, langer dan i weken te llatavia te vertoeven.

l)c straf was arhilraire correctie.

Jlijaldien zij lanceren lijd DOOcKj hadden, moesten zij zied lol de Regering wenden.

V

15 EG I S FER

PERSONEN-, VOLKS- EN PLAATS-NAMEN.

•l'Ableing (J. C), 24. Aenlen A. van , 144.

(M. van), 577, 578. Algiers. 7*00. Altona, 205.

Ainbachts-kwartier Ie Bal., 174, 286, 287, .119, 345, 495 — 499,526. Ambon, 23, 33, 155, 1N4, 260,

SOij 378, 424, 593. Amslenlam, 57, 176,205,221, 382, 539, 5*3, 557.

(eil.), 80. Angga di Redja (tocnienggoeng), 261.

Angke fort), 257, 458, 504.

• (riv.),  16,  458. 

  Anker-werl te Bal., 55. 250. Anljnl fort), 47)7. 458. riv.), 16.

» (weg van), 457. Aria (Pangeran), 21. Armenhuis Ie Bal.. 195, 423,

Augsburg, 377.

Baden, 162.

Baduasiah, 69.

Bali, 40, (32, 140, 149.

Balinezen. 20, 526.

Bamla, 15, 33, 135, 146, 148, 151, 181, 187, 258, 260, 558, 595.

Bamljermasin. 7>4. 138.

Bamlwng, 24 5, 261.

Banka, 550.

Bantam, 15, 29, 51, 74, 135.

140, 197. 254, 288, 31 1.

340, 429, 461, 530. Batavia, passim. Bekasi, 466.

Bengalen, 70. 191, 264, 272. 502, 317, 411, 455, 465, 475, 509, 543, 544, 595.

Bei-sma (Mr. A.), 458.

Bimilipatnam, 595.

Biimen-kerk (Port.) tó Bal.. 354, 356, 409.

Bmljoiiir-lnpang. 348.

REGISTER VAN NAMEN.

97

Boeton, 33. 330.

fWijrn Comp1 lc Bat., 394,

528. Boni, 255.

Boom de) te Bat., 5, 8f 16, 28, 45, 99, 181,247,280, 267. 270, 455, 467. 486. 555.

Bnvrnlamb/n Bat. . 525. 401.

Jakatrasche), 173.

180, 108,186* 274

295.363,584,434,

449, 503. • Krawangfcbe), 180. (Prauiger . 449,491, 505. Brabaiul. 69. Brebcs, 4. Brommer F. . 88. Brossacrl Jacz N. , 352. Brug II. van der), 221. Buücii-k.Tk Port. » te Bat., 409. Buitenzorg, 95, 269.

Ünlon, 85, 85.145,148,207, 210. 306, 511. 512. 529.

Celebes, 490, 519.

Cheribon, 10. 15, 20, 30,74. 155. 159, 194, 220, 223. 246, 261, 274, 280, 288, 519, 348, 584, 388, 389, 454.448,449,485,505.595.

China, 14, 15, 98. 197. 285, 284. 506, 347, 393, 59:;. 465, 475, 470. 524. 539, 540. 541.

Chinezen, 5, 4, 9, 12, 14, 15. 20, 29, 50. 33. 54. 42. 46, 59, 60, 69, 93, 9f>. 97. 119. 128, 146, 149, 155, 154, 160, 168, 184, 197, 202. 218. 220. 224. 226, 254, 238,242,251, 252. 267. 272. 285, 289, 500, 305, 308, 353. 351, 595, 428 - 450. 449. 458, 481, 487,501,510, 511, 513, 514, 518,520 — 522, 526, 527, 529. 534 - 536, 538, 546, 547, 577 — 580, 586, 587.

» geschoren;, 10.

» getrouwde), 272.

• gewonde), 184. Cloon D. van), 32" Colombo, 84. Cooper (J.), 30. Crul (ft), 577, 578.

Deenen, 41 ». Delft, 176.

■ punt , 492. Denemarken, 205, 506, 451. Diamant (bolwerk), 176. Diesl (|»unl), 495. Diestpoorl, 457, 458, 495, 554. Djampang, 66, 95, 196. Djati-negara, 174. Djohor, 516.

Beriteecfct, 18*, W8, 581 Douglas (A.j de Jonge, 147.

REGISTER VAN NAMEN.

lidam (eil.), 62, 235, 391. lilbcrvell (l)9 155. KngHand, I'S.

Kngrlsrbcii, 68, 191, 192.197, 199. 229, 247. 26a, .MG, 317, 411, 415, 5*5<

lonkhuizen, 176.

Kquipagc-werï li Hal., 81, 161, 174, 319, 494—499.

Europa, 79, 93, 107, 108, 170, 171, 192, 559.

BttKopéaneOi 60, 102, 160, 198, 237, 299, 322, 572, 449.

48:».

• (vreemde), 21,

32, 49, 68.

Farochir. 69. Frankrijk, 36. Frans (J.), 24.

Franschen, 153, 229,415,543.

Gabang, 589. Gamron, 146. Ganges (riv.), 272. liainizoens-kantoort*' Bal.. 44 1 . Gebergte (Jak.), 175. Ggdong-bfklakj 1 74. Gdderfud (punt), 493. Geldkamer (groole) te Bat., 273, 287, 408, 409. Gocnoeng-goeroe, 175. Graan-ma^izijncn Ie Bal., 61, 576.

Gracbt (Amsterdamscbe), 492.

Gracbt (Chineschc), 494.

• (groene), 492.

■ (Javaanschc), 494.

• (Malabarsche), 495.

• (Maleische), 495, 494. Grissee. 51.

Groningen (punl), 494.

Haan (N. de), 299. Iln'ivshaal, 492. llorii.1. r-|.;issrr-lirui: Ir Bal.. 455.

Holland (prov.), 201.578. :.51.

557. Hoorn. 17»,. » ^aflL), 80. » (J. van), 72. Horsl (H. van der), 65. Hospitaal Chin.), 184, 458, 484, 500, 527, 586.

(Comp*) te Bat., 185, 298, 502, 361, 411, 490, 495. » -kantoor te Bat., 441. Huis (0. ï.) te Amsterdam. 582.

Ierland, 432, 562, 592.

Imbanagara, 548.

[mliolV (,. W \ ui . 247. 412.

Jakatra, 159, 187, 189, 250, 231, 2.78.

(fort), 504, 677, 578. Jan Wrmandrrsl raai. 492,49.7.

REGISTER VAN NAMEN.

Japan. 29, 31. 128, 177.206. Japara. 52.

lava, 63, 184. 248, 511, 516.

317. 357, 340. Java's noordkust, 90, 598.

oostkust, 8, 10. 14, I... 52, 53, 68, 74, 155, 135. 194. 267.. 288, 461, 465, 476. 483. ..43, 344.

JèvaMD, 89^ 160. 161, 184, I Kerk KoUandache, groote ol

kantoor iln- -ni. usitc le Hal..

158. Karet, 458.

KarlasfUMM. 2S2. Kastcels-hnii: te Hal.. 2.">K. 241.

Kisteels-gracht te Bal., 157. . -kerk tc Bat., 244,251, 571, 594. Katseuellebogeu (putil . 4'.»."».

Nederdoitflche) te Bat.,

10. 48, 63. 142. 132. 155, 545, 595, 409, 465, 490, 491. 306, il9, 526, 527, 858. ■ Mal.) te Bat, '*09. Kerkhof (Porl.) Ie Bat., 16.

(buiteiH * » 16 KikmIhcs. 32. Koepang, 551. 84, 85, 148, 159, 178, Koetsjin, 228. 205, 207 — 209,258, { Koromandel, 70, 100, 264, 545, 265,277,507,525,526, ! 395. 547. 405, 432, 444, Kramat, 485. 473. 546, 3.;s. 364. Krawang, 174, 180. 255, 245, t »verdieehe Hl., 279. 274. Kamp Chin. te Bal.. 322, Krokot, 458.

189, 210, 246,282, 361. 372, 449,461. • grrooMe), 65.

Jèhaaii Darsiah. 69. Jongbtoeti 21. Jonkers-gracht. 495.

Kaaiiii iu>-grarht. 402. Kaap <le goede hoop, 3, 25, 37, 60, 69, 76, 80,

Kuilenburg (punt), 494.

Kampoug.bahroe. 95,174, 169. j Kwal (de), 511.

» -linia. 585. k;inaal hel , 20. 43i 561 Kaïiarisrhe eil., 27*». Ka nl 011. SI.

Kwartier (Noorder , 337. » -straatje, 493.

Labiatiate. 1 43.

Kantoor-ijvueraal Ir Batavia. Lamponirsrlir distrirlen, 420,

25, 26.

REGISTER VAN NAMEN.

Landpoort v/h kasl Bat., 136. 176.

Lanius (E.), 264, 410.

Lanscliot (J. van). 409.

Lasarus-huis te Bat., 6, 50, 68, 79, 93, 102,120, 154,157. 148, 168, 178, 184, 192, 199, 206, 224, 270, 274, 288, 324, 343, 3*8, 410, 430, 479, 490. 808, 828, 843.

Leeuwinne-iM'arlii, 492, 407».

Leiden, 399.

Umbangan, 348.

Linie (de), 36, 277, 347.

Loderus (A. L.), 91.

■aas (de), 857. Hadura, 4. Mahomed, 80.

Makasser, 33, 135, 195, 272, 286,344,350,359,404,819.

Malabar, 4, 70, 228, 543, 585.

Malajoe i^kust van , 316.

Malaka, 53,186,197,247,248, 26.i. 284. 504. 316—518, 551. 843, 544.

MalHjrrv. ;,21, 593. 449.

Mardijkers. 29, 46, 174.

Ma ronde, 16.

Mrrslcr-Cornclis, 257, 588,

457, 458, 587. Mekka, 80.

Middelburg, 129, 275, 401.

. • (pnnt), 492. Middelpunts-brug, 492—494.

Moclia, 11.

Molenvliet, 16, 51, 231, 457, 504.

Molukken, 9, 119. Mulder (H.), 207. Munnix (R.), 146. Munster, 326.

Nassau (punt), 493. Nederland, 1, 36, 37, 46, 66,

69, 78,145, 184,195,214, 229, 230, 268, 282, 296, 300, 304, 507, 320, 323, 542 546, 555, 556. 584. 598, 399, 415, 424. 435, 434. 5<i5, 524, ..59, 541, 86 558, 560, 568, 569. Nederlanden Oostcnrijksche\ 162.

Nederlander, 60, 147, 237.

466, 474, 511. .NVijrapaliiam, 154. Nias, 509.

Nieuwpoorl le Bat* 565.

• -straat, '*95. .Ninive, 516.

Noonler-kerk-straaijV. 495. Noonlwijk, 458.

Ommelanden Bat.), 584. 396.

Qttlüat, 210, 241, 559, 559, 467, 595. • (Engelsch), 80. Oestzgde v/d. groolft riv. ie | Bat, M».

REGiSTER VAN NAMEN

Orang Serb, 69. Orange (punt), 493. Ostende, 146, 162. Overijssel fpunt), 404.

Padang, 309, 426. Palembang, 50, 72. 90, 280,

337, 550, 531. Palembangers, 189, 487. Pamakasan, 598. Pamanofkaii. 235, 24 »

(riv.), 262. Parakamocnljang, 245, 261,

Parel (bolwerk). 176.

Pasoeroean, 4.

Patras (A.), 397, 407.

Pegaden, 135, 145,

Pegu, 316.

Pcndokopo, 17"

Perziê, 29, 146.

Pbilipijnsche eil., 326.

Phillips Mr. C. , 542.

Pinaiig-pourl h' Hal.. 546.

Pit (J.)f 289. 506.

IM. nipforilrijn (D.), 146.

PcH*spaliiang. 380.

Poort Rotterdammer) 363, 3!»o. ■ (Utrecbtscbe), 457.

Portuge/m. 32, 68.

Preanger Heg., 20, 22, 30, 63 - 6tf, 186, 196, 174, 348, 565, 584. 386, 434.

-landen (Cberib.), 220. Priiirr>iraal. 254, 492.

Prins van Oranje, 292. Provisie-magazijn tc Bat.. 44, 439.

Pm-merend (eil.), 95, 134,

Reedc Bat., 15, 16, 18, 22,

28, 79, 91, 155, 135, 175.

183, 200, 208. ïll, 229.

245, 260, 271, 295, 299,

517. 520. 552, 559. 595.

415, 486, 547. Rbinoceros-grarbi. 495. Ricbeeck A. van), 175. Ringsloot (de) te Bal., 458. EUrief (groote), zie Tjiliwoeng.

» (oude Sontarscbc), 457.

Robijn (bolwerk). 176. Rosengein, 238. Rotterdam, 176.

» eil. . 80. Rijst- en visrb-markl Ie Bat., 212.

Samarang, 4, 89. 282. 517.

51'9,572,59,s..;51..i5(;..»,.»4. Saphier bolwerk', 176.

Schotland, 25, 452,862,592.

SSaiS, 280, 518. 455. 465.

Silida, 540. Soekapoera, 548, 586. Soembawa, 55. 550.

Soemedangi 24.», 26 1 .

Soendanezen, 189. 449. Soerattc, 29, 69, 264, 570. 410, 451, 545.

602 REGISTER

Soldij-kantoor (geu.), 1 18.

Sonlar (wei: van de), 457.

Spanje, 66, 326.

Stadhuis te Bat., 12, 15, 27, 28. 116, 117, 171, 103, 225. 234. 289, 807, 310. 560. 484,

oo. üoi. 546.

■ -plein. 41C>. Stier (I). A.), 256, 258. Sl raai (Utrcclitsclic), 403, 404. Succcss (the), 411. Suiker-pakhuis !<• Bal.. 53, • »•>. 81.

Sumaaap, 398. Sumatra. 316, 318. Sumatra's Westkust. 66. 223, 543.

Sunda straat , 1 5l>, 265, 293. Suriname, 377, 382.

Tambora, 330.

Tanah-abang, 385. 438, WJ4 Tandjoeng-kaiti 15, 485.

-porra. 73, 233, 52.;. » -priock, 437. Tan^frani», 174. 4(j<>.

» (riv.), 1<>. Tanen» Baja. 2ül . Ternate, 9, 33, 138, 147,

152, 220. Texel, 292, 557. Tlnvwater-slraal, 23 i

Timbanganten, 11. Kmor, 53, 14, 173.

Tjiamis. 548,

VAN NAMEN.

Tji-andjoer. 1 1. 66, 173. 196,

2 «3. Tji-asem, 245. Tji-hlagocng, 24 & Tji-dariani, 173. Tjicao riv. v.), S6& Tji-kaloeng, 2 4 .». Tji-karik. 173. Tji-lingsi, 174. Tji-pamingkis, 245. Tjiliwoeng, 6, 53. 437. 438.

493. Tji-tarocm. 135. Tonkin, 31. Tramjuchar. ."07. Tsioii-Enko, 202. Tuchthuis (vrouwen) le Bal.,

28, 500. Tuin van Heemraden te Bat,

330, 437. Turkije, 315.

Tijgei>irrarhl. 234. 492, 493.

UlrecliL 3(i, 60, 162. • punt), 493.

Valckenier (A.), 522, 523, 577. Valentijn F.). 379. Victoria (kast.), 380. Vierkant (liet te Bat., ü, 254.

41)4. Vink (J.), 384. Visilr-kanloor te Bal.. 441. Voorstad Zuider te Bal. 1 54.

162, 322. 34i;. 586.

Vriesland punt . 493, 494.

REGISTER VAN NAMEN

60.1

Vrijmans-haven U Bat., UI. Vnijst Mr P.), 511, 312.

Walcheren, 599. Waterplaats te Bat., 254. ■ -poort te Bal.. 176, 250, 323.

Weeshuis Ir Bal., 300. Weg Jakalraselie . 437. Wei-getroffen, 384. Weltevreden, 384, 458, 1*87. Winkel kleine) te Bal.. 198.

» (mediciadte) Ie Bal., 400. Wira Mangala. 196.

» Tanoe (Aria\ 196. WUns (k.\ 88.

Ysland, 25.

Y /re-pakhuis Ir Bat.. 576.

Zee (Indische) 316.

» (Spaansche), 279. Zeeland. 145, 170, 201, 221,

246, 378. 401. £87. Zeelandia (punt , 154, 495. Zontdande, 457, 458.

/.uidcr-k«'rk-Nlraalji', 4i>3.

Zaid-w&cbter, 29.

• -zee, 196. Zwaarden-non (H.), 161, 201.

Zweden, 30T», 431.

ZAA K-REGISTER.

tan, 279. 581. Umhorstigfaeid, 441. Vanhedeelen, 150. Uabestedingei!, 222. Van bevelen, 537. \anbe\vlmj:s-hne\vn. \im1mmiw vaÉO liUiztMi. 289.

Uitbreng van Chinezen. 97. 98. Vmbmwor. 101, 107. 133, 165. 167. 246, 253. 256. 402. 465, 467. 471, 491, 544. 554. 555. 567. 584. 590, 501. Aanbr« i]-'<M « tan ^rooiiien, enz.. 400.

» ' >laven, 33. Aandeel (egaal), 532.

nemen, 166.

in en tma^È, 249.

4andoen Batavia), 316, 337. . Aangelegenheden der Comp 192 Aangeven (slaven), 513.

(zich), 579. Aangu m, tfl Bal . 318, 310, Aangroei. 14. Lanfialen [goederen), 365.

\anhalin_. 116, 259. 412.

v. nraauweu. 310. Aanhef, 361. Unhftsing, 145. Aauhooren van 66D laat, 21 l Aanhouden, 229.

in UuUr. 229.

volk». 66. Unklaebt, 481.

Aankomen, 435,

Aankom.sl i«- lial . 290. 291. 323

Aanleggen, 463 Vanloop, 57.

AanloojMMi (ergens», 9, Vanmaken (datjin's . 283 Aanmatigen i gezag), 389.

Aanmatiging, 79, 142 Aanmelden (zich), 577 Aanmoedigen. 283, 389. Aannemen (zich laten), 268. Aan part. 564. Aanplakken, 401, 432. Aanplanten, 184 220. 259 Aanplanting, 196. A mi rekening. 503. Aanroepen door schiblwa. lil» n. 181 Aanroeping, 194. Aansprakelijk, 532. Aanspreken, 532, 563, 566. Aansprekers, 11,91,129,364-367. Aanstekers v. vuurwerk, 218. Aanbellen. 173. 174, 286,322,401. 537.

Aanstelling, 153, 155. 157. 429.

542, 546. 565, 585. Aanstoot geven, 545. Aantasten, 567.

Aanteekening houden, 257, 267, 297. Aanvaarden (benoami&g . 141,

boedel). 451, 506. 526 (erfenis). 100. kastallen, 511.

\anverwaiileii. 5<i

Unvoer, 4«M). 519.

rlaudestiiie). 543. v. Chinezen, 198. Vin slaven, 140 Vaimierder. 192, 512. , Aanwas. 475, 585. V.mzien. 310.

(uiterlijk), 30. Aanzitlen. 439. Aard (oproerige), 11»'.'

Aarde (ter) bestellen, 366

smijten. 440. Aanhrmhlen. 459.

Abandonneren Naven). 04.

ZAAK-REGISTER.

ÖOü

Abolercn, 353.

AMiiii». :m.

Absent, 451.

Absenten, 117, 297. 418. Marnieren (zicbh 250. 278. W.-ntie. 499. Üwttrditeit, 362. 413. Abuizen. 17. 234. 254. 255. 345, 402.

Accepteren ( wissels i. 160.

(ffeld op willd 342. < « édenten, 442. Accoraodemcnt. 210. Accorderen. 48. 548. Accresseren. 385. Achtbaarheid, 356.

Achterblijven [te Bat). 46. Acliterpevel. 95. Acbtcrbalinp, 55. 491. 542 Achterhouding, 4 1 2 Achterstal* 92.

Achterlaten [vrouw en Kinderen), 213.

Achterwezen. 332.

Acte van aanstelling 549

. adoptie, 875. 376, 378, 416. 422, 423. amnestie. 510, 511. . impunitcit. 578. . legaliteit, 326. i reconciliatie, 215. • renvooi. 24. 566. • (supplement "ii< 36 . * I m •< * K , 420. Arim, 103. .Vil

(notariële), 235, 255. . publieke), 219. tCtie, 322.

tegen  de  Comp..  24. 

van verlempL 562. institueren. 545. 559, 566. Actiën, 166. m Artioncrcn, 45. Adelborsten, 42. 125. 328. Mam, 441. Ademhaling, 441 kdipeti, 201. Adiudicatie. 591. Adjudiccren (den etach), 119 Adjunct. 269, 309.

-bode. 393. 398. gezworen klerk, 292. -landmeter. 155. -revieeuren, 159. 268. 275. -visitateur. 157.

I Adjunct-waterliscaal. 272. Administrateur. 392. 519.

(tweede), 229.230.

Administratie. 50. 70, 79. 92. 117.

118; 120. 134 137,

112 147. 148. 152.

156, 158. 247. 281.

van taste goederen. 26.

<linmis||,.n'ii. 142. 149. 451.

Admiraal, 168. 339. 592.

•generaal. 292. -irhip. 49. 261. 360.

Admiraalsvlag, 291.

Admissie in appel. 387 . 388.

kdmodiaftfa 204.

v.inpü.nt, 878. 42:;

Adopteren. 423.

Adoptie, :;7.v 376» 878. 4io.

Adresseren rijdt), 506. 533. 559.

Adsotent, 38, 41. 123, 129. 130. 212. 327, 328, 136, 436, 485, 496. 498 — 500. 549. 551. 581. 582.

Adsislent (jong). 308. 540.

(provisioneel). 41. 124.223. Adsistcrcn (een pacliter). 460. Adstructie. 389. Adv.ms. 109, 191. Advies. 142, 343. Adviezen van regters. 303. Adviseren. 206.

Advocaat-fiscaal, 2, 13, 45, 07. 7o 102. li:;. 111. 128. 168. 178. 182. 199. 204. 286, 350. 373. 407, 412. 413, 424. 438. :>80. 592.

Adv. (i>c. «id interim. 542.

Advocaten \ d. Comp.. 147

Aeqnhrale&t, 568.

Afbetalen. 594 Atbelaling v. militairen. 73. Albrckn,. 68, 96, 96. Afbreuk, 191. 568. Afdak. 494. Afdanken, 58% 663. Afdwingen (boei.- 401 Alliniteit. 527 Afllixie, 331. Allront. 436.

Afgaan van de paclil. 457. Afhalen (schut ter-kapitein), 2%.

606

ZAAK-REGISTER

Afhaspel** 232.

Afhouwen (den kop van een dier), 400.

Afkeerig maken, 545. Afkeuren (daUm's), 308. Afkomst geringe). 151. Afkmlinti. 7 "» Afladen, 402. Aflader, 87.

Afleggen (zijd-geweer). 195. Aflossen, 147. 295.

AHnSslIl-. 320.

AIUjvi-h. nl. 322. 549.

Afmatlcn, 408.

Alnomcn (koopwaar1). 500

Afpakking 500

Afperssen. 457. 488.

Afechaffen, 145.

Mschaffing, 46, 87, 204, 206.

kfachcep, 320. 409. 439. 570.

Afecbeid-maal, 180.

Afscheiding. 205.

Af«-hi'|MMi. 72. 270. 594. 595

Abchrüü 311, 345.

Afuhrihren, 51. 117 361

Afslag. 473.

van parhl. 10. . (hij). 403. ASdager, 03, 464.

\ <i rischmarkt 336. Ujduiten told^-reek.), 344. Afsteken \ uurwerk). 59. 230. A&trtflen, 198. 372. Aftroggelen, 232. Afvoer, 348.

van koflij. 189. Afvorderen [producten, etut,), 587. Afvragen. 412. Iftreeren, 661

Afwezigheid, 2. 101. 182,267, 27$

294. 577 Afwezig /.mi. 117. Afwijzen (verzoek), 142. Aftellen, 312. 389. Agelhout. 488. Ap.. 537. Ajam lim. 251. Alimentatie, 427. Allegaticn (impertinente), 302. Allooi, 09. 70. Aluin. 488. Ambacht, 38. 88. Ambachtsgezellen, 174, 584.

•lieden, 87. 88. 250. 408.

Ambachls-winkels. 452 Amhas^aili'urs. 128. Ambt. 505. 500. 577

van eer, 192. Amhls-eed, 372. Amende pirunierl.". 227 . Amiablc (a IX 217. Ammunitie. 189. Amnestie. 510 512.

Amphioen, 204, 205. 310. 317, 319. 167, 488. 489. 544. 587. zie ook: Unium.

Anachoila. 14. 21. 22. 97-99.119. 198. 330. zie ook: Narhoda.

Andjin- star, 402.

AnimosihMi. 217.

Ank. r. 190. 191. 2«M IKti

Ankeren. 299, 407. Anijs, 480. Apotheker, 299, 322

Ma.ls-:. 103. 330. Apprl. 9 314, 350. 387. 388. Appellalie. 451.

A |j-U. i .i. . BB, 311 ■ 113. 414. Appoinlrmrnt. 152. 109. 172

ApprehendereQi 502. Approbatie. 313. 429. 431.

verzoeken. 358. Approdies. 138.

Arak. 197. 252. 308. 511. 529. 535.

549

-brandernen, 81, 82, 579

-potten. 470. . -stokerijen, 355. 514. 522. Arbitrage, 191 Arabhrarti, 359.

Areek. 4.38 Argwaan. 118.

11!). Arm. 233.

Armen (arme lieden), 12. 13. 10. 21. 40.

fdftj, 104. 107. 232. 349. 38% 3,91. 554. MO, 591.

-gdd, 48 69 •middelen. 330. «ais, 89. 274

Vrimniam'ti. 23,. 380. YlW

Arrest, 2. 105, 1 15 3,57

(in némen, 171, 172. Arresten op iraclemenléii, 120.

Arrestahrl. 145.

Arre>teivn >i«ii huigen. 45.

Arrivement. 207.

ZAAK-REGISTER.

607

Artikel-brief, 20. 39, 1 10. 113, 132, 145. 193. 275 277. 278. 290. 291. 349. 393. 398. 404. 505. 547. 592

Artikelen \ li «>• trooi. 505.

Assurantie, 100. 107 103,567 BM

Atap. 31.

Atjar. 39 — 41. 85. 121. 122 Attachement, 77. AU» nieren. 389. 51 1 Attentie, 302. Attestatien, 424.

beêedigde). 108 (kerkelijke . 203

Attreppéreo, 483. 485.

Antoriaatte lij>t van . 545.

vu M XVII. 325. \ d Kamer, 403. 406.

Autoriteit op ei-.-n . 5ftl

Kvmtoe, 35». Av.'inrrment. 555 AnoihI. 200.

-maal. 244. 281. 420.

-passer. 457.

Baai, 316,

Ban B6, 221, 319, 335. 441. «Ier blokmaker*. 49G. -kaartenmaker. -190. -koperslager. 490.

•klIIjM : |9(i

• •loodgieter* 495.

-metselaar. 495. . . Onrust. 241. -SM...I. 196.

der -teen- en beeldhouw* rv 495.

-timmerman. 495. 490. \ cl \va leenkamer. 88. -zeilmaker. 496.

Baataoekers, n. 12.

. -7.11. l.i. 103. 232. 369. 428. Bagage. 5. 17. 37. 38. 52 — 54. ;<> 71 o(i. 82, 85, 120. 129. 346. 524. 55 1 556 ■ j^nermitteenlel 568,58 1-

|;,,ll.»w. % 12. 13. 21. 45. (i7. 80. 90, 128. 157. 182. 201. 20.;. 204 225. 227. 270. 297. 298. 304. 380L 397. 398. 407. 438. 460. 480. 484. 495, 497. 198 500 502. 530. 537. 544.

Bak. .»8«».

Hakken. 288 290. Hakker. 452. 473 — 475. Bakkerij. 70.

Bakui.eMers, 293. 504

• -nering; 475. Balans, 487. 488. Tule,,. 270. 277. 392 Baldadigheid. 145. 281. 282. 438. Balken. 190. Bamboe, 305. 588.

Bami 251.

Banden, M2 Rank. 403. 109.

der predikanten. 417.

. -geld, 505. Bannisaeinent, 60. 238. 239. 293,

364 Barbier. 57o Bami. 130. 3io.

Barmhartigheid (goddelijke . 369 Baiaillon gt ooi 175.

EbÉ kleine), 361 BattameotapeL 154, Baaar, 14. 588. Zie ook: markt, pasar.

-neéater, 162, 479, 480. -wachter, HU 464, 178

Beantwoorden flfad. brieven), 385. ' Beantwoording (marginale). 183

Bede-dag. 7 . 28. 36, 67. 06.73.85. iil. 132, 140, 146, 153, 158, 170. 180, 185, 193> 204, 214, 232. 270. 204 326, 345. 346 348, 355, 359. 386. 397. 412, 133. 182 502. 510. 51 I 530 536, 580.

Bedeelden, 89.

Bedert 276. 341.

Bederven. 258. 270. 411.

Bedevaartgangers. 80.

Bedienden (Bantamsche), 197.

\ (i Comp . 568.

(WMnp1) « > t » buitenk. 05.

n d Boom, 99. 270. 535

BnrJi lil

van pachters, 91. Be liening (politieke). 546. Bedriegerijen. 64. 82. 438. Bedrog, 457. 532. 560. Bedwang (middelen v.), 222 Beledigen, 280. 280. 414.425.530. Belediging, 115. 264, 266, 208. Beeldhouwer, 221 Beddtenis, 455.

ZAAK-REGISTER.

fee** 468. 505. 15 . i 258. 259. 430. 468. (gedacht), 470.

385. 456. 468. 469. Beginsel. 350. Begraafplaats. 234. Begrafenis, 57. 127. 161. 162. 178, 194.803.801.801,300-368.434. Begrafenis (solemnele), 263.

-ml. 367. Begraxen. 16. 343. 586 Beprooling van uitgaxen. 249. Behandeling (trouwe), 520. Behceren (weesgelden), 152. Behoefte eigen), 307. Behoeftigen. 16 Btfioeve (ten eigen ». 351 Bedaarden, 377. Bekenden. 72. 574.

(goede). 58. Bekeuren, 470. 472. Bekkenslag, 429. Bekladden, 385, 414.

Il< 'Mag. 508 Beklagen (/icli). 334.

Bell lea [mei fel), 470.

lU'iash'u. :;49. 410. r»03. r,07. 5<;o. 570.

Belasting, 15. 98, 100. 141. 206,

279. 394. 427. 437. 539. Beledigd worden. 352. 533. Beleefiheid, 168 Beleening, 73. 273. Belegering 191. Beleggen (vergadering). 358. Belemmeren, 266, 540. Belemmeringen, 89. Belending, 273. Hclorie. 572. Beloonen. 321.

Belooning, 443. Belijdenis. 23, 380.

Bemannen. 99. Bemanning. 197. 345.

Beu ijmg metComp. Ostende, 102

Benaauwahetdi 441. Benadeeling, 293. Benefitje, & 110 Benefitfum ordinis, et&, 451. Benoemen, 11. 306. Bettoeming, 331, 108.

pcovMoneele), 66. Benzoë, 467. 488 Beplanting, 315 Bepraten, 189.

Beraadslagen* 503. Beigen (goederen), 500. Bergvolk. 257. Ii.i -w,m K. ii. 223. Bcngi ismnnrier). 1. Bengten (mondicdingel 425.

• (onware), 523. Berlijn* 136. 239. 242. Beroerten. 174 Berooken. 347. B.'roovi-ii. 23!). 462. Berooviug. 190. Beveliadigen. 474 Besehadiging. 2. Be>rliermen. 567. Beschieten. 522

iu'm Ih r»79.

Beei iirijving (gen 3 <8

Be>oigiies. 247. Be*|Mi||en. 434 Bespotting. 334. Bespreken. 575 Bestelen. 252.

Besiel-i; leren. 52. 54. 265. 554.

. .laaie* 507. 539 —541,586

Instellen. 49. 540. 541.

Besteller, 55

Bestelling. 489.

Bestrijden. 22.

Beshnir (dagelijkseli). 548.

Betaalsheeren, 292.

Betalen. 28:5. 570

fpacnlpanningen). 218.

lil llldie. (16. ua Betaling, 50, 444. 545.

• (om) aanspreken. ;{22. Belasten, 211.

Beliminering. 227. Betrekking. 516.

Beun (Compp), 2.

(uit eigen). 331. 398. . (privé), 284. Bevel. ;;::2 Bevestiging 264. Ben nullis ran n henen, 302. Bevoegdheid, 222. ;>37.

Bevorderen. 538. 557 Bevordering 540

Bewaren, 171

(gratis). 220. BcwartQg, 118.

Bewi.idlield.er>. 108. 109. I 15. I 17. 167. 177 277. 278, 517. 550. 55.;. 564, 556. 558. 559 . 562, 568. 500. 5li8. 572 574.576.583.

ZAAK-REGISTER. 009

Bewoner. 500 hruijs 30. 205.

\ ;tn schold, 513.

(vali.l. i. 341.

Besaajjmg, 315.

Ite/cileii. 503.

Bezending naar Ne«l.. 100.

Bezetting, 504.

Bezoldigmg. 310. 500. 561.563,564. Bezwaard (zkh) vinden. 94» 360,529. Bezwartog van iN'ii ander, 351.

|'r/\N •'('U il. 7 * i

Bidden, Zié : Aansprekers.

Bier, 22. 401. 402. 581. 582. 585.

Biermaat, 547.

Billen fwe*w , 253, 473.

Billet, 425, 153

(open), 282. Bfllioea, 31, 170. 202; 203, 224.

225. 1169. 370. Billijkheid. 204. 331. 508. Btiinenloopen, 557.

-re-enl. 527. Blad (ter halver), 363.

Bloedverwanten, 501 Bloemen, 455

Blok, 89 . 209 . 303. 407 . 469, #492 — 494. 499, 580.

. -huis, 484.

. -maker. 496. lUussrlini. 495. 400.498 - 500.502. Bobynen, 231. Bod. 451

Bode, 292, 332, 380,

(gprêgUh), 134. • v. Boedel m.. 530.

. C.omm. v. KI ni li. /.. 3 14. v. Schepenen. 247.

. w in 240. 356,

Bodem dubbele), 82

Bodemcrij, 166. 167. 403.567,591,

. " -brieven, 105. 205. Boedel, 50. 58. 143, 144, 150.324, 360 Uti 151, 520 528 531,571,

Roedels jerinpe). 118.

. (insolvent* . 66,67, 77 132, 301. 500. 601 Boedehnecslercn. 71. 77. 03 04.

128. 140. [84, 242,
129. 283. 333, 335, 365, 507.520.525 528.531.
130. 550 533. 571). 531)

lifFI. IV.

Boedelroeesteren (Chin.), 243, 460i

Boedel«rekenin<r. 360.

Boenen (Gomp*). 178. 200. 304.

Boekdrukkers, 435

Boeken, 40. 122. 147. 216. 279.

Boekhouden, 257

Boekhouder, 41. 123, 127. 129. 130, 133. 234, 212. 267, 327. 435, 436. 506.

gi ut raai. 128.

v 1, amh.u liis-kw . 200

ln»N|iHa.il. 301 .

[inl. nul . lil. .-«■lierj.x. . 135. 143. 10. I 19. 191. 509. 574. Boetiqnero, 453,

hokken. 253 259. 103.

-\lee>eh. 409. Bolw erl en. 15 1. 1 75. 522. Iloinhanlier. 88.

' Bondgenooten, 153 Boodschappen doen, 15, Boom, 2/.

•gjttnton, 459.

-wachters» 45. Boord dunnen). 341.

• (van) aghahn, 415. (aan) traan, 299. 352

• ( • ) komen. 555. 557.

• ( • ) nemen, 285.

(naar) varen. 407 (over) werpen. 270 Boosdoener. 190.

• -heul. 398.

Boot, 49, 250. 254. 277. 405 Bootsgezellen, 42. 125. 275. 328.

• -man. 574. 570 531.583.584.

• -mans-maal, 131, 588 581 Borden. 410. 441

U.m . 3. 9. I!). 29. 15. 01. 74. 90. 115. 13,8. 141. 151. 451.529. 532, 533. ■ blijven. 200. 430.

• -logt, 101. 181.210.217.281. 292. 344. 394. 580

Borst benaanwde), 372.

8.-1,. 190. 459. 514.

Bosschietera, 42. 125, 328, 439. Boter. 22.

Bollol. 34;;, 581.

Itollelarij, 207-209, 212. Bottelier, 11. 124, 528, 581. 584. Botteliers-maat, 42, 125. 328 Bonwen, 10. 31. 33, G8. 212.

59

610

ZAAK-REGISTER

Bouw materialen. 214. . -vallighnd. aia

-Welken, 05.

Boveii-laiideu. 10.

• -landers, 458.

Brand, 59. 238. 440. 492. 495. 490.

498-501. 516, 561 Branden (werkw.), 112. 827. 329,

437. 388. 582. Branderij. 214.

Brand-emuuMs. 162, 491. 500.

-gereedschap, 19;; -495, 502. . -laken. 162, HM, 500,

• -hout. 0. 79. 205. 209. 245. 2G9. 270. 307. 325. 320.

Branding v.m kisli-u. 8J

Brandn ster, 186 498, r>oo.

• -merken, 385. 587. -ml. 130. 55G.

. -spuiten, 221. 492 -497. -maker, 497.

• -«lichters, 238.

-si i. hun-. 511.

-fjierf 52. 257.

• -zei lm. 491 Bras (viiiIp . 207. 212. Breedte, 149

P.ivrwrii. 208. 209. 211. 212. Breken, 472. 471

Brekuiu d«> In Is. 399.

Breuken. 452.

Brief (generale)! 50$. BrieQe [apart . 302

(niaandelijkseli . 390. (gedrukt)'. 91. Brn-xm. 248. J81. 282, 390. 410. ■alk 520. (officiële), 223. [open), 314. pari j 193; 195. van predikanten, 185. • overschrijving, 199. «Ier Be- . 343. Broeder. 1. 150. Broeking. 209. Broei jen. 270.

Br I. 275. 399

-bakkers 70. 354, 420. -Bakkerij. 354. dronkenheid, 130 BrotuBerien, 309.

Brug. 89, 130. 233. 239 211. 282.

310. 354. 437. Bruiloft, 250.

(inU 250.

Brutaliteiten. 79. Bruto, 200

Buffel 220. 2S6 266, 385, 437. 408.

-diefstal, 250.

•kar. 437.

-diëten. 233. 318. Buiten (zich teN gaan. 338. Buiten-forlen, 10. 36, 197.

• -gaals. 441.

• -kantoren. 1. 9. 10. 21. 40. 51. 63, 08. 74. 75. 92. 97. 100. 101. 114. 128. 132. 134. 136. 138. 140. 158. 159. 108. 109. 178. 180. 183, 180.

197 199, 206, 213, 219.

228. 229. 249, 201.280.284.

287, 296 302, 311,312,31 .

315.324 320.331.338 344.

849. 367, 358,300,361,374,

850. 387,391, 392. 390. 397. 399,401,406,406,410 115,

851. 425. 429. 450. 503 507 509. 520. 521. 536, 537, 511 540. 587. 598. 594. -ïMislen. 101. 175. 355. 437.

853. -regenten, 50,68,79,93, 102. Llf, 137, 1 18, 168, 178, 184.

854. 199. 206,224,270,288,
855. 324. 848.855. 130. 190.
856. 528. 543. -sdtoots, 72. -s|;m.is. 525.

• -sporigheid. 248. 389. -wachten, 588.

Buitgeld. 501. 566

Bundel. 470. 477.

Buien. 253. 500. 50.' (naaste). 58.

Buigemeesters, 106, 165

Burg.*, . 33, 16, 53, 87. 91. H)s 112. 124 '28 129, 172. 180. 240. 242. 290. 333, 352. 3.r>8 163, 501. (Bandaasch). 15 i (iul. Christen), 10.

-coUegie, 38. -compagnien, 174

•krijgsraad. 225.

-officieren, 157.

-\aarl. 44. -wacht, 189.

ZAAK-REGISTER.

Gil

Iturfrrrij. 240. 335. 368. It.,>. 365, 494.

Buskruit 277. 290. 298, 342. 390. 442.

-rekening* 135.

Kunt ni.u>. 190 m

Bijeenkomsten, 238.

(nart.). 262. Bffloapen, 223.

Bywoning van <lcn godsdienst '303.

Bezeilen eenet vlag, 72.

<:,„ liH. 409.

(I :<>mpm), 507.

volant, 150. i damp, 12, oo. 104. 107. 137.139.

150. 105 - 107. 288. 239. 251. 253 250. 107. 171. 404. 541

564 5i;7. 509. 691. Calangeren, 114. Caüher, 290. Calumnten, 387. Canaille, 253. Capitulatien, 500. Caprices, 90. Carga, 141.

Cargasoen-kisten i|>ari.i. 5. Carowen, 75. 130. 239. C.,s .ml. 152. » mi crimineel, 219.

ttissalie. 554. 555. 55!). 508.

I urnen, 210. fiingfing, 52(5. Catalogus v. mcdic.. 441. i ausa debiti, 427. Cautie, 7«. 150. 561.

<1p restitaendo, 07. 391. GavaUerié* 120. 157, 297.

(burger). 38. Cavfflitien, 194.

Censor iler drukkerij, 415. QenenttTi 375. 424. Ceremonieel 44. • eremoniên, l">o Certificaat, 319. 405.

I>»cren nit i h.mdrl ilrijvni 407. Cessie. 295.

s.m .nlir. 404.

Coniffliiriflftftn, 25.

Chaises, 136. 236, 239. 242. 437.

Charter, 33. ui

Chef dfeecadre, 549. 550.

Chergie, 297, 298.

rllillnplinl)!,' 587.

Chirurgen, 128. 134.242.299.311.

321. 328, 3.;:». 408.430.

111 142. 132. 55.i. 570.

• « k )

itweede), 41. 121 (tierde). 42. 125. (sinds). 104. -generaal, 2M.

Clnls. 121

Christenen,

LM 399, 112.

51 1

(ii.l.l 363. 483. 535. Cipiers, 07. 391. 523

-woningen, 15. Circumscriptte, 215 Cireumventien, 289. lütalièn. 101. 254.

(edielnle), 391. Civiliteüen, 291. i.Usis. 382. 399. clausule. 46. ( lienten 17. 139 387. Uitnaai. 200. Codicil 1 13.

Cognoscement 55 270. 402. 403.

Collateraal, 100.

Coll.ihon. 204. 308.

CoUattonisten, 538.

Collecten, 27. 28.

Collecteur, 483. 484.

Collegie fbnraer-1, 38. 126.

(n-ir.l.jki. 195. 301. ilolh^i.Mi van \n<[.. 311. 312. 484. c.lii.' 608,

Commamleuteul. 23. 338.

Gé onderen, 277.

Commandeur, 128, 17». 241. 277.

190, 496, 197, 548 551.

570. 573.. 574.

• \ . retour-schepen, 18. 39. 121.

equi|>.i:_r«'-u <M ï. 101. van schapen. 339. Ciiiiiiiiniideiirs linuV|MMtuVnt«' 200

(subalterne), 201;

-schip, 550 Commando, 296 — 298. 334, 434.

435. 548. 549^ 559 Commensalen. 471.

Coimuirs. 553.

-generaal. 168

Conuniscraoe, 513. 553 r.inniinssaris voor «Ini iiilander, 22. 408. 191

ZAAK-REGISTER.

Commissarissen Ostcnde. 146.

bergwerken. 223. • v. huw. en kl. /..

50. 12.".. 1 1:;. 17:.. [05, 242,264,

51. Mi 372. 4«H>

uii den BL ï . j.. 265.

der visitatie. 126. 127.

Cómmissk (in) ontyangen, 107.

• ->aai dei . 505. Commissien, 293. 314. 356, 357. 38 1

(extra-ordinairei. 107. (jusi.l. 245. (publieke), 172. op den vijand, 564.

Comrotssionaris, 107 Commotie, 140. 369. Compagnie (AltooAsckel 905

. ' (0.1 ). 162,163,230,306.

• (Spaan>riuo. 326. (W. I ). 162. 163.

I ompagniëfl [buitenl O, l . 105. 106.

• mt.'mhI. ". 550, Compendia. 3 1 1

Compelilcureu. 101. 316.

Coinplaisance, 307. 337. Complicen, 251. Coiuporlement. 263.

(slecht). 510. Componeren «!• •» »r p;u-hlrrs. 452. Couiprcssen. 4 12. Comptabel. 1 13. ConcenMe^elinL', 140. Conciibinahe. 423 Condemnalie. 172.

Condemneren, 73.

Confessie. 111

(Augsburgsche). 377. Conliance, 523.

Confiscatie, 6, 67, 140, 156, 161, 267. 284, 319, 475, 544, 564, 565. 568. 574.

Conlis.piercn. 220. 265. 326. ."51.

Confluentie . menschen, 253, 281. Conformeren (zich). 314. Confrontatie, 1 17. ;;i 7. Confronteren, 267. 488. Confusie, 19, 340. 405. 408. 542. Conncxie van zaken. 362.

Conniyei 34 106. 165. 428.

Contcienüe, 377.

tonsent, 4, 84. 04. 05. 470. 4JI2. dei Eteg, 61

Coiiviit Vlfl «h'ii GOUY. (ti) Consequentie idangcrcuse). 103. Constateren. 26. 135. Conspiratie, 277. 551. Gonsiftnant, 406.

Constitutie v. tijden en plaatsen, 228.

GóMd, 309

Coiisultaticu. 142. Consumeren. 325. Ci.u^umptie. 1. 44 1.

(eigen). 108. van schepen, 323. 325. verantwoorden, 135. Contant 346.

Contanten, lift 169, 180. 360,

401- 403. 109. 434, 448. 4 10.

542, 575. Contingent, 491. Continueren. 5()J. Contrabande, 273. 580. 504. Contract, 337. 361

Contra-Beschenken. 545.

-inlerro^aloriën. 414. Conlramineren. 316, Coi.travente.irs. 101. 106, 301.226.

452. 466. 500. 592 Co ni ra ven tien. 452. Contra-salut, 2ÏK).

Contriboeren dèor ren pachter. 204. Contributie^ 346.

Controle. 287, 361,

Controleren i v«t<ii ekkin-eni, 330.

Ü..n\enlie. 430.

Convooi, 562.

t onvoyeren, 271, 288, 555. Copia authentiek. 23. Copiëren. 587. Cornet, 206.

i] n reclic (domeshekei. '227. 426 Corre<pnndenten. 213. 102. in'».

in Red . 5. Correspondentie. 3.07.

met ml. vorsten. 153.

Corresponderen, 198 Comaeren, 380. Corrohoralie. 326. Corrumperen (zich laten), 321. Corruptie, 593.

Co>lmnaile. 566. Coslunien, 113

(Jav.). 100.

Coucheren van brieven, 410 Gottdrjjn, t2 1 4. 203, 225, 370. Cours, 277. 548, 553,

ZAAK-REGiSTER.

CoQfl «l<>r jtistitic, 413. Crediteren, 145« 571, 572 Crediteuren, 17. 60. 07. 73. KL

102. ii3. i3i>. r»n<;. r.i.v

103. 594

(ttderiandsche), 324. Crimcn laesae majoslatts, 155. Crusados, 246.

Cultiveren [«fde-wurmen), 230. Cultuur. 232. 315. Curassen, 169. Curatele, 507.

Curator n«l litea, 50. 63, 07. 77,

143. 300. 390. 571. 572. Cureren Gfufltesen), 184.

Deals, siê : Ratijn

Daggeld, 356, 357.

Dagloon, 40.

hoffn'iri^l'T-liouilrr. 148.

Da raar.lrn. 230. 237. 340. 506.

i » . • u .;;>. 90, 469.

Daim in |>ri 430.

Damar, 46.% 494. Dambord, 175.

Dammer [wassen). 240, 243. 244. Damp» 372.

Dampen («meezonde). 139. Dank-dag, 88,

l'll -('il»'!lk-<l.i;;. 174.

Darh-lliciil. 130. 240.

Ilaljiii. 219. 220. 233. 405. 487,

538. 539

(getikte), 305. h.im na . 338. Datum. 432, 456.

van overlijden. 93.

Debatten, 216. Debatteren factiën), 17. Debaucheren, 238.

Deli.Hielil'S. 252.

Debiet, 308. 317.

Debiteuren, 73. 102, 113. 200 545, 572

Decharge, 210. 213.

Deri»lereii processen). 181. Decisie, 78. 314. Declaranten, 351. Decliaratiën, 332. 362, 363.

v. kosten, 17. Dedara toren, 424. Decline, 272. 291. Decorum, 418.

Defecten, 303. 323. 338. 392. 587.

Defensie (schrifturen van), 173. Degen, 297. . Degraderen, 520. Dek, 208. 209. 211. 212. . -officieren. 556. 564. 568,581, . 5&J.

-omler-olln i- r» n. 583. j Dekens 23.

i Dekking van onkosten, 283. Dekmantel, 387. 588. DeU-t. 53, 419. Delegeren, 275.

Delibereren om hel octrooi der

Conto* 519. Delict, 173, 227. 278. 350, 393.

erin. . 192. Delicten fperaoneele), 401. Delicto in Bagranli , 367; D nquanl, 4. 5. 67, 68. :',U.

413. , DetinqneraL 45. DelogcreiL 460. Demang, 21. 209. uw Demairaeren, 508.

Demolicren. 403.

Dennnctatenr, 402. Dépêche, 344* 567.

.m bi liepen. 200. h<'jiOI1(THl 'p'Mï. 507.

Deportement, 25, 49. 56. 309, 353,

Deporteren, 188. 329. Deposito ft 27i 320.

Dr|M»sittiin. 506. Denle-meester, 583.

■waak. 41. 124,328,551.581,

584. Desastres. 592. Descriptie (korte). 390. Deserteur, t>7, 147. 415. 426.

(Eng.). 191. D M rtie. 426. Ifcstinatie, 557. Deugnieten, 95. 205. 330. Deur, 471.

. -n.rst. 368.

. -waarder, Utt, Lift 117,247,

260. 322

(tweede), 288. Dovoherea, 150. 388. De> van Algiers. 300. Di u onie, 89, 196, 391, 420.

-armen, 12. 58, 96, 225. 255. 256, 269, 390.

614

ZAAK-REGISTER.

Diakenen. 6, 10. 48. 63, 70. 02. 117. 128. 154. 142. 152, 155,

172. 171 182, 187. 105. 100.
173. 220, 242. 258. 282. 306,

381, 555. 880. 366, 572. 302,

423, 430, 490, 506, 526, 528. 538.

Doelstal, 238. 240. 475. 507.

Dienaren (Comp»]. 2.'». 25 '17. 32, 44. 45. 50. 53, 05. 66, 68, 75. 77. 70. 88 <ll. 112. 111. 128 120. [36 139, 145. 117. 151. 155, 15::. L6Q, 172. 180, 186 188. 102. 103, 201. 220. 233, •-•10. '-72. 282. 284 204. 205. 331, 333. 335. 340. 351 — 353. 356, 301, 30% KM, 107. 419.

424. 425. 431 453. 435. UKÏ
425. 512. 546 51,0. 505. 585. 589.

590, 503, 595 Dienaren M'.«»mp*>. •» I. ^elmren. 1J8.

(pc«leprratleenle Comp.), 71. (gequAL Comjp.), 101

lL'esilS|M'||t|renli' Comp9),

\M

insolvente CniiipO, 324. • (overleden Oimp1), 143. 152. 157

(repatriërende Cmup*). 5.

m.

verminkte Comp'), 131. (zieke Comp*), 361.

Eur f, 520. (gegagiernlo), 118.

P BteUM. 203

toerekuyke . 263 Viü liet gerqgt, 438. v «I just.. 321. op biiilen-kanlni en. 20 1

Dienen (te Kat.), 66.

PteilSl llMiilen). 120. 211

(Comp*). 74 75 110. 147. I 212. 420. 508. 500 507 574.

au) nemen. 71. 74. 80. 102. 101. 520

[particuliere*, 310, 440. (vreemde), 104. tahutteiiüke). 140. 435 [veeUarige], 321, -baarheid. 73

•/..Km.. 223.

Diepgang. 271, 302. Oieple, 553

0- 101. 238. 251.

DieverÜen, 234. 200. 261, 302. 504 540

llikh» van een \ locr>teen. 280. Dtlaien. 236. Diner, 186, 536. Dmgtale, 3(K).

Directeur, 206, 213. 241. 201 295, 500. 311. 812. 840. 415. -L'ewraal. 1. 10. 30. 03. 09, Bi 117. 120 153. 178. 208. 520. 530. 510. 307. 400 - 408. 440. 500. 520.

der Itofttfeatien, 138.

(<*-). 39. 121.

Directie, 358.

Ihseiplme. 535. 451. 551.

Disconteren, 160.

lhs< re)»;nilii ii, 215. 508. Disofaedientift, 20. 430 Diaonlres, 210. 281. 550. 551 Dispeiisiers. 439.

hispnviiic aver aanhalingm, 540. (politieke), 102.

Di<|M»silie!l nnlM'l.uiH'lijke^ 132.

(>5n#nlicn0, 147. Disputen, 75 194, 215. 210. 278 800

Disrespect, 525.

hksinml.itn'. 105 108 220

Dial mlie. 492 Distinctie, 355.

(bijl toeslaau. 333. Distributie, 252 District, loo. 257. 389, 401. Dtvisiên, 200

Oiviilfieren ,'ilse|i(> berillen). 523. hjiwni^an. 520. Hobbelen. 154.

Dobbelptaatsen (Cbm . 218. Dobbelsteen, 485. Dochter* 483.

Doehters (Chili.). 04. 150. 151. Doctor (int), 321. Doctoren, 909.

DoeJores (inl). 331.

Doctoressen, 299, 300. Doerian, 164 156

Doleanlien. 2(H) 534.

Doleren, 21. Dok nafa 421. Domeinen iJak . 1 10 Donatie, 296.

li I. 10. 200. 321. 365, 307.508.

101. 512

ZAAK-REGISTER.

DoimI ilor) vcroiirdcclde, 302. 372.

•hvwM'u. 3«4. 365. 307, 308.

• «ceduHcn, 415.

. -graver. 75. 343.

(Chili.). 886.

.ivk.'iiiu-'. 143, 571, 572, . .M-lmliliMi. 132. 324.

•slaan. 174. . -slag. 158.

• «straf, 7. 106, f64, 101.202. 203. 233. 268. 369 502. 534.

:,r>r> 550

. -vonnissen, 206. 302. 420. Dooden w«M*kw. . 36. Doop, 22. 89. 399. 423. Deopen. ^74. 0.Nmli<M-k. 375. 4'J2

. ^ctüigen. 22, 23. 377.

• -vragen, 377. Hoorkiii|»|N*n (valse h -.-Li . 8.

. -z«M»kt-ii (specrrij^clï. |M'ii . 2C0. [Imos ( mot lïcijii )• 444. Dosis. 441

hum eur. 368. 450. 550. 558, 502.

5G8. 582-584. DrMgbeesleo, 257. 202. 440. Dragen wapenen • 354. hrasriT*. 10. 360.

4trt, 367.

Drank rk«- . 471. 472. Dranken 77. 253, 439. 442-444, 471. 575. 503. (Eur.) 581. 585. Driften, 311. DrOpUal*, 408. Drmkeo, 253. 471. 472. 500. llriiikcelauiMi. 472. . -waren, 21)0. 307.

Dronken, 252. 508.

iti.iki ii. 20. Orooui'ii. 474. 175. Droogte. 202. 20.;. Urossianl. 384. 3%. Dromers, 117. 246. Drak-inkt. 52. Drukken, 22. 272. 478. Drukker (Comp*), 207. Drukkerij, 115 Dubbeltje, ». 11 14. Ducaton, LI, 13, 14. 215,304,370,

371, 401. 402. 420. 433.

50», 529.

fBrab.). 09. Duigen, 537. Duisterheid, 550

Duiten, 185. 201. 348.

(IMLjL 176. Dukaat, 13. 304. 370. 371. Dupering, 283. Duur, 547.

Duurte, 255. 258, 287, 512 Dwang, 313. Dwingelandij, 530.

Ebbenhout, 488. Echtscheiding, 354. Bdttschctdüigett v. C.hin., 93, 94. Edict, 286, 508. Edik, 141 Educatie, 151,

l>,ï. 7;;. 159. 105. 253. 323. 351. 373. 377. 304, 398, 405. 42*. 528, 521 526, 531, 537, 559, 563, 576, B0L 1><1 aan <l«' Comp^ 280. .m puim, 438. 505. . -formulier, 3, 71. 101, 201. 268, 285. 360. 570. Eer. 368. . bewijs, 201. 202. . ' (mii.). 149.

-IhOS. 166.

I m m hoii'ii. 201. 570.

-lilel. 415. l>i waren. 252. 253.. 299. 307,450,

471. 483. 547. 588. 593 i -tafel. 441.

lillen houden (soldy-hoeken)^ 234.

stellen comneiulia). 344. KlFerlen (nnirenMlUenle). 571.

ElVectnm (ad omntm), 248. Egaliseren [gewigtenj, 488. Bgalileil van stemmen, 275. Eigenaar van buflbls, 266. Eigenaren \erlrnkken). 26, 577. Eigenbaat. 352.

-«lom. 25, 517.

(Comp*). 205.

.ilnnmien. \»'i<M»nlirl»!»'ii. 1 55

• -doms-brieven, 273. Eiland. 80. 395. Eilanden, (speccery), 119.

Eisch, 413. 414. 503 508, 509. 520.

• van koffij. 184.

• IIH'llicijlKMl. 180.

Eiacher, 286, 387.

Kligereii (sclmller-onlcieren), 158.

Blende 304, 511.

6U>

ZAAK-REGISTER.

Blocidatte v d octrooi o. 1. c... I

101

Emballage, 112. Embras, -l Emeriti, 114. Emmer, 405.

ElllollUIHMil. 77. 168.

Kmploy (buiten . 339. KnoniiilcihMi. 31 1. Enquête, 102, 114. Equipage % «i 1 1 1 1 s<liii>. H>

. bénen, 109.

.goederen, 50. 180. 101 .

192, 307 558

•iii.rvi,,. ;,. 118, 128. 130.

241, 260, 329, 490 486,

407 . 558, 585.

-rekemng, 135. Equipant, 205. Equiperen * liep d . 185, Equivalent, 583.

r.rï. n» 430. 480 482. w,-.

514. 518. I eigen). 384. Erfdeel, 140.

Erfefl i, 8% KM) [43! 149, 531.

ab intestatö, 78. Erfgenamen, 26, 100. 118. 150. 188, 299, 322, 308. 391. 532. 533. 561, 571 572. 583. t (onbekende), 78. Ergernis, 232. 230. 251.

Ki neivn /n li . 305. 170. 471 .

480. Erreor, 532. Eskader, 548, 555

481. 196, 253, 439 — 441.

482. 509 Etmaal, 482. Evenaar, 306« Examen 207.

(scherp). 358. Examiiiahr. 840.

Examineren, oi. 326, 340.

K. .'|.(hmi. 5:;. 158.

Excerperen, 343.

I a. . -ni. i :. ;;7. .vj. r»7. * i< >. 170.

200, 202. 311, 312. 320. 335,

339, 381, Mtt, 138, 142 540. Exclainaüên. 464. Kxni<eren. 275. .".1)7

(lich), 385.

Executeren, 372, r»7 4

Exei uteuren, 58, 143, 388, 571.

Executie* 171. 172. 247. 413.

T,n;.l.- . 138. 222. 151.

• (ter brengen, 314. ter] leggen, 414.

• eener sentetóje, 182. decerncrcn, 484.

Exempel (eeuwig), 311. Exerceren, 496 Exhibita 103, 405. Eshibitione (pro), 387.

I'aIimi liiiaiitiön. 407.

Eximeren, 400. Expediënten 817. 577. Expeditie, 70. 118. 110. 342.

(mü.), 191. Expiratie, 558 Expireren, 340. Explottten, 857.

. (jndicieele), 101. Expressief] (unpertmeate), 307.890. Exspectatief, 143 Extenderen, 380. Extensie ongemeenë), 396*

(taedieuse\ 385.

van ichrittaren, 362. Extirpatie, i 19 Extract, 201, 247.

Extra-zonnje, 535

Extract authentiek)! 53. 54. 127. Extravagantie, 178. Kijken. 231.

Fabriek (ambt). 241, 395, 396. 407. Fabrieken, 02.

Faciliteren [aanvoer . levensmid-

delen), 535. Facto (de), 502. Pactoor, M'7

Faelorij. 300.

Facturen, 215, 402, 527. Faculteit (theologische), 899. Falsaris, 401 Familie, 30. 121

-leden, 203. Fardelen, 270. Fatalia, 388. I alsoen, 200.

(Coim|»«i. 201 Faveur, 220. 533. Favoriseren (klerken . 363

FeesNlageii. Tli). 340. 482.

• -vreugde, 145. Pesloyeren, 17 1 i i.d exei mie, J7I . Pinantièn (Comj*), 31o

ZAAK-REGISTER.

Km. ss. n. 283.

Ki-k.iii. :m.7i.r»r>. 1 10. ïr.r». 17». 194.

301 327, 350,386,401406,

400. n.;. 114. 124. 111. uu.

644, 651, 564 566

te Bantam. 337. ! iMiin iliMiiii iliiiin, 484. Flaauwfe, 108.

ri.iur.inl i ui . 'JIJ 5

Fleischen. 39 41. 52, 55,72,121;

122. 106. 342. 343. Fluiten. 332. Foeti. 15. 285. F..n,ts v. Hoedelm.. 283.

\ h Chin. kosp., 184.

. Heemraden, 240 Fmveren (den BoomL 181. Penna fin debita), 528.

(in) nrobandi. 9. 173. Formidabel. 184. Formule, 286 h.rmiilHM-, 3. 323. 576. Fort, 201, 552. 567. FnrtihValieii. 138. 284.

Fortificatie-werken, 587. Portret, 262.

K«Mtimmu'. 212. Fourtarien, 283. 429. Fouten van procureur*, 254.

Praudateur, 481. Fraudatlên 477. 478. 486 Fraude. 289. 396. 400 582 ^ Frauderen [een pachter), 465. Fruit, 400, 588. Fundament, 95.

Fuselier, 169. Fust, 343. 585. FusUge, 279.

Gaan War Ned.. 355. Gaata (binnen), 555. Gading (C t* • 90.

(,,.,-. 20. 25. 66. 68. 7:.. 84. 109. 117. 12!». 131, 145. 152 170.

:m. 320. .;n> 549. 353.472. 540. 541. 558 — 560. 562, 569 570. 574. . [naschreven). 75. 229. 268. 135

(buiten), 356.

(stilstand van), 46. Ouderen, i9& Galctten, 231, 232 Galjoot, 179. GalWy, 96.

runhaar. 69. 70. 176. 201. 215. 226, 215. maken, 31. Gangrena, 442.

Gantang, 21. 47. 390. 391. 473, 479.

Canzeu-li.ipd, 181. Garand. 159. 533.

Gareel* 240.

Garen [katoenen), 20. 156, 173. 196. 262.

Cai ii. 109. 206. 352, 525.

Bat . 203.

Gasten. 430.

Gastmalen, 187. 264. 20c». 368. Gebed, 70. 278. 418, 430. 552. Gebërgte, 17;;. 449 Gebied (Comp*), 146.

Ge 155. 196. 213. 323. 354,

511. Geboorte, 335.

fatiefc 416. Gebouwen, 284.

(Gomp*), 587. Gebivl, :;<>7. 525. 591. 459. 473. • /ijribaar). 341.

aan liewijs. 218. lijden. 349. Gebreke (in) blijven. 451. • Gebreken, 498. '

Grl.ru. k (buisseljikj, 112. [oud). 296. 348. (|>arl \ 201. (uMnminitleerde l<»| de z. v. d. ml., 65. 80, 256. 321. 393. 306

Gecommitteerden, 10. 12. 18. 24.

29. 48. 50. 51. 55. 6:;. 72. 73. 81 86.87.89. 112 l 12. 148,
30. 200. 203, 225. 227. 271. 280, 287. 292. 299. 315, 326.
31. 557. 360. 303, 105 107. 100, 415. 416.552.576. 504,606.

Gecommitteerden (vaste), 339.

HL v. j. 260. Gecondemneerde, 182 528.

tireouslitueerde, 400. Gedaagde, 286, 414. Gedaante (wanstaltige), 175. Gedetineerde, 414. 529 Gedierte (verslindend . 160. Gedoente, 175.

(ongeperm itteerd), 360.

(onstichteiykl 340. Gedrag ergerlijk), 520. | Gedragen (xicb dedit . 229.

ZAAK-REGISTER.

Geessclen, 60. 164. 237— 239, 253.

484. 587. Gcrijxekle, 528.

(irln,liin,ll. 200.

Geheugen, 296.

Gehoorzamen. 140. 562 Gehcoriaamheid, 511, 5 J 2 . Békoüti «mi getrouw /ijn. 548. Geiten, 220. 468. Gekwetsten, 4 12 Gelagen Belten, 472. Geld, 25. 152. 221. 249. 342. 368. 376. 455. 470. 471,483.484.

525. :»47. :.<;:. 568.578. 591.
526. (Comp . 146, :;(.»7

• [om . :m. (jreleemlj, 73.

. (gereed . 118. (gesnoeid), 12. anofi. 451, 538.

• (klem). 12. 177. 537.

• (ligt), 27. 404. (onwaardig), 8. 11. (oiiwigtig), 14. 509. (toevertrouwd), 355.

. (valscli). 31.

. (zilver 31, 185. 186. 202. 221

(rwtir), 14. 27. 404.

van oveHeataen, 63.

overzenden, 403. Gelde (te) naken, 572. Getó-gebrek, 434. 509. . -kiM. 146. 525. 527.

• -spetiën, 13. 360. 370.

• » sprot • A26.

• •wa.n-oV. 566, 686, 578. Geleide, 53 1

J V -IrU-ïy*. 90. • -missive. 331.

Geloof, 399.

rMahom.), 580.

(publiek), 273. Gelijkgesteld aan een vaandrig, 310. <i«'li|klieid van stemmen, 277. Gelqlutelunff, 71. 356. Gemaal 475

Kernactiën'. 264. 105. 406. 571.

Gemak, 363, 461.

Gemeen schap der lieuigen, 245.

li, ini . iil f • lYansehe . 153.

(inl.). 16.

(Ned./, 274, 594. gemor, 82. Generen ticli), 475.

Genezen, 443. Geultven, 453.

Geuualificecrdcn, 241, 243. 209, 334, 582.

(hoope). 424.

Geraas, 440.

Gereedschap (timmer- . 124.

<ier l«-h;ipj»en. 430.469.474.489.

-onï.nukhaiv.. 206.324. Gerefonneerden, 585. Geregt. 472. 470, 501. Geregtigheid, 21, 31 1. 478. 481. 483, 487. 488. 528. 588. . i's ||,..Mvii . I(K).257.518. Geregtsbodeu, 171. 172. 332. 408.

-zaken flijfslralleiijke). 351. Getier, 202. 323. 345. 346, 461.

547. 5H8. Geriefeujkbeü 307. 545. Gerieven dnor Enjjelsrheii. 199. Geroep. 440.

Geruchten, :»24. 577.

lierusilurid. 531. 536. lierij (ciintinuee)). 239. Gerucht, 280. 517 Geschenken, 331, 589.

Gesrlieuk-froedoreii. 530.

Gesrliilleil. 262.

Geschrei uw. 440.

Geschrift (e%enhandi| . 'Jo7.

Geschrifte (lm), 330.

Geschriften, 216.

Geschryf, 385.

Geschut, 202. 522. 579.

Gespuis, 281. 330. 363.

Gestie, 10. 48. 63, 168, 178. 182. (84. 187. 192. 105, 100, 205, 396. 220, 224. 258. 270. 232. 288, 308. 324 . 339. 343, 355, 368, 372. 302. 307 l. o 506, 528. 543

Getal, 577

Gelier, 440.

Getrouwd, 284. Getrouwheid (eed n.»h/, 323

Getuid 60. 237. 351. II I 123. Ol 470. 57!

Gevaar, 18. 600

• toepen. 402. Gevangene, 68, 350. 528. 567. Gevangenen (Km ». 304. Gevangenis, 08, 567.

(donkere). 4JU.

Gevel, 06.

ZAAK-REGISTER.

til*)

Geven (vrywilliff), 508. Gevolgen (scliaueJüke), 507. Gewas (opulent), 3lÖ. Gewassen* 307.

Geweer, 2. 35, 36. 118. 144. 100, 250. mo. 354. 501 . 500.

on bekwaamd 285.

(voi). 20c. (irw. id. 400. :»r»7. :»««. Geweldenarijen, 234 282, 313 Geweldiger 13, 28, 20, 37, 07. 110.

272. 196, 502, 530. tiewwt. 00. 70. 20;i. 225.525.370.

273. 400. 478. 480 4M,

(Jauansch), 12. 500. (bu hel), 12. Èewigten, 47... 510, 537, 538.540. fongeijktc;, 219.

Gewild. 34(5.

Gewinioekerj 188. 221. 267. Gewoonte, 362

Gewijsde, 04. 313, 314. 338. fl& Gèsag, 106.

p8 van de Comp . 308. . -hebber, oo. 107. 300. 306, :»4(i. 661, 504. Ir Simnrang. 4. j -VOenfcr, 443* 444". 540. <;exaiil<-ii. 2.35. 337. . (ml). 100. . (Oostersclie). 175. Gèzigl 'in hel loopen, 291. Getond, 110.

•  -tód,  443. 

  Gewenn, 154 Gift, 520, 586. Godsdienst, 186, 310, 552

■oefeningen, 281. 351,

552. 371. 303, 504 Godshuizen, 242. 320, 335. 4 Ui. tioed ite) Ii.-I.Immi. 25, 08. 558. -donken, 461.

Goeilcnii (aaii»eliaaMe). 5,'iJ (bedorven). .'Ml. Comp»), 280, 507. 557. 507

(fijne), 508.

(geconfisqueerde), 1 15 -

ii7. iasL U2

^(MNTiiiill(MM'di.M. 102, 558, 568, 582, 584. (gestoken). 555. (gestolen). 252. (Indische), 210.

' G leien ringetadenfc 412.

i nagelaten). 571. negotie-I, 86, 87. i.ml.i iiikhare). 542.

ongepermitteerde), 320. 554, 555.

(onroerende), 20. 100. fnarl . 28, 54. 100. 203. 271, 347. 402. 525, 594. (roerende . 171. 187. ie kon bevondenel 219.

Oad»M-lan.Urliei. 210.341.

raste), 15. [44, 275. 555. 360, 427. 507. 518. 521. (verkochte), M'A).

li ledUm. 234.

4;<m*«1mii.|<'I1 van .le II. II.. 05. 322.

(naar) handden, 346 Goem-takken, 314. Góuüak, 407. Gong-slag, 42. 5(K). Gond, 11. 13. UI 243, 201. 504.

• (gemunt \ 25.

. -smid, 240. 452.

. -wetten, 240. Gouvernementen, 23. 338.

[Oosterschc . 187. Gouverneur, 128. 132. 135, 178.

187, 206, 213, 241.

2«.n. 205 ::no. :;n.

.12. 331, 338. 341.

346, 350, 357, 368,

307, 113, 414 566.

(en-), 30, 121. -generaal, l, 2. ir». 22, HL 30, 13. 102. 112. 113, 120. 141. 154. KI. 170. 175 i:2

186, 180, 221—223,

281, 294, 323, 334

351, 354, 372, 367,

136* 101, 523, 524

534 536, 548, HA

55;;. 553. 55!». 504. 500. 575. 581. 580.

Graad, 527.

Graan, 207. 233. 126, 405. 473.

470. 528 504 Grabbelen. 158.

r.rarlilen, 252. KM). 153. 154. 150

Graf 60 • (Chtn ). 150. 580.

<;:0 ZAAK-REGISTER.

Grafkelders, Mi. 343. Gras-praanw, MM Gratie, 268, r. i *j . Gratis, 23. 220. (irawrrn. 2;>7.

Grazen, 258. 258. Grens-kwestièn, ;>0. Gi iei en inuiini.i. 414. GriflieTf 503

Groenten, 255, 400, 454. 156.

-krami'ii. IK). 201. 152. -markt. 13.

Grof van bqtrtp, 455. 6rondvasL 190. f. rooien (inl.\ 331. ».i os* ren, 382 GruwdsUkken, 312. Gaastot, 25.

Gunnen (Mie pacht), 450. Gonst, 190. Gyzetiög, 138. 222.

li.uk. 405. Haan. 481.

. (bouten), 19, 480. Baarnetten, 115.

Hadji. 70. 80.

Hagje, 547. Hal. 456: Halfdek, 207. Hals-ge wcor. 195.

-zaken, 560. 561 Halt honden, 241. ll.iti K 439.

• (slaande). 408. llaii.M. 08. 70

(Comp»), 111. 187. 193, 543. iparl.i. 5. 38,56» 103. 108.

(26, 138, 1 18. 214. 264 205. 271. 288. 320, 403. 180. 540 545. 580. 584.

592

(smalle). 316,318. 319,337. 536, 536 » (verboden), 427. 555. 507.

508

• aan schenen. 466. in zijde. 230.

np «lm owrwal. 881. dryven, 40. Handelaren, 851. 487. 478. 528. 520. (Cliin.). 400. 580. ml ). 05. (par-L), 308. llaml-M'WnT. 285.

Handwerksman. 240.

llani'ii-kauiiMTijni. 19. 27.

. -vwehter, 481. Il.m.'vn hi.'i i),-.,. i;;o. i;;] Handrotlingen, 453.

. -schoenen, 101.

. -werkni. 80.J38. 360. Haperen, 350, 507 BJasatd, 564. Uaspelingen, 8.

Haven, 307, 316, 555. 557, 563.

-I.id ). 205. |.\ed.). 202.

Havenen (moeskruiden), 450. Hechtenis (strikte . 894. Heemraden, 4. 6. lo. 16. 51. 62.

81. 234. 240, 241.
82. 244. 259, 273.
83. 282, 202, 295.
84. 330. 333. 356. 394 . 396. 430, Bft 137, 504, 528. • ^kennissen, 273. Heenreis, 548.

Heer (dé), 100, 156. 302. 391. Hoeren Wip . I. % \ 5, 18 22,

24. 20. 37. 13. 50. 52. 57. 00.
25. 71. 78. 80. 84-80. 03. 102.

26. 110, 120. 120. 13,2. 137,

27. 145—147. 152. 153, 156, 157, 177. 170. 182 - 185. 188. 101 108. 105. 199 201. 205.

28. 210. 218 210. 210. 222. 223, 228-230, 233. 240.248.249.

29. 20.) 200 208 271 278.

30. 281. 2115 287. 201. 205. 31)0. 30JI. 310. 815. 320. 323. 325 - 327. 342. 343. 310. 317.

31. 356 373, 385 -587. 392, 39$, 307 309 MO. 403, 408, 409.

JIJ 113. 121 127. 130 133.

441. 489. 503. 505. 510, 523.
442. 529. 533. 537 330 512
443. 545. 510. 577 331. 535

30 1. 505

Heffen, 10 2 326, 504

Heidenen, 51. 200. 522. 577. 514.

Hek, 437.

Hein (verbeurdverklaarde), 302. Hemel [Uoote), 469. Herberg 253.. 170 172, "-"i Herbergen (werk* !, 580, 587 Herbergier, 210.252. 170 172.504. Herdoopen. 530.

ZAAK-REGISTER.

H«TS»neli. 525.

Hert, 46a

Hertrouwen, 150. 152.

Ililt, 279, 17. 352. 442. 443.

Hoed, 170.

Hoekei] ;m straten, 252 2B3« 354» 450.

Hoek-huis, 255. 254. HoiMnliT-p.'Ksi'r. 457. Hoenders. _452. 453. Hoepen. 279. Hoererij, 252. Hof ran Holland, 551. Hok, 582.

Hongersnoot}. 245. 815. Honneur, 161. 178.

[nul . 310. Hoofd van een geslacht beesl. 468. . -briefte 460.

HooMri, (ChilH. 4

(inl.). 128. 256, 257. 269, 380. 449, 536, (Jav ). G5. 189. (Pranger). 20, 30, 63,65. 363 384

Hoofdtrek!, 3. 29,30,428,429,458 . -man. 500. . officieren, 10. 88. 174. . (Cliin.). 93. 94. . (inl.), 118.

v d militie. 561.

• •    .     v.  d.  schutterij.  32 

    • -regent. 372. voor hoofd, 150. Ilooi:-l»*>isnian. 41. 50. 124. 276,

328. 54!). 561. -maal. 41.125, 328. ||oo>'.> Uege.M-iiig. 1». 195.410.533.

II.NWlij.leM. 281

Hooiifli de Ile: i hu . >24.

Hoop [by den] verkoopen, 469. Hoorns, 257. Hortos medicus, 308. Hospitaal. 193. 242. 301. Hospitalen Corop,J. 23. Hout, 209, 305. 588. Cniiij.' . 325.

. -aankan, 156.

. -hakken. 450. -kapjM'n. 03.

-mandoer, 270. .werken, 314.

Iloi.lskolen. 388. Houw [lor) komen, 317.

RonardH, 240. 243.

Huis, 19, 21. 26, 35, 47. 48. 59.

1. 95. 23 1. 233. 253. 289.

365, 130. 152,460, 171,472,

179. 180. 482. 183 192. 500. 501, 514. 518

• fbamhoe). 31. (verbrand). 522. (Immens). 300.

• (naar) zemlen. 559. (tel blijven. 401.

( » ) zemlen. 464.

• -liraak. 251.

-gezinnen. 173. 190.220.283. 245

-houden (goed), 472.

• -l.nu.lin-. 380. 108. 478 519. . -huur. 158. 102. 200.3,10.342.

427. i -raad. 28

• -immiPi liedrn. 82.80.828.489. -vesting, 7. 145.

Hulp. 533.

verleenen. 300. 431.

-troepen inl.'. 118. Hul. 26, 207. 443. Boor, 102. 258,. 386.

-«Iers (onwillig*»'. 222. . -lingeii. 345, 440.

-|mij-. 200

-wagens. 437 Huwelijk if.hin.». 95. 91 580. (staande I. 1.

Hypotheek, 3,55. 507,517,521,526,

500 llieo. 200.

Ignorantie. 43, 180. 180. Iiiimiiii. 4G1. Impehanl. 171. 172

Imposiüên, 27.

Impost. 211. 242. 157. 450. 457. 175. 178. 539. • on rijtuigen. 137. Impotent. 50. 131. 299. 45!». luipumleit. 100. 105.511.557.500.

Inbinden fiiot registers . 235. Inbrekers, 35, 48!). iBcaroereren, 484. breomrooderec [de Regering), 241.

lueommnilihit. 57. 253,. 204. Iik Miisi'«|ueutie. 308. Iiie..n.'m.-nl«m. 202. 254. 313.335,

338, 552. 553. 369, 373.

(tusselienkomemh*). 388.

622

ZAAK-REGISTER.

In< ommiHilni fóëttM* 410.

Indienen [le veel genoten gage .310. van refaningen, 321.

IndtensillCUling, '222.

Indtgnatic, 5, 1^7. 807.

imliL'o. lil). 150. i:;;. 100. 202. 270

«cultuur, 380. Indiscretie, 200. Indispositie, 410. 410 Indringers, 104. Illegaliteit. 308. Infaam. 1 <*:"». 666 Inlnnnaliteileii. 181. IhImi miiini /pniiMcdi-iilri. 580.

nemen. f»50, 551. hüractie, 215

Int/aan van d<i narlil, 457. Ingelanden, 51. 138, 139, 259,58a Inlialni. 566

verklaren. 192. Inhabffilett. 554, 355. 559, 568.

Inhalen . 175.

Inhibitie, 154 332. Iniqniteit. 413. Injnrifn. 158. 412. 436

ll.jtllir.vu. 270. 312, 524

Inkalven, 258.

Iiikotiistifii generale en pemeene).

10. 20. 45. 61, 71. 90,

1 15. 13% 141 161, 154

15!). 170. 180. 180. 101.

201. 210. 2n.275.8i8
202. 388. 400. 425, 138,
203. 520. 5i;7. 580.

v. Bat, 3. o.

van mi jwlittT. 300. Inkoop v.iii lhn\ 280

van kolïij. 188. 503.

InknnjM'l). 306. lnko,,|,N-|»iï|*. 110. Inktkokrr. 420 Inladen, 504. 696, inlage, 165

clorii. 100. 107.

Inlander* 22. 27. 35, 59, 69, 71.

89, 84. 118. 160 180. 190, 194, 220, 237,238 242, 200. 291, 316,321, 334 367, 399, 112, 191, 538.

(Cfarieten), 60, 200.322.

(Ulllj puntende), 100.

(oncliristoii), 60. Inlaten (zich mi 1 pa< liten, enz.. 425. Inlicht ineen. 93,

Imnanen. 332.

Inmenging (onwettig. 21.

Innen, 531.

Inning van pachten, 218. Inpakken. 506 lu«i/liikkeli|klieid. 307. 337. Insireivn woordelijk). 425. Insinuatie. 332.

Iiisnlnilie. 136. 240. 252. 281.352.

557. Insolvent. 500.

-hcuL 633. Inapectoren, 263, 407. Inspecteurs «In- leprozen, 242.

ln>|Mvihu. 380. 530. Instaan, 200, 31)7 Instantie eerste 181. 350 Institutie. 78,

Instructie aansprekers, 304.

v. boedelm, 531, 532. brandspuiten, 221. ctdrtifgjins, 441. Oir. fortificatiën, 138. timiv. Gen.. 525.

keurmeester, 201. rooimeester. 05. 07. \lM). scheeps-overheden, 341. •raad, 275

sdiinners. 207. 275. ' Instrumenten, 415.

(illiquide), 205. (notariële), 235. 255. 204. 125 (onnutte). 805

,,nN.,-u . 210. 815.

Inti'i'ken.ii. 100 Interdict, 353 Interdictiën, 812. 3$ Interim |»roi. 885.

tnienaisnft, 458.

Interprat ioo.

Intëstato al» . 78, 1 10 Intimideren, 404.

Intrekken (voorschriften '. 301.

een ptakaat), 145

Intrekking \an duiten. 185. Intn-i. 25, 73, 132 320, 591. , Invectiven (caiuniniêrejide), 300. Inventaris, 148. 172. 556. Inventarisatie. 1 15, 360. Inventariseren, 171. 333 563, 57 1 Invoer, 278. 528, 535. 581, 593

van opinio. 644

daten, 149, 194, in Nod . 308

ZAAK-REG

innam* 106, 404.

(slaven). 329. Invorderen, 360. Inwisselen, 80. InwisM-liii^m 538. In/outeu. *27<>. Irrcparabel. 182.

j,.L't i€mfi, 292.

Joralingen ilmlisrlie), 222. Jongens, 42, 125. 328. 482. .inuU. 1 1. 21. 22. 595. 120 , Chiu ). 50. 97-90, 218. 283. 284. Jonkheid, 450, 548.

Jmiisseren. 333.

Journaal. 442. fSH, $6i (scbeeps-), 347.

Julij. 173

Jmv tip-M. ."»«;;>.

jiirisiiiriir. 21. 75. 135. 21:» 217. 521, 161, 408, 170. 471, 47<i, 177. 484. 485. 491. 529. 558. 582, 578

Justitie, 192, 210. 310. 338. 387, 560, 550, 574, 509 (ColL v.). 30.

' . -kamer, 326.

Kaarsen. 572. 177. 478. _

-maker>. 477. 473. Kaarslicht. 200. Raait, 492.

Kaarlen-makers. 4%.

Kabelgat, 211 Kadtag, 174.

Kaffers! 13. 28. 29. 37. 397. 398.

43a 481, 498. 502. Kajuit. 28, 207. Kalf. 4M. 409

Kaiïalrn. 207 209. 212. 552.

Kalk, 197

-branders. 214.

. ,,vn.v 139

Kamer, 4 10.

v/il. O. I. Coinp, 24. 20. 50, 54 W, 9% 126, 127. I7<;. 179. 300. 320, 404,

f,00.545. 55». 500. 502. 57 I Amsterdam. 221 Zeeland. 145. (presidiale). 221. ^chippers), 207. «etC 533. Kampong. 19, 36,36, 118.384,480.

u.m. 171.

Kanasser, 327-329, 346. 347.398. ^ 476. 582, 583 Kanden& 257. Kandelaar, 128

Kandij-suiker. 19. 74. 204, 219. Kaneel. 285.

-hoornen. 27. Kano, 453—455. 402. 464, Kanon, 175. 209, 210. 358. 415.

-schoten, 119. 178. Km 338, 519

(subaltern). 508.

Kanloven v Couip., 552. (Oostemtej, 181.

Kap van een buis. 90.

Kaper, 301.

Kapitaal, 73. 274, 320. 40$ 507,

518. 521. 520 Kapitalisten, 355.

Kapitein, 38. 40, 12:;. 128, 152, 243, 296, 297, 327, 361, 441, 490, 548 553,655. 558, 561, 5i;i. 569, 570. 573» 57$ 581, 582. 584. 592

iburp 1 . 102.

fin] l 36. 36, 128. 243.

333—335.

nul. 102. 172. 191.211.

424

der Ürineaeit, 29. 42,94. 212. 211. 333, 169, 188, der Halogen, 321.

• seluillerij 93. 455. des armos, 135 -luitenant, 123, 241.327. 333

Kapmessen. 189, l!M).

Kappen* 215. 202.

Ka (Coma . 0. 07. 70.78. 85, 152.

188. 248, 386, 324, 370.

509 571. 575 . van Boe.lelm . 281. 525. Kassia-ligntnn, 488. Kasjes (Jap.). 177. Kassier, ft 200, 419, 430,434.509.

» (Com|>"), 177. 185. (#ront-), 305. /klein-), 305. Kasteel, 291.

Kasten 392.

624

ZAAK-REGISTER.

Katjang ^utiijt. 251. 458. kat jan |MM't]ucK. 188

lv. lll. i-. 85, 112. 827. Kfiiiiissfii. 55

Kenteren, 308. Kerfbijlen, 494.

Krik. 10. 25. 75. 174. 185. 194. 281. 520. 500.

• (H<Miiiisrli«0. 374. -iM'siuur. 320.

Unk.i.u.l. 22. 70. 128. 142. 154, 108. Uil. 185. 200. 204. 332.372. 374-377.379, 107. 11 li, 411). 420.

Berkhof; 343

• -meester, o. 343.

• -meesterschap. 40'.).

. -orde, 153. 370. . -h|.l. 168. Ketting in de . Li 17,00, 1 18, 188, ]:>:;. 227. 2:;;;. 2:17 2:10.

257. 287. 294. :i2:s. 345.
258. 479. 491. 535, 587.

259.  -J.MH-IM-S.  293.  294.  593 

260.  32  153.  190.  198.  323, 

261. KetirpeM. 505

262. -meester. 249. 201. 408. 409. 497. Keuze, 138. Kimloo, 251. Kiezen, 295, 397. Kind n. Neil. mervareml , 71. hi mdiff), 533.

• [onwettig), 333. Kinderen. 22. 27. 00. 03. 74. 83,

85. 87. 89. 3. 119. 121 -123.120. 213.237,
86. 242. 244. 203. 272. 361, 350. nu IMO.
87. 172. 520. 530.501.

(Chin.). 149. [Indische), 199. [onechte) , 89. • fotunonoige), 531.

» van inlaut Iits. 209.

Kinds-kinderen, 527.

KlBt 5. 28. 57. 30 12. 52. 53. 80 - 82. 105. 110 112. 121. 130, 180. 200. 201.205. 270. 327. 329. 302. 120. 189. 300 308. 523 540. 541. 55 1. 559. 570. 581—585 (matrozen*], 39—41. 71.83. 121. 122.

Kisi (soldaten*), 71. 83. Kisten - argasóen . 102. 100 lil 113. III

(ongebrande). 127. . -miJwrt, 42. 452. Kitten! 238. 252. 253. Klaagschrift, 215.

KI... 1,1. 210. 505. 540.

Klampen, 209.

Klenlen. 180. 510. 501. 455. 155. 107

KI leren. 71. 85. 120. 127. 170.

32.3. 504. 583. -pakhuis. 340.

Kleedje, 554. 110. Klein» Kiting, 217. 278 Kleinigheden. 112. 319. 387 155.

151 458. Kleer-kM. 85.

• -maters, 452 Kleppen, 501.

Klerk. 12. 77. 171. 223.. 254. 258. 808. 8(12. 808.875.598. 180. 582

• (eerste), 148. 242. 3.52. 1 1' gezworen), 363. feezw..reii). 110. 117. 203.

225. 209. 293, 520 587

Klerken RnLj, 222. (ratte), 333.

Klimaat, 231.

(warm), 170. Klok, 501.

. -gelui, 38. 513. Klotsen, 231.

Kim, '|| (hout), 209. KlOYUlg, 78. Knechten, 209, 212 Kobang, 13 14. 304. 370. 371. Koe. 258. 259. 437. 4(58. 514. Koekjes, 261, 483. ftodi, 116, 233, 155 KoÉfy, 11 150 169, 161, 175. 180. 184. 187. 188, 198 246, 255,

202. 348, 881.889. 118 1 19
203. 505 588

• (Chejibonsche), 27 1

. -I urn. 159. 100. 190.190.

220. 384 . 434.

221. -I  nen,  160,  161,231,232. 

•cultuur, 189 1 -leveranciers. 434, 449, 503.

-planter*. 180. Jv..L'.-k 508.

Kohier. 92.

ZAAK-REGISTER.

Kojtag, 288, 464 — 466.

Kok, 41. 124. 209. 328. 584. Koker, 211.

Kokfl -maal. 42. 125. 209. 328

Kolonel, 157. 2%. 846

der burgerij. 281 Kolommen. 315.

Kombuis, 32» 195. 207 200. ji j. 440.

(Commandant, 23&

(mil.). 197.

n h list. Hal . 490. Komnne/en-^eneraal. 592. Kompagnie, 434. Koropagniên pennisteu, 284. Kmnijn. 488. Kniidê-geM. 429.

Koning, 10& 300. 500

v. Denemarken. 205. Konkdariten, 140. 578. Konstabel, 41. 0». 121. 131 209

210. 328.581.583.5114.

-majoor. 241, 381, 395. K.Mi>lalH-|s-maal. 42. 125. 131.328.

130

Kooi. 4 ) 1

. -jz.M',1. 127. 179. 183. 347.

K,„>kL'.T Miap, 190.

koop dei aanbieden. 107

-In «'ii. 273. ko,,pen 25. 159. 100. 180. 100,

239. Kóoper, 188. Kimiwvï ('Jiia . 430. Knopbamlel, 38, 109.

240.   .      (kleine).  14. 

241. -beden. 487. 488.

242. (Chinl  99. 

     K.M.hinan (rang). 38. 40. 123. 128. P 157 162. 200. 230, 241.
243. 276-278. 280, 327.
244. 435. 553. 561. 571
245. 570

(voortvlngtige). 324.

-Lappen. 20. 103. 104. 107. 124. 120. 179. 208. •210. 270. 327, 329, 402. 110. 411. 487. 488. 564, 590.

i bannen (geringe), 528.

(nart.), 38.56, 67. -vaari. 300 Kloris. 391.

-epidemie, 359. Kuoüeo. 582. 583.

KOMT, 212. 407. 488 . -kistjes, 209. «bgers, 452._ Koppen (swarte . 497 Kopij (authentieke), 9. koren, 17:; 475.

. -molen. 472. 475. korporaal. 11. 124. Kil. 233. 290. 297. 328. 430. 583.

JollL m lirrj.v- . 42. 125

i Korrel. 338, 530. 594. kort (te). 146.

• n klaar. 385. Kost (voor de). 560.

• (de) geven, 296.

• i wmm'ii. 30. 450

Ke Ler, 75. 120. v>\

Kostgeld, 14. 20, 27.37. 84. 85.87.

138. 283. 339. 350. 385,
139. 401. 440. 525. 535

Koude, 442. 443.

Kraampjes, 250, 252. 253. 800, KM).

457. 458. 522. Krachteloos 572.

kramen. 89 kramer, 455 -457 Krameriien, 467.

krankl.r/nrk. i-. 1*2!). 200,242.203.

Klinken, 444.

Kniikin wapenen I9h

Krissen, 189, 190.

Kritiek. 142.

Kroegen, 252. 253.

Krua (over). 506.

Knussen werkw.), 18, 72. 292.309.

555

Kruithui-, 59, 154.

• -makers, 346.

. -molens, 31. 51. 231.

-\ aatje. 504. Ki leskamer. 249, 297.

» •officieren. 575.

» -raad. 158,284.311.435 43(1

. . (burg.). 12, 203.

Kim h. 441

Kuffen, 238.

kuil. 580.

Kuipen, 405

Kuiper, 328, 496. 497. • (jong), 42, 125. . (tweede), 42. 125

kuituur. 255.

Kitnatgrft WO

kuur. 443.

40

62G ZAAK-REGISTER.

Kwaad (tel staan. 02, 5(K). 561.

• -aardigheid, 532,

• ->|M«'kni. 191.

. -willigbeid, 348. Kwaliteit. 53. 109.

Kwartier, 414

■in.vsirr.42. 125.200 328. 392. 573

kwetsuren. 4 44. kwikzilver. 488.

Kwijtschelden rjusUtie-koatett), '293.

Laadpraanw. 399

Laartmg, 126

Laboreren .un dele. ten. 303.

Ladder, 102, 194 196 500.

Laden. 208. 214. 276.

Lading 18. 157.200.211.212. 208.

271. 272» 276, 282, 309, 508.

272. hrélle),  412. 

(in) liggen, 320. Laederen, 258

Laederin». 530

Laesie, 217. 393.

. v. d. Keu.. 239. Laka. 488. Laken. 276. 411. Lakwerk, 112. Lamnliers. 57, 58. Land (eigen), 448.

• (naar; varen. 277 . (te), 282

. -bouw. 38. 256. 259. 460 . -touwen, 109, 101 . nlrost. 13. 19. 22, 35.36.45, 63. 67. 89, lM). 12::. 182. 204. 227. 270 304, 395. 397. 398. 407 438, 400. 474. 481. 184. 498 502 Ml Landen (wcrkw). 535. . fComp».), 246.

(ledig*). . tart), 188. 246. Underijen, 89, 194 222, 256.273, 355. 357, 384, 180, 18», 507. 577. 579. 588 Landloopers, 64. 117. 238» 323

• -meter, 101. 273. 309. 356. 357. 427.

• -verraad. 155.

• -wind, 139. Landa-paaaeafi, 42. 125, 328. Langanan. 454.

Laps des tijde, 388. Largatie. 54.

I Lanteren (bagage)- 329. Lasl. 464 -406

. (maal). 283

. -brief (geh.), 307. ; Lasten, 384.

• (eigen) dragen. 438 1 Lastig vallen. 263.

Lasl jMisli'ii. 284.

Laurier-takken. 175.

Lawang. 469.

-pacht . d»), 152

Lazernij. 134. 155.

Leden (absente). 360.

(gecommitteerde*. 525

(militaire). 21. 234.

(MMU/ii lende). 233.

der Etage He:: . 58,72, Hl».

127. 136. 137. III. 240.241.
128. 244. 203.200. 356, 390,

129. 412 U5, 124

IIP. (repatriërende). 355. 385.

K. v. j. (gecomm •. 72

Leed. 511. 512. 517.

Leen (ter) geven. 470.

Leeaen, 25. 483, 579

l.eemng. 600, 575 I Leer der waarheid, 399.

Leeraar. 23. 399.

Leermeesters nnl.). 181, 407.

Legaat 169, 531.

I Leg.it. i! ; .11. 100. ! Legateren. 427. Legger, 465.

Legitimatie. 333

Leg-koHïj. 384. I Lek. 207 210.

Lekkage, 277. 279. I Lengte. 443.

Letteren remiisilonaal. 500. 545.

Letters. 363.

Leven fongebondeH), 139

lom liet) brengen. 239, 270. Le\eml. 512

Lexeiisimddeleii. 316 391 528.535

Lever; r. 7! 189, Ml 384 51 I

Leverantie .i.ui de < pm 173. Leveren (werkvolk). 245. kofflu li 1*9. , • aan de Comp.. 433. levering, 191, 193

aan de C.omp . 262 Lezen 302. 576 L< entie, 69. 472, 474

•briclje. 226. 395. 428. 429,

ZAAK-REolSTER.

627

Ltcenlierfn, 401, 419. Licentnicester. 34, 62, 99, 235, 250,

487. 531, 679, Lir.lit. 35, 440.

(zonder) gaan, 91, Lidiler, 557.

Lid (exlra-onliuairj. 397, . (ongehoorzaam) 8. v. I . 350 . (onl.) H v. jn-l-, 214. . (oudste), 2. . (temnorair). 194 . It. . jusL, 70. . -maat. 211. 245.274.375. 378. 122.

i i, t ii arme), 4 19.

[trtje , 20, 33 363, 504

Uefliebbers, 231. Ligchaam, KM. 400 Ligeh.'iams-krarliti'ii. 394 LigpUaln. 310, 11 9 Ltgleu (aan den wal), 345, Ligter fComjPji 582. Lünitatien, 505, Ltmiten, 09, 217. 505. Linie faisceudente), 58. KM).

[deficieerende), 78. . (deacetuleote . 58, 100.

op- ni afgaandi.*). 2113 Linnen (ruw). 453. Liquiditeit, 671. Liturgie (Ned.), 381, Loco (inj afiloen, 158.

• delicti. 4. L.»ge. 1 17. 440. 441. LoL'ie-kantooi . 233. 344. 441 Lnml. 212. 280.

Loomlteid. 441. Loon, 47."». 479. Loi rendraaijers. 411

I.os-ImioI. 21)0

. -Jiriefie 49.

. -vaartuigen. 550. Looi n ÏOE 77« 317 319

I gevangenen ), 507. Loaelttfl van specerijen, 171. 200. Lucht 443.

Luchten (brood, vleesch, •*n/.). 270 Luchtgaten, 208. Luiheid, 519. Link. 582. '

<grool). 209. Luister'. 210. 310 350. 410.

Luitenant, 41, 123, 128. 242. 243 298, 297, 310.327. 336 337 . 508 548 551, 553. 504. 581,582.584. Chin . 94, i Ift 1 10 224 242. 241. 333 334, 159, 183 linl ). 209. iMal.). 321. 393. LuJherseben, 23. 300. 423. Lijfeigenen, 7. 27 . 00, 64, 194.237.

238. 252 254, 355 i7i 175 481 183,617; (Comp), 497. reexe uteei de . 04
239. . -gebruik, 112.

-Iieeren. 20. 00. 64, 237 . 262 281, 287, 294

• -selnitlen. 44. . -.hal'. 414

. -Trouwen, 00, 'ü. 237,252,281. Lijk n; 57 127, 189, 343,366 368

. -róllen . 129. Lijn. 494.

►waden, 109. 112, 121 125, 264, 265, 346. 397. 153 407 541. 542. t » -kraam. 319. Lu>l. 53, 55, 327. 338. 411. .m autoriaalk 548

il« r Oagagr. 5:

van iii. iIm .himmiI<'I1, 445.

• der vivres, 277.

KaaltM 261 260, 440. 530. Haana, 107.

-cednUen, 349.

-ceeJen, 406

-gelden, 08. 105. 443,542, 546. 554 — 562, 564, 567, 568, 571, 574

M.ut. 21 53. 289.

(Ajnrterdajftsche 42, 581. . (kleine), 47. 390, 301 Maatregelen (wiilekeuHge), 521 Maatsie, 251.

Madat, 238. Zie ook: Opwin Ma raxitn Comp1 . 191, 5 12 I Magen; 58. 127, 128. Magistraat, 108. Makker, üül 307. m.i i-ii.iim;i

Maimiu.'.l.in.m JIO 1'99 322 303

377. 5oi 51 1

028

ZAAK-REGISTER.

KahomedaBtune, 89.

M.nnü.'ii. 323, 136 Majoor, 122, 128. Makelaar, 166. Makeliinrdii-l-xm. 286. Maken (vuurwerk). 59

Malen, 473 175 Malitie, 100. Malversatiën, 304 532 Mamiring, 492. 494 Man, 26, 60, lil 'j:;7. Ji2. 243,366 (gkanda «mi komende] 171.

getrouwde. 213. (overleden), 88. m bddeaae . 36 1 (aan den/ helpen. 402. • van eer, 531. Mand. 400. 454. 483. Manen (harre • 175.

M um-ment. 313.

M ren fboedel), 360.

Man^'a. 154. 455

M.iiij.-i.ni. ir» i

M.ni.iuement. 408. Manslag. 45. Mantels, :;60.

(Inga . 127. 128, Manufacturen iml.i. 109. 112. Markt, 12, 21. 109, 1 77 202, 384

386. 454, 482, 463, 170—

(vrije). 587. 588. . -dag, 257 -gangenk 587.

-|>laaK 267 -prijs 542. -zitl. i. 466, 457.

Marlen, 494. Massacre. 515. 527. Mast, 404 672.

(mote), 179. 208. 211. M it. .i 473, 479, >10. 546. (geijkte), 314. (ongeükte), 2H>. Mair../.Mi. 25. 49. 71, 119. 254, 508. 520. 583.

M.«tlr„. 211.

Medeuemen. 272. 480. 50».

naar Ned., 327. Medestanders, 281, 483. 484. 488. 489.

Medestemmen, 248. 208. Medeweten \ d. H. w . 322 Medicamenten 199, 298 — 303.

441 lil

Mediemalia. 308. Medicijnen, 186, 30:;. 321, 322. Mfi I 174, 175 Meelvaten, 594.

Meerderheid r« stammen, 100, (82 Meerderjarigen, 142. 507. Meestbiedende, 354. 451. 572. Meestal it< h | maken, 402. . -knecht, 86, 131, 210, 401, 06 r»7 Melaatachen, 183 Mélange, 1G9. Memoriaal, 210.

K v. j.. 390. Memorie van gereedschappen, 324. overgave, 587.

Menage, 325.

Menageten (eautpage-goederen), 558.

Mentren (tabak met opium). 239.

Menschen (baatzuchtige), 103. 438. »vleescb, 3W«

Men>e|ie|ijklieid. 432

Merk. 53. 269. 470. 478. |\a<l . 293

(Comp»), 170. 201. 215. Merken (warkw.), 72. 112. 477.

478. 495. Mestten, 05. 103 M« •Niisen, 13, 452. 532. 5.; > Met», :i07, 473. 474. 479. Methode (oude). 363. Meubelen, 171, 180. Menblereo (justitie-kamer), 326. Middag-zon. 334. ; Middelen < kerkelijke). 354.

(menscheiyke), 562. Mieren (witte). 209. Militairen, 2. 21, 152, 196, 107.

285. 280. .{52. 408. 433.

(inl ). 73. 74. 525. (uitgediende), 510. Militie, 170. 206, 240. 308, 334. 490. 511 548 561. iKtiroji l. 234. Minderheden, 215. 607

• i \eessive), 411.

Ministers ^ei|iialilir<HTilei. 291.

Minne (in der). 215. 688. Minnemoer, 27. Minuten-, 236 Minwigten, 200.

Misbruik, 90. 117. 213. 311, 320 347. 419. 524 550. 505 I Misdadiger. 357, :*03. 401.

ZAAK-REGISTER

Misdrijf piepen, 108.

Mm-m * j » i - 1 1 1 1 . • . 0 1 293 Misgrijpen (xick), 150. Mishandelen spyxc), 440. M.^.m.M.ii^n. 412. MiskMing v< crediteuren, 94. Misnoegen, 18. 353. Missive (patriasche), 183. Mistrouwen, 118. Misverstand, 17. 69. 302. Miügatie, 335, 352. Model, 283. M.Mliwni. 331. 352 Mo leratores, 418. ModesÜe, 243, 440. Modo icxlraninlinario), 341. Moeder, 80, 180, 237,

(Hohafla l, 375. Me dwfl, 240. 252 Moenel|jkhedèn, 357. 577. Moeite makiMi. 484. Moerbeziën, 259.

-tanen, 231. 234. Moeskruiden, 459. Mogendheid (Kur.), 564. Ilngol, 69.

Mnlm.,.,.. 17 1 I7.Y 538 Molenmaker, 87. 401.

«teen, 473. 4/.'» Molest, 234. 282. 533. Mondige, 533. Mondkost, 145. Monopolie, 230. 267. Monopoliseren, 40. 47. Monopolisten, 48. 284.

Monster. 230. 480

Monstering, 71»* 202. Monster-rot 516. MonUn t, 571, 572 Montering. 170 Moord, 100. 104. 511, 513.

. itimX 518. Moerden (wèntw.), 489.

Moordenaars. 270. Mooren, 51. 426, 407 Morton, 109.

Morserijen. 30. 54. 62. 07. 100,

265/ 338, 555, 504. Morshandel 0. 72. 70. 110, 309. 317, 544, 500.

. -handelaren. 229, 531.

. .winkel, 316. Maatton, 398. 595. Muiterij, 551. Munt, 11, 13. 203, 369.

Munt (lloll.). 177. . (valscbe . 304. 305.

-SIM'lic. 538.

M.iirn, 05, 07. 190, 191.

(Stads-). 511.

van Bat, 534. Motineren, 663

Ii;n n een koop m>< li . 403. 1(>1

dl . 450. 451. Mijnwerk. 223. 233. 245.

Naam. 15, 305.

(vreemde), 500. en faam, 217.

opgeven, 577.

. -rol. 344 Naasten (huisen v, c.inn.), 518. N,il,.-la.m.lrn. 203. 570. 580 Sachoda, 420. 470. 486. Zie ook:

Ana^hoda. Nacht, 250. 251, 440.

-brieQes. 91. 274. Nadeel, 217. 342. feden, 208, 209.

Yi.lriikrn iM nopen. 400

Nagat-boomen* 27.

I,n. 270. 285. .188

Nagels, 457. Najaar, 218. Nakomelingen, 311.

Nalaleii lOjtk.Mtprll slllkri . 485

. -schap. 58. 63, 152. 157. 186, 531, 571. 572. Nalatig. 558. 500

-Ih mI. 212. 222. 254, 444, 544, 552. fsonine). 532.

Naloopeti - bi Ibaskera), 475.

Namaken jeld), 9M Namen van regters, 361. Nameten (Comp1 goederen)* 315. NamptissenMÉit, 285, 591. Naslaan (volnmineoae papieren), 344. Nasleep, 115. Nat 175

Natie. 200. 201. 300, 483. . (Olin.), 580. . (Eur ). 560. 508. . unl. . 230, 500 . (treemde), 107.220,291,508. 544.

(vréémde Kur.), 25. ffawageft 12. 14. Naxeuea 271. Nazien, 255. 385.

050 ZAAK-REGISTER.

V_'lr.T||f|r. 501.

Negligeren (zijnen diensl -ils slaaf), 253.

Negorjjen, 173, 196, 306, 530. Negolianten, 485. Negotie, 79, 249.

(Camp*), 316.

(kwijnende). 318.

(nart ), 309.

• -boeken, 4, 326.

Negotiëren, 166

Nerin,. 36, 286, 500 SU :»I7. Neutraal 481. Ngabelii. 449. Ni. u ■. 169.

Nieuwelingen (Chili.), 14. 15. 29,

97. 98, 197. 19», 428. 129 Nieuwigheden. 3fi8. Nieuwjaaj (Chiaeesch), 00, 237. (Ned . 59. 60, 237.

Nn.Mir II..'. 259.

Nomineren. 166, 158. Non-aeconrd. 487. Nood, 511. 561,

(schip in). 432. . (uiterste^ 199.

• -dniN, 573.

. -zakelijkheid. 233. 3.39. 3 12.

300 373 388, 597. 171 (uiterste), 433.

Nut,.. 508

Notaris, 31 95, 102. 104. 105, 1 13, 111. 119. 128, 194. 212. 234. 235. 212. 292. 294. 332. 335.

416

Noten. 270. 285.

-1 san, 27, 151.

Notenmuskaat, 15. Noten-perken, 146. Notificeren lan aan pachtei . 176 Notihe-l>oi K. 34. i 7"<>. Nntuleii. 181. 216. 247. 255. Nouvclles. 52:5. 524. Novo (do) 163. 160, 467 Nul. 572.

• rii Maner waarde, 403. Nulliteit, 567, S91 Nummer, 195

Nummeren, 53. 55, 270, 29 1 Nuttigen [tabak), 17!

Obligatie, 73. 102. UK. 110, 113.

120. 205. 103 13 1 149

184 509, 307. 572,591

Obligatie (fase). 114.

• (ffotaneefe), 431. -houders, 509

• -leening. 509. Observeren [op raia), 278.

[retourschepen^ 29. Ochtendstond, 260.

•» .i. 102. 205. 306. 402. 532.

i dar u. I. I . 103, ioi LOB,

109, 120 145, 221. 505 . 519 337 566 572 539 590. 593.

Oefeningen (christelijke . 278. Oeïnbod, 21. 196, 25.; Offensie, 3,07.

(Hliu.'ivu, 53. 102. 535 533 339

(borger), 296.

(Cl.iii.). 128. 334. 395.

428-430.

(inl. . 20 . 280 336, 580

(Maliumetkiaiisrlie . 77.

(mik), 334, 335, 546. (ou.l-i. 241.

v. joaté 5. 13. 16. 43. 48. 58. 02.70. 100. 102. 218. 245. 274.281. 230 302. 310. 311 551.357. 553. 590. 407. 415. 429. 152. 455. 457.401.402. 404 107. 470 479. 482 — 485. 489. 524, 529. 514. 507. 509. 530 591

der schutterij, 264,435. Ofl (ex), 373. 490.

fllipli.iiiN-l.iinl> ii. 133 01$ 170. • -vaten. 279.

Ombrageas, 171.

Omgeving v. Hat.. 52. Omslaan van een Mail. 362.

Omslag. 229

• («roole), 531 ilinwi'^. 502 Om/ighglieid. 272. 358. Onaehl/.iaiiilieid. 593

Onafgehaald, 346 Onafhankelijkheid. 388. Onbebouwd. 256. Onbehoorlijkheden, 136 Onbekwaam, 315 Onbeschaamd, MS Onbeschaamdheid, 283. 321. 325. Onbevoegd, 322. 407. Onbruik urn. 252

ZAAK-REGISTER.

651

nu. lu istnirii. 483. Onde-onde. 251. Onder-barbter, 570.

( lnniiL'i|!i. 120. 24% 570. . -daan [Eftr.) iler r.omp., 172.

i -d.iticit. 79.

(Cmn*), 23. 198. . -drukking 348.

• -equipage-meester, 4%. -houd. 349, V>7. 507. 628.

v. brandspuiten, 221. . -honden, 463, 480.

. (gevangenen . 567,

• -koopman, 3% 41,86,88, 123.

139, U». 157, [82. 100. 242. 327. 385. 337. 399, 408, 485. 436, 508, 538,

540 551, 553,573,581. 581

. Aruipin$ 543.

v d. ( ',.»mj> . 160.

-mandoer, 407.

• meester, 480. 581, 583. . -nemingen [stoute] , 68.

. -officier, 5. 40. 352. 548.564.

508. 575, 582.
509. ^cheeiM-ünunerlieden, 583.

.slankheid, 208, 211. . «uiuitnan, 38, 41. 123. 327. 540, 551. 558. 684, 581, 584.

. -lèekenen, 178. 104.217.248.

374. -wi-t. 13, 214. 474. 521.

375. -wiSen, :>oo. 174

• -wuxers (inl ). 173. Onenigheden, 174. 215. 217. Oneens, 487.

iiigangliaar. 185. 221. 300. 370.

,k. 130. 300. 334. Uiuiddon. 109, 117. 144. 249. iigcltikkcn. 19, 174,290.315,570. iittiMdoccd 256

ngei^eWJbeden; 260. 352. 587.588.

Iiikt, 268. Ongetrouwd, 150. 241. 284 < fngtsin, 404. Onhebbelykheden, 137. Onheilen, 51 1 t a . _ Onknstm. 115. 284. 362, 536. Onkort-rckening, 397. Onkunde, 12 Onlusten, 235. 490. Onmondige, 533.

Onordentehjkheden, 441.

ninrml.n.l, 111. 142 105 Onschuldig, 348. 457. Ontliinlrn «i-sihm-hI LïHdï. 203.

Ontevredentetd, 201. Ontheffing, 410

Ontkennen (verkoop v. rekeningen), 106.

Ontladen. 550. Ontlading . schenen! 282. Ontlasten (óch), 345. Ontruimen [met 'er dood), 571.

i metier woon), 535. Ontslaan, 17:;. 206, 294, 205 208.

322, 523. 546, :><;:; Ontslag uil Comp» dienst, 75. 138,

Ontsnappen, 5. 33. Ontstentenis, 336. Ontstichting, 239. Ontucht, 378. Ontvang 400. Ontvanger, 487.

-getti t aal. 45. 62. 74. 91.

0. 12». 200. 130 ir»i Ontvlngting, 33. Ontvroemdcn, 189. 232, 556. Ontwiiken [rütoigen), 137. Onveiligheid, 58

< hi\ni:rnof'^(lliri«l. 310. « hiv.'ik«Mi|»lMar. 411.

Onvermogen, 203.

(M.sr,,nu::,-u.l 00.68. 227.238.230.

Onwillig, 16, 558. Onrïdfe 481.

«»,,.■ ,ip 50. 1 00. 165. 108.220.

OoHoff, 268, 3(K). 519, 530, 564. -schepen, 179. 292, 555, 550.

Ooiiogs-expediüfa 20. . -hM'staml. 37.

OpboiTettng, .'HO. Opbouw, 462,

Opbrengen [schepen), 301. 563. 505.

Uplnviiu'-loim. 246. Opdra mi. 62. 89.

v. landerijen* 273. Opdringen (lich latei), 266, 341. Openen (brieven), 281. Openstelling, 361. Opg«U 420. 433. Ophalen, 437. 500. 570. OphaÜng van stemmen, 360. Ophangen (een koo|>\ 403

632

ZAAK-REGISTER

Ophangen [eè&é pacht), 450.

• (6ÉH veroordeelde), 302 Opium, 238, J 17 248, 961, 543.

'Aw ook : AmpliMM'ii.

(aangehaalde). 273.

-smokknliirij, 223. opklimmen in rang, 248. Opknopen (suiker), 485.

• van rekeningen, 404. Opkoopers, 103, lol 106 Oploopt van maandgelden, 546. Opmeten, 427.

Opname fjaarL), 342. Opontbieden, 147, 523.

Opoiilhml. .")."»*.).

Oponthoud, 577. Oppakken. 491. Oppassen (vei . 459, Oppassers. 44. 398. Hpprr-I.arl.irr. 11 124. 328. . -hestuur. 248, 290.

• -brandmeester, 497. 408.

• -rhirnrgijn. 242. 581. f>84.

■ -hooft 140. 213. 300. :;n.

312, 360, 397, 410. 413. 414. 440. 443. 444.

v. Japan. 128. 200.

• • v li gen. soMij-k 92,

Ie chei ibon, 30.

• -hoofden (ml.), 401

(Jav.), 100. (kleine). 172.

• • op lniiteii-kant., 100.

• . v. schepen, 207. . -hooMij. 425.

. -koopman, 40. 75. 122, 128, 152, 161, 102.200. 2.;o.24i. 2J;o. .;oo. (1«) i i. kasteel, 106, 109.

• -kooplieden \ h kasteel, 330. . -kuiper, 41. 124 328.

• -mandoer, 407.

. -mrrstrr. 442—444.

. -ollineren. 583. 584.

. -stuurlieden, 5. 38. 41. 88. 123. 212. 327. 329, 392 549, 561, 553, 564, 581,584, 591

• -timmerlieden, 41, 124. 328. 581. 583. 584.

. -toeziet. 298.

• -wijkmcoUTs, 282.

Opj^eamaker, tl. 124. 328. 58i.

Opponeren, 508, 574. Oppronken [rijtuigen), 240 Oproepen naar Bat, 168. Opmep-rol. 307. Oproer, 501

< )pl ilillX'ii srlieprn . 3 17

I Opschuddingen, 202. 300. Opstaan (goederen), 108, 110 Opspraak, 286 Opstallen, 89.

Opstand (Chin 521, 522 526 531

f, 17. 580 Optreding, 323. Optrek (publieke), 139. Optrekken, 435. Oplogteo, 144.

opus i.hIi hu habenlfum, 78.

Opvatten (Chinezen), 10.

Opveilen, 205, 36 1

Opveiling, 462.

Opvoeding, 531.

Opzeggen (hy pol heek). 355.

Opzenden (gevankelnk). 95, 17;;

£ Bat, 158. 206, 282

n. Në&, 131. 229. Opzending, 559. Opziener, 388-390. 409. 522. • eener kamlaug. 257.

van liet beestiaal, 293. 385.

v/d rijst-|Kisar. 336. Qpnjgt, 118.

Opzigter R\jdehaspel, 220. 231,232 Opsjgten 1 d. Boom, 266 Orde, 134

Ordentelijkheid. 308 Ordonnantie, 178. 336, 509.

iKihlirkr». 78.

•hoek v. Bat, 306. Orembai, 504.

Organist. 353. Orgel, 354.

Oniamentrdragers, 161, 102. Os. 408

Oudenlom, 64, 276 396, K59, 546 Ouderlingen, 128 I n i u 241, 309, 332, lio. 117. 410. 121.

422

Ouderlingschap, 199.

ihnl,, VA), 71 83 237. 242. 203.

(onchristen). 53 1 Oud-niaus-hriefjes. 30.

ZAAK-REGISTER.

635

• Kr... 214

(hrerteeagen fgeM), 398.

(lijkt-n\ 343.

Overbrengers. 55. 127.

van slaven. 84. -doen aan «lr Heg . 345.

• -dragen (cene administratie),

159. Hlnifrcrs  441. 

• -dragt. 427.

-dragten flHiihniandsehc). 194,

-jiaiif? van onnterend pued. 100.

-halen <rn nvertnmn. 504.

-handden (ren l>riefje . 400

-kotsen urn tadie), 558. . .|a<i< ii. 263, 526. . -Ut, 282, 460, 588. i doen. 484.

. -ledene. 5. 50. 58. 03. 83. 03. KK). 161, 21 1. 365, 367, 506, 571. 572, 571). 586. -N'jrpMi m lu lnivhikken), 238. . -loopen, 550. . -loop**, 415. 401. , -lijdrn. 2. 26, 91,93,118, 143. 214. 235. 331, 345. 355, 360. 435, 451. r,;;:; 50] 571. 572. 583.

v.m «',«11 Gouv. (ien..43. VI • op reis, 83. . .maken (geld), 390. 403. 405. 568.

. -maltin* r. RékL 63. . -na. I,t< ,.. 70. 250.

• -nemen (eeiie adiiimisir.iiir .

. -pompen, 402.

. -schepen, 465.

. -schieten, 323.

. -jchrUving, 62. 1(H).

. -toom. 504.

. -ireders. 327

. -tredingen. 381

, -voeren, 5, 00. 558.

. -war. 267. 316-318, 361

. -/r.mVn n. Ned.. 307

Paal. 147. 203. 563. Paarden. 137. 240. 242. 243 1>58 250. 437. -tui-, 240, 243 -verhuurders. 242. Paarlen. 564.

15. 27. 0. 115. 204. 220. 128, 437.

Pachtcondilicn, n. 32. 504. 505. 538 . V'hL 4f5ö. • -huisjes, 458.

. -penningen. 218. 425, 450, 451. 504.

Pachter, 3. 8. 9. 16. 10. 21, 20, 30, 32, 15, 48. 61. 71. 90, 91, 133. 141. 151. 201. 204, 218, 210. 220, 274 390, WO, 425, 06 129, 150 151, MM

Padi 4 . 255, 480. 588.

Pacpcr. 35. 36.

Pakelten, 159

l'akhuk, 316. 323, 392. 411.

fConw), 11. 116, 117. 161. 223 4io. 519 -meesters, 200, 315.

Pakjes, 52. 55.

Patten, 265, 276. 277. 302. 480.

i zware», 170. Paleye. 358. PamoedoeUn, 471 Pand. 521.

te minne; 25, 110. 113.

Pandeliii^'seli.iii. 73

Pangeran, 449.

(Cberilxmsclic), 20. Pannen, 453.

-Lakkers. 21 I Pansit. 251.

Papen. 21. 23. 64 , 380. Papier. 385. 414. | Papieren (pOffllP), 135.

(iustihele). 350.

(kerkelijke). 420. 421

(secreete). 587.

(voluminense), 344. Parades, 169. Partei, 512. 513.

-Mefe 577. 578. Participanten. 163. Participeren, 106. 544. 567. 582

PaMinilirren. 37. 03. 107. I 46. 232. 300, 304. 325. 402. 486. 543, 568.

Partij, 182. 236. 254, 387, 389. 463, 481.

ipeeoiideimieenle). 144. Partijen (pronte), 535. Pas, 0. 14. 65. 316-318.529.531, 535.

. (scheeps ), 62, 97. 140, 229, 347.

. (Turksche). 300. 315.

ZAAK-REGISTER.

Pasar, 47. 48. 201. :\. 529. 530. Pas-cedullen, 33. 480. Pfeseban, 372. Pasmunt, :;68. 431, Passage, 89.

naar Indiê. 27. l\i*>.i^<\x ^iiaauwr . 13(3, 241. Passagiers, 71, 83, 112. 126, 127. 295. 549. (Clun.). 98, 99. Passanten, 239, 253. 270. 588. . Passeren, 136. 137. 310. 426

uMh in. 21», 220. 273. 110

• mei «'«'ii riïtuig, 240.

Palirnlm. 299. 442. 4 1:;

Patroeineren, 64.

Patrouille, (9% L94

Patrouilleren, 234.

I'airmilliaiitrti. 36.

Pausdom, 23. 585.

Payement, 8, ll. 12. 1 1,31,32,221,

369, 371, 126, 451, 537 Pedakken, 95, 96, 253 Pekelen, 276.

lN»n i «Ir i \nrn«n. 550 • .aan il.-i. 74. 199 • • hel]*»!). 152. IVmhkMmmi.sI, 222. 489.

. HitrM 503. IVniimL' (20*"\ 1(K). (4(K 356.

I Iimi i. 2<W. 280.

Penningeo contante), 110. Pennisten, 21. 29, 46, 174, 258.

284. 287. 434. 139. 441. (provisioneele), 308. Peper, 20, 34, 50, 72.90.138. 189,
285. 27(i. 384, 394, 448,
286. 530 -plantages, 338. •tinnen. 530. Pensionerenj 183 Perceelen, 518. PeHcnlum in more, 2, 357. Perikel, 533, 501 Perkkan's, 65. Pjeneniers, 151, Permanent, 301. Permissie (schriftelijke), 256. -billet, 197. 580. -briefjes. 62. 201. 395.
287. 578 580. Persisteren b{j sgne declaratie, 351. P< raonagte spelen, 11.

Personen (bdaarde), 399

(gebenefideerde), 521. (gedegradeerde), 83, 126. (geestchjke), 64. (gekwalificeerde), 75.

(ff4;s4»nti'iilü*enle)t 8.3,

[WoMelukte), 227. Persoon ti"r>. 223.

• fsecunde), 146.

• (in) waarnemen. 546. Perspomp, 492. Peiiurbaieur, 66. Philippussen, 88

IVk. 118. 189. 190, 296

i (halve\ 440.

. -s% 593. Piekenier 169. Pik, 211.

PÜCC4, 16L

Pinang, 367 Pisang, 4.')6 Piij^s gapi), 31.

[koperen . 176. Piakatcn v, buiten-kantoren, 42G

(jaarlaksche}, 7. 22 Planken. 96. Plano [4e), 484. 513. Planten fkofltf), 159.

Mjst), 459.

(vaandeb . 175.

overvoeren, 307. Plechtigheid, 368. Pkiu, 212. 310, 157 Pleisters, 442. Pletten (Uaauwe . 441. Ploot, 231.

Plundera e, 323 564 Plunderen, 282. Plunje, 83. 126. 130.

-kisi. 583. Praauw, 141. 181, 250, 262, 270.

340, 347, 400, 451.

462. 504, 588

-loon, 116.

-voerders, 270. Pracht, 174 246, ;;33. Practtseren, 299» 321, 322 Pr» lijk, 346, 351, 572.

(vaderlandscheV, 41 1 529

van regten^ 181. PractHken (tednegelyke), 69. 306.

(kwade), 82. 240. 261 (sinistre), 289. Praejudictabel, 216. Praeses i <l kerkeraad, 70, 375, 381,

ZAAK-REGISTER

655

l'm-.itilirn, 505

Prejctpitantie, 07. Predtcalie, 183. 419, 472, Predikant, 40, 122. 128, 168, 183.

185. 24!. 244.202.209.

278, 327. 417 — 420,

552, 594.

(permanente), 274. Prediken, 418.

Preekstoel 360, 33% 381, 417. 517

lY'rimiHiitir. 1157. 331.

Preferent, 415, 431 Preferentie, 6, 324.

U Nan). 17.

Prejndtccren (crediteuren), 07. IVmir. 26. 115. 1(17.230.231 258,

324, 384. 432. 448. 499. 512, 517.

524, 561; Pmnissen. 385.

lllvK»ur.«lirsril. IK.

Presenten, 530 541. 566

• (kleine). 72. patenteren (W geweer), 170.298.

President v. Boedebn, 525. 827,

R. v. J . L 2. 43. 04. I 10. 17JI. 182. 200. 233. 248. 201. 208. 285. 310 333. 349. 354, 357. 503. • scheepsraad. 549.

v s. bepenen. 19, 21 4:;

o-l. 119. 360. 372.373!

3M, 480.482.495.497-

mm) 520. 537.

v Wccsmcestcren. 3,76.

Presideren, 277. 311-313, 550.

Presidium. 311. 420. Prossanthefd i. Schepenen, 490.

Pretendenten op i,,SH,v- 1 dels .

Pretens.r. 07. 300. 322. 518. op de Comp., 21.

PnhM. 213. 227. 301. 387, t2J 565.

Preuve (ter). 287. Prevaleren, 294.

Prirsler geordende). 374.

(Roomsche), 530. rrinsen. 105. 500.

(Cheribonsche), 388. Privé (in , 532. 533. Privüegte, 214. 354, 522

Pm <a (nul 260

P deren, 172. 278. 341. 387.

l()5. 413. 414, 129, i.ü . 151. 524, 564, 5» 5 569.

Pnöcedido, 330

Prooeduren, 144. 273, 311. 338, 394.

fextra-ordiiiaire), 529.

(<>.iloire). 321.

Proces, 3, 17. 1 10. 158, 219, 250. 268, 313, 350, 362, 389.

BI, 55 1 (civ.ï. 181. .nu. . 392. 394

-kosten, 101.

-stokken, 9. 138, 331 341, 413.

Procuratie, 143, 405. 106

in rem saam, 183. Procureur, 17. 139. 1 10, 144, 171,

250. 242. 251. 255. 02, 555.

362, 386 387, 380 532 Prodigus, 109. Productie, 220. Producten, 228. 262. 587. Profanering, 375. Progenie, 259,

Prolongatie, 505. 510, 588, .v.k>. 593.

1 Promotie, 178.

PMnk (te) paan, 334. | Proponent. 552.

Propoosten (leugenachtige), 525. 524

Prospereren, 584.

Prostitueren (rijne tegen-partQ), 389.

Pr.nVi-li.-. 507.

Protest, 210.

Protesteren tcjjeii opgedrongen goe- deren. 31 1

Prol Urn. 212. 254

IVnin nolaris. 255. IWmtiën. 505 Provisie, 358. 450

-magazijn. 340. • -praanw. 547

Provistfin Jgeconsnnieerde), 115. Provocatie, 451.

Provoost, 12. 125. 328, 575 571

Prudentie v. d regter, 7. Prullen. 183.

Ptf. 214. 251 252. 240. 248,252. 384 384, 433. 530. 513 . (cxccsMve), 220.

636

ZAAK-REGISTER.

I in (verhoogde), 308. . van kully. 11. 188. (in) dalen. 355. -bepaling, 284.

-vrj iiimdrrin^. 'J Hi grijzen (buil . 56 l 566 Pnizercn (hypotheken), 518. l'n'Miek. 214. Puin. 518. Pupillen, 521. Pijnlijk. 170. hjm^'n (iu:U\ 20;;.

(halve), 581. hn>'.\ I.m';

Quadruphm* 188. Uuilasol, 240, 243, 333.

Raad fbreedc). 277. 549-551. 557. j 502. 569. 574. v. Indie. 1, 2, 89. 1.;. 55. 153. 150. 101. 102. 206, 221, 223, 226, 228. 233. 249, 247, 248, 268, 206. 208, 282. 28:». 294. 320, 851, 364 367, 407. 409, 524. 536, 548. 550. 553, 558. 559. 575, 587.

V. |. ••vrslr). 407.

(extra-ord.) v. Indie. 2. 39. 43. 119. 121 v. I. (jjim oiiiiii , r»77. (onl.) v. Indie, 3.

ordm. (supernumerair), 153.

v. just., 1 — 3. 7. 9. 10, 18. 39. 50. 67. 78. 85, 101, 114. 11$, 121. 128. 12», 134 135. 139—142. 144, 151. 150. 158, 109. 178. 181, 194, 196, 214. 215. 222, 227, 241, 247. 249. 266, 200, 201. 267. 271-273. 275. 280. 285, 280. 288. 292, 295, 290, 299. ;;i>2. 810, 312, 316, 322, 324. 326, 327. 341. 346. 349. 350. 354. 358 373. 385. 387-31)0. 394. 407. 413-415, 424. 426, 431. 438, 503, 513. 527. 533. 537. 539. 542, 561, 566. 580. 594

politie, 92. 320, 505.

Raad [politieke), l, 16. 21. 30. 08. 100. 134. 183. 192, 234 294, ;;40. 342, 343, 399, 131,508, 527, 545. ie Stinarang, 4.

Luim-, 50. |<MI Itaads-besluil, 411.

. -leden, 405. Rabat, 215. 285. Kaden Ier admiralitnl. Ltift 592,

Kalmeren. 310.

Kanmurk. 489.

Rang, 37 114 139, 148, 156 157,

182. 194. 107. 2.;n. 218 202

331, 337, 508. Ranglijst, 127.

• -orde, 91.

• -strijd, 203. Ranje-paoje, 158.

Ranl n, 77. 138, 340, 342, 391

143, Hl. 535, 549,569, 575, 593

-l.r.rl. 275. 277. 509_ Rapporl doen door schippers, 278. Rapporteren aan dm Sou*, tien..

[82.

Rasamala, 488.

Ilalrlr... 500

Ratetwacbt, 227. 5(K).

-huttje, 493. Ratifcatfén, 36. 217. Readmissie. 134. Rebellie, 510, 512. 515, 518, (Cliin.). 59i5.

Recepta onder) betalen, 20. Re< hen bè, 400. 483. Recognitie. 326. 581. 582. 585 ReooBement, 351, 424.

Recolleren [pfOGOfeSlultfceil), 9. Itronmiundalun, ',\ \)

(seriense), 312.

Reconciliatie. 215. Redderen [boedels), :;24. 520 Redding uil gevaar, .~>2. Redempüe, 171.

-rl.l. 149.

Rédenen nietige), 93.

iprennanlei, 180. 350 (wettige), 491.

Kodeval.el. 532. 533.

Rediten, 386*

Redres. 255. 338.

Reede, 307. 339. 465, 583

R Ier, 102. 105, 100. 109, in,

104, 166, 565.

ZAAK-REGISTER.

63?

vreemde). 107. Reformatie. 182.

Refrenatie, 20, 340. (taant 54», Regels, 36&

Regen. 408.

ü, i ,,t \ . Tjiandioer, 11.

i , ,. 05 2 250. 257. 291. 390. 491 (bmJten*), 2 12, , l.uilfii-). G. 242. (freanger), 190. 348 nyranmeke}, 311.

van Rod&hiuaetti 335. RegenKrbap. 173. 262. 380.

R ring II 17?: 219. 231.

29:,. '29». 331 (Zweedsdie). 431. Register», 102 L13, 236 26Ï Registreren, 53, 270, r>7 1 Reglement (kerkebjk), 416

arnnnliuis. 190.

bagage, 17. 37. 53. 82.

83, 110. lil. 120. 327.

348, 524 581.

begrafenissen, 303

brandspuiten. 492.

herbergiers, 252.

Uoi-gwil. 179.

scbeeps^mnnerlicden.

tig tafel. 439. tbee. 327. |;,.: 359 4i:; . spreken. 64. 172. 573

. gén, 322. 403. :,:,(). . (geen) doen. 167. . (ti.) staan. 438. 559. . van gebruik. 538. . (oud). 78.

Roin). 7. . -bank 135. 387. |;, ,,„ (,nk . 0. 10. i;;;;. 190.535.

.uil-a.»n«l.i. 1<J7

[ju- «mi uitgaande». 351.

(in) betrekken. 202.

en verpbgtingen, 190. Rcirter. 99. 108. 151. 159. 169. 192.

205. 26a 275. 27». 313,

206.   357,  358.  361, 

207. 414. 441. 401. 484. 502 500 521 533. 551

563 500

(burgerlijke). 75. 273.

valbragie

naar Ned..

Regter (competente). 94. . (dageltfkscheji, 139.

Ilegter* (l Vanger:. 04 rir'-lila-'rn. 230 50(J

. -hebbenden. 391. Regtsinagt, 138. i -pleging. 411. . jpraak, 101. 358.

» -weigering. 300. Rehabiliteren fgesiispeudeerden). 134. Reinigen. 441.

Reis, 549. 557

(heen- es weder-), 356. 202.

116 127

Reuen n. Nederland, 213. Reizigers, 1 16 Rejectie, 431.

Rekening. 24. 299, 321—323. 503 afaesloien , 405. 500 (formeele). 301. Iloo/e). 92.

• i particuliere). 582.

tan ichenkagie, 331

dom. 63, 174. 390.

• -doemlen. 10.

III lneiijjeli. 500. 110

(voor) van de t'.oiiip.. 405. Ib-k,'si. 220. 202. 384. 390, 398.

403. 405. Relaxatie, 179 llelaxcren (goederen), 54. IMief. 9UL

Religie. 278.

elinsl. . 23.

[gereformeerdel 22,23.377,

Rembunrsemeiil, 566.

Remediëren ibtuxen), 254.

Remediering, 14. Ib'imse. 531. Remitteren. 399, 574.

.. ld). 25. 427. 568 ftemonmtie, 132. 557. Reni -ontre v. rijenden, 5. Rendementen 410. lil. Renovatie, 171. Renunciatie, no 151. h Mn, o. 274

R' -paralie. 65. 210 212. 210. 3.,;;.

157 40:;.

Repareren, 141. 190, 458. 472. 480.

197. 552

Repatriëren, 54. 105. 295. 427, 431.

G38

ZAAK-REGISTER.

Repatriërenden, 5, 17. 24. 37. 43.

52, 56, 80, 81, 8B. 102. 120.

129, :'.j7 -17. 489, 524 Repertorium, 4*22. Representatie, 313. Reprocbe, 596. Rescriptie, 210.

KiK.MHiim 172. 17.; :;:;:». 120. 44». op Java 10-

1 limlrn-Lnit . 51.

Ki siitiiiiK*. 10:.. km; im 1».:. Re kleren, 296. Restlieren (ean plakaat}, 145. 1:, ..lutK 11 201 210.218 :;::<) 342

425. 5.11. 557.

II II.. 207

(korkrlijkf . 410. 418

K«^.iiinr-iH»rk 1; . 1 . 390. Respect, 210. 27». 323, .r»:;:;. 56a 583

Responsabel, 387. Responsweo CM Ki'ssniliiiM'iil. 193. Restanten, 287, 391, 411. 454.500. 558.

Restitueren, 20. 481. Restitutie van onkosten, 64 Rortrictim, 5ffi>- Remmeren (schrifturen). 302

HrMimlh'. - » - 4 * •

Retireren (inch), 579

Retour, 528.

(in). 402.

Retourneren 11. Imli«*. »7

Retour-schepen, 5. 27 29. 37. 39, 56 70 72. 60 ;;i 86, 110. ISO 171). 180. 185.210 267 292 — 294. 321. 404. 132 433. 539, 541. 562. 582. 609 -sclim laatste), 20.

. -xloot. 7. 18. 28. 36, 52. 57. 09. 7;i. 111. 132. 140 I L8 L53, 158, 170 171 178, 186, 19:; 204 21 1. 232.270 326 329, 346. :;■">•'» 386 -97.4I2. r.irj. 510, 536 556,566,559 580. Rimk. 341.

Reveleren laken v. «1. Comp.J 574 Reven, 293.

Revisie, 182, 249. 207 208 2i:> Révolte [CWnAfiSft Riemhooten, 202. Rigeor, 833, 352.

(uiterste), 227.

Rigoureus, 412.

Rigoreusheid, 347.

Rigtsnorr. 181. 523.

Ringkraag, 170.

Rinkelrooiïen, 256

Risico, 116

Ritmeester, '297 . 449

Rivieren, 2:.;;. 400. 453. IS4 tS6

KiM-iIr kwadraat). 97.

Roet-scoutten, 33

Roekeloos. 594.

IU> 1 170

Kol, 230. 254. 255. 435. (crim.), 424. MlnjziM». 261. . leien, 297.

van absenten, 1 17. Hullen (gi>sHirev<»ii 1. 91 [pertinente), 93 UoinjM'ii. 285

IWin<ll»rcn^Mi filood-lirieveii), 300.

• -dragen (koopwaar), 251. ; Ronde, S4 '277 501.

Rondloopen 109.

• -Iooiht. 400. 45 1

. -varen, 320. Roof, 194. Rooilijn. 90.

. -meester, 89. 96, 97, 190, 191. l'.o..k.-n. !>;;:; u<> Rootnschgezünl. 370. Roosten, 208.

Roosterwerk. 211

RopHen, 11. 13. 1 1 70. 370. 371, 126.

(Sorralsrlir . 09.

Roti HM

• -:.v/,.|. 174. 4:;-. 130 Rotan, 402. Rouwbanden, 67, 58.

• -kleéren, 150. . -mantels, 6, 57, 58 Rdven, 489.

Royeren (procuratie), 466 Rovering. 113. Ru 579. Ruigte, 190. 261

li. >.... [scheept.). m 211 270. 279. 540. 557. 582.

Rnine, 210.

Rum eren fpch), 210

Itniti t. 437.

Rumoer, 252

Rnnderbeest, 408. 409. 514. Rnsie. 440.

ZAAK-REGISTER. fóg

R»St 210. 217.

-verstoorders. 523. Rijden, 136, 236, 310. Rijkdom, 189. Rijksdaalder, 509

Rijst, 8. 16. 21, 40. 207. 283,316, ;;u;. 890. aai. 394.459. ioi. 178 wo. 4«7. 525. 528

ft* Bat. aankomende), M«

-handel 40

-markt. 13. 21. 47. 48. 219. 220

•nood. 528.

•pakhuis, 8.

.pasar, 336, 390 522.

•vaart ui^on. 529.

-schip. 2G3. It.jtin n. 59 93. l(K). 130, 137. 239—242. 279. 310. 334, 394, 437. 4:38. 539.

Sahel. 195. Sacally. 32.

Sacra Qtcft 378 399.

Salaris, lift 1,7 144. 255. 200, 27 1 272, 332. 800. 362, 87, 410.

v. procureurs. 17. Salil... 324 Salueren, 291, 32», Snlut. 291. 292. 339

. «diotén. 49. 72. U9, 290. SalYereu. 562. 580. Salvo 17:». 210. 297. Samorio, 70. Sampang, 504. Sandelhout 361* 407. 488. Sapan-hout, 211- 407. 488. Sarong. 354.

Schal 392. 409. 474. 480 - 488- Schaap. 258. 259, 468. Schaar. 8. 153

Schaarschte v. l^riKuihhlelcii. 528.

v. water, io Schaarsheid, 255, 316, 338, 586 Schade, 200. 209. 210. 212. 224.

238 258 2f,(>, >>ï\ 27U.

279. 304, 328, 551 302.
281. 485, 501, 504. 521. 533, 543. 552. 508. berokkenen. 152 -vergoeding. 341.

Scbadefök, 210. 469 Schallen, 277. 440. 471.

N ll.ill llin'Mri . 1 10

Schal, 189.

Scheeps-behocften, 339.

-ImcktMi. 207.

. -boord. 140. 570. 572.

(Linnen). 200. 444. •doos, 444.

• -kleederen. 323. 'kt»r|H>raal. 328.

• -officieren, 341, 347. 503.

569

. -overheden, 285. 306» 314.

323. 325. 320. 341. BW 410. 412. 138 521 557 558. 571 -patsen, 46, 207. 361 .

324. -raid,  275.  444.  548  561 

     :.:.7 562, 569, 571 574 •rekeningen, 115. •mimen. 207.

-timmerlieden* 82. 80, 88. 328.

' -volk. 347. 442. 550. • (Comp). 547. Scheerhouten, 270. Si liefdebrieven, 95.

• -muren, 95, 90.

N li.'i.lih" ,\w sanainentrn. 399.

Schel (oberen), 420 Schellingen, 8. 11 -13, :u>4 370 Schelm. 238. 251

Schelmstukken, 2()5. 238, 276.436

Srhepelin; rn 345 405. 100 555

Schepen, 18, 41 1. 456, 550. 547.

(aankomende), 2(J0. 352 415.

Aiuslerdamsehci. 221. (tamp*). 28. 29. 83, 80, 109. 120. 182. 188. 107. 207. Jl 1 218. 250 201 205. 271. 274. 275. 288. 290, 314, 315, 325. 3,39. :;58. 396, 397, 402, 412. lil 143, 166 543 548

557. 558. 501. 575 586;

504, 595.

(I osche), 30ti.307.431.

132

[Bngebdie 79. 229 543 (Fransche 220 548.

Mooi m focj, 543. 0. I ). 300.

ZAAK-REGISTER.

^< hepen, (pari.), 271.

S|>,wuvrlif)( 320

J$pecö#), 200, 201.520

• nehuisvarende), 212.

• (vmuisle), 52. (vertrekkende). 393.

• uree/nde!, 49, 79,

( • EurA 545. iZceiiwsrhe). 221. [Zweedsche), 306, 431. 432. -doms-rcjzl. 78 Schepenen, 10 12, 15, J7. 19.

21. 28. iso. :;i 30, 45.
22. 64. 07, 7.V 09 90, M, HM. 120. 128,134, J 44. 145, 155.157,158. 162, 170. 175. 187.203. 20Tj. 214.215.225.227. 230,241 243.247,254,

23. 270.27:: 1751 280 285. 293. 21)7. 208, 300,

24. 833. 851800.862. 364, 372.373. 380. 387,

25. 390.39u.407.4io.

26. 427. 438, 450. 450. 480, 482.490.491.498. 41*9, 518.519,529,534. ► (ueeomiii kt eerde). 537.

Schepen-handel, 450

-kennis, 205, 273. 518. Scherpen (iniil^n-sti'ciMMH. 478 Srh-MM Imik. 441. Scheurbuik i^e. 442. Scheuren, 218, 217 Schaman. 41. 124, 270 328 581,

583. 584. Schicmans-maat. 41. 12fi, 131. 828,

583 584 Schiciên, 194, 528. 570. Schietgeweer. 189. 190, 285. 557.

Schikking 832.

Schild. 3Ü8.

■ • padsliuorn, 487. 488.

-wachten. 154. 170.181,310.

Schip f\l,m vni-irinl ', 183.

Sdnp^r. 5. 40, 50. 122. 128.131, 135. 179. 207. 214, 215. 241. 243, 265, 271 275 276-279, 290. 315. 327, 329. 333-335. 430, 441. 465, 466, 506. 588. 548 — 552. 555. 556, 558, 561, 564, 569, 570, 571 573 578, 582, 584, 592. 591

Schoenen (\jzeren . 298 Schoenmakers, 452 Scbolarchen, 173. Schnrmhoiiden (visrli-iuai'kt). 463.

. -maken. 211. 427, 469. 488. 570,

■ -vader, 1,

-YAHiïl, 1. 527.

Schorsen. 407. 542.

Schot, 208, 211. 277, 291. 339

Schotels. 440. 441.

Schouwen, 97. 282, 469.

Schraap/nchl. 47. 48, 309.

Schrifturen, 217, 362, 386. 387,

890, 425. Schroef. 494,

Sehmeijen. 202, 224. 225, Schroom. 577. •i i,njfdicu*t. 293,

S. drijfkunst, 288.

. " -werk, 148. 149. 157. 247. 269.

-woede. 385. S« In i|vrn (large). 302. S, hrijivr. 124. 127, 130, 297. 328.

480. m

Srlmil (apidi) konden, 198, 226.

-liesl, 66. 218. Schuil pii 250. 555, 592. S< htuls-volL 490.

Schulden. 25, 102. 132, 145. 345,

431. 558 Sclmldhckentem>seH. 200. 484.

432. dnievcn,  105.  118,  120.273. 

• -UmnsM'ii. 102.

• -rekeningen, 861. Schatter, 434.

-ptógüfe 811. Sehnllerij, 82, 38. 98, 120, 157.

158. 174. 264. 501. Schip» i intn hjkri. 459.

• -heiligheid. 04. Scriba, 418. 420 422. 430. Scribenten, 223. Scrupules. 142. Sceludercn, 313

Secretarie M, 148, 223. 258.

209, 308, 389,344,359, 538, 587.

van Schepenen. 302; Sa retarfos Boe4e)m. 71. 242. 281.

288. 525. 526. 582, 533.

290.    hnitcii*k;inlo«n\  410. 

ZAAK-REGISTER.

Secn uria Comm. v. huw. i . ii>;:. 372

Beeuraden, * 128, 241. 244. 27::. 333 II. Ito, ::. 128 MÉ 306 121 42». V *\w tan . 340 :2') li \ I . 247 Secretaris % v. jL 116, 117. 128, 140. 217, 241, 247.260 273 293, 373, 396 . Scheiienen 30, 128 ir»7 in 187, 203,217 225 241:, 297, 298, 332, 333. 450. 459. v. Weesm . 70. 128, |};7 241, 244 246 306 333

350. 372. 373. 396

Secretarissen \ jast, 77

• pol, reden, 30

s hun i r»i • 521

Seeretc 272, 544 Sëcunde, 152, 223. 313 Securiteit, 200, 63L 534

Sein, 501

hl n l. 275, 277. -acltoten, 210 NiiimiK. r,7 140. 102. 207. 275.

27«. 413, 414. 574 Snnmi.nl. 228 M8 Separatiin

^rilllrle. 10.

Sequestei 67 77 132 324 506 545.

Sequeslratie, 110. 117. Scrang. 407.

Sn-MMiil. 38. 41. 123, 131, 183 296 297 328, 346 401. 430, .435, 581

-majoHi. |<M). |<»;; *J4Mi.

248. 321. S«'i'v;iiil>-i»laatsrii, 32. Sessie, 71. 20! i Seglehalver, 370. 371. Sieraad, 207. s datie, 574.

Sjahbandar, 4, 21, 34, 15, ; i. 70.

128 IN 101 105 235 250

319 531. 570. Slaan fChinexen), 481 Slaai»-^»r.l. 170 183. 320

. -Slaak, 440. vl.h hikniK. 2B6

Slachten 220, 255, 250. 400. 409 Slachter. 469, 504.

SCEL IV.

Slachtvee, 514. | Slang, 502.

-brapdapnit 402. Slaper, 288, 488, 510. 537 Slaperigtieid, lil

Slaven. 7. 20, 27. 33. 34, 37. 51. 57. 50 00 lil 09, 00.04. 86 m L46 149 154 180 K57 2::7 253 2:11 ■iw: 294 300 329 330 :;:»! 364 355. 385 137. 155, nu 181 184, 489 190 513. 5io. 526 S90

520. 550

(Balische), 40, 62, 110 (Gomp*), l lo [gedroste), 210 (opgevangen), 345 -handel, 153. handelaren 194 195 -kinderen, 370. 527

-h ansiMM h ii 235

Sla\rini| 54

fin) brengen, 57 Slavinnen, 27, 34, 37. 57. 69, 84. 05. 1 l'.l 355 527

Sleet, 248, :;i7 Sleui 135.

sienii'i M(i ioo ioo 120. 121

144. 105. 525 slip fopenl 135 siip|M'ii. 50:;. Sloepen, 293. 503

(liur-.M-i. 33.

Sloot 32.

Slordigheden, 235. 251 315 Slotrn. 10;

^makers, 452. sluik (ter) invoeren, 466 Sluikeryen, 91, ;;k; :;;;7 Sniikgoedcren, 318. -handel, 361 543 • -handelaren, 310. 318 Smis. 457.

Stuiten der boeken, 77. rAL Boom, 250

^Iniliit: . 't'1

Slijlen (drank), 253. Smelten fhillioen), 203 Smid, 452 (98 Smokkelarij 316 Smokkelen 90 217 Smoren , ., i,, , j, klederen .123 Snaphaan 296

Sn.H'ijeii. », 12. 13. 202. 221. 308.

tl

G42

ZAAK-REGISTER.

Snuisterden, 318. 453, 407. 471. Snuiter, 420.

Snijden laan stukken). 502 (geld), 209

SiM'ial klM>|i|l|ILr. 451.

Soeri, 5*1

Moesoel uan. 33. 66, 319, 861,

362 371

Soldaten, 20, 25, 29, 42, 124 158, 170. 199, 222. 254 275 323 430 no :,o:; 520. 551, 574 576 583 588 580 583 (slapende), 101 (wachthoudende). L36

SoMah'h aan «Ie iM'inic, 300

-kiMje, 683 Soldate ictuc 189 Soïdy 105 171'

toeken 91, 92, 143, 157, 233,326,349 H6, 500.

• • (scheep**), 571.

-boekhouder, 02. » -kanhmi (gettA 185.

-rekeningen 24, 81. 192,

urn. lio. ii 3 in ii7.

157. 344, 349, 361 390

403 121 500 SoKdum (in), 451. Sumlu.vi. 210. 2i:;. ju .'■„; Sommatie, 171 ir»i Sortering briefjes, 209. Soulageren (weduwen) 331 Souverein, 313. Souverehtiteit, 288 Spalken, 112.

Specerijen 199, 200 21 1. 200, 276 28 1. 285. ;;n; 107 (Comp i i!»

Specerö4admgen, 521. . -landen, 209,

Spa ulatie, 386, 483

Spek, 547

(bedorven), 51.

Spel. 19, 154. 15». 205.

Spelen, 182

sri.T. in. i»j i;;2

Spetie, 342.

(ziK.i. 102

s,,uuh'i\ :;oi. li;:. 188 Spiegel. 453.

Spiegelei) (zi< li Sp.llm 171

Sfroclori, 442. 463

i Spnlie. 430. Spoor, 34B.

(lianen-). 481.

(hei) busten 369 Spuiihuivjr vx\ 405 107. ioj: Spijkeren 305.

, Spijs ||0 112 443 501 575

Spyzigen, 517

i i.il .iu w i|/.'h. 25 1

-rekening. 273 Stad (ommuurde 513 I Stads-apotbeker, 908, . -bode, lio

• -ongel*, 450.

• -drukker! j. 415

• -niiknsleil. 127.

• -poort, 472. 501

Slaken van stemmen, 221 201 Staking van hmit*aankap, 156 Stal, 09

Slallelje 80

Stampen (padi), 480 Steunpaal*, 351.

| Slank. 441. 442. 403.

i Staten (gedeputeerde), 592.

Generaal. 103. loo. 127 162, 286, 300 392 102 109 BI, 519, 585, 500. Statie, 212

Statuten < Bat., 7 51. 68, 71,1 16, I li 151 187 195,200,217 222 2iil 272 387 531 Staven k HO Steen, 289 200. 407

-bakken, 21 1 2:;(i -bakkerij. 538. » -bouwer, 221 Stelen, 49, 507. 50». 51». 557

(inenselieu). 7. Stellingen wanschikkelijke), 362 Stem 71 HM). 275. 277. 201.302 350, 360, 503,548,560.587 [concluderende), 153,233,285 (dubbele), 221 Stemmen [werkw.), 1 13 knel briefes, 7». Stempel 52. 215. Steng [groote), 72. 200. 280, 201 339.

Sterfhuis, 0. 58. 77. 120.301 367 Sterfte, 347, 348 12;: 449 507

Sterren Ie), 175.

Stei ru \ 1.; 5fi0 566 Stilstaan 136 17.'. 5«.7 Stilstand ra» gage, 46, 407 136 559,

ZAAK-REGISTER.

Sl<M'|<'l||l),tk< 1 I"»-

Stoep, 90. 482. 4&3. SI..U. 102

Stoken (arak), 529. Sloppen (golen). 16. Storm. 5, 52. 525.

li i. ioo

Storten taeW . 399, 608 (koren):, l< 5

Sim i L'HOilrirn. 270 Slnl, „. 258, 184

sn.t.H. 35. .v> ïki. 2 ;i 23«> 2 li.

260 263, 281, 308, 334,

364, km» KM 156, 483

-Kim. i.-imin. 251. henderO, 184.

vhiiim 500 Stral. 350, 101

• -bepaling, 302. Straffen fwerkw.), 4. 278. Strand, 317. 318 StiwkiMi (lishLM»\ 283. Stremming 3Ü7. Struiken, 190. Strijken [de vlag), 72. Stuiver, 304

faware), 12. 11 Stuk-goederen, 270. Stukken (juatitide), 160. Stuurlieden, 19. r>(i. 277. 548, 556,

Sluwni. 20». 270

Stül (coittpendtetise), 22

Sul»|ivlcn (iiutti i :»'.>.">

(ouratte), 268, 296 [vuflaarage), 523.

Subordmatie, 582

SuIim ripl iC-n. 106.

Substitueren, 523.

Suh>hlmil. 13. 30. 07. 110. 27J. 272. 107

(tweede), 320. 530. SabstiLutien, 106 Succes. 231 9tu . . neur, 480. Successie .tl» intestaten 78. 532.

Sim iimhaiil. 9.

^i.k.T. 10. 10. 2». 32. 33. 71. !M>.

i.;;; [41 19-1. 204 219 266, -;»(' •v-'7. 542. (kandij-), 15, 32, 133, 141, 191. 4o:>

t-nlo-:. 15. 32. 133. 141,

(iwarte), 316.

Siiik»*i i»'k,in(i»ii, 538.

«nolen, 6 52 355 :>77 579

-molenaars, 180.

•riet, 450, 538. 588. Suikeren (vuile), 529. Swltiiu v Bantam, 51, 71

s Palembang, 33?* 531 Soperstitie, 372. 370. Suppletie, 500. Suppoosten, lio. 107. , Surcuéance, 338 341 1 Sureheren (executie), 413.

Surplus, 27 Suspenderen, 328 Suspensie, 508 Susptttc, 313. Syneilriuni, 376.

Svno.lr. 154. 378. 302. 399. 417.

Taal iClim ). 20. 32. 13. 01. 177. 180. li::; 201. 201. 220 232.

238, 244, 249, 251, 2:»7 2:.:). 306 322, 334 -71 ;><>2. 580 •''«•:«.»

. (Jav.i. 20. 32. 81, 177. 130 i;:;; 2<U. 201. 22<i. 2:i2. 233. 244. 251. 257. 208.305.322, 371 491. 589.

iM.il l 20. 21. ;ï2. 13 01 73. 186 108, 201. 201. 22C». 232. 233. 211 251. 237. 230. 2(13.

306, ;22. 336, .171. 502,589.

Mooi* hc , 249, 323,

P u 2:58. 244. 249. 251. 906 322, 336, 363,371,502, . (Turksche), 301. fabak, 233. 239. 440. 471.

(GhinA 476

-pijp. 367. 471. Taedieusheid, 398 Taiw. 10

(gemeene), iim>. 439. 440.

iles lleeren, 24 1

gasten, 139. 471. -gereedschap, 190.

Taier. 251.

Tak van dienst, 208.

Talie. 210.

Talmen mri I», i.ilmj . pachl. 90 Tamarinde, 31». 10, 121 122. T.hiiImm i. 430. Taiirivlivscli. 141.

Tandjoeng-noera (Comp 1 319, 392.

Taphuis 501. T.ipiirnni', 470.

644

ZAAK-REGISTER.

TAppen, 253. 254. 270. 471. 472. Tapper, 240. 252. 471. 472, tórtant^ 322. 490, Tarief, 219. 284 286. Tarra. 487.

Tarwe, 70. 473. 174. 594 Tauw howe, 251. Taxateur, 300, 510

Tav mi. i in. :\\. ,ui2

v. dedaratkin, 17. Taxeren, 07, 331

reeken, 253, 13», 462, 401. 47J Teekenen* 336, 571. Tegemoetkoming, 504, 535

Ti'^rn>|Maak, 304. 481.

• ->|uvkiaii. 220 ' -woordu; ijn, 214 Te-hui reis 24, 20, 27. 39, 277.

583

. .vawmdeji, 70. 85, 102, 110. M4. 139. 148, 157. 170.183. 11)2, 200 214. £tf). 271, 201. 320, 329. 345, 346, 355, 380, 398, 414. 433,502.510,524, 534. 5ï>5

Tekoil. 158. 400.

Trksi. 532.

Tri (hij nVn), 325.

Tellen in (tamp1 kas. 571.

Tempel (Chin 437.

h iiiti'ii [injnrirnsrt. 300.

Terminerrii. l»l. 314, 340,

•     v,  processen,  210. 

  TeriiuiKi |inl nmhamh, 414. Termen, 100, 236, 254. 427, 451,

511. 513, 518.

«TaLile 220.

Terugkeer n China, 14. . -kr, i , ti h China. 107. 272

• -reis, 540. 568.

r * n. China. 284.

• * n. (M.j 71,

. -zenden rr Ned* 158,208.290. T.-i;nnenC 03. 118, 142, 109, 431. Testateur, 571. Thail. 12. 14. 203, 225. Theo, 28. 112, 280. 327. 320, 340.

347. :UWÏ. 390. 115. 133, 451;

348. 488. 524,525.540.541.

-lires Iers. 307.

-nroi'Vrrs, 2Jt0.

-m hT, 102, 114. Theologanten (Engelsche), 376. Tniinieiainen. 552

TliUiiHTfll. 101.

(blind); 90.

Ttuim«*i-£ri Isiii.ij». 82, 80. 87.

Thnmmn^. 277.

Tunmei-ki>i. II. 81, 82. 124. 480. 4teden, 328, 401. 452. 4%. (huis-), 124. (sctoens-L 41. 124, 207 210, 552. •man (jong}, 42. 125. Tin 304, l"7 488» 531.

Tllrl 260.

Tjap, 582

Tjoekr 380

T<n^'\ riulhrnl. _n|[l

Toelage, 266, m 310. Toelalen (schepen), 205.

lm hamli-l. 229. Toeloop, 173.

TwMNMj-'.H Nu. 233. Ïi80. 449, IWpassrhjk vn klaren. 531 Toereiken voor vn*> reis 325. l'iH'sh'itjiinng, 314.

TiM-Villlfll, 4 11

Toevtok, 533. Toe/igi. 100, 247. 503.

generaal), 313. Tol. 8. 15 133. 220.285.437.476, 486, 504, 528. i -geld, 480.

. -hm 137

peaniBgeiL 490. Tolereren f£Oilsdiensleit\ 23 Tolk, 101, Tonnen, 554. Toom (in) houden, 281. Toon ha» k. 305,

Tontonen, 218. 425, 482, 483.485.

■ -huis, 482. Toppen, 154. 481, 483, 485. TupiaM, 183, 484. Tortuur, 358. Tomv, 329. 505. 5(17.

-uvrk. 19 I, 404. 405. 508 Tiat l.i.it. 103. 31M). 320 TraHrment. 68. 110. 118,120, 131,

145. 148. 157.229.230.

146. 296,333, 356,394,

510, 519, 535.

(achterstallig), 403.

(Minlrr-kiu>ptnans), 242, IVarln rn i w rf^kitiilnrn '•. 330.

TraÜquanten (Uil), 50.

Trathjii.-. 280 Traii>aciiL', 300.

ZAAK-REGISTER

Tranfitaleurs* 268. Transport. 194. I9;>. ;i49. ■ (formeel), 158-

-geld, 14, 26,27,37.84,

Jt7. :^85. doen, 147.

van slaven, 34. Tra n* portam. 25. 167. Transporteren, 62. 406, 487. Treden oti brandspuit-slangen, 502. Trcsel. 231. Trmoiphant, 9. Tronwnd. 206-298. Trompet. 296 267. 2!KI

Trompetter, 42. 125. 328- Tronk. 407. Trossen, 404

Trotseren (bepalingen), 57.

Tnmvv-briefie, 94»

Trouwen, 44. 75. 04. 147. 374,801,

•t85. :»86 v. Chhi.. 242. Tim uw, 471. Tsiauw t stang. 205. Tuinen. I!». 26, 35. 161. 194, 256. 355, 480, 482, 489. ■ op schepen, 27. Tuinier, 160. Tumult. 501.

Turheren fili' Uitering). 340. ïn-rhemteks, 207 200, 211, 271, 555, 570.

•   -komst.  533. 

  TwM lusselien den II v. J, en de

II. R. 18 Twijfeling, 70.

Tijd verbonden), 46, 403,406,433,

521, 538. 558. 559.

van nood, 3J l. Tijden (ealamileitsc), 425. 524. Tijdstippen ionbepaaide), 255.

Uitbetaling. 349

Uitbreken van keiiitig-gangers, 503. Uitdeelen (sacra meuten), 390. Uitdienen f/nn \Mh 205, 401.403. Uiterlijkheden. 291. Uitgaan van Chinezen, 461. Uitgeven (gesnoeid geld), 202, 203.

. (landen), 315. Uitmeten, 209. UitEeeren, 521, 531. Uitkiezen [slaven), 309. Uitkomen, 02. Uitknnping, 30.

Uilkoop^prns, 156, 219, Uitkijken, 96

Uitleveren vnnrtvlugtjgcnj, 324.

Uillevering v. vad. goederen, 219.

Uiilming. 324. 510,

Uitmeten. 315.

Uitrek 277. 571. 572. 584,

Uit menen ï brand j. 500.

Uilrocyen. 190. 434.

UitriM'ijing. 511.

Uitrusten (h-I iepen , 306.

Uitscheden mei tap-nering, 470.

Uitschrijving. 36.

Uitslag, 48/.

(kwade), 532. Uitsteken (vaandels), 174. Uitstel, 450, 458, 550, 574.

van pacht, 10. Uitsterven. 119, 153, Uitstrooi jen (onware lierigleu). 523. Uittreksel, 343,

UUv*tm 50. 66, 164, 4U6, 545. 562. :>71

Uitventen, 306, 306. 453. 455,456,

1112. 166, 4611 J76. 539. 5f!7 Uitventer*, 251. UilvtugteOi 431

Uitvoer, 32, 283, 308, 351, 536, 581.

Uitvoeren (arak). 197. Uitwasemen {edik), 442, Uitweg. 317.

Uitwisselen .iele van vereen igmgï, 218.

I it wisseling. 36.

Uitzetten win gekt 6, 25. 120,146,

320. Uitzicht. 96. Üsanttf», 77. 412, Uso fa), 402.

Vaandel, 171. RS> 297. 208, 434. fpcfnrineenU. 144. • -jonker, 297, 435. Va..ii.lrrj. IK 114. 123, 128, 174, 195. 242. 296. 297. 310, 327, 335, 336. laait. 47. 48, 72. 295, 316, 318, 479.

(inU 50. (part.), 180.

• i.p h . 162

• np den werwit 361.

van I Heude. 146.

Vaartuig (klein), 15, 293.

04Ü ZAAK-REGISTER.

fftariiiiLvii 17. 79. 90, 97. 247.

250. 207. 344. 347, 348.

i:;7. 4.™. 4<;o. 4ii4. mi

[aankomende). 299.

fafeelcgdc , 430.

(Comj*), .109. 338.

itiL'flimmlt' . 205

(iiil). 141. 270. 316.

[Paléinbangsche^ 337. Vaarwater, 222. 298, 572. Vaatjes (buskruit), 342. Vaatwerk. 431). 537 Vacatie-gelden, 110. 800 Vacature, 551. 566 W.t.m.. 2o:;. 22:.. 249. 580 Vader, l, 22. 80, 237, 300, 333, 370. 423. 527. (Chili.), 160. Vagebonden, ft, 238 V ogebonderen, 10.250. Valbrug, 437. Vanploon, 07. Varen, 9, 2:. 132, 403.

np linlir. 104. 105 5«M)

\ arenalieden, 584.

Varken 258 25!) 504 505.

• -slagera, 470.

Varkens-vlersrli, 408. 400. Vastbinden (baneiHqMHrea), 481. Vastliggen binnen <!<• rivier, 407. Val. 186. 342. 442. 405. 554.

581. Vechten, 174.

Vim., 220. 29.i. 150. 159 468 409.

(kléin), 409. • <ÜefslaL 255. Veiligheid, 578. VekUchana, 2.",:$. 257. Vendumeester, 200. 204. 205. 281. 336, 410. 490; 491. » -horken. 187.

• -penningen, 260. ■salaris, 110. 117.

Vendutie 2 17 248. 200. 204, 265.

346, 300, 597.

(publieke), 49. Vema sgendi, 202 378, 387, 412. Venster, 90. Ventileren, 216, 533. Vrrantwom «K-lijk, 286.

•heul. 223. Veranlwnnr.len. 200. 32:5. VértMtwoonling, 08, 70. 520.

Vetautffoordhuj doen, 10.48,50.

79. 02, U7, L3i 142.

80. 155. 168, 178. 182. 181 187, 192. 195, 199.
81. 200. 220. 224,
82. 270. 282. 288,

83. 324 S89 343, 366, 850. 872. 392,

85. 528. 538. 543. -etokken, 135. \ erartning, 31, 47.

SVrLand 840 142. 510, 546. 558. 500.

• (eerste). 561.

(foppend), 308. 809* (nieuw), 406. -brieven, 403. Verbannen, 106, 185, 164.257.323. Ut

Verbergen (wapenen). 534.

Verbetering, 610, 520, 521.

Verbeurt verklaren, 166, 840. 347, 898. 642 -verklaring, 412.

Verbinden (gekwetsten), 442. (zich). 510.

YnUijl. 578

*plaats, 324. Verbranden fkoren), 475. Verdelgen (Hollanders), 511. : Verdieping, 96.

Verdonkeren (goederen), 171. I Verdrukking, 81 1 I Verduisteren, 94.

Verdunnen, 420.

Vereffenen, 531, 571.

Verevening. 522.

Verfocijenis, 31 1.

Vergaan. S24 Vergaderen, 278. 520 Vergadering, 909, 873.

(buiten), 281.

( • -gewone . 266,

858

^eeninhineenle), '233. 11. U . 136. 503. (kerkelijke). 419. K. v. L 259 28t

• vin politie, 412. Vergader-kamer, 12. 225. Vergeten, 210. 217 324 Vergoeden, 166, 191 210. 219,314,

821 174 567. Vergoeding. 77. 157.

ZAAK-REGISTER.

647

Vergolden, 243. Verguldsel 240. Vergunning» 504.

Ipe< iale . 534. 538.

van de li. li.. 88, 74. Verhalen [op iets), LM

WrlnMi^inïr in waarde. 431.

Verlunzen! 49J. Verhuizers, J73. Verhuren, <>. -">•'•

(rijtuigen'. 437. /hip. 104, Verhuurden v. rijtuigen. 100. Verhypothekeren, 521. Vertieataar, 309, 407. Verkiezing (eigen). 542.

,in een Gouv. Gen.. 43,

248

Verkleinen (bagage-kisten), 42. Verkoop, 206

van ambten, 577.

. opium, 644 . . roerende poederen. 187.

    •    .slaven.  33. 

• -■••Mij-rekeningen. 403. » -prijs. 285.

Verknopen. 21, 26, 26, 33. 42. 46.

151». 100. 189. 190. 191, 239. 200, 109, 471. 51 I. 519. 534. 538. 539. 558. (buffels), 255. vinil wei lv . 59.

Verkooper, 188.

v. groenten, enz., 400. Verkoopinp (exeeutnnale), 144. Verkorten (visschers), 402. Verkorting i k. regt, 311. Verkwisten (drink-water). 347.

Wl l.ltrli 1/1(11 vi . 502

Verleiding, /.

Verliezen (rekening), 24.

Verhgting, 426.

Verloop v. termijnen. 230.

. volk, 491. Verlogen. 433. 545

ii. Ned.. 538. Verlossing (ongemialificeerde), 340.

• n. Red., 89. Vermaningen. 520 VennefifriBff, 495. VeTOÜüoen, 488. Vermijteren. 70.

Vernieuwing van huizen, 95.

Verongelukken, 52. 402.

Venmnlerlilr. I .'{5. 155

Yeinnnleclen. 299.

Veroordeelinfc 148.

Veroveren. 563, 564. Veiwerings-dag Jak./. 144. 174,

178 264, 266 Verpael.leii. 3. 9, 19. 29. 45. 61,

71. 115. 133, 141. 151. 154.159.

436

Verpa. htin- 15. 74. 170. 100. 186. 194. 201. 219. 244. 274. 275, 348, 358. 38». 400. 425 438, 449. 502. 504. 520. 537. 589.

Verpanden, 108. 110, 113. 114.

191. 233. Verpanding, 73. Verplaatsen, 52. 147. Verpleegden. 195. Verruilen. 197. 358. 396. Verrijken /.u h), '284, Verachanseii. 127. Verscheping, 389 . Va !.- i 17 I Ui. 144, 332. Veschuflen [zich), 511. Versieren. 210. 243 Versniellen. 305. :J69. Versmll og, 290. Verstekeling. 5541. Versiert 579.

Vertrekken. 50. .".39

Verstrekking, 178. 397. 503.

(onmdige), 92. .overtollige), 349.

van brandnout, 325. Vending, 101. ; Verleerimten ino<Mleloo/.e'. 536. Vertier, 246

Vertiinmeriiig. 27. 33. 95. 96.

Vertoonen, 460. 480. Vertrek van Bat, 290. 291. 327. » buileii-kanloren. 46. . • Chinezen, 579. naar Europa, 533. Indiê, 106 I Vertrekken n. Kat.. 435. 486.

ii. Hal.. 68. 340.

Wed., 138. (uit Indifi). 558. Verval. 416.

(in), 507. -dag. 236. 560. i Vemlschen (geld.. 13. ' Verven* hen, 442. Vmersching, 277. 391, 467.

ZAAK-REGISTER.

Vérvei * bingnhats, S 19 Vervoer, 316

• [dandettien), 84 vvi-mm i.in . 67

Yrnn, 7 182. 188. 262. 401.

Mtteatotoft*, 433.

(passagiers). 21. Vervolgen donr dén \»lv -!is< .. 350. Vervreemden (emiipage-irocdenn .

558

Vervuilen. 258. ViT\va,nl«M»/iiK'. 842 Wrw.nTin;, 256, 346, 372.

Verwisselen booJd-briefesX 461.

VerwisHi'lini; \an passen. 300.

Verwyderen (zieh > 503. Verwijdering. 216.

\ . i wij/t n naai moiidfliiip* hcriglcn,

126

Verzepcid. 315.

Verzegelen, 409, 507, 50% 583. Verzenden (brieven). 182.

n [fed . 539 :>4i.

\ . i /. ■iidrr. 554. Yersüveren, -43.

Vrr/nrk 1 1 rri|.|<M|iir . |'.I9.

\ erzoenen Eich), 215.

Vrr/uim. 161.324. 144.501. 5:;2.544.

Verzwakking HM. 39 1.

VenwQgen, 324. 47»', 485, 513. Vesligen (zich) . Chinezen. 4. \n 470.

Ye\aheii. 412. 588.

Vexeren, 407 Vies-admiraal, 168. 502. . -j.resi.i.nl s |{.mm|,.|i,i.. 242. 281.

r, Hrrmr.. 396. K. v. j. 182. -schap K. v. j.. 2.

Virlnrie. 481. Victualie, 277 Vierdagen, 472 Viering, 144. Vierkant, 289. Vierschaar. 173. Vjgflantte^ 283 \ ilipendenüe, 335. Violeren (arrest . 171 Visie neinen, 159, 509. Visitateur, 134, 157

-.„«•raai, 3. 128, 161.

ofer geraakten, enz.. 155. Visitatie. 126. 127. 393, 415. 572.

• v. schepen, 327.

Visite. 13. 49, 480, 530.

.m schepen, 271, 272. ViMinvn. 79. 97. 212. 247. 260.

261. 271. 315—317, 319.
262. 439. 442. 443. 468,

263. 555, 580, BOB

(schepen). 288.

(retoiir-srhepen). 37. Visch. 456, 461-464. 588. (drooge), 465

-markt. 13. 338, «56.

^verkoopers, 462. Visschers, 461 463. Vi» hertf, 274. Vissing, 208. Vtvres, 277. 307

Vla-. 29, 72. 245. 290. 291. 339. 393. 549 (admiraal»- . 231. (dej voeren. 200, 277.

• -officieren, Vlagge-lieden, 339 Vlaggen4iwestie, 72 Vlammen (gouden), 176 Vleesch. 274. 275. 469. 547.

ihedorven). 51.

-hal 168. Aft 504.

-houwers, 409. Vloersteenea, 288- 290. Vloot, 443 Vlot bamboe . 588. Vlijm. 481. Vochtig, 475.

-heul. 276.

Voddes, 183.

..,',lui_ 296. Voediims-middcleii. 593. V.nmU.4. 259

Voertuigen, 136. 236

\ ... i onder ili-n) sinten. 36.

• -gander. 437. 588. -zoekers 154.

Vopelvrij. 512.

Vou 1 1 arend . n>7

Volken-rept. 79.

Volmagt, 143. 571.

Volui,,.-, i. 37. 38. 489.

BÉNÉM . 265.

Volumineiistteid, 22

Vonnis, 64. 67. 85. 135. 169, 171, 249. 268. 286, 2<>6. 303, 314. 338, 341. 350. 301, 113. 411. 424. 429. 506, 513, 529. 571. 501. (crim). 172, 182.

ZAAK-REGISTER.

649

VoaüÜ (deaavantagteiii), 532.

• (erroneus), 155. v<iiiiii»imi \<tIv\n i. ion Voogden 58, 531

Voogdijschap, .V2I.

\h,„.i.;i.|. :ums

•eigen). 402. Voordragen ft>ennis(en), 287. ■dragten, 181. . -gingen, 396. 532.

■ .gi'vel. 05 00

. .kniiiiv 358. 401. 108

vin de II. It . 68 . -fanpers, 299, 103. . -leien (aitütel-btief), 275 . 4exer, 153, 552. i-a.ul 173 170

• -rata 166

• ->elii|n (Ie) komen. 118 . -*tad\ 139, 107 ISO

•«tellen (officieren), 157. . ketting (puttheke), 536

,oi officieren, 296

\ 'norlkrui|N'ii. 585

-looneu (lalrtO, 77. -vlugtigeo, 287 \o«»i v.illfit (j*erin;:el. 227

-waarden van verkoop, 187. • wrmUrl. 372 . -zaal. 24. . -/alen. 992.

• -tillen den top, 482. Vormen, 280. 290. Vorsten (Cheriboasche . 348.

nul \ 153. 330. 545

(Moluks KmX 9 Voia ooockideiite), 13 Votum 999 Vouw. 963.

W.irl.l. 20. II!»

Vrede 36, 37. 06, 162. 210. 268. 300.

-breuk. 391 Vreemdelingen, 7'.». 191 197.

iKur). 198

Vrees 377

Vrienden, 56, IX 93, 127. 12:;. 193, 964, 366, 40:.. 901, S74 (overleden), 586,

Vriend» hip, 300. 554.

Vrolijkheid, 330.

Vrou^ 26, 60, 63, B7, 93, 111.

121 123. 120. 140. 213 237. 243, 272, 331. 333. 335. 366. 404-400. 172

Vrouw (Chm.), 04. 483.

!iri'N<MMi<rnle). 85 (inl.i. 99 tpaapsdie) 585,

Kr|ieidi*iide 351

\ i ouwen ^ 'ii Men dei II n 3 42

• Gomp*. dien . 3 lo, 36]

\ 1 Bk ïi I HO

VrtUlelIing, 337 338,396,528,593 Vruchten, 150, 154, 155 Vnichtgebruil 190 Viij \m\ ragten, 138.

• .kiel. II 123

. -dom, 30, 14. 7.'. 12!.. 240 123

v.iii realen. 8.

•gesprokeoen, ÏS8 -laten [gedeserteerde Mooren), 120

. -heden 113, 125, 138,334 137 (repatriërende), 20. 27. »

ui. ui (overleden . 99

-moedigheid. 130

• -plaalsen. 588 \ uilliiMil. 435 Vuilnis-bakkea 28, 127 Vullingen, 203. 211

Vu,,, 32. 35. 202 140. 112

geven, 154. LM, 557. -wapenen, 528.

. -w,.,k. 30. 131 213. 236, 136, 523 \ „,,.«! 550 503. 504.

Waag. 450 173 186. 488. 489. ■geld, 487. . -uieester. 220. 283. 303. 336, 105. 480- 488. -haken, 180 Waakloon, 77

. -zaambetd, 317 Waar (eetbare), 452, 455. 456. Wu.-lr. 70. 201. 205. 215.

[van Reeu\ 572. Waarheid, 358. 578.

4oöwangeu. 212

. schuwen, 232

Wicht, 101. 231 310. 300. 301

(inl.). 234. 250. (de) bobben, 176, 364. turnden. 28. Wachtel 253

W... liil.uis. 453. 500

Wagen, 137, 290, 241, 242, 437.

(WO

ZAAK-REGISTER

Wajaagrsnel, 27» 15a, 205, 250. Wal. 492, 493. . (vaste), 395.

• (aan den), 339.

deill l< F U' , rii. b II. 2ïï<l

Wall. "J79

Wandeling mi de brengen, 215, 426. W.mkan. 98, Wanlnden, 27fi.

•trouwen. 321 Wapen v. Bit, 175, 257. (tjimj»"), 147. v»l iraeriBUnt, 1 7 *ï vati Heemraden, 137

v d II \ .lu I

Wapenen, 11», 189-191,197,201, 243, 286. 351. 512. 513, 534, 569,

w .iiH-iiLiin. i QraKleOj 3! ï< 438

• schikt 161, 162

■ -lui^'. 175. Wjiruili*. 317. :S7J

Wa mothouder, 252, 253, 171 Was. m, 477. 478. 488. 192

-kaarsen. 453. wa^rih-ii. mi. rui. \2.

Wnter, 10. 79, 205, 209. 807. 472. 17;; 17:-. 492 (heel). 231, (mm, 203, 225. ramt), 279. (toh 395.

i en ti> rjjfjst, 484. ■borden, 209.

-liscaal. 2. IK. 28, 29, ;ï7. 43. 56, 111, 128, 247,260, 261, 203. 271. 272. 319. 320. 412. 415. 438, 539, 594

-J.M1, 2IHL 211 -p«h'ii, 16.

 -houden.  402. 

• -Inopen. 51. -loozing. 208. 211

■ -sLirijf, 492, 494

• -vaten. 208. 347, f- -zak, 492.

Wateren schouwen. 282.

Weddenschap, 481.

Wedder. 19. 481.

Wedcro|i zeggen, 190.

Weduwe v.in ven liouv. Hen,. 44

Weduwen, 53. 57 58, 152. 241, 242. 2-14, 21*9.321,331, 449. 56i. 572.

1 Weduwen iliphocftige), 6.

i dim), 94, 1 19. 150. (prwlikanls ), 168, 269. v. Coni|e iltenareu. 38. 88. 126.

van \ rij lieden, 38; 126. w eelde, 136.

Weer rn wind, 557

• -keer. 494 -|unm:!hnd. 558

VVee>lnns 175.

• -kamer. 187. 320, 333. 349. 356, 373. 393, 394, 522.

• -kinderen. 330.

• (onechte), 152. » -imvvh'ien, 6, ;>8, 76. 77. 91, 118. 126, 128. 142. 152, L 75, 241 242. 244. 246, 264. 274. 305, 333. 355 :;72. II 5. 507. 521. 531. Weet (de) doen, 365, Weezen, 57. 299. 32!

onbekende). 391. W e-. 17 13, 5Ü 89. 189. 190. 19 J 222, 234, 282. 306. 07, 454- 457. 471. 479 ■■Mleerrn;. 35.222.231.258. 259, 281, 282. 152. 153. (openbare), 258. ■ (ptihlickei, 296 1 Wegen (werkw.l 13. 283, 306, 306, 317. 392. 465; 473. 487 - 489. We-gUmnen Min sl.mMi, 246. WegioopCT, 558. 562

Weglooping, 345

• -stuiven* 474. -sin wen. 319,

i -vinei jen. 18<ï.

• -wijzer. 149. Weiden, 258. 259. Wei-eren. 119. 141.

I Weigerig zijn, 227. Weigering, 144. w, rekj (uit de) hehien. 217 Werk, 211.

i.aii 320

-ba/en, 128. 242.

-lieden der «lomp.. 320

Werken fgeraccne), 479. 535 Werven, 167. 163. Werving (inl.). 176.

Welniig. 461. Wellen (Chin ). 149.

f>oddi Itjke), 393.

(Jav ), 21. 64

ZAAK-REGiSTER.

Wieken, 442. Wielen, 242, 437. 438. Wil 17'» Wildschut, 460 Willekeur, 133. Wimpel 200. 280 WiihI (contrarie-), 480. Wm.KHv 142

Winkel, 60, t09, 212, 213, 262, KM» IS3 171. 177 (medicinale). 229. 230.

Winkelier, 90, 201. 452, 453, 542

Winketljea, 13.

Winnen, 481, 484

Winner, 482,

Winsi 191 503 587

(op halve 54, 590.

( . hecle ol halve i. 30. 12(1.

103- 105, ui

«•li wrlifs 51.

\ I. 25. 166. 187 215. 380,

342, 398, 399, 109 115 127 529.

Op) lillill 433

Wisselaar, 31. 89 Wisselbank, 409. Woeka 89 73 110 170. Woekeraar, 109 Woekeren 16 Wonen, 410 Woonplaats, 15. 385, Woord (Gods), 23 Wobnl n, 362, 463, 464

onbetamelijke), 435. Wijk. 367, 601

-meester, 501

Wijn, 22 138 310 342. 313. 40J.

ioj ui 581 582 588

-krans, 471 \ ij ven (Chin.), 534. Wyxc (op clandestiene), 197

IJK. 209 200 300 474 Ijken, 546

Ijkmeester, 289, 308 336 17 I 174

188, 537 llver, 283

IJ zi i. 220. 400. 636

Zaad, ::o7. Zaaijen, 150. ZacnUinntgtieid, liiil Sagen 82 Zak. 404

Zaken (bnrger^jke), 425.

Zaken (capitale), 313.

. (nv.l. 71. 109. 350. 412. . (crim.), 302. 314. 412. 424

(doroesUfloe), 549 . [judiciftlej, 1. 2. 248 285, ::il 380 (mercanUle), 220

(mililniri'). 248. pulil irk<* . 233

rseereete), 126 Zaligheid, 399. Zamenkomst, 577

-n.lluiL'. 145. 351 • Hrckking, 22. /.ii ui 279. Zety, 463

Zegel 27. J6 235, 301 (Contp*), 65 (croon. 320 ; Zee, 483, R53

-brieven 315 . «was, 188

• -kapitein, 550

• -lieden (Chin.); 99.

«nood. 97.

. -passen, 180

. -vaart, 38, 117 . 240, 308, 334 490, 548 586

• varenden, 105, 117. 131. 163, 164, 260, 254, 559 r,7i

[in) werpen, 51

• rop) veroBgelnkt, 163

(,»s,'i 55! I

. (tér), 282.

varen, 44 Zeildoek. 329. 192

jong), 42. 125 . (tweede 12 125

• «ree, 271. Zeilen (werkirj, 653 Zeskant 289 290

1 Zieken, 23, 193. 302. 301, 366, 419 lio lil 190 ster, n 124 27;; 328

Ziekte, 27. :;o. 101. 294. 347. 346 359, 364, 441 443. 459

m

(onreine), 444. Zilver 11 13, 31. 112. 203 226 243 261 564 (gemunt), 25. ZüversmSl, 249, 452 -werken 249

ZAAK-REGISTER.

Zihkrn. .VJ.V Zimiclijklwiil, L'Üil Zil-iLi'_ri]. 24.

■ plaatsen. 21. mm, lü. 396.

ZiMiuiï lliiiNi-ti. lf»J. 150, KM H>2.

L>;ïl 21!), -MO. 50f5. :>'_>7 Ziiek te) raken 440, 441 Zondag, Ui:: Zonden, 510.

Zonneschermen, 230. 3Xi. i -schijn 408.

/«hui. i.

■ (Chili. I. 14*1

Zoontje, 54G Zimjiji\ 252. 4ÜH, Zout, 304. 587. Zuiger. 492.

Zimvmi :>47, 442. 1' Zwiliirh'. 203. 302. lUi ,720

•   (gelimÜ  eerde],  34* 

  Zwager, i. 527 Kwarten, 27. Jii. Zwavel, 20

Zweren, 280,

Zwerven. 9, 197, 108, H6t 323511. Zwerver, 03 80, 95, 428 Zijil^ 100, 112. 121 125/290 232, 27t», 4'x. (>; urn, r.25.

■ -liasiH»l. 220.

• 4mltwur, 4;ïo.

. -wun-n (Chili , 530 5 J I

. ^wurmen, 290 2S1, 250

. -twtlt, 230, 234 250 ZM-gtóww, 105, 5ÖL Z^untagsctiap, 58.