Nederlandsch-Indisch plakaatboek, 1602-1811

Google

This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as part of a project

to make the world's books discoverablc onlinc.

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject

to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the

publisher to a library and fmally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing lechnical restrictions on automated querying. We also ask that you:

• Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

• Refrainfivm automated querying Do nol send aulomated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

• Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each file is essential for informingpeopleabout this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

• Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countiies. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can'l offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full icxi of this book on the web

at|http: //books. google .com/l

Google

Dit is ccn digitale kopie van een boek dat al generaties lang op bibliothcckpl anken heeft gestaan, maar nu zorgvuldig is gescand door Google. Dat

doen we omdat we alle boeken ter wereld online beschikbaar willen maken.

Dit boek is na oud dat het auteursrecht erop is verlopen, zodat het boek nu deel uitmaakt van het publieke domein. Een boek dat tot het publieke

domein behoort, is een boek dat nooit onder het auteursrecht is gevallen, of waarvan de wettelijke auteursrecht termijn is verlopen. Het kan per land

verschillen of een boek tot het publieke domein behoort. Boeken in het publieke domein zijn een stem uit het verleden. Ze vormen een bron van

geschiedenis, cultuur en kennis die anders moeilijk te verkrijgen zou zijn.

Aantekeningen, opmerkingen en andere kanttekeningen die in het origineel stonden, worden weergegeven in dit bestand, als herinnering aan de

lange reis die het boek heeft gemaakt van uitgever naar bibliotheek, en uiteindelijk naar u.

Richtlijnen voor gebruik

Google werkt samen met bibliotheken om materiaal uit het publieke domein te digitaliseren, zodat het voor iedereen beschikbaar wordt. Boeken uit het publieke domein behoren toe aan het publiek; wij bewaren ze alleen. Dit is echter een kostbaar proces. Om deze dienst te kunnen blijven leveren, hebben we maatregelen genomen om misbruik door commerciële partijen te voorkomen, zoals het plaatsen van technische beperkingen op automaüsch zoeken. Verder vragen we u het volgende:

• Gebruik de bestanden alleen voor niet-commerciële doeleinden We hebben Zoeken naar boeken met Google ontworpen voor gebruik door individuen. We vragen u deze bestanden alleen te gebruiken voor persoonlijke en niet -commerciële doeleinden.

• Voer geen geautomatiseerde zoekopdrachten uit Stuur geen geautomatiseerde zoekopdrachten naar het systeem van Google. Als u onderzoek doet naar computervertalingen, optische tekenherkenning of andere wetenschapsgebieden waarbij u toegang nodig heeft tot grote hoeveelhe- den tekst, kunt u contact met ons opnemen. We raden u aan hiervoor materiaal uit het publieke domein te gebruiken, en kunnen u misschien hiermee van dienst zijn.

• Laat de eigendomsverklaring staan Het "watermerk" van Google dat u onder aan elk bestand ziet, dient om mensen informatie over het project te geven, en ze te helpen extra materiaal te vinden met Zoeken naar boeken met Google. Verwijder dit watermerk niet.

• Houd u aan de wet Wat u ook doet, houd er rekening mee dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat alles wat u doet legaal is. U kunt er niet van uitgaan dat wanneer een werk beschikbaar lijkt te zijn voor het publieke domein in de Verenigde Staten, het ook publiek domein is voor gebniikers in andere landen. Of er nog auteursrecht op een boek mst, verschilt per land. We kunnen u niet vertellen wat u in uw geval met een bepaald boek mag doen. Neem niet zomaar aan dat u een boek overal ter wereld op allerlei manieren kunt gebruiken, wanneer het eenmaal in Zoeken naar boeken met Google staat. De wettelijke aansprakelijkheid voor auteursrechten is behoorlijk streng.

Informatie over Zoeken naar boeken met Google

Het doel van Google is om alle informaüe wereldwijd toegankelijk en bruikbaar te maken. Zoeken naar boeken met Google helpt lezers boeken uit allerlei landen te ontdekken, en helpt auteurs en uitgevers om een nieuw leespubliek te bereiken. U kunt de volledige tekst van dit boek doorzoeken

op het web via|http: //books .google .coml

*^

I ^ !

r .

NEDERLANDSCH-INDiSCH

PLAKAATBOEK,

Voor Leden van het Bataviaasch Genootschapi die alsnog wensohen te ontvangen deel I — IV van het N. I. FLA- EAATBOEE, zjjn, b^ aanvrage aan den Biblio- thecaris, Dr. J. Brandes, eenige exemplaren verkrygbaar a ƒ 1,50 per deel.

UR)g«g«v«n ooor net uataviaasch uenootschap van KunsMn en Wetenschappen met medewerking van de Nederlari|öcajM'fldi|sphé..'Rég«tinS/

•»" - ,1 — «"~ï « -"- — ' — >— — --

• . * • » • •

• •»■»•» •. '"v.

é •

i

^ •

BATAVIA j 'sHAGE

LANDSDRUKKERIJ. i M. NIJHOFF.

NEDERLANDSCH-INDISCH

PLAKAATBOEK,

1602—1811,

DOOR

Mr. d. A. VAN DER CHIdS.

VIJFDE DEEL.

1743-1750

Uitgegeven door het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen met medewerking van de Nedertar>c)öoh-lncns)5hd. pege^iri^i'

» • » ' *

-f — r

■ « .« « « ■

• •»• I

« » »

» » » *

I > • • * •

» • t

BATAVIA LANDSDRUKKERIJ.

'sHAGE M. NIJHOFF.

thh: ntw yC)>k

399 138

1^

R V L

• • <p k

■• ^

29 Hei, Vaststelling van de vergader-dagen van den Raad van Indië op Dingsdag en Vrijdag^ des namid- dags te 4 ure.

Zie ook bij 11 October 1650 en 2S April 1730.

De regeling van 1730 had ten gevolge >het verlies van zo ^veele dierbare morgen-uuren, dewelcke in dese drukke tyds •omstandigheyt meer dan oyt moeten werden gemenageert/'

31 Mei. Bepaling, dat de ruimen van de Compagnie' s schepen voortaan zonder schotten moesten zijn, uitgezon- derd een kruitgat en eene brood-kamer achter in de piek en vóór in den boeg.

Deze regeling vras een gevolg van v. Imhoff 's »Consideratien", in Nederland aan Heeren XVII°^'' ter hand gesteld.

31 Hei. Bepaling, dal aan de ter reede Batavia aanwezige schepdingen, in die^^st,van.df C/^mpagfiiey scheeps-kost in plaats van kostgebd <zoftjdt worden verstrekt.

tt » ■> j

Oe Regering beoogde hiern),e()^' .ti;gengang van »de menig- ^vnldige ziekten en sterfte on^,.-iiiQ,vw« de; zeevaart/'

Het het kostgeld (16 stuivers voor 10 dagen) kon men zich in dien tijd, toen >alle eetwaren even duur" waren, niet van gezond en voldoend voedsel voorzien. Bovendien verkwistten velen ban kostgeld aan sterken drank.

rLAEAAT*BnEK DEEL V. ^

2 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

Behalve boonen, kadjang, rijst, enz. kregen de Fchepelingen eenmaal 's weeks versch vleesch »niet de ordinaire Iwee ha gjes- «dagen van zout vlees."

»De afgave van geld voor de zoute vis" bleef bestaan.

Dezen maatregel hebben Heeren XVII"^" bij hunne missive van 2 September 1743 goedgekeurd.

4 Jonij. Formulier van den eed van purge, af te leggen door de dienaren der Compagnie ingevolge art. 55 van den ArtikeUbrief,

Het formulier bevat niets bijzonders; het afleggen van den eed werd »g'extendeert":

1° • onder de politiquen, tot de Onderkooplieden; 2^ «onder de zee-officieren, tot de Luytenants; 3* «onder de militie, lot de Vaandrigs."

4 Junij. Benoeming van tivee leden uit den Raad van Indiê tot commissarissen voor militaire zaken en vapi twee andere leden tot commissarissen voor zee-zaken,

Aan die comnüssarissen zouden ter hand gesteld worden «alle zaken, die twee departementen betreffende, wanneer die •te deser vergadering e inkomen, om deselve alvorens te «visileeren en daarvan te rapporteeren."

Ook zoude hun kennis worden gegeven van «alle extra- «ordinaire voorvallen, om daar van de nodige notitie en «informatie te kunnen nemen."

4 Junij. 'AdnshÜitig vUfi-^ eed :ipractiseerend doctor'' bij 's Compagnies ^Hpsffji^, : Hk rang zoude hebben tusschen den 1^^<^»» f ]^..fitei»/ ]^?. . bi^ dat liospitaal werkzame chirurgijns}! /: /••. ?: 'J • . .:

Het eenige, voor deze zonderlinge benoeming in de resolutiên aangevoerde argument luidt, «dat zulx van dienste en nood- •sakelykheit g'oordeelt wierd."

1743. 6. W. VAN iMHOFr. 5

7 Junij. Bepaling, dat in Rade van Indië met vijf stemmen zaken konden worden afgedaan.

Door «onpasselyklieyl" van leden was de vergadering van de Hooge Regering «zonilyds al vry wat swak."

7 Junij. Vergunning aan dienaren der Compagnie^ met Compagnie*s schepen vertrekkende, slaven mede te nemen.

Het aantal der slaven werd bepaald, als volgt:

voor een pennisi, ongetrouwd 1 slaaf;

« • , getrouwd 2 slaven;

» onder-koopman, ongetrouw^d 2 •

» , getrouwd 5 »

» koopman, ongetrouwd 5 »

» » « , getrouwd 5 •

«

11 Junij. Bepaling, dat f^consumptible goederen'' niet belioorden tot de geschenken, welke Compagnies die- naren, ingevolge hun ambtS'Ced, gehouden waren te weigeren.

De Vorsten van Java, Madura, enz. waren gewoon van tijd tot tijd aan den Gouverneur-Generaal en de Raden van Indiê ten geschenke aan te bieden eenig pluimvee, een last rijst. »van het nieuwe gewas tot een proel**, enz ; «Chinaasvaarders" bragten voor hunne vrienden mede »een flesje thee", terug- keereDden uit Japan wat saki of soja, enz.

Dei^elijke geschenken mogt men aannemen, — o. a. omdat men zonder deze »niet wel ordentelyk sonde kunnen rond- • schieten", — mits deze geschenken binnen 2 of 3 etmalen konden «geconsumeert" worden, waaromtrent de beslissing aan de »conscientie der acceptanten*' werd overgelaten.

4 1743. Ó. W. VAN iMHOfF.

12 Janij. Uitschrijving van een •extra-ordinairen'' dank- en bede-dag.

Als een voorbeeld van den sUjl, enz. dezer meestal gedrukte •uotificatifin" volgt hieronder de in hoofde liedoelde.

Geiyk er aan regtgesinde Christen Overheden geen groter stoffe, lieyde tot bedroevinge en tot bedugttnge, gegeven werden kan, dan wanneer sy komen te ontwaaren, dat, oock selfs, wanneer de oordeelen Gods op der aarde syn, de inwoonders der wereld, voor soo verre sy onder haare regeringe en bestieringe geboren, geen geregligheyd leeren ; tot bedroevinge, omdat er geen onder alle die oordeelen swaarder kan bedugt werden dan dat van verhardinge, hel weicke in soo veele omgekeerde steden en landen, door het wraack-swaart des Heeren als van den aardbodem uytgeroeyt, soo menigmaal ondervonden is; van bedugtinge, omdat de Allerhoogste en Regtvaardige Rechter gedrcygt beeft over deselve nog seven maal soo veel toe te sullen doen tot de plagen, die men ongevoelig komt door te slaan, die men gering agtendoorde weicke men weygert sig te laten trecken.

Alsoo vinden deselve aan de andere kant ook altoos sloffe om Gods langmoedlgheyd te prysen en Synen naame Ie verheerlycken, wanneer Hy een land, niet tegenstaande suick een oogenschynlyk gevaar, nog genadiglyck spaart, in syn verdraag.saamheyd nog geene voleyndinge maakt, maar tyd geeft lot bekeringe en selfs, naar de grootheyd Syner barm- hartigheden, midden in den toorn des onlfermens niet vergetende onder de swaarsle besoekingen en caslydingen nu en dan nog al eens een blyk van syne goedgunstigbeyd doet ondervinden en hel aangenaame en verquikkelyke ligt van syn vriendelyck aangesigle midden door de wolken en nevelen des vergramden hemels doet doorbreken tot vertroostinge en bemoediging van de gene, die op Syne goedertieren Iheyd hopen.

Hel is al meer dan twintig jaaren, dal de almagtige hand Gods sig van tyd tot tyd heeft laaien gevoelen over den doen- mnnls magtigen en bloeyenden staat van dese Nederlandse

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 8

Oost-Indische maatschappye, eerst door verscheyde, kort op den anderen gevolgde verliesen ter zee en door verwecking van nadelige mededingers aen deselve, dewelke den handel al gaande weg deden quynen en vervallen van die schoone, Uoeyende gesteltheyd, waarin deselve soo veel jaren na den anderen was geweest; daarna, en als dese roede van beproe- vinge niet genoeg scheen te wesen, door een algeraeene verergeringe van haare saaken in Indien en bysonder door het slaan van dese stad en desselfs omleggende landen met allerley siektens en sterflen, dewelke men nooyt bevorens gehoort oite beleeft hadde en die * nu al meer dan twaalff jaareu hebben aangehouden, sonder dat men tot nog toe daar tegens eenige menschelyke middelen heeft weten uyt te vinden, nemende de plagen by trappen en graden toe, na dat de ingeselenen weygeren sig te laten tugtigen, door toenemende ongevallen ter zee en door allerley nadelige gevallen van trou- l)elen en selfs openbaare oorlogen te land, de verergeringe van (ie saaken, beyde in den handel en in de huyshoudinge, soo wel door allerley nadelige toevallen van buyten als door quade behandelinge van binnen, meer en meer generaal wordende en als een verderflyke kanker invretende, soo dat dit alleen genoeg sonde geweest syn de Comp. in sig self te verteren en te niet te maken, ten waare de regtvaardige Rigter, siende de oDgevoeligheyd en boosheyt der afkerige kindereu, niet nog dat grote en verschrikkelyke oordeel van den jaere 1740 hadde loegevoegt, het welke dengenen, die het horen sal, nog vele volgende eeuwen de beyde ooren sal doen suysen, en waar- van de allerbeklaaglykste gevolgen nog soo vers in het geheu* gen, ja voor onse oogen syn, dat men niet dan met droefheyd en weedom des harten aen dien grouwel der verwoestinge kan gedenken.

En nademaalen men tot schaamte der aangesigten beleyden moet, dal, niettegenstaande dit alles en dat het waater der lieproevinge alsoo gekomen is tol aen de lippen, geene de minste beterschap in 'slands hoog gaande en tergende souden vernomen word, maar de n)aate derselver integendeel veel

6 1743. G. W. VAN IMHOFF.

meer schynt aan te groeyen, soodanig dat men syne necke onder alle dese oordeelen als verhard, door de veelvuldigbeyd der plagen deselve als gewent word, ongevoelig daarmede henen gaai en sonder te bedenken» dat het de Heere is, die dit quaad schept, geene de minste verootmoediging daaraf doei blyken of ook geen de minste verbeteringe kan werden bespeurt^ maer integendeel eene soo algemeene verwilderinge in de levenswyse en zeden en eene soo schandelyke onver* schilligheyd en lusteloosheyd in alles, wat de waaraglige deugd en godvrugt betreft, alomme vernomen werd, dat men niet anders te verwagten heeft, dan dat den Heere God, lang genoeg getergt door de boosh^yd van sulk een wedersirevig volk, eyndelyk eene voleyndinge over dese stad en colonie soude kannen maken en de phiolen syner gramschap over deselve ten eenemaale uylschudden, want het sekerlyk hier is, dal men naar den mond des Heeren met den Propheet moge vragen; als'er beproevinge was, wat was het doel? souder dan ook geen versmadende roede syn?

Dog, nadien by den Heere barmhertigheden syn, hoewel wy seer tegens Hem overtreden hebben, en het nog tyd is den Heere te voet te vallen, eer die versmadende roede Syner gramschap, die seer te duglen is, over dit arme land opge- heven word en Hy dese stad stelle tot eene woeslyne en haare bewoonders tol uytsluytinge, eer hy het met de saaken der maatschappy duyster maake en desen dierbaren tak van de Nederlandse vryen Staal, die Syne hand selfs geplant heeft, geheel en al kome af te houwen.

Soo is, uyt overweging van alle het vorenstaande eii teSens bedenkende, hoe veel men niet de langmoedigheyd Gods te danken heeft, dat het Hem genadiglyk l)ehaagt dese stad en colonie midden onder alle die gevaaren nog soo verre te sparen en tot hier ioe nog Ie behouden, dat er midden onder de gegronde vreese voor de ondraagelyke gevolgen van Synen wel verdienden toorn nog hope tot verbeteringe der tyden overgebleven is, soo hei den Almagtigen God maer behaagen mag de middelen daar toe te segenen met den aanvang van

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 7

de jongst voorgevallene veraDderinge in hel generale gouver- Dement van Indien, op den 7^ dezer maand in Raade van India goedgevonden ende vastgesteld tegens Woensdag, den 19" dezer maand, alomme te doen publiceren en uytschryven eenen algemeenen dank- en bededag, ten eynde den Almagtigen en goeden God niet alleen te loven en Ie danken, dat het ons nog beeit mogen gebeuren deze gewenschte veranderinge te beleven en de middelen nog voor onze oogen te zien, die tot herstelling van de vervallene saaken en tot genezinge van de breuke onder Syoen segen en bystand dienen kunnen^ maar ook aan de andere kant een ieder zyne zonden en ongereg- ligheyt voor God opregtiglyk te beleyden, zyn harte voor den Heere uyt te storten en met scbeuringe en verbryselinge van hetzelve lot den Heere weder te keeren, op dat hy onze ongeregtigheyd weg neme, het goede geve en ons alzoo in staat stelle aan hem te betalen de faezeu onzer lippen, mits- gaders ook voornamentlyk God te bidden en te smeeken, dat hel zyne goddelyke goedheyd behaagen mag eenen zegen te gebieden over hetgene tot verbeteringe en herstellinge van de vervallene zaaken zal werden by der hand genomen, opdat alles strekke tot eere zynes groten naams, uytbreydinge van Jesus koiiingryke en onzer aller zielen saligheyd.

Waaraan vervolgens dan ook verstaan is alomme nodige publicatie en aOixie des Sondags en Maandags bevorens te laten doen, ten eynde alle nering en handleriog op den dag stille staan en een ieder zig bereyde om in opregtigheyd des herten zig voor God te verootmoedigen, of het den Heere behaagen aiogte 's lands boetvaardigheyd om Synen lieven soons Jesus wille in genade aan te nemen en de gebeden te verhoren.

14 Junij. Bepaling, dal de als burgers te Batavia toegelaten vreendelingen, aan handen van Schepenen, moesten afleggen den eed, voorgeschreven bij de Statuten van Batavia voor de burger^wacht.

Zie deel I, bladz. S56.

8 1743. G. W. VAN IMHOFF.

-^ luni). Openstelling van den thee-handel op Nederland.

Deze handel had ten doel aan Conipagnie's dienaren, »in8onderiieyd die van de zeevaart", een middel aan de hand te geven om »op eene voor haar voordelige en voordeGomp. «teflTens onschadelyke wyze, het geene zy in den dienst van »de Gomp. geprospereert" hadden, »in retour naar Nederland »aan te leggen, zonder de schepen van de Gorap., gelyk voor •desen, tot haar sensibel nadeel en een algemeen gevaar en •schade, met particuliere goederen te belemmeren.'*

Heeren Meesters verleenden tot dien handel vergunning, waarna de Indische Regering dezen op de volgende wijze regelden.

Eerstelyk zullen alle jaaren vroegtydig werden aangelegt twee of drie schepen, naar dat'er thee aangegeven word, die men op vragt wil laten overvoeren, welke schepen in zei ver voegen gemonteert en bemand zullen zyn als alle andere retourschepen van de Comp. en uyterlyk den 10*^" Oclober zeilreede zullen moeten wesen ; dus men naar medio September geen thee meer by de Comp. zal ontfangen voor dat jaar, maar zullen de geene, die zig later aangeven, moeten te vreden zyn om tot het volgende jaar te wagten, aangesien 'er met deze thee op vragt geen andere scheepen naar Nederland zullen mogen vaaren dan de bovenstaande, eenmaal des jaars met de eerste retour bezendinge.

2. De voorsz. schepen zullen voor rekening van de Comp. werden g'onderlaagt, tot tyd en wylen de Edele Heeren Be- windhebberen iets anders daar omtrent komen te ordonneren, hetsy met salpeter of met sappanhout, caliatourhout en peper, even als de Comp. gewent is haare onderlaagen in de schepen te leggen, dat is zestien of agthien duym boven de buykdenning, waar door de voorsz. thee dan ook alzoo wel voor leccagie zal wesen gepraeserveert, als de kostelykste ladingen van de Comp^ zelfs; en zoo zal men ook tegen boord voor de leccagie, hetzy bindrottings of sappanhout stuwen, indier- voegen als men gewent is met Comp. theeschepen te doen.

3. Alle degeene, die genegen zyn in gem. schepen thee af

4. Q. W. VAN IMHOFF 9

te sehepen, zullen de voorsz. thee van ,primo Augustus tot medio September in 's Gomp'. pakhuys, daar loe expres geor- donneert, moeten brengen, een ieder zyne parthye onder een appart merk stellendo, waarna de Comp. alle overige onkosten van den a&cheep als andersints zal dragen.

4. De parthyen, die men onder een merk brengt, zullen zoo veel mogelyk moeten genomen weMen op niet minder dan twintig duyzent pond of honderd sestig picols, omdat de intentie der Heeren Principalen sulks mede brengt, tot vermyding van confusie in Nederland door de veelvuldigheyd der parthyen, wanneer die zoo kleyn komen te vallen ; egter» nadien haar Edele Hoog Aglb^ dit poiiict ter nader schikking aan deze Regeringe wel hebbeu willen overlaten, zoo zal men ook zoo zeer niet zien op parthyen, die thien a twintig picols kleynder vallen, dog minder dan hondert picols zal men voor een aparte parthye niet aannemen; en zullen degene, die min- der besteet hebben, zig met andere moeten associeeren onder een merk, distingueerende zig M'eder onder den anderen, zoo als zy goedvinden, het welke men, zoo veel mogelyk, nevens het merk vaude parthye zal annoteren.

B. Voorts zal een ieder verdagt moeten zyn, dat de tarra der fust, waarin de thee werd afgescheept, het zy kassen of canasters, by den ontfangst van deselve in 's Comp^ pakhuysen alhkr met 20 p. C^. zal werden geaugmenteert en dat wel, om dat sulx in Nederland met alle de goederen vandeGpmp. praeticabel is, waardoor het goed, omdat de cooplieden ver- zekert zyo althoos iets over te hebben, ruym zoo veel meer geld^ als dit verlies aan de tarra komt te importeren; zoo dat een kas, die 75 pond thee inhoud en waar van het bout en lood 26 pond weegt, houdende alzoo bruto 100 poody by den ontfangst gerekent zal werden op 50 pond tarra en 70 pond netto, het welke wei een verlies van 6^3 p. C^. schynt te wesen, dog door het credit, dat zulx aan de ooopmanschappen in Nederland geeft, weder vergoed word by den verkoop.

6. By  den  ontfangst  van  de  parthye  zal  aan  de  afschepers 

10 1743. G. W VAN IMHOFF.

werden gegeven een reoepisse, volgens de daarvan gedrukte formulieren, waarop den houder sal kunnen krygen rekening en betaaliDg in Nederland of hier uyl 'sGonip^ cassa, naar dat hy by het afschepen zyner parthye daar omtrent gesind uiogte wesen, waarop hy zig als dan ook zal moeten decla- reren en waarin naderhand geen veranderinge zal kunnen vallen om alle confusie te vermvden.

7. De schepen met gcm. thee in Nederland komende, zal deselve ten koste van de Comp. werden gelost en in haar pakhuysen opgeslagen, mitsgaders by eerste bequaame gele- gentheyd werden verkogl met de thee van de Gomp. en op deselfde conditien, soo als de goederen van de Comp. werden verkogt, dog waarmede de participanten in gem. thee niets te doen sullen hebhen» sullende de Comp. voor alle splUagie by den afscheep en ontfangst, item by het proeven van de par- thyeUy alleen een percento korten van het netto gewigt, dat van Batavia aangeschreven is, en de meerdere spiliagie dan het voorsz. een p. C^. voor haare rekeninge dragen, sonder de parti- cipanten daarvoor iets in rekening te brengen.

8. De thee, invoegen voorsz. publicq in Nederland verkogt synde, soo sal daarvan voor degene, die hier in Indien het provenue willen ontfangen, aanstonds en soo spoedig doenlyk de rekening werden opgemaakt en overgesonden ; en men sal 800 veel raogelyk sorge dragen, dat die rekening met de kermis schepen of uylerlyk niet de eerst vertreckende kers- schepen dubbeld naar Indien werden gesonden, op welkers ontfangst alhier aanstonds betalinge uyt 's Comp'. cassa sal geschieden; dog degene, die haar geld in Nederland willen ontfangen, sullen gehouden syn ses maanden na de verkoping te wagten, al eer sy rekening en betaling sullen mogen eyschen.

9. Van het procedido der voorsz. thee sal de Comp. voor de vragt en onkosten van het transport, etc. korten 40 p. C*<».; de overige 60 p. C^"". sullen aan de participanten, 't sy hier of in Nederland, werden voldaan.

10. Daar en legen sullen de participanten ook jouisseren van 4 p. C^. voor de agio van het bankgeld op de voorsz.

11. Q. W. VAN IMHOFF. 11

resterende 60 p. G^^., waarmede, by't opmaken der rekeningen voor degene^ die hier betaalt willen wesen, de voorsz. 60 p. C^^. eerst en alvorens sullen werden g'auginenteert; en dansalde Comp^. nog boven dit alles 10 p. G^^. augmeotatie betalen voor bet retoar vant geld naar Indien, alles uyt 'sGomp^ cassa alhier te voldoen in courant geld, volgens de evaluatie, bier te lande alomme gerecipieert, soo dat degene, wiens parthye thee by exempel in Nederland f 1000 heeft gerendeert, daar voor gecrediteert word met f 600, en dan nog met f 24 voor de agio van het bankgeld, en eyndclyk nog met f62:8 voor de 10 p. GK augmentatie, soo dat hy hier uyt cassa ont- fangt f 686:8 tegens 48 sis. voor eeri ryxdaalder en naar den cours der geldspecien hier te lande.

11. Maar die in Nederland betaalt willen syn, sullen niet anders dan van de 4 p. G'°. agio gauderen en voorts na ver- loop van ses maanden haar geld by de Gomp. kunnen ontfangen, H sy in persoon of door bare correspondenten, mits vertonende de recepissen, die daarvan tot Batavia syn gepasseert, en daar- van quitantie gevende, soo als gebruykelyk is.

12. Eyndelyk sal het voorsz. oversenden van thee geper- mitteert syn aan dienaren, soowel als aan burgers, sonder onderscheyd van rang of conditie, selfs ook sonder onderscheyd van natie, nademaalen men ook selfs van inlanders en Ghi- nesen, die daartoe genegen syn, parthyen ontfangen sal, soo dat door het doen van rekeninge en betaling aan deselvehier ter plaatse een ieder in dese avantagieuse negotie sal kunnen participeren, ook selfs die geen kennisse of correspondentie in Nederland hebben.

Heeren XVI^*'" keurden bij hunne missive van 29 Haart 1745 deze regeling goed, behoudens wijziging van het slot van art. 8, ten gevolge waarvan de betaling in Nederland zoude geschieden «iminediaat na het aflopen van de ordinaire

voorjaarse verkoping van de Gompagnie."

Naar aanleiding van dit reglement publiceerde de Indische Regering op een onbekenden datum (1745?) de navolgende advertentie:

12 1743. G. W. VAN IMHOFF. •

•Men adverteert en maakt aan alle en een iegelyk bekend by desen, dat de gene, die genegen mogte wesen op de conditien^ vermeld staande by de bekendmaking, op den 18 Jany 1743 alhier g'affigeert, thee op vragt in desen jare na Nederland over te seuden, hare aan handen hebbende parlhyen met den eersten sullen moeien aangeven ten comptoire van den heer Directeur-generaal om, niet alleen daarvan behoorlyke aan* tekening gedaan, maar ook voorts de plaatse van den ontfangst van gedagte Ihee en ook dies afscheep gereguleert en bepaalt te werden/'

17 Junij. Bepaling, dat Engelsche schepen, bij vertrek van de reede Batavia, gevisiteerd moesten worden.

Dit onderzoek diende om te weten »off geene dienaren van »de Comp. dan wel ingeseleneu deser colonie, daarmeede «willende deserteeren, op dezelve gevonden werden; en by «ontdecking van de sodanige die op te eysschen, mitsgaders «by onwilligheyd tot dies restitutie, haar tot de overgave te «constringeeren."

Meermalen hadden voortvlugtigen, zoowel te Batavia, als op andere kantoren van de Compagnie, aan boord van Engelsche schepen eene schuilplaats gevonden.

18 Junij. Reglement voor ter zee varende dienaren van de O. ƒ. Compagnie,

Nademaalen de Hoogmogende Heeren Staaten Generaal der Vereenigde Nederlanden, onze hooge en wettige Souveraiuen, en de Edele Ileeren Bewindhebberen van de Oostindiscbe Compagnie, onze zeer geëerde Heesters, zoo by den jongst geemaneerden en ook hier te lande bereeds gepublicecrden Generalen Artikel-brief van den 4^«" September 1742, als by laastgemelde Haar Edele Agtbaarens aanschryvens en successive gegevene ordres naar dese gewesten, diverse nieuwe

1743. Ö. W. VAN iMHOFF. IS

reglemenlea en ordonnanlien hebben gemaakt, waar na uien zig voortaan, zoo wel in den handel, als de scheepsvaart, zal moeten regaleeren:

Zoo is by de Hooge Regeeriog van Nederlandsch-Indië tot eeo betere nakoming en observanlie van de voorsch. ordres, ea ook tot een beter begrip en verstand van dezelve, goedge- vooden de voornaamste artikelen uit dezelve te doen exlra- heereo, zoo veel de zeevaart aangaat, en dezelve alomme op iie schepen te doen publiceeren en affigeeren, opdat een ieder door een dagelyksclie lezing van dezelve moge weeten, wat de wille en begeerte van den Souverain en van zyne meesters is, en zig alzoo preciselyk daar na kome te gedraagen.

1. Nademaal de expresse ordres uit Nederland medebrengen, (lat de schepen van de Compagnie, in het land vaarende, voortaan geheel en al ten behoeve van de Compagnie zullen beladen zyn en dienvolgende, zoo wel de zwaare touwen, als de provisien, het water en alle andere behoeftens, tusschen- deks zullen moeten vaaren, mitsgaders uit dien hoofde ten Qittersten noodig is, dat de plaats tusschendeks zooveel mogelyk bezainigd en niet met ledige of onnoodige kisten en prullen opgevuld worde, ten einde 'er nog de noodige lyf berging voor het volk mag overblyven, zoo wordt by dezen wel expresselyk feordonneerd, dat de schepen, in het land vaarende, voortaan Biet meer zullen mogen voeren dan twee kisten voor agt man ^an het gemeen;

een gemeene kist voor twee deks-onder-officieren van / 14, ten ware de overheden, door genoegzaame ruimte, haar ieder een kist wilden permitteeren, dat men in zulken gevalle wel lyden mag; de deks-officieren van f 20, ieder haar geper- mitteerde kist, die zy thuisvaarende mogen niedeneemen, zonder oieer;

de onderstuurlieden, derdevvaaks, krankbezoekers en zoo Vr een lieutenant of vaandrig van de militie, dan wel een '^ergeant als commandeur van de soldaaten aan boord is, ieder etD kist, met nog een matroozen-kistje voor haar plunje;

de lieutenants ter zee, oppersluurlieden, boekhouder, wan-

14 174Ö. Q. W. VAN iMHOFF.

neer die op de schepen zyn, en oppermeester, ieder (wee kisten en een kistje voor de plunje;

de schippers en gezaghebbers drie kisten en een voor de plunje ;

de capitcins vier kisten en een voor de klederen of plunje; zonder dnt 'er aan hfioge of laage iets het allerminste onder deze ofte gene naamen (uitgezonderd provisien en die dat in der waarheid zyn) zal worden gepermileerd of toegestaan : maar in de voorscb. gepermitteerde kisten zullen, zoo wel het volk als de officieren, mogen bergen, wat zy willen, zonder daar voor nan de fiscaals, 't zy tot Batavia of op de huiten-coniptoiren or aan de Boom of elders, iets te contribuee- ren, mits dezelve wel zorge draagen daar in geen peper, koper en Ihin, en vooral ook geen speceryen of amphioen af te pakken; eii ten einde daar van verzekerd te zyn, ook visitatie zullen moeten gedoogen, op pene van daadelyke confiscatie; dog buiten desc verbodene artikelen zullen zy daar in mogen bergen, wat zy willen, zoo wel van hier gaande, als herwaarts terugkomende, zonder daar iels voor te betaalen. 2. En nademaal op de l'lmisreizen voortaan alle kisten en canasscrs voor het volk, en de canassers ook voor de officiereu, van den eersten tol den laatslen, zyn afgeschaft en de Compagnie, in stede van dezelve, als een extraordinair douceur en vereeringe voor de t'huisreize, naar het arrivement der schepen in Nederland, aan de schepelingen, dog niet aan passagiers, die tot het schip niet gehooren, in contant geld, boven de verdiende gagie, sal belaelen als volgt :

Aan jongens van / 6 en 5, , f 60

» matroozen van /* 9 en 8, item hooploopers van 7 en soldaaten, 't sy dat de laatstgemelde f 9 of

meer winnen, » 1 00

» matroozen en bosschieters van /* 10, 11 en 12 , » 150 » alle deks onder-officiers, winnende /'14 of by ver- betering /* 16, uitgezonderd de nagenoemde, item aan de corporaals van de militairen, wanneer die voor effective dienstdoende t'huisvaaren, en scheeps'

1743. Q. W. VAN IMHOFF IJJ

limmerlieden, winnende minder dan /*50, ieder / 180

Aao een bootsmansmaat, schiemansmaat en derde

'diirnrgyn, ieder » 200

Alle deks-o(ficieren van f 20 of by verbetering; f 22 of 24, uitgezonderd de nagenoemde, item de sergeants van de militie en de scheepstimmerlieden, virinnende meer dan /* 50, » 250

Den bootsman, scbieraan, constapel en secunde of

ondermeester, ieder » 300

Waarenboven aan den bootsman en zyn maat, aan den schieman en schiemansmaat, den constapel, bottelier, kok, opper* timmerman en opperzeilmaker zal worden gebrand en toegestaan een kist van de grootte en ook met die goederen gevuld, als by het reglement van den jaere 1717 aan zulke luiden is gepermitteerd.

Voorts de officieren van het schip, boven en behalven de bagagie, by bet evengemelde reglement van den jaere 1717 aan haar gepermitteerd en naar hetwelke zy zig ook in het vullen van gemelde kisten preciselyk zullen moeten reguleeren, in stede van alle andere augmenta tien van gepermitteerde en ongepermitteerde bagagien, dewelke liy desen wel expresselyk worden afgeschaft en op het ern- stigste verboden, voortaan ieder, na rato van syoe qualiteit, wanneer hy dienstdoende t'huisvaart, de volgende extra- ordinaire douceurs in contanten gelde, te weten:

t^n derdewaak en krankbezoeker, ieder f 300

• onderstuurman • 400

•b" jongste lieutenant, item de opperstuurman en

opperchirurgyn, ieder » 500

• eerste of oudste lieutenant van het schip . . » 800 •*n schipper « 2000

• capitein • 3000

Zon zullen de voorscb. schepelingen, zoo officiers, als gemeene,

zig wel hebben te wagten van iets het allerminste boven de

iursch. permissie mede te neemen, aangezien de ordre en

Uitentte der Hoog-Ëd. Hccren Principalen wel expresselyk

16 1743. Q. W. VAN IMHÓFF.

medebrengt, dat, ingevalle bevonden ofle ootdekt mogte worden eenige particuliere goederen, buiten de bovenstaande» binnen scheepsboord te zyn geweest, schoon zy ook zulks buiten kennisse der Heeren . Bewindhebberen en voor haare komste aan boord ter sluik hadden weeten daer uit te krygen, boven en behalven de penaliteiten, tegens den ongepermitteerdeu handel gestatueerd, dewelke bestaan in daadelyke confiscatie van alle, ook zelfs de geperraitleerde goederen, verbeurte der verdiende maandgelden, suspens, deportement, cassatie eii inhabiliteit, alle de officieren van dat schip, waar in die on- gepermitteerde goederen zyn geweest, zoo wel de opper- als deks-officiers, ook verstoken zullen zyn van het bovengemelde douceur der extraordinaire beloninge in gelde, uitgezonderd alleen den aanbrenger, die, behalven zyn gepermitteerd gncd en het beloofde douceur, nog genieten zal een derde van het aangehaalde goed, 't zy een officier is of een gemeene.

En wat het volk aanbelangt, zoo zullen dezelve wel verdagt moeten zyn, dat, boven en behalven de voorsch. belooninge in gelde, aan haar niets van kisten, kassen of pakken , 't zy onder wat naam het ook mogte weezen, zal worden gepermitterd, dan een kist aan ieder bak tot berging van haare klederen, welke kist ook door haar zal moeten worden ledig gemaakt ea aan boord gelaten, als zy van het schip gaan, noemende een ieder zyne klederen en plunje met zig, als mede zyn slaapgoed, na dat de gecommitteerde Heeren Bewindhebberen alvoorens zullen hebben gezien, dat het in der daad niet als klederen en slaapgoed is.

Ook zal een ieder wel verdagt moeten zyn, zig gedurende de t'huisreyse gehoorzaamelyk en bescheiden tegens zyne officiers en overheden te gedraagen, nademaal in cas van ongehoorzaamheid, boven en behalven alle andere penaliteiten, by den artikel-brief tegens de zulke gestatueerd, ook speciaal deeze beloofde douceurs of belooningen in gelde verbeurd zullen zyn ten behoeve van de Compagnie en aan niemand daar van betaalinge zal geschieden, die zig ongehoorzamelyk tegens zyne officieren en overheden op de f huisreise hadde aangesteld.

i743. G, W. VAN IMHOFF. 17

waar na heeren Bewindhebberen met haare komste aan boord zig speciaal zullen informeeren, zoo dat een ieder zig daar omtrent voor schaade wagten kan.

Daarent^en hebben hooggemelde Heeren Bewindhebberen guDsliglyk beloofd, dat aan de gene, die zig in de termen van een beboorlyke subordinatie en gehoorzaamheid komen te honden, deeze douceurs niet alleen, maar ook by haar over- lyden aan haare vrouwen, kinderen of andere erfgenamen zullen betaald worden, schoon zy ook tusschen Batavia en de Caap quamen te sterven, zoo dat ieder op deese vaste somme gelds volkomen staat maaken kan.

Wel verslaande, gelyk bdven reeds gezegd is, dat dit douceur niemand anders raakt, als de zeevarende en die met haar effective diensl doen en tot het schip gehooren, dog niet de passagiers, verlossers, die geen togt of wagt doen, ambagts- lieden, die tot het schip niet gehooren en geen togt of wagt doen, en impotenten, welke laatstgemelde, wanneer zy voor de eerstemaal als impotenten t'huisvaaren, de helfle van het bovenstaande douceur zullen genieten en dus na proportie van de weinige diensten, die zy op het schip doen, alzoowel beloond worden als de anderen.

Maar, wanneer impotenten ontdekt worden, die zig ter sluik in Nederland weder laaten aanneemen en, hier komende, aanstonds weder in het hospitaal gaan en zig weder onder de irapotenten laaten opschryven om in diervoegen te repatriee- ren, gelyk de ^ondervinding leert, dat 'er veele zyn, die een gewooDte daar van maaken om de Compagnie in diervoegen te bedriegen, die zullen geen deel hebben aan het voorsch. douceur en met haar ledig lyf moeten t'huisvaaren ; en zelfs zal men na bevinding van zaaken haare gagien laaten afschryven en dezelve voor de kost laaten dienst doen, zonder dat zy, in Nederland komende, iets verder te pretendeeren zullen hebben. En opdat een ieder zig wagte voor schaade en overtreding deezer stricte ordres, niets boven de permissie medenemende, ^hoon hy ook, tegens alle precautien aan, die men hier daar tegens komt te stellen, kans zag zulks op een clandestine

fL&KAAT-BOEE DEEL T. 2

18 1743. G. W. VAN IMHOFF.

wyze binnen scheepsboord te krygen, zoo zy een ieder gewaar* schouwd, dat ingevolge de expresse begeerte van haar Hoog- Hogende, by den artikel-brief uitgedrukt, 's lands oorlog-schepen, die by Hilland of elders op de Oostindische retourschepen kruissen, stricte ordre hebben om dezelve tusschen deks te visiteeren rn alles, wat ongebrand is en eenige negolie-goedereo in zig vervat, daar uit te neemen, luidende het voorsch. artikel, opdat een ieder hier omtrent voorzigtig zy, woonlelyk aldus:

Artikel 25. (Zie deel IV, bladz 5B5, alin. 2).

Dewyl ook veeltyds allerlei baldadigheden, in Texel of in de andere havens van Nederland, geschieden aan boord van Compagnies schepen, dewelke haar Hoogmogende by den nieuwen artikel-brief zeer uitdrukkelyk en onder zeer zwaare straffen hebben verboden, item omtrent de officiers van de schepen, als zy aan land komen, zynde het gemeen in die opinie, dat alsdan alle subordinatie een einde heeft, zoo worden de volgende artikelen, die zulks op lyf- en levens-straffen verbieden, nevens die, welke het lossen en opbrengen der schepen toucheeren, hier ook woordelyk aangevoegd, opdat een ieder zig wagte voor de overtredinge deezer wetten, dewelke ten allerstrengste zullen worden uytgevoerd.

Artikel 25, alin. 3 ; 47, 48 en 49. (Zie deel IV, bladz. 556, alin, 2 en bladz. 563).

25 iunij. Aanstelling van een Kapitein en van tteee Luitenants over de Chinezen ie Batavia.

Hoewel »de noodzakelykheyd van het admitteeren van «Ghineesen in dese colonie \ sederl a^ 1740 maar meer dan ute veel" was gebleken, had men toch verzuimd over de steeds te Batavia in aanlal toenemende Chinezen op nieuw hoofden aan te stellen.

25 Junij. Vergunning tot het overvoeren van tliee uii China naar Batavia met Compagnie^s schepen tegen betalifig van 4 rijksdaalders per pikol.

1743. G. W. VAN IMHOFF. 19

Met jonken en Portugesche schepen bedroeg de vracht 3 a 3^2 rijksdaalders, weshalve de Regering meende, dat •voor een goed schip** 4 rijksdaalders »niet te veel'* was.

28 Junij. Verbod tegen het houden van kroegen en winkeltjes van eet- en drink-waren in de Hospitaal- straat te Batavia Cfi in het geheele, daaraan gelegen blok huizen.

De reden voor dit verbod was »niet alleen de ^eele onge-

regel theden en ongelukken, aldaar gepleegt werdende, maar aook bel nadeel, dat de sieken in 't hospitaal haar selven komen •toe te brengen door den sterken drank ende eetwharen, voor •haar gesontheyt schadelyk, die sy op allerhande wyse van •deselve weten te hekomen.'*

*5 Julij. Instructie voor de zee-lieden in dienst van de O.'I. Compagnie.

TEN EERSTEN.

Van de Iloofd-Officiers ter zee.

Art. 1. De eerste trap en rang van de hoofd-officiers ter zee zal zyn die van de Commandeurs der Indische zee of chefs d'esquadre, dewelke boven alle capitains zullen gaan, van wat datum ook haare commissien mogten wesen in vergelyking van die der laatstgem.; en zullen zy tot distinctie, nevens de ordinaire wimpel van de groote top, nog voeren een standert van de kniyssteng. De tweede trap in den opklimmenden graad is die van de Schouts-by-Nagt ; en boven die zyn de Vice- Admiraals, voerende, nevens de voorsz. wimpels van de groote streng, hare ordinaire vlagge aan de voor- en kruyssteng.

2. Voorts zal in deze drie dassen van hoofd-officiers de oudste commissie den rang geven onder den anderen, dog zodanig, dat de oudste Commandeur aan den jongsten Schout^

20 1743. Q. W. VAN iMHOFF'.

by-Nagt en de ouiisle Schout-by-Nagt aan den jongsten Viee- Admiraal sal volgen.

3. Den Vice-Admiraal en Scbout-by-Nagt zal geperiuitteert werden, als zy het begeeren, een capitein ter zee onder haar te mogen hebben, dog niet de Commandeurs van d3 Indische zee, ten ware de Regeering, om goede redenen, nodig oordeelde zulks indiervoegen te schikken; des zal in zulken gevalle die plaatsing by een Commandeur ter zee geen rang geven, dan na den datum zyner commissie.

4. Maar een capitain, by een 'Vice-Admiraal of Schout-by- Nagt, en chef commanderende, invoegen voorsz. geplaatst, zal rang hebben als Commandeur van de Indische zee voor die tyd en aan den jongslen van die hoofd-ofBcicrs volgen, dog een capitain, by een vlagge man, niet en chef commanderende, geplaatst, zal rang hebben naar zyne commissie.

5. In den krygsraad zullen alle capitains sessie hebben na hare commissie en sonder reflexie op de grote of caliber der scheepen, dewelke sy commanderen.

6. Dus zal den krygsraad vdn de vloot bestaan uyt de vlagge officieren, commandeurs en capilainen; dog, by aldien dezelve geen sevental konden uytmaken, zal de commandeerende officier daar by adjungeeren de schippers na hare ouderdom, zo veel tot accompleteringe van dat getal nodig is, en, by ontstentenisse van dezelve, de lieutenants van zyn schip daar by voegen, op dat den gem. krygsraad altoos uyt seven persoonen bestaa.

7. Een Vice-Admiraal en Schout-by-Nagt, een esquader commanderende, zal altoos, excepto de reysen naar Nederland, een predikant op zyn schip hebben, nevens een ouderkoopman tot secretaris en een onderkoopman tot fiscaal, welke laatste by hem of op een ander schip zal geplaatst werden, na dat hy zulks hel liefste heeft ; dog aan een Commandeur ter zee, een esquader commanderende, zal van 't eene en andere door de Hoge Begering van Indien werden toegelegt, hetgeene men, na proportie vanH esquader, dat onder zyne ordres is, zal nodig oordeelen.

8. Q. W. VAN IMHOFF. Jl

9. Aile particuliere capitains, in zee een hoord-officier, 't zy ylagge voerende of Commandeurs, rencontrerende, zullen geboaden wezen den zelven hare ordi-es te communiceeren ; eü, zo den gera. superieur* ofBcier goedvinden mogte en op $ig oam haar andere ordres te geven, zullen zy gehouden zyn die Ie obedieeren, mits dezelve haar in geschrifte werden afgelangt ter harer dechargie.

10. Dog werd aan de voorsz. hoofd-officiers by dezen wel expresselyk gerecommaudeert de scheepen, die zy in zee komen te ontmoeten, niet o^ te houden, veel min van haare reyse te versteeken, ten ware eeue absolute nootsakelykheyd en de onverraydelyke dienst van het gemeen zulks quam te vereyschen, waarover de voorsz. vlagge- en andere officieren gehouden zuilen zyn by de Regeering van Indien telken reyse verantwoording te doen.

11. Wanneer een Commandeur van de Indische zee, een esquader commandeerende, sterven of sneuvelen mogte, zal bel commando over de voorsz. scheepen overgaan op den oudsten capitain of eerste officier in de vloot, aan hem volgende ; dog, by aldien een vlagge-man, en chef commandeerende, komt te sterven, zonder dat 'er andere vlaggen of Commandeurs by hem zyn, zo zal het commando op dat schip blyven eo waargenomen .worden by den capitain, die daar op is geplaatst, zonder aanzien van den datum zyner commissie, als bebbendé, uythoofde van' zyne evengem. plaatsing in de viool, rang als Commandeur, zo als voorwaarts reets gezegt \r, maar, by aldien gem. capitain ook quam te ontvallen, zo zal dan op dien bodem in commando overgaan de oudste capitain van de vloot en op de verdere verplaatsinge, daar uyl resulterende, zal by den krygsraad ordre werden gesteld, naar tyds gelegentheyd.

12. De vlagge- en andere hoofd-officiers zyn gehouden, van bet geene op hare reyse voorvalt, exacte aanteykeningen te houden en in scriptis met haar retour rapport te doen aan de Indiase Regeering; buyten't welke zy ook gehouden zyn by allé voorkomende gelegentheden van tyd lot tyd advys te

J2 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

geven aan de voorsz. regeering van het geene voorvalt, zonder daar van in gebreke (e blyven.

12. Geen scheepen, ouder een esquader gehorende, zulieu vermogen iets van provisie ofte behoeften te vragen op de comp- toireu, daar zy aankomen, ten zy de noodsakelykheid van dien in den krygsraad overwogen en aan den commandeerenden officier gebleken zy, dewelke ook daarloe e^ne sciiriftelyke permissie itdl moeten geven aan den genen, die het requireert, waar naar 't opperhoofd dier plaatse den eysch zal mogen voldoen ten pericule van gem. hoofdotlicier, die deswegeiis almede speciale verantwoording zal schuldig wesen aan de Hoge Indische Regeering en over zulks ook, by overstemming in den krygs- raad, de faculteyt hebbeu zal om, des niet te min, hetgepe- titioneerde te weygeren, zo hy daartoe genoegsame reden heeft.

13. Geen vlagge-luyden zullen g'employeert werden, ten zy een bequaam getal van scheepen werd toegerust om onder haar te sorteren ; dog de Commandeurs ter zee zullen gehouden zyn ook zelfs met enkelde schepen te varen, zo den dienst van de Compagnie zulks mogte nodig maken.

14. Geen vlagge- of andere hoofd-officiers zullen vermogen te pretendeeren sessie in den politicquen raad der plaatsen van de Comp**., alwaar zy by toeval of volgens hare instructie aankomen mogten, nog sig in't minste niet mogen mesleren met de zaken der gouvernementen of comptoiren, op welke rheede zy leggen, gelyk zy ook daarentegen van de zelve geene ordres te ontfangen en enkeld en alleen te volgen hebben hare inslructien en ordres; des sullen, zo wel de gouverneurs en opperhoofden, als den commandeerenden officier van de vlooten of esquaders, met den anderen communicatief moeien gaan in't geene de benodigtheeden van de vloot of hare destinalie aan dien oord concerneeren mogte en malkander daarinne met raad en daad moeten assisteeren.

15. Het spreekt van zelfs, dat een vlagge-man of ander hoofdofficier, met zyn vloot of esquader op een rheede van de Compagnie of in een van hare havens komende, het commando te water gedurende zyn aanwescn voeren moet;

16. Q. W. VAN IMHOFF. 85

dog dit commando zal geen prejuditie moeten toebrengen aao het geene buyten de voorsz. schepen aan andere ter Toorn. rheede of in dien haven te doen valt, waarmede den commandant van de vloot de ordinaire bediendens zal moeten laten begaan of, zo hy zig daar mede mesleren wilde, zal hy in zo verre moeten obedieeren de ordres van de plaats, daar hy legt, op dat 'er geen confusie of impediment aan den dienst werde toegebragt tot schade vanH gemeene belang.

16. Wanneer een esquader ter rheede van eenig gouver- nement komt en een Vice-Admiraal of Schout-by*Nagt daarop commandeert, zo zal den zelven van land verwellekomt worden door den secretaris van het gouvernement by hem aan boord te zenden, waarna den voornoemden commandeerenden officier gehouden blyft de eerste visite te doen aan den gouverneur van de plaatse, die hem dan weder zal gaan zien aan zyn logement, met deze distinctie, dal de voorsz. vlag-officier, te kennen gevende zyne intentie om aan land te komen, nader zal werden gecomplimenleert, een Vice-Admiraal door de twee oudste leeden van den raad des gem. gouvernements, en een Schout-by-Nagt door de twee jongste, nevens den secretaris, die hem ook van boord zulieu gelyden naar land en tot in zyn logement ; dog in een commandenient zal zodanigen vlagge-officier zonder onderscheid aanstonds gecomplimenteert werden aan boord door twee leeden van den raad en den secretaris en zo, zy genegen zyn aan land te komen, door den commandeur of opperhoofd, nevens het overige van den raad ontfangen werden op hare landinge en voorts in het commandement gelogeert werden volgens het gebruyk,

17. Dog een commandeur van de Indische zee zal gehouden Z}ii op zyne komste, het salut egter daar na niet wagtende, een officier naar land te zenden aan den gouverneur, om den zelven zyne aankoraste te notificeren en zyn intentie om aan land te komen daarby moeten doen weten, wanneer denselven by zyne landinge zal werden gecomplimenteert door de twee jongste leeden van den raad met den secretaris, die hem Daar 't gouvernement sullen conduiseeren en van daar naar

24 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

zyn huis, waarna hy gehouden zal syn den gouverneur eene particuliere visite te geven, indien hy eene van denzelven weder verwagtende is; dog in comniandementen zal hy door den secretaris van de plaats werden gecomplimenteerteunaar land begeleyd, mitsgaders door twee leeden van den raad op zyne landing ontfangen en naar 't commandement geleyd werden, alwaar men hem ook logeren en tractoren zal, zo als het gehruyk mede brengt.

18. Onder de voorsz. commandementen werden verstaan Cochim, Jaffanapatnani, Gale, Padang, Samarang en Bantam; alle mindere opperhooidyen en comptoiren worden gerekent buyten het ceremonieel te zyn.

19. Maar, wanneer 't hoofd van de vloot of het esquader gedagten maakt de rhede van zodanige plaats te verlaten, zal hy ten minsten drie dagen bevorens daar van kennisse moeten geven aan den gouverneur ofte opperhoofd dier plaatse, opdat den zelven het nodige daartoe zoude konnen bezorgen ; en wanneer zig aan die plaatse eenigé goederen van de Compagnie bevinden, die gedestineert zyn naar Batavia of naar eenige andere plaatse, werwaarts ook de reyse der voorsz. schepen zig strekt, en dezelve, zonder prejuditie van hare destinatie, die goederen innemen kunnen, zal den commanderenden officier niet vermogen zulks te wygeren, maar, met gemeen overleg, die goederen laten inschepen, tot bevorderinge van 't algemene belang, bet welke hun wederzyds is aanbevolen.

20. Wanneer een vlagge-officier of chef d'csquadrc tot eenige expeditie werd genomineert en het getal der schepen, mitsgaders de grote van de equipagie gereguleert is, zo zal hy van die tyd af, zo veel mogelyk, zyn verblyf moeten nemen op 't schip, waar van hy de vlagge of het commando voeren zal, tot meerder voortgang van de toerustinge ; en de schepen, die tot zyn esquader geboren, zullen dadelyk nevens het zyne gaan leggen, buyten de ordinaire scheepsbinne-rhede, hy den anderen, ten eynde hy, gelyk hem gerecommandeert wordby dezen, dagelyks na dezelve gesamentlyk zoude kunnen zien; en hy zal niet ligt permissie moeten geven aan officiers en

21. Q. W. VAN IMHOFF. 25

gemeeoe, tot de equipagie gehoorende, om naar land te gaan of aldaar te vernagten, tot dat alles op de schepen in ordre en gereedheyt is gebragt.

TEN TWEEDEN.

Van de Capitains en subalterne Officiers.

Art. 1. Geen schepen, die minder van caliber zyn dan om 30 stukken canon te kunnen voeren, dat is, geen beneden de 136 voet van het nieuwe en 130 voet van 't oude maaksel, zallen door capiteyns, maar alleen door een schipper met een opper- en een onder-stuurman, nevens een leerling, om met deo schipper t'samen de wagt waar te nemen, dan wel door een lieutenant met twee onder-stuurlieden en een cadet of, zo het 'mindere vaartuygen zyn en op korte reysen, door een lieatenant met een stuurman en een cadet gecommandeert werden; dog wanneer een capitain-lieutenant commandeert, zal 'er een lieutenant met een opper- en een onder-stuurman by hem zyn, en een cadet ter zee, 't zy, dat hy op een driemastig schip of mindere vaartuygen geplaatst word; dog by de capitains ter zee zullen twee lieutenants, een opper- stnurman, twee onder-stuurlieden en twe cadets zyn op de schepen van 150 ei^ 136 voet en 3 cadets op de grote.

2. De capitainen zullen haren rang onder den anderen hebben naar den ouderdom der commissien, zonder tussen- kominge van andere; en zo mede de capitain-lieutenants ; de schippers naar de besoldinge, die zy winnen, 't sy 60, 66, 72 of 80 guld'., welke laatste hare hoogste besoldinge is ; en die van eenerley gagie zyn, naar den ouderdom in den dienst ; en eyndelyk de lieutenants, zonder onderscheyd van eerste ot tweede, opper- of onder-lieutenant, welke distinctien alleen op het schip dienen, na den datum harer actens of commissien: de opper- of onder-stuurlieden zullen onder den anderen geschikt worden na den ouderdom van haren lopenden dienst, dog zo, dat de geene, die voor de twedemaal voor opperstuurman

26 1743. G. W, VAN IMHOFF.

uyt Nederland komt, den rang lieeit boven alle de geene, die maar eens uytgevaren zyn in die qualiteyt, schoon ook jaren lang in Indien in dat caracter gevaren badde, en zo mede gene, die maar twee of minder reysen uytgekomen zyn, het welke ook indiervoegen lusschen de ondei>stuurlieden plaats zal hebben.

5. Wanneer de actens of commissien, in Indien aan capitains en subalterne officiers verleend, van eenerley datum zyn met de gene, die in Nederland zyn g'expedieert, zo zullen de laatste altoos de preferentie hebben lK)ven de eerste.

6. Als de schepen van de Compagnie in de respective havens van Nederland binnen komen en het volk werd afgedankt, zo zullen onder die outslaging niet begrepen worden de capiteins, capitaiii-lieutenanls en lieutenants, dewelke gecenseerd worden in den dienst van de Compagnie te ver- blyven, tot dat zy weder g'employeert worden, hoewel zy, zo lange niet weder op een schip geplaatst zyn, geen besoldinge of iets van de Compaghie te pretenderen hebben ; en zy kunnen niet gerekent worden van den dienst der Compagnie ontslagen te zyn, eer zy een schriftelyke dimissie van de vergadering van Sevenlienen bekomen hebben, waar door zy dan ook, weder in Indien komende, haren rang en ouderdom behouden; def( met schippers en stuurlieden heeft dit geen plaats, alzo die beyde na den 'ouderdom van hare aanstelliuge in hare resp. qualiteyten rang hebben, en de laatste naar de reyze, die zy doen; maar, zo een officier zyn ontslag van de Comp^. hadde verzogt en van de vergaderinge der Heeren Seventiene bekomen en hy daar naar weder in dezelfde qualiteyt dienst kreeg, die zal maar van deze aanstelling af rang hebben, ten ware zulks speciaal anders aangeschreven wierd.

7. By aflyvigheyd van een capitain zullen de lieutenants en, by manquement van deze, den opperstuurman optreden om het commando op het schip te voeren ; en zo deze ook mogte manqueren, zullen als dan de onderstuurlieden en na deze den bootsman, constapel of schieman admissibel zyn, op dat het schip altoos een hooft hebbe omme hetzelve te

8. G. W. VAN IMHOFF. 27

commanderen; dit alles^ wanneer een schip zyne ofBciers/t zy io actie of op een reyze, door verslerf verliest, als alleen is ; maar meer schepen by den anderen zynde, ^al geen onderstuurman admissibel zyn, zo lange 'er nog een opperstuurman op de andere schepen is; dog, wat den opperstuurman aanbelangt, wanneer 'er nog lieutenants zyn, dat zal aan 't overleg en goedvinden van den krygsraad gedefereert blyven.

6. De  capitains  ter  zee,  dewelke  met  enkelde  gedetacheerde 

schepen naar de buyten comptoiren gesonden werden of die

aldaar toevallig of door noodsakelykheyd aankomen, zullen

gehouden zyn te obedieeren de ordres, die daar van de respective

opperhoofden agtervolgens het aanschryven van hare superieurs

wenlen gegeven; en zelfs zal de komste van een vlagge-man

of hoofd-officier ter plaatse voornoemd haar daar van niet

kunnen libereren, als hebbende 't geen by ontmoeting van

siïhepen in zee onder dat artirul is gezegt, geen plaats op de

rhedens of in de havens, dan met consent der hoofden van de

plaatsen, daar men de schepen vind leggen; des de voorsz.

opperhoofden op plaatsen, daar hoofden leggen, minder in rang

dlan de voorsz. zee capitains, sig-^in 't minste niet zullen

hebben te bemoeyen met het geene tot het schip gehoort, en

alleen hebben te bezorgen, dat het lossen en laden, voor zo

Terre het haar betreft, ten spoedigslen voortga, waar omtrend,

zo eenige swarighedeo sig mogten opdoen, waar over men

sig met den anderen niet konde verstaan, zo zal het sentiment

van den capitain, als het een different is, het schip meest

betreffende, en dat van 't opperhooft, als het de wal nader

raakt, voor die tyd moeten prevaleren en opge volgt worden,

om eenen on verhinderden voortgang van zaken te houden;

dog den eenen zo wel als den anderen, wiens sentiment werd

opgevolgt, zal sulks hebben ten zynen pericule en daar voor

moeten verantwoorden.

7. De schepen, ook zelfs die by capiteyns gecommandeert worden, zullen niet mogen vertrekken van de plaatsen, daar zy leggen, ten zy de opperhoofden, die aldaar 't gesag voeren, laar een behoorlyke depêche kumen te geven, welke depêches

28 '743. Q. W. VAN IMHOFF.

den capitain gehouden zal zyn in persoon Ie konien ontfangen in de gouvernementen en directien; maar in de commande- menten zal hy, zo hy zelfs niet gaan wil, kunnen volstaan met een officier te zenden om deselve te ontfangen; en op mindere plaatsen zullen hem die moeten toegezonden werden door den scriba of een pennist, waar na het voor rekening en verantwoording van den capitain zal lopen, zo hy langer blyft; dog, by aldien hy daar en tegen opgehouden word door 't hoofd der plaatse, meer dan hy denkt, dat nodig is, zal hy de vryheyd hebben, 't zy in persoon of door een officier, naar de distinctie, voorwaards onder de comptoiren gemaakt, by het opperhoofd om zyne depêche aan te houdëa, dewelke, hem die niet gevende, eo ipso gehouden zal zyn zulks voldoenend te verantwoorden aan de gene, dien hy reken- schap schuldig is; en zo wie eenig schip van de Compagnie huyten noodsakelykheyd quam op te houden, zal een maand gagie van 't gene alle de daarop varende officiers en gemene verdienen, de helfte ten behoeven van de Comp. endcweder- helfle voor 't fonds tot aanqueking van jonge zee-officieren verbeuren, waar over de Regering van Indien politiquelyk jugeren zal.

8. Wanneer een schip begeven word, zal het transport van desselfs equipagie-goederen, ammunitie van oorlog, &c. volgens den inventaris moeten gedaan worden door gecommit- teerdens, even als by de komste van schepen uyt Nederlcind den opneem derzelve is geschiet, welk transport den overnemer zal teykenen, ten bewyze van de verantwoording, die hy daar van op sig heeft genomen, na dat bootsman, constapel, &c., ieder voor het zyne, en den opperstuurman voor 't generaal geteykent heeft, dat deselve indier voegen in waren wesen bevonden zyn.

9. De capitains en verdere hoofden van de schepen zyn gehouden te besorgen, dat de schepen ter Bataviase rhede alle maanden eens geteert worden om deselve in de grote hitte beter te preservereu. Ook zyn zy verpligt te besorgen, dat het schip alle morgen 'van binnen gespoelt en des morgens

174&. Q. W. VAN IMHOFP. ^9

en des avonds van binnen en van buylen gewaterl worde ; en als een officier, die aan boord bet commando heeft, daarinne nalatig is, sal hy telken reyse, als daarop bevonden word, een maand gagie verbeuren ten profyte van't fonds tot aan- queeking van jonge zee«officieren.

TEN DERDEN.

Van de Bemanning en 'l Volk op de schepen, hel getal der Deks-Offtcieren, en de verplaatsingen.

Art 1 . Alle uy tkomende schepen sullen voortaan baar eygen volk behouden, zo lange zy varen, en niet meer daar van overgeven, dan 't gene zy boven haar tax hebben^ zynde 100 koppen voor die van ISO, 90 voor die van 145, 80 voor die van 136, en 70 voor die van 130 voeten. Dit vaste volk zal op de schepen blyven, 't zy dat zy op de rhede timmeren, lossen, laden of stil leggen, en zal alzo 't volk niet meer van *teene schip op 't andere geslingert werden, zo als tot hier toe is geschied, maar de overheden der schepen zullen selfs de keuse hebben om, tot het bepaalde getal toe, haar volk te mogen houden, dat zy uytbrengen; en zal van'tseive Diemand op zyn versoek verplaatst werden, ten zy hy een consentbriefje vertone van zynen capitain of schipper, dan met speciale permissie en ordre van den Gouverneur Generaal, zonder de welke de scheeps overheden ongebonden zullen zyn enige sodanige ordonnantien, zonder haar consent gemaakt, te respecteren.

2. Dog, by aldien bet werk ,ter Bataviasen rhede somtyds mogte komen te vereyschen, dat men van schepen, waar op niets te doen, op schepen, daar het werk volhandig is, eenig volk moest pressen, zo zal den onder-equipagiemeester of adjunct een briefje moeten schryven aan den commanderen- den officier van dat schip, 't welk het volk best missen kan, om van het selve 1% 18 of uyterlyk 24 man te vragen, de welke dan ook dadelvk door dien officier onder hare

So i743. 6. w. Van imhoff.

eygene, *{ zy een of Iwce, onder-olTiciers zullen gesonden werden en des avonds weder na haar schip moeien keren; en zal dien officier, aan boord commanderende, soda nige pres- briefjes moeten voldoen, sonder ordre van zyu capitain .-if te wagten, mits denselven daar vnn kennisse gevende, zo dra de gelegentlieyd daar toe voorkomt. En zal den gem. onder- eqoipagiemcester ook sodanige pressing niet mogen doen buyteii noodsakeiykheyd, waar over den opper-equipagiemeester het oog zal moeten houden, aangesien men verstaat, dat de schepen sig selfs zullen moeten helpen, met haar eygen volk, in alle het gene tot opredderingc en hesorginge van den liodem nodig is, en so mede in liet lossen en laden : oversulks dit pressei van meerder dan het ordinaire scheepsvolk maar plaats hebben zal in cas van grote pressance of by manque- ment van veel volk uyt de schepelingen door siekte als andersints.

3. *Van de uytkomende schepen zal hel overige volk, na dat de overheden ter harer eygener keuse hel bepaalde getal daar af hebben gebonden, per ordonnantie van den opper- equipagiemeester werden geligt en geplaatst op de werf; voor zo veel de roey-en zeyl-vaartuygen nodig hebben aan vast volk, dat nogtans ook, zo veel als mogelyk, zal moeten gespaart en, des noods, met Moorse matrosen gesuppleert werden; en het overige van dat volk zal geplaatst werden op een schip ter rhede, dat men voor desen, in de wandelinge, hel schip lUilS'desen gewent was te noemen en waar toe men voortaan employeren zal het schip, dat de meeste apparentie heeft om binnen korten niet g'employeert te worden ; op welk recruten- schip van dat volk eene aparte rolle en boek zal gehouden worden, om deselve niet te vermengen met zyn eygen vast volk, om 't continueel op- en afgaan van de eerslgem., H welk in 't geheel niet te vermyden is, aangesien uyt dese recruten zullen moeten gefourneert werden de zeevarende voor de buyten-comptoiren, item de suppletie der gener, die op de schepen en het land komen te sterven of op andere wyse manqueren, dog niel die na het hospitaal gaan, alzo men

1^43. Q. W. VAN IMHÓFF. 31

verslaat, dal deze laatste op hare schepen sullen blyven voort- lopen, lol dat komen te sterven of hersteld worden, ten ware sodanigen schip inmiddels eene reys om de west of om de ooord moest doen, wanneer men voor de hospitalisten andere uyt de recruten geven zal, maar niet op de binne- vaarwalers na Java en Bantam, op dewelke men sig met hel overige volk of wel met Mooren in stede van de manque- rende zal moeten behelpen.

4. Alle de zeevarende, van hare schepen formeel afgenomen werdende, als zy in het hospitaal gaan of blyven, zullen, invoegen als de nieuwelingen, geplaatst werden op het recruten sehip ; dog, wanneer zy uyt het gem. hospitaal werden nytge- lalen, zullen zy direct getransporteert werden naar 't eyland Edam en aldaar een maand lang moeten dienst doen in de lynbaan, zo veel hare kragten toelaten, om door de gezonde lugt aldaar alvorens wat te bekomen, eer zy weder op het recruten schip werden geplaatst, blyvende hare rekeningen Toortlopen op 't gem. schip, even als geduurende haarverblyf in 't hospitaal.

5. Wanneer de schepen in Indien volk manqueren aan 't boveii bepaalde getal, zo zullen de hoofden van deselve het voltallig maken van dien moeten verzoeken van den opper- eqttipagiemeester tot Batavia en sig te vreden moeten houden met de gene, die hy haar by ordonnantie aanwyzen zal ; maar wanueer een schip deks-, onder- of opperofficiers manqueert, zo zullen de hoofden der schepen de vryheyd hebben daar toe ayt de hare een beqoaam subject voor te dragen aan gem. c^per-equipagiemeester, dewelke daarvan als dan kennisse zal geven, 't zy aan den hcere Gouverneur Generaal of aan de beeren Commissarissen over de zee-zaken; en met derzelver permissie zal sodanige persoon als dan bevordert werden tot de functie, waar toe hy word voorgedragen; in welker Toegen ook sal gehandelt werden met alle de pK aanstellingen, op de reyse voorvallende, waar van hier na zal werden ver- meid ; dog zo de hoofden der schepen niemand voor te dragen hadden tot de functie, die op haar schip opengevallen is, en

32 1/^43. G. W. VAN IMHOFF.

zy in tegendeel gaarne iemand van die qualiteyt, 'l zy van een ander schip of uyt 't recrulen-schip of van 't lands-volk hadden, daar over zullen zy sig moeten verstaan met den opper-equipagiemeester bovengem. en, in het eerste geval, ook met den genen, by wien sodanige personen bescheyden zyn.

6. Alle schepen van 136, 145, IBO voeten en daar boven sullen varen mei dubbelde oflkiers in het land; dat i$, met een bootsman, een schieman, een constapel, ieder met

' zyn maat, die van 150 voet een tweede constapel daar en boven. Voorts een bottelier, een kuyper, een scheeps corpo- raal, een timmerman, dog op de reyse naar Nederland tv^ee, een kok en zyn maat, een zeylmaker, drie quartier-meesters en een provoost, verstaande, dat dese alie te samen met de opper-officieren, chirurgyns, trompetter of andere bediendens en de gemene zeevarende in alles niet meer zullen nioeten uytmaken dan het bovenbepaalde getal van 100, 90 of 80 koppen in 't land, en op de thuysreysen 10 koppen meer, voor ieder charter, zo 'er geen meer verlossers uyt de militie en van de ambagts-lieden zyn dan dat getal, dat dan in alles op een thuys-reyse 120, 110 en 100 koppen uyt- maakt, dog meer repatrieerende militairen en ambagts-gasten opkrygende, zo veel minder zeevarende van't bovengem. surplus, welk surplus en repatrieerende mensohen de overheden der schepen ook zullen moeten nemen, zo als het haar gegeven word.

7. Maar de schepen van 130 voelen, zo lange die nog duren, en voorts ook de nieuwe charter van 125 en 120 of ook die van 115, 110 en mindere voeten, zullen voortaan maar voeren enkelde officieren, dat is: een bootsman en een schieman of wel een bootsman met zyn maat, zonder schie- man, een constapel zonder maat, een botteliers-maat, die teffens ook kuyper zal moeten wesen. een kok en koks-maal, twee quartiermeesters, een timmerman en een zeylmaker, zynde tien onder-officiers, en met een chirurgyn, een krankbesoeker en 5 of 6 opper-officiers in alles 20 koppen, en overzulks nog 60 matrosen, met de jongens daar onder, zo dat die

8. Ö. W. VAN IMHÓFf^. 5^

schepen daar door in proportie zo wel bemand zullen wesen als de andere ; verstaande, dat een schip van 1 30 voeten voort- aan varen zal in alles roet 70, een schip van 125 en 120 met 60; van 110 met 50 en die van 100 voeten met 40 koppen, zynde alzo BO, 40, 30 of 20 gemene zeevarende voor ieder, dat toereykende is, ook zelfs óp de thuys-reyze, wanneer zy nog 10 of 8 verlossers op krygen; en, die niet aan de hand zynde, zal men tot dat getal toe surplus van volk aan haar geven uyt de zeevarende.

8. Het gene hier boven gesegt is, dat niemand van 't schip zal werden afgeligt zonder bewilliging van de gene, die het selve commandeert, verstaat sig van de gene, die tot de zee- vaart gehooren, tot de stuurlieden toe ; maar de plaatsinge en verplaatsinge van lieutenants en cadels zal niet mogen gescliie- den dan met speciaal consent van den heere Gouverneur Generaal en op zyne schriftelyke ordonnantie, gelyk daar en tegen geen commando van schepen zal l>egeven worden dan by resolutie van de Hoge Indiase Regering.

9. Nogtans zal den krygsraad der vloot, en zelfs die van een enkeld schip, de faculteyt hebben, by vacature van het commando of eenig subaltern officie, het selve te suppleren met den gene, die daar toe de naaste en bequaamste g*oordeelt word, dog alle die aanstellingen zullen nader moeten gecon- Grmeerl en g'approbeerl werden op Batavia, 't zy door de regering in 't gemeen, dan wel door den Gouverneur Gene- raal of de commissarissen over de zee-zaken, na dat het in des eenen of anderen departement komt te vallen en naar dat de personen bevonden werden het zelve minder of meer te meriteren; zullende zy dan teffens, met hare bevestinge, de daar toe staande besoldinge krygen van dien dag af, dat hare acte geteykent word, dan wel van den dag harer aan- stellinge af.

10. Niemand zal, invoegen als gezegt is, provisioneel op de reyse mogen aangesteld werden tot eenige subalterne functie, hoger dan de zyne, ten zy hy alvorens g'examineert en daar toe volkomen in staat bevonden is; en om te beter

PLAKAAT-BOEI DEEL V. 3

5i 1743. G. W. VAN IMHÖFF.

daar van verzekerd te wesen, zal zelfs niemand, die pi. aan- gesteld is, kunnen g'approbeei*d werden, ten zy hy nader g'examineert is en bequaam bevonden word in presentie van de heeren commissarissen tot de zeezaken.

TEN VIERDEN.

Van de Eguipagie^ Verlimmeringe en Verstrekkinge.

Art. 1. Wanneer een schip uyt Nederland ter Balaviase rheede komt aan te landen, zo zullen met den eersten, ter ordre van de lieeren commissarissen over de zeezaken, der- waarts gecommilteert werden, zo het een capitain is, die daar op commandeert, twee capitains of capitain luytenants of ook onder deselve den onder-equipagiemeester; en zoo het eeu schipper is, twee schippers of luytenants, dewelke op eene schriftelyke ordonnantie van den opper-equipagiemeester, met een visa van een der heeren commissarissen gesterkt, len hunnen overstaan zullen doen opgeven, wat equipagie-goederen zodanigen lK)dem uytgebragt, op de reyse, volgens de verkla- ringen, daar van aan haar te vertonen, verbruykt en thans nog in voorraad heeft, waar van gene zullen mogen geligt werden aan land, dan de gene, die absoluit overtollig mogten zyn, ter decisie van gem. heeren commissarissen; en daar en tegen zullen ook gene de minste verstrekkingen van equi- pagie-goederen aan zodanigen schip werden gedaan, dan na dat in selver voegen de onvermydelyke noodzakelykheyd van dieu zal wezen gebleken aan heeren commissarissen evengemeld, verstaande, dat zelfs geen zeylen voortaan van de schepen op de winkels zullen werden geligt, maar dat ieder schip zal behouden de zeylen, die hy heeft, en deselve zelfs aan booiti moeten repareren, waar toe de schepen malkander de zeyl- makers zullen moeten lenen op de rhede; en, zo 'er nog meer haast by het werk is, zal den opper-equipagiemeester enige van de werf pressen om de zeylen aan boord te gaan verstellen.

1^40. G. W. VAN IMHÓFF. J^g

2. Alle de schepen van de Compagnie in Indien zullen ▼oortaan varen met twee klaar gemaakte stengen ter waarloo, een voor en een agter, mitsgaders twee stellen zeylen, het eme nieaw en het andere half sleten, ook wel beyde half slelen, na dat de reyzen zyn, het welke altoos wel uyt de zeylen van haar uy treyse te vinden is ; en zo zy meer hebben als dat, zal men het haar niet afnemen, maar zy zullen niets mogen eyssehen, ten zy minder als dat hebben, verstaande dit zo wel van de vaste als byzeylen, by welke twee stellen zeylen, 't sy die beyde half sleten zyn of het eene nog nieuw is, de schepen nog een derde stel vaste zeylen zullen krygen, als zy thuys-varen; alles om in Nederland weder te verant- woorden.

3. Alle de equipagie-goederen, provisien, ammunitie van oorlog, gereedschappen en behoef tens zullen generalyk staan onder het opsigt en verantwoording van den opperstuurman, dewelke de administratie van dien volgens de boeken, daar van geformeert, zal moeten gade slaan omtrent den bootsman, bottelier, conslapel, timmerman, smit, zeylmaker, etc, naar dat een yder van dese officianten iets daar van onder zyne directie heeft; en dewelke daar voor by hem aansprekelyk blyven, voor zo verre zy buyten zyne ordre en voorkennisse icLs daar van mogten t'soek brengen of verwaarlozen.

4. De schepen zullen hare eygene onbequame goederen zelfs moeten repareren, 't zy aan boord, zo daartoe gelegentheyd is, of door haar eygen volk aan land ; en zy zullen zig in 't laatsie geval mogen bedienen van de winkels, daar die ambagten geoeffent worden,, maar materialen zullen zy daar toe niet mogen eyssehen dan met speciale voorkennisse van heeren commissarissen: en zullen zy zig alleen van de gereedschappen mogtti bedienen, die in gem. winkels zyn; en, het eerate benodigende, daar van met voorkennisse van heeren com- missarissen aparte ordonnantie moeten laten maken ten comptoire van den heer Directeur Generaal.

5. Wanneer eenige schepen van eenige reysen komen, zal de baas timmerman van de werf zig dadelyk na boord moeten

S6 1743. Q. W. VAN IMHÓF^.

•

begeven om by de overheden te vernemen, hoe het met den bodem gesteld is, en of en wat daar aan mancqueerd, waar van altoos een schriftelyk rapport zal werden overgelevert aan den heer Gouverneur Generaal; desgelyks zal ook door gemelde baas en eenige gecommitteerde andere basen van Onrust of de werf of wel opper-timmerlieden van de schepen een verklaring gegeven worden van de volbragte vertimmeringe aan de schepen, voor zo veel tot het doen der reyse nodig is, al eer zy van de Bataviase rhede, Hzy naar Nederland of eenige comptoiren in Indien, vertrekken.

6. Daar en tegen zullen geen gedane reparatien aan de schepen, ter afschryving van de daartoe verhruykte materialen, aan de basen op Onrust of op de werf gelooft ofte gevalideert werden, ten zy voor ieder schip dient-wegens een speciale memorie werde geformeert, met aanwysing van dequantiteyl der verhruykte materialen en -waartoe dezelve zyn besteed, welke memorie den capitain of gezagvoerder zal moeten bekragtigen met eene verklaringe onder presentatie van cedc, dat de voorsz. reparatien aan zynen onderhebbenden bodem in der waarheyd zyn gedaan; en de officiers, die gedurende de timmeringe aan lioord de wagt hel)l)en gehad, zullen daarnevens moeten getuygen, dat de materialen, daar voor opgehragl, waarlyk aan" boord zyn gekomen en tot dat eynde, voor zo veel haar bekent is, zyn gebruykt, alles ongerekent de geliou- denisse van den baas om de rekening, die hy daar van formeert, des begeert wordende, met eede te sterken.

7. Schepen, die in 6 maanden niet anders gevaren hebben dan op Java, Palemhang, Bantam en Straat Zunda, waar voor geen verstrekkingen als voor reysen werden gedaan, zullen na verloop van dien tyd mogen formeren een eyschje van behoefte, 't welk ieder der officieren in het zyne en den opperstuurman in 't generaal zal moeten tykenen voor de benodigtheyd, na dat den capitain denzelven zal hebben gesien en gemodereert in tegen woord igheyd van den opper-equipagie- meester, by wiens onderteykeninge zulks zal moeten blyken ten zynen bywesen geschied te zyn, gelyk ook den capiteyn

8. Q. W. VAN IMHOFF. 57

Toor hel modereren zal moeten tykenen, waarna den capitain gehouden zal zyn dien eysch Ie vertonen aan heeren commis- sarisseo, dewelke deselve geconsenleert hebbende, zo zal vervolgens op ordonnanlie van den beer Directeur Generaal het geêyschle verstrekt worden ; en werden alle deze officianten daar omtrent ieder in den haren de meeste menagie aanbevolen. 8. Alaar^ wanneer de schepen op eenige reysen gaan» zullen de voorsz. benodigthedcn, invoegen voorn, hier boven opgegeven* niet na zekere regulen, maar na de ware benodigtheyd moeten ondersogt werden door twee capitainen of schippers, even als voorwaarts ten opsigte van derselver opneming by de aaokomste is gesegt, ten bijwesen van den opper-equipagie- meester ; en op derselver schriftelyk rapport, dat den capitain Toor de benodigtheyd zal moeten teykenen, onder de voorsz. opgave gesteld 9 zullen heeren commissarissen, zo zy geen reden ter contrarie vinden» fiat daar onder verlenen^ wanneer de verstrek kinge wederom invoegen voorsz. zal werden gedaan.

TEN VYFDEN.

Van de Ladinge en derselver verantwoording.

Xri. 1. In de verantwoordinge der goederen, zo wel in

*t schip geladen, als tot 't schip gehorende, zal den capitain

respoDsabel zyn voor de helfte, de opper-stuurman voor een

quart en de beyde luytenants te zamen voor een quart; en

also de functie van boekhouder op de schepen, ook op de

reyse in het laud, word afgeschaft, zo zal op schepen, waarop

een schipper commandeert, de verantwoording drie vierde voor

Ai:zelve en een vierde voor den opper-stuurman zyn.

2. Op alle de onderhorige comptoiren van de Comp., buy ten Batavia, zullen de overheden der schepen kunnen volstaan met hare ladinge aan boord behoorlyk uyt te leveren en in diervoegen wel gelevert te besorgen in de vaarluygen, daartoe aan haar van land toegesonden, maar op Batavia zullen zy hare ladinge aan land moeten ontfangen en ook weder uyt leveren, om dat het tegendeel aldaar niet practicabel is.

38 1743. G. W. VAN IMHOFF.

S. Dog om voor te komen de veelvuldige diefslallen, die ook tol Balavia (usschen 't schip en de wal kmmen geschieden, zal men voorlaan aan de schepen, die lossen of laden moeien, vaarluygeh zonder volk geven, waarop zy haar eygen volk zullen stellen met zodanige officiers, als zy goedvinden, om de nodige toesigt daar over te houden.

4. De schepen, die in Indien varen, zullen haar canon van tusschen deks in 'truym stryken, naar dat hel zelve behoorlyk voor bederf zal wesen geprecautioneerd, om de hoven-last te vermyden en de onderlast, zo wel als de scheeps-ruymte uyt te winnen ; maar telkens, als zy van de reyse komen, zal het zelve moeten gevisiteerd werden, om te sien ol'er ook iels aan manqueerd; en wanneer zy ter Bataviase rhede gelost en niet verder voor eerst gedeslineert zyn dan naar Java of Bantam, zuilen zy het selve weder op moeten zetten en daar mede geduurende dien tyd varen, op dat ook teffensdes te beter na dat canon mag gesien werden.

5. De ruymen van de schepen, die in 't land varen, zo wel als van de repatrierende, zullen van agteren tot voren moeten dienen tot het bergen der ladingen, de kruytkamer en een broodkamer alleen uytgezondert, dewelke in 't scherpe van 't schip voor en agter zullen afgesneden worden ; alle zware touwen, behoeften, provisie, water, brandhout en wes meer zal tusschendeks moeten varen. En om de plaats aldaar des te minder te belemmeren zal aan 't volk, nog aan de officiers, niet meer dan het bepaalde getal kisten gepermitteert werden na het jongst g'emaneerde reglement.

6. De capitains en hoofden van de schepen zullen gehou- den zyn hare ruymen vol te laden met de goederen van de Compagnie, van agteren tot voren en van onderen tot boven, en wanneer zy nog eenige plaats daarenboven hebben tusschen deks om eenige fyne of pretieuse goederen te bergen, zullen zy dat aan de respective opperhoofden der plaatsen moeten bekend maken, dewelke gehouden zullen zyn de schepen zo veel in te geven, als de hoofden derzelver verklaren in te kunnen nemen, wanneer zy de goederen daartoe aan de hand

7. Q. W. VAN IMHOFF. 39

hebben; maar, wanneer daar en tegen de respective opper- hoofden goederen in geven willen en den capilain verklaart die niel Ie kunnen bergen, zo zal, na 't gene zo even gezegi is, wel 't sentiment van den capitain werden opgevolgt, dog hy zal gehouden zyn met zyne komste op Batavia daar van aanstonds kennisse te geven aan den heere Gouverneur Gene- raal, ter wiens ordre door gecommitteerdens, zig des ver- slaande, zal werden onderzogt of den capitain gelyk of ongelyk heeft gehad.

TEN ZESDEN.

Van de Bataviasche rhede.

Art. 1. Voor de rhede van Batavia zal men eygentlyk oeiiien hel gene allhans de buyten-rhede genoemd word, dat is, van Rynlands droogte af tot daar men minder als 6 vadem water krygt; de overige distantie tot aan de bank voor de rivier, daar doorgaans de oude schepen en de kleyue vaar- tuygen leggen, zal als een binne-rhede geconsidereert werden en met het ceremonieel niets te doen hebben, als werdende die schepen gerekend, even of zy in de laag gehaald hadden.

2. Alle komende schepen zyn gehouden op eersl gemelde rliede het anker Ie laten vallen en zullen niet na binnen mogen werpen of halen^ voor dat zy ordre bekomen hebben, waar zy lossen moeien.

3. Insgelyks zullen alle schepen, die aangelegt zyn en ver- trekken moeten, na dat zy ten naasten by reysvaardig zyn geworden, van de binne-rhede op de buyten-rhede moeten korten en daar hare depêche bekomen.

4. Ook zullen alle schepen van vreemde natiën op de voorm. buyten-rhede het anker moeien zetten, dog alle parti- coiiere koopvaarders, met Hollandse vlaggen varende, zullen aanstonds op de binnenrhede mogen lopen, om haar des te meer gemak in het lossen en laden te geven.

5. Op de evengem. buyten-rhede zal altoos een schip het

40 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

«

commando hebben, wiens ordres de andere scheqen zullen moeten observeren, dog voornameutlyk de gene, die op geiu. buyten-rbede leggen, dewelke men verslaat, dat speciaal onder dat commando geboren. '

6. Alle chaloupen en roey-vaartuygen van de sche|)en, op de buylen- en binne-rhede leggende, zullen alle avonden mei het sluyten van de boom, dat is voor zeven uuren, van laud en naar boord moeten verlrekkeu.

7. Geen volk van de schepen zal aan land mogen vernagten zonder speciale permissie van den water-fiscaal, die ook die per- missie niet zal verlenen dan op een briefje van den capitain of hoofd van 't schip, ten blyke, dat hy daar mede te vreden is ; en die zonder zodanigen briefje aan land gevonden worden, zullen door de bediendens van de justitie werden opgepakt en vastgeset om voor de eersteinaal en wanneer hy maar een enkele nagt zonder permissie aan land is geweest, op het schip zelfs met een domeslique correctie te werden afgestraft, dog langer zonder permissie aan land geweest zynde, zal hy voor veertien dagen, een maand en langer aan boord gebannen werden om in 't geheel niet van 't schip te mogen gaan, en ten dien eynde wel over dag op het schip tot zyn werk moeten gehouden en des avonds in de boeyen gesloten worden, zo lange de tyd van zyn bannissement duurt ; en hy zal daar- en boven aan den geweldiger, wiens bediendens hem opgepakt hebben, in gelde of op rekening moeten belalen 6 sluyvci*s, buylen alle de andere kosten en misen van justitie, zo 'er eenige meer op zyne apprehentie mogen vallen; en zuUeu dese gevallen de plano door den president van de justitie alleen werden afgedaan om 't volk niet nodeloos in deboeyeu Ie laten zitten, daar men geen dienst van haar heeft; maar die haar schepen laten ontvaren, zullen als van ouds gestraft werden met de ketting op de galeyen, voor zodanige tyd, als den regier goed vinden zal, dan wel na bevinding van zaken.

8. Alle avonden, precies ten agt uuren, zal den commandeur van de rhede de wagt afschieten, na dat vyf minuten bevorens de laptoe op zyn schip geslagen heeft; en, zodra de school

9. G. W. VAN IMHOFF. 41

gedaan word, zullen alle de tronitnels op de andere schepen de taptoe slaan, Uvee minuten lang en dan te gelyk ophou- den eu de wagl opgesel worden; desgelyks zal de Comman- deur van de rhede des morgens, als het begint te liglen, reveille slaan, even voor de reveille van H Gasteel of de hoofd-wagt, waar na sig de andere posten aan land komen te rigten; eu de voorsz. raveille op 't Commandeurs schip 2 of 3 minuten geslagen hebbende, zal de schoot gedaan eu de wagt afgeschoten worden, waarop alle de schepen nog 2 mi- nuten reveille zullen slaan en dan ophouden.

9. Alle avonden zal zig met 'tsluyten van de boom op *t Cfuiimandeurs schip ter rhede moeten begeven een van de capitains ter zee, die de jour is, en dewelke gehouden zal irtx op het 't gem. . schip te bly ven, tol dat de wagt afgeschoten is, waarna by na zyn eygen schip of naar land zal mogen gaan, als by een officier van 't gem. schip zal hebben afgesondcn om aan de vlagge-man of hoofd-officier^ wiens schip de rhede oomoiandeert, en ook aan den opper-equipagie meester te rapporteren, of en wat 'er voorgevallen is op de schepen.

10. Zo dra de wagt opgesel word op de schepen, zullen alle de schepen de roUe van haar volk laten lesen om te enaren, of zy alle wel present zyn, en de namen van de aitsente aanteykenen; en zo eenige chaloupen niet voor bezette wagt aan boord waren,- ten zy'er wettige reden ter contrarie zyn, zal men daar over exemplaire straffe oefenen aan boord, om alle desordres in tyds tegen te gaan.

11. De zogenaamde laberlot of de roey-chaloup, voor de rhede in 't gemeen dienende, zal ook met zons ondergang aan boord van 't Commandeurs schip moeten wesen ; desgelyks zal de chaloup van de capitain, die de wagt heeft, aan boord van dat schip mogen blyven, het welke aan 't goedvinden van dien officier staat, inwelken gevalle die chaloup zal hebben de nagt-ronde.

12. ^Zo dra de wagl afgascholen en de taptoe op alle

<rhepen geslagen is, zal een officier van 't Commandeurs schip met een chaloup van dal schip eene visiteer-ronde, eerst op

42 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

de binne- en daarna op de buyleh-rhede doen, mei alle schepen voorby te roeyen en * ie horen of alles wel is, en daar iets te zeggen is, aan te leggen en daarna Ie vernemen : desgelyks zal de nagt-ronde doen, dewelke door een stuurman gedaan zal werden ten twaalf uuren; en de dag-ronde des morgens ten vier uuren zal door de evengem. lal)erlot en ook maar door een quartier-meester gedaan worden, brengende alle de voorsz. roudens rapport aaüH Commandeurs schip, op 't welke van 't voorgevallene een rapport zal werden geformeert en door een officier na land gezonden, volgens het gene zo even is gesegt; en zal de voorsz. dag-ronde voor 't afschielen van de wagt gedaan en het rapport van de rhede voor zes uuren by den opper-equipagie-meester moeten wesen, om het zelve ten half seven te kunnen brengen op de audiëntie»

13. Wanneer buyten de voorsz. roudens iets op de schepen mogte voorvallen, zullen zy gehouden zyn, 't zy met het doen van zodanige seynen, als voor de rhede by nngt zullen werden beraamt, of door het afsenden van hare chaloup aan boord van het Commandeurs schip zulks bekent te maken, indien het presseren mogte.

14. Den capitain, die de wagt op de rhede heeft, heeft voor die tyd ook teffens't commando op het Commandeurs schip, dog onder het hoger gesag van den vlagman of hoofd-officier, die het commando voert; hy is gehouden, wanneer het zyu dag is, des avonds voor zons ondergang by gem. Commandeur van de rhede aan zyne woning te gaan en van hem te vernemen, of 'er iets g'ordonneert is of te zeggen valt op de rhede: en als zyne wagt afgelopen is, aan hem zo wel als aan den opper-equipagie-meester het rapport door een officier Ie zenden of ook zelfs in persoon te gaan doen, by aldien'er iets van reniarque te zeggen valt; en den opper-equipagie- meester zal dat rapport, 't welk schriftelyk van de rheile inkomt, op de vroege audiëntie by den heere Gouverneur Generaal moeten brengen, wanneer den officier, die het vapport heelt gebragt, zig ook teiïens op de audiëntie zal laten vinden, om te horen, of 'er iets vo«)r de rhede te belasten is, het welke

15. G. W. VAN IMHOFF. 43

hy dan aan den Command.int van de rhede zal gaan bekend maken, op dal denzelven, des nnods, op de ordinaire voormid- (bgs audiëntie nader de nodige ordres daar over zoude kunnen innemen en vervolgens de belastingen doen aan den capitain, die de wugt staat te krygen.

15. En op dat het voorsz. rapport van de rhede in beter ordre geschiede, is ieder officier, die de wagt of het commando o|» een schip of vaarluyg, zo wel van de binnen als buyten rhede, heeft, gehouden dagelyks aan te leykenen, wat 'er op bel schip voorvalt, het welke> zo het niels anders dan de ordinaire opredderinge en besorginge van 't schip betreft, met een woord van niets maar zal bekend gesteld worden; maar, indien het lossen of laden, innemen van 't water en provisien betreft, op het allerkortste indiervoegen zal aangetekend worden, dal men moge zien. wat'er dien dag gedaan is; alle welke rapporlen de schepen en vaartuygen gehouden zyn aan de roey-chalonp van de rhede, gemeenlyk de Labberlot genaamd, die ten dien eynde na sons ondergang alle schepen en vaar- taygcn zal gaan aanroeyen, op een briefje op te geven, moeten- de de gem. Labherlot voor 't afschieten van de wagt aan boord van 't Commandeurs schip zyn, wiens schryver van alle die rapporten eene zal opmaken, dat op het Commandeurs schip zal blyven berusten en aldaar ingeboekt werden, gevende vier copyen daar van af, drie voor den opper-equipagie-meesler, die daar vaii twee op de audiëntie by den heere Gouverneur en Directeur Generaal zal moeten brengen en het derde voor zig liouden, mitsgaders bet vierde voor den genen, die het Commandeurs schip van de rhede commandeert.

16. Alle 't gene de rhede in 't gemeen betreft, als 't komen en gaan van de schepen en vaartuygen, het wayen van de vlaggen op Onrust of Edam, de streek van de land- en zee- wind, die gewaaid heeft, en wat alverder daartoe betrekkelyk i^i zal alleen geboren onder het rapport van het Commandeurs ^p en dat van de schepen 'zal niels mogen behelsen dan bet gene haar eygen zelfs betreft.

17. Alle veertien dagen zal den Commandeur van de rheede

44 '743. Q. W. VAN IMHOFF.

zeyn doen om het auker te liglea en eeu ander te laten toe- gaan, en zullen alle de schepen als dan dal anker liglen en haar louw visileeren, schoon maken en vervolgens altoos twee touwen iu de ankers moeten houden, 'leene, waarvoor zy leggen, en *t andere om dadelyk te kunnen laten vallen, dog de overige touwen, die zy in hel schip hebben mogteu, zullen niet behoeven ingestoken te werden, dan wanneer zulks door eenig verwagl quaad weer nodig word, om de touwen te menageren op een legplaats zo gemakkelyk als die, daar men zelden hel tweede anker behoeft toe te laten gaan.

18. Het commando van de rhede zal voortaan van zelfs over^;aan van de hoogste zee-officier op de gene, die hem iu rang volgt, te weten van de schepen, die op de rhede zyn ; maar, wanneer 't schip van den oudsten capitain op Onrust in limmeringe of aan 't eyland Edam ter onllossinge of hela- dinge legt, zo zal den genen, die aan hem volgt en wiens schip present is, het commando voeren^ maar de capitain de jour zal als dan volstaan kunnen met een officier by den gem. capitain commandant te zenden en in persoon niet behoe- ven te gaan, dan wanneer 'er een meerder dan hy in qualtteyl het Commandeurs schip voert ; verstaande, dat, alschoon 'er geen hoofd-officier tol Batavia present mogle wesen, egter altoos een capitain de jour zal moeten wesen, die van des avonds tol den morgens present is op 't schip, dal het commando heeft.

19. Deze beurt zal roulleren onder alle de capitains, die aanwesend zyn, zelfs ook die, welkers schepen op Onrust of aan Edam leggen; en zo lange 'er nog twee capitains aan de hand zyn, zal deze afwisselinge nog plaats moeien hebben; maar, wanneer 'er buyten de capitain, die het Commandeurs schip commandeert en die ook in de beurt zal vallen, geen ander meer aan de hand is, zo zal de gem. capitain gehouden

é

zyn alle avond na boord te gaan en des nagts op de rhede te blyven, mitsgaders tot zo lange die functien alleen moeten exerceren, die voorwaarts speciiicq zyn opgetekend; verstaan- de, dat de capitain lieuteiiants ter zee zullen i*oulleren in de beurten als de capiteyns.

1743. Ö. W. VAN IMHOFF. 45

SO. Maar» wanoeer 'er in 't geheel geen capitain ofcapi* teyn-luy tenant aan de hand mogte wesen, zo zal den onder' equipagie-meester als dan gehouden wesen dagelyks des avonds naar boord van 't C!ommandeurs schip ie gaan en in de voor- gem. functie te treden, terwyl hy voor het overige en zo lange 'er n(^ een capitain of capitain-luytenant aan de hand is, van de tour vry zal wesen, om het dagelykse werk van zyneu dienst.

21. Wanneer de schepen in Zundas engte komen te ont- moeten het vaartuyg, dat aldaar kruyst om de papieren af te halen, zyn zy gehouden, wanneer een hoekhouder op hebben^ den zelven en anders een luytenant of cadet ter zee of onder-officier met gem. papieren in dat vaartuyg te laten overgaan, op de vertoning der schriflelyke ordonnantie, die aan 'tselve ten dien eynde werd mede gegeven.

22. Zo dra de schepen op de Bataviase rhede hel anker hebben laten vallen, zyn de hoofden derselver gehouden naar land te varen en aan den Gouverneur Generaal hare aan- konnsle bekent te maken, doende teflens mondeling rapport van het voornaamste, dat op de reyse voorgevallen is, waarna zy ook by den Directeur Generaal eo voorts, na dat de tyd en gelegentheyd zulks toelaat, ook by de leden van de regering in persoon znllen gaan bekend maken hare aankomste, gelyk van ouds tol hiertoe in gebruyk is geweest.

TEN ZEVENDEN.

Van hei Ceremonieel Ier Bataviase Rhede.

Art. 1. Niemand zal ter rhede van Batavia meteenvlagge voor op mogen varen, die niet ten minsten de rang van Commandeur heeft; alle andere, dewelke tot hier toe vlaggen gevoert hebben van de chialoupen, zullen dezelve van agieren moeten laten wayen ; de zee capitains zullen tot distinctie op de buyten-comploiren alomme een vlag van voren mogen opsteken, dog ter rhede van gem. hoofd-stad zullen zy alleen

46 1^43. G. w. Van iMhófp.

een wimpel mogen laten wayen van haar vlaggestok voor op ; die lieneden den rang van opper-koopman zyn, mogen in *t geheel geen vlagge voeren; en zo zal ook niemand dao de voorsz. zee capilains wimpels van voren zonder vlagge mogen voeren, maar wimpels aan de vlaggestok van agteren worden niet geteld en blyven, gelyk thans, buylen remarque.

2. Daar zal voor niemand ter Kataviase rhede eenige ceremonie gemaakt worden op de schepen, excepto vlagge en geus te laten wayen, dan voor een lid van de Hoge Regering van Indien, voor dewelke de schepen hare vlaggen en wimpels zullen by maken en in 't passeeren derselver 't volk op de valrepen zullen moeten laten lopen, mitsgaders drie maal wederom joelen, welk laalsie ook tot distinctie zal geschieden voor alle de hoofd^oIBciers ter zee; dog voor niemand anders van politicquen, millitairen of andere amptenaren zal zulks mogen plaats hebben ; en zo men voor dezelve 't volk in 't wand laat lopen, zal maar eens wederom geroepen worden.

3. Wanneer een lid van de Hoge Indiase Regering aan boord van een schip komt en men zulks te voren gewaarschouwt heeft, zo zullen van de schepen ter rhede zes onderstuurlieden en derdewaaks op de valreep geordonneert worden, volgens het ceremonieel, dat thans aldaar plaats heeft; maar als den Gouverneur Generaal op de rhede komt, zullen 'er agt schippers of opper-stuurlieden op de valreep staan, gelyk almede 't tegen- woordige gebruyk medebrengt.

4. Het schip, dal het commando voert ter rhede, zal een standerl van boven laten wayen ; alle de gene, waarop capitains en lieutenants varen, item alle mindere vaartuygen, door zodanigen officier of ook maar door een luytenant geconi- niandeert wordende, als bet kruyssers of vaartuygen mei commissie voorsien zyn, zullen een. wimpel van de grote steng mogen laten wayen ; maar schepen, door schippers en stuurlieden gevoert wordende, zullen als andere koopvaarders gecoiisidereert werden, aan dewelke het niet gepermitteerd zyn zal met uytvliegende wimpels zig te vertonen in presentie van gem. schepen^ op verbeurte van zes maanden gagie voor de eerstemaal

1^43. G. W. VAN IMHÓFF. 4*?

eo arbitrale correctie voor de tweedemaal, oa bevinding van zaken; en zal in dit cas tussen de rhede van Batavia en de onderhorige comptoiren geen distinctie gemaakt werden.

5. AUe uyterlyke lekenen van distinctie, die ten respecte van sekere bysondere personen van de schepen wayen, zullen moeien gestreken worden, zo dra de schepen binnen schools van de rhede komen, en ook niet mogen opgeheessen worden dan na dat buyten schools gekomen zyn; dog de goie, die ten respecte van de schepen of ook uyt hoofde van officie wayen, zullen niet behoeven gestreken te worden, te weten de laatste, wanneer de officianten, die deselve voeren, sig in persoon op het schip bevinden en amlers tiiet.

6. De slandert van de grote top zal ter Bataviaseu rhede eene distinctie zyn voor het schip, dat het commando op de rhede beefl, en niemand buyten denselven zal die mogen voeren; de Commandeurs van de Indische zee zyn gehouden haar slandert van de top der kruyssleng te laten wayen en alle hoofd-officiers, welkers schepen bet commando ter rhede voeren, zullen, wanneer zy in persoon aan boord zyn, nevens hare officie- vlagge of slandert, de voorsz. slandert van de grote top moeten laten wayen, waar aan men ondei*sclieyden kan, wie van deselve het commando ter rhede heeft.

TEN ACHTSTE.

Van de vreemde Schepen.

ArU 1. Wanneer een vreemd schip de Bataviase rhede begint te naderen, zal het Commandeurs schip, zo dra hy het zelven bekennen kan, een blaauwe geus van de kruyssleng laten- wayen en zo veele schooien doen, als'er schepen gesien worden, lot een adverlissement aan land; en wanneer hy bekennen kan van wat natie het zelve is, zal hy de geus van die natie in slede van de blaauwe laten wayen.

2. Als een vreemd schip naby komt, zal het Commandeurs schip een chaloup aan desselfs boord zenden en denzelven

48 1743. G. W. VAN IMHOFP.

lalen afvragen, wie en van waar liy is, mitsgaders werwaarls gedestineert en uyt wal oorsake die rlicde zoekt, het welke schriflelyk zal opgenomen en vervolgens nog dien zelfden avond na land moeten gesonden worden.

3. Alle vreemde schepen zullen gehouden zyn h'oosten die van de Compagnie en wat van deselve af ten anker te komen, 't welke haar door de oiBcier, die na boord vaart, zal werden aangesegt.

4. Obk zullen alle vreemde schepen bewaakt moeten wor- den met twee brand-wagten, dewelke het Commandeurs schip by deselve leggen en die ook ter zyner verantwoording heb- ben zal.

5. De voorsz. brand-wagten zullen niets aan boord of van boord van gem. schepen laten komen, dan op de vertoning van een permissie-briefje, door de Sabandhaar geteykent, do<^ om alle disordres voor te komen zullen zy geen permissie hebben eenige kisten, kassen, pakken of goederen te openen, te visiteren of te doorsoeken, maar zy zullen zig met de briefjes van den Sabandhaar kunnen verantwoorden en, als 'er eenige goederen passeren, niet op de briefjes staande, deselve moeten aanhouden en neffens de brengers van dien dezelve hebben te verzegelen, mitsgaders ten eersten daar van rapport (e doen aan het Commandeurs schip ter rhede, wiens officier gehouden zal zyn daar van ten eersten advertentie te laten geven aan den Sabandhaar meerm., wiens post het dan zal zyn die goedereu nader te gaan ondersoeken en voorts rapport daar van te doen en verdere ordre te vragen, daar en zo als het behoort^

6. Geen chaloupen van vreemde schepen zullen by nagl op de rhede aan een ander schip mogen gaan, maar zullen gehouden wesen met zons ondergang zig na boord van hare schepen te begeven; en de rondens zullen de voorm. schepen ook voorby moeten roeyen om Ie zien, of hare barkassen en chaloupen wel aan l>oord zyn, en zo niet, zal zulks op het rapport gesteld werden.

7. En om nog meer alle smokkelaryen voor te komen

8. G. W. VAN IMHOFF. 49

zullen geen vaarliiygen, 'Izy inlandse of Europeesche, en vooral niet, na dat den donker gevallen is, by de voorn, vreemde schepen aan lK)ord mogen roeyen of leggen, zonder alvoi^ns door de brandwaglen ondersogt te zyn; en wanneer zy wyge- ren aan te leggen, zullen de voorsz. brandwagten vry vuur daarop mogen geven, na dat driemaal geroepen hebben; en alles, wat daar van komt, zal zyn en blyven voor rekening van de gene, die niet aan lKN>rd van deselve eerst beeft willen aanleggen.

8. Ook zullen by dag geen inlandse vaartuygen aanboord Tan gem. Europeesche gepermitteert werden, schoon ook de l^oederen, die zy in hadden, door een daar van verleend briefje gepermitteert waren, ten zy dal vaartuyg een apart permissie brielje heeft om dezelve derwaarts over te brengen; anders zolleo de brandwaglen het goed aanhouden en daar op eerst ordre afwagten.

9. De brandwagten gelegt wordende om alle morsseryen voor te komen, zo hebben zy sig ook maar met goederen, maar niet met personen te bemoeyen; egler, by aldien zy ^uspicie hadden op eenige personen, die sig met zodanige vreemdelingen t'soek maken wilden, zo zullen zy ten eersten daarvan kennisse moeten geven aan 't (jommandeurs schip, van 't welke zy dagelyks hare ordres zullen bekomen.

10. Alle vaartuygen, Uzy Nederlandsche of van andere Europische natiën, die aan of van boord varen van vreemde Europische schepen, Ier rhede leggende, zyn gehouden in 't pas- i^rea van de brandwagt, schoon zy ook geen goederen in hadden, op hare riemen te houden en digt voorby deselve (e dryven, ten eynde den genen, die het gesag daarop heeft, duydelyk kan zien, dat 'er gene goederen in zyn; anders zal hy desdve laten aanleggen en, zo zy weygeren zulks te doen, zal hy by dag terstond daar van rapport doen, dog by nagt, ^Is gesegt is, vry vuur daarop geven.

11. De vaartuygen, op brandwagt gelegt wordende, zullen zo naby werden geplaatst, dat de schepen deselve maar even •nis swayen.

rUl44T-B0a DEEL V. ^

SO 1^43. G. W. VAN iMHOFP.

12. En om de brandwaglen zo wel als de oiBciers van hei Commandeurs schip des te meer aan te moedigen om met alle vigilantie op de uylvoering van dese ordre te letten, zo zullen alle aanhalingen, die op de rhede door haar gedaan worden, voor de heUle ten hare profyle zyn; de andere helfte zal komen, de helfte tot profyte van den water-fiscaal, die de calange daar van zal doen voor den regter, en de weder- helfle voor de Comp., zullende van de eerstegem. helfte een gcregte derde werden gegeven aan de brandwagters, een derde om onder de officiers van het Commandeurs schip te verdeelen en het overige derde voor den genen, die het schip commandeert, alles naar de aftrek van de kosten.

13. Onder de voorsz. vreemde schepen werden verstaan alle de gene, die zonder Nederlandsche vlaggen en passen varen, en dus Engelsche, Fransche, Portugeesche, Deensche, Sweedsche, 't zy Compagnies of particuliere schepen en vaar- tuygen, welke alle gehouden zullen zyn op de buyten-rhede te ankeren en niet op de binnen-rhede zullen mogen komen; maar de schepen, jaarlyks van Haccao met thee en andere Ghineesche goederen overkomende, zullen als de Chineesche jon- ken en andere inlandse vaartuygen gerekent en dus ook op de binnen-rhede gepermit teert werden, met dewelke gene brand- wagters sig te bemoeyen hebben, ten ware daartoe speciale ordre wierd gegeven.

14. Als 'er suspitie is, dat eenige dienaren van de Comp., burgers of ingesetenen sig clandestin zoeken weg te maken met het eene of andere vreemde schip, zo zal een officier van het Commandeurs schip aan boord van het zelve gaan en dien reclameren, mitsgaders daaruyt ligten, gebruykende, zo lange geen onwilligheyt of tegenspraak ontmoet, zo wel in dezen, als in alle andere gevallen, alle mogelyke heusheyt en bescheydentheyt, dog by contradictie heeft het Commandeurs schip te besorgen, dat zulks geschiede, en de gevolgen zullen zyn en blyven voor den opposant, na dat by daar van ge- waarschouwt zal zyn.

15. En wanneer men suspitie heeft, dat onder haar eygen

16. G. W. VAN iMHOFF^ 5i

mede gebragt volk sig bevinden weglopers van de Gomp. of dezulke, aan dewelke, om dat zy bevorens de Nederlandsche Compagnie in Indien gedient hebben, by de wetten verboden is andere Europische natiën naderhand in Indien te gaan dieneD, zo zal, na bekomene genoegsaine informatie, het voorsz. reclame en des noods ook de ligting van alzulke personen nvt voorsz. schepen almede moeten geschieden door het (lommandeurs schip van de rhede, ten zy hy aan land werd ontdekt.

16. Om de vreemde schepen te beter gade te kunnen slaao zal het Commandeurs schip het buytenste zyn van de schepen op de buyten rhede om de oost; en de schepen van de Gomp. zyn gehouden liewesten het zelve ten anker te komen; en wie door schrale wind b'oosten quam, zal s'daags daar aan moeten verhalen.

TEN NEGENDEN.

Van hel Overvoeren der gequalificeerde Passagiers.

Art. 1. Geen vlaggen of wimpels zullen voortaan van de schepen mogen wayen om de wille van de personen, die daar mede overvaren, dan in de speciale gevallen, hier bepaalt, maar zollea de voorsz. personen, die daarmede overvaren, van wat qualiieyt dezelve ook zyn mogten, zo lange op het schip zyn, aiet verder dan voor passagiers geconsidereert werden en ook geen gesag of commando op de schepen hebben, dan by speciale ordre van de Hoge Indiase Regering.

3. De actuele leden van de Hoge Regering van India geconsidereert wordende by der zee als lieutenant admiraals, zo zal ten haren respecte op de schepen, waarmede zy over- uren, mogen wayen de vlagge van de grote steng, met een wimpel daar onder voor den Directeur Generaal en de ver- dere ordinaire Raden en zonder wimpel voor de overige of extra-ordinaire Raden; en gelyk alle andere personen, van ^vi'ike qualiteyt die ook in den dienst van de Gomp. moglcn

Sè 1743. G. W. VAN iMhOFF.

we<;en, aan deze gesubordineert zyn en zy gevolgelyk, zulks begerende, altoos het commando hebben op de schepen^ die haar overvoeren, zo zal ook zelfs een Vice-Admiraal en Schout by Nagt, wanneer een ordinaris of extra-ordinaris Raad met haar overvaart, voor die tyd zyne vlagge niet mogen laten wayen, maar de gene, die ten i'especle van het evengem. lid der Regering waail, moeten voeren en voorts ook de ordres van denselven moeten observeren, tot dat hy van boord ver- trokken is, waar na den voorn, vlagge-officier wederom in alles komt te treden, wat hem onder dien titul is tegelegt.

3. Wanneer 'er eenige gesanten van inlandse koningen met de schepen van de Comp. overvaren, zo zal ten haren respecte wayen een vlagge van de grote steng ; desgelyks ook, als'er gesanten van de Comp. aan een koning gesonden wor- den, te weten, wanneer de eene zo wel als de andere met caracler zyn, maar voor blote sendelingen, zo als die ook onder de inlanders onderscheyden worden, zal geen ceremonie ge- daan worden.

4. Gouverneurs, die na hare gouvernementen gaan, wanneer geen Raaden van Indien zyn, hebben wel het commando op het schip, dat haar overvoert, wanneer het geen hoofd-officier of vlaggeman is, maar voor het overige blyven zy egter in de qualiteyt van passagiers; en daar zal niets ten haren gevalle wayen, nog op de Bataviase rhede, nog in zee, 't zy dat 'er een wimpel op het schip gevoert word of niet, tot dat op de gronden of in 'tgesigt van haar gouvernement komen, wanneer ten haren respecte op dat schip, 't zy dat het een wimpel voert of niet, zal werden opgeheessen en gevoert een vlagge aan de grote top, met welk eerteken hy also in zyn Gouvernement zal mogen komen tot het beryk van 't canon der rbede van de hoordplaaise, alwaar als dan de voorsz. vlagge weder zal werden neergehaalt, dan wel mogen blyven wayen, na dat de qualityt der personen is, die komen of present zyn.

5. Alle andere gequalificeerdens, naar de Indische coratoiren vertrekkende, 'tzy Directeurs, Commandeurs of mindere opper-

6. G. W. VAN IMHOFF. 53

hoofden of subalterne bediendens, zullen moeien te vrede zyn als blote passagiers over te varen of, zo zy bet gesag op het schip by speciale ordre van de regering mogten hebben, egter zonder eenige tekens van distinctie moeten overvaren, ten ware zy meer schepen by en onder haar commando hadden, wanneer, van de Bataviase rhede af, een wimpel van de grote steng zullen mogen voeren, dog anders zal die wimpel maar mogen opgebeessen werden, als zy in .'t gesigt van de plaatse harer residentie komen, en met hel vertrek van de persoon ook weder moeten neergehaald werden.

6. Wanneer eenigen troupes met de schepen van de Gomp. werden overgevoert, zo zullen de officieren, die deselve com- manderen, gehouden zyn na te doen komen het gene den Commandant van bet schip gelasten zal; de onder-officiers zyn gehouden zig op de wagten te verdeelen gedurende de reyse en de soldaten, alleen van klimmen en roergang vry zynde, zyn voor het overige verpligt aan alle bet werk, dat binnen sclieeps boort te doen valt, mede te helpen; en de voorsz. onder-officiers zullen op de wagten staan onder de ordres yan den officier van het scbip, die de wagt heeft.

7. De capitains ter zee zullen in het overvoeren van troupes den rang aan boord niet behoeven te cederen aan eeo collonel van de militie, maar aan hoger officieren zullen zy den rang moeten geven, zonder egter daar om het gesag over Le geven.

8. Alle hoofd-officieren, als daar zyn, majoor, luytenant col- bnel en collonel, zullen de eerste plaats na den capitain van het scbip in den krygsraad hebben, maar de capitains zullen g'eo tremelleer t worden niet de lieutenants Ier zee, indier- vo^en dat den eersten luytenant van het schip voorgaa, dan de capiteyn van de militie volge, en vervolgens den tweeden lieutenant en, zo'er nog meer capitains zyn, dan de overige capitains; en minder dan capitains te lande zullen in den krygsraad op de schepen niet beroepelyk zyn, dan by manquement van seven leden uyt de gequalificeerde officiers van bei schip.

54 1743. G. W. VAN IMHOFF.

9. Maar een schipper, cenige Iroupes overvoerende, zal gehouden zyn den rang, zonder gesag nogtans, Ie cederen aan alle hoofd-officiers, dog voor een capilain zal hy die niet behoeven Ie cederen. Egter zullen de capilains ook de eerste na hem zyn in den krygsmad cu zelfs de lieutenants en vaandrigs zullen op zulke schepen daarinne beroei^en werden, hebbende de lieutenants den rang na den opper-sluurman van het schip en de vaandrigs na haar, zonder tussenkomen van andere, waarna de overige leden, by den articul-brief bepaalt, zullen volgen; maar nan de hoofd-officiers, die zy overvoeren, zullen de voorsz. schippers, ook by beroepinge van den scheeps-raad, de pra^sidie moeten cederen, behoudens de faculteyt om den gem. raad zo wel als den evengem. president te mogen beroepen en daar in de nodige proposiiien te doen.

TEN TIENDEN.

Van het Salul,

Art. 1. Geen salut zal in esquaders gegeven of opgenomen worden dan door de Commandanten alleen; en wanneer twee van deselve malkander ontmoeten, zal de minste de meeste eerst saluceren en bedankt worden, een capilain door ecu Commandeur van de Indische zee met gclyke schoten, van den Schout by Nagt en Vicc-Admiraal twee minder en van een lid van de regering vier minder, te weten als de capiteyii het andere esquader commandeert ; anders een capitain alleen van den Commandeur der Indische zee twee, van den Schout by Nagt en Vicc-Admiraal vier en van een Admiraal zes schoten minder. Een Commandeur van den Schout by Nagt en Vicc- Admiraal, 'tzy hy alleen is of een esquader commandeert, twee en van een Admiraal vier schoten minder, een Schout by Nagt van een Admiraal en Vice-Adrairaal twee schoten minder, een Vice-Admiraal van een Admiraal met twee schoten minder.

2. Geen schepen worden onder het ceremonieel van het

3. Q. W. VAN IMHOFF. 55

salut begrepen, dan de gene, die ten oorlog toegerust zyn en uyt dien hoofde wimpels voeren; alle andere word by dezen verboden te salueren.

5. Wanneer twee capiteyns malkander in zee ontmoeten» zullen zy de begroetinge doen met zeven schoten over en weer; als een capilain, alleen zynde» een esquader rencontreert, dat door een capiteyn gecommandeert word, zal by, schoon ook ouder van commissie mogte zyn, met 9 schoten salueren en met even zo veel bedankt worden.

6. Maar, wanneer een esquader, door een minder oiBcier gecommandeert werdende, een superieur officier zonder es- quader onlmoet, zo zal de minder de meerder moeten salue- ren, aademalen de gem. hoofd-olBcier daar door van zelfs ook commandant van dat esquader word, zo hy wil, naar bet gene onder den titul der hoofd-officiers is gesegt.

7. Twee esquaders malkander ontmoetende, welkers hoofden eguaal zyn, zal bet salut gedaan worden met negen schoten over en weder, maai* inegual zynde, zal de mindere voor de meerdere, zo zy maar een trap verschelen, elf en, twee trap- pen verschelende, 13 schoten moeten schieten en voorts na proportie.

8. Dus zal een capilain, een esquader commanderende, een Commandeur, ook commanderende, met elf en een Schout by Nagt met dertien, een Vice- Admiraal met vyftien en een Admiraal met seventien schoten salueren.

9. Een Commandeur, bel esquader van de Schout by Nagt rencontrerende, zal elf, voor dat van den Vice-Admiraal dertien en voor een Admiraal vyftien schoten schieten.

10. Een Schout by Nagt zal het esquader van een Vice- Admiraal met elf, den Admiraal met dertien schoten salueren.

11. Dit salut der hoofd-officiers is het zelfde, 't€y dat zy een esquader commanderen of alleen ontmoet werden.

12. Wanneer een capitain van een schip in zee komt te sterven, zullen, by het overboord zetten van het lyk, met voorkeonisse en permissie van den commandant van 't esquader of anders, als een schip alleen is, ter ordre van den officier»

56 1743. G. W. VAN IMHOFF.

die in syn plaatse oplreed, met het stryken van de vlag ter- halver slok, elf minut-scholen mogen gedaan worden, dog niet anders dan van het schip, dat hy gecommandeert heeft ; maar als hy hoofd van H esquader is geweest, zal zyn schip dertien en de overige schepen ieder negen schoten mogen doen; en indien het hoofd van 't esquader een Commandeur is, zal zyn schip 15 en de andere 11, zo het een Schout hy Nagt is, zal zyn schip 17 en de andere 13, een Vice-Admiraal ster» vende, zyn schip 19 en de andere 15 en vooi* een Admiraal, die in zee begraven word, zal het schip, dat hy gecomman- deert heeft, 21 scholen *doen en de andere schepen zullen met 17 vervolgen; dog, zo het in een vloot is, zullen de vlagge- luyden, die by hem zyn, met negentien schoten en daar na de andere schepen in rang met 17 schoten vervolgen.

11. Dit salut by de begravinge zal ook in zelver voegen mogen gegeven worden op de rhedens van de buyten-comi)- toiren, waar by de castelen, voor de welke de schepen leggen, voor een Commandeur ter zee zullen voegen zeven scholen uyt haar canon, voor een Schout by Nagt elf, voor een Vice- Admiraal dertien en voor een Admiraal zeventien schoten.

12. Daar en tegen zullen de schepen voor de begravinge van een gouverneur, geen Raad van Indien zynde, ook geven dertien schoten, de vlagge-officiers zullen elf geven en voor een Directeur of Commandeur, de laatste negen en de eerste elf, en zullen zy ten dage der begravinge ook hare vlaggen halver stok moeten stryken.

13. Geen wimpels zullen voor lyken of lykstatien gestreken worden, maar wel de tekens van officie, die de hoofd-officiers voeren, als vlagge en standerts; maar de vlagge van boven, die niet uyt hoofdevanhetofficie, maar ten aansien van de rang der personen wayt, zal ten respecte van de lyken mogen wayen ter halver slok op den dag van haar afsterven en op die van haare begravinge zonder meer; dog zullen de schepen, die met zulke lyken op een rhede komen, niet anders mogen lalen wayen dan de wimpel, zo het schepen zyn, die dezelve voeren, en by aldien het andere zyn, zal de ledige

14. G. W. VAN IMHOFF. 57

flagge slok op de grote (op biyven slaan, zonder een vleugel daarop Ie zetten, op dat alle confusie nopens het salutwerde geprevenieerd, alzo het zelve omtrent zodanige schepen, met de dood der personen, die zy op gehad hebben, komt te cesseren.

14. Een lieutenant ter zee, begraven werdende, zal zeven sthoten hebben, maar op een rhede niet meer dan vyf.

15. Het salut van de forten en castelen der Nederlandschc natiën in Indiön genoegzaam onvermydolyk zynde ten rbspecte van den inlander, zo zal het gegeven of ontfangen werden in dezer maniere.

16. De Admiraals, om dat zy leden van de Hoge Indiase Kegering 2yn, werden van alle plaatsen, daar geen Baden van India leggen, gesalueert met 17 schoten, de extra*ordinaire Raden en de ordinaire met 19 schoten, en zy bedanken roet gelyke schoten.

17. Maar gouvernementen en castelen, daar ook een Raad fan Indien commandeert, moeten eerst gesalueert werden met zo veel schoten, als men goedvind, en zy bedanken met ^dyke schoten.

18. Een Yice Admiraal en Schout by Nagt is verplig talie gouvernementen, dat is castelen, die de hoofd-plaatsen tan de- selve uytmaken, eerst te salueren met zo veel schoten, als hy goedvind, en zal met gelyke schoten van dezelve bedankt worden ; alle onderhorige castelen en hooft-comptoiren, die van minder rang zyn, moeten de vlagge-officiers eerst salueren met dertien schoten en zullen met gelyke schoten bedankt moeten worden.

19. De Commandeurs van de Indische zee zyn gehouden alle gouvernementen en commandementen eerst te salueren, de gouvernementen met dertien, de overige met elf schoten, en zy zullen van alle met eguale schoten bedankt worden, uytgezondert op plaatzen, daar leden van de Hoge Regering als Gouverneurs of Directeurs leggen, alwaar men haar twee scho- ten minder geven zal; de comptoiren en forten, die minder als comniandementen zyn, moeten een Commandeur van de Indische zee eerst salueren, en worden van hem met gelyke schoten be- dankt, mits het salut niet excedere het getal van dertien schoten.

58 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

20. Alle capitaiDs, schepen ten oorlog toegerust comman- derende, zyn gehouden alle comptoiren, daar castelen zyn, eerst te salueeren, de gou vernemen teu mei vyAien, commandementen met dertien en mindere castelen met 9 schoten; en zullen van de eerstgem. met vier en van de laastgem. met twee scholen minder, dog van de overige met egualileyt bedankt worden, 't zy een Raad van Indien op de eerstgem. het gebied voert of niet, ten ware hy in een commandament of ander casteel, dat zy salueeren, present was, wanneer ook vier schoten minder zullen gegeven worden.

21. Alle salut-schotcn, die het land wederom geeft, zullen ook van de Commandeurs der rhede, voor de castelen leggende, mogen gegeven worden, het welke gerekent zal worden als of de castelen die zelfs geven; en zullen de Commandeurs der rheden by de komstc van een chef d'esquader, ook zelfs by die van een vlag-officier, zo lange het teken van 't com- mando der rhede laten wayen, tot dat het salut gegeven en beantwoord is.

22. Alle vreemde schepen, ter Bataviasc rhede komende, zyn gehouden te salueren en werden met twee schoten minder bedankt door den Commandeur van de rhede, die ook zal moeten zorge dragen, dat het voorsz. salut gegeven worde; en zal hier van niet gedispenseert mogen worden, dan met speciale permissie van den Gouverneur Generaal, aan wien den officier, commanderende op de rhede, by ontmoetinge van eenige difficulteyten op dal subject dadelyk rapport zal moeten doen om daar op de nodige ordres te kunnen geven; en zal men zig zonder aanzien van het grote onderscheyd tusschen een enkeld schip, dat salueert, en het generale gouvernement van Indien, dal gesalueert word, met deze twee scholen minder te vreden houden om de civilileyt, die men aan vreemdelingen gaarne tiewyst, en om welkers wille het gepermitteert is iets van zyn regl te relacheren ; dog particuliere schepen, in Indien alleen onder de vlagge en pasce van een vreemde Europeesche natie varende, zullen met vier schoten minder bedankt worden.

23. G. W. VAN IMHOFF. 59

24. Haar de schepen onzer natie, ter geui. rhede komende, zullen moeten salueren na den rang, die de personen hebben, die daar op varen, en zullen daar na ook bedankt worden.

De leden van de regering, gaande en komende, zullen salue- ren met 15 schoten en met gelyke 15 bedankt worden.

De vlagge-oIBcieren zullen salueren met 15 schoten en met II schoten bedankt worden.

De Commandeurs van de Indische zee zullen salueren met 15 schoten en met negen bedankt worden.

De schepen, waar op capiieyns varen, zullen salueren met 15 scholen en met 7 bedankt worden.

Alle andere schepen, mei Nederlandse vlaggen varende, zulten beilankt worden met 5 schoten, 't zy dat zy veel of weynig schoten doen, dog, minder als 9 schietende, zal men haar maar een wederom geven.

24. Alle schepen van de Comp., die uyt Europa komen, DH^n salueren, zelfs ook de gene, die met een schipper en stuarlieden varen, en zuUen dezelve dan altoos vyfticn schoten voor salut moeten doen, waar voor den Commandeur van de rhede wederom geven zal, een vlagge-officier 15, aan een Commandeur ter zee elf, aan de schepen ten oorlog g'equipeert negen en aan de andere zeven, welke exceptie in de ordinaire regnl, zo wel omtrent de schepen, niet ten oorlog toegerust, als ook omtrent het getal der scholen ook zal geadmitteerd werden omtrent schepen, die weder na Europa terugkeren, Miondens hel gene articul 1 is gezegt, dat by vertrek van meer dan een schip alleen den commandant van 't esquader ^lut zal geven.

25. Andersinls zullen de schepen, niet ten oorlog toegerust, ttr Baiaviase rhede, gaande nog komende, geen salut geven.

26. Ook zullen geen andere schepen dat salul geven, ten ^ zy op reyzen gaan van ses maanden en meer en dus niet <le gene, die naar Sumalra, Falembang, Malacca, de oosterse ?oaYemementen, Java en Bantam of Timor gaan, maar alleen ^ gene, die naar de westerse comptoi ren en om de noord ^^T China, Siam en Japan vertrekken of van daar Ie rug keeren.

60 1743. G. W. VAN IMHOFF.

27. Om alle nodelose complimenUscholen te vermydeii word verstaan, dal voor geen particulieren, wanneer zy van land op de rhede komen, een schoot zal gedaan worden, ook zelfs niet voor de vlagge-ofBciers, ten waare dese laatste aan boord quamen om haare vlagge te laten wayen en het com- mando over eenig esquader over te nemen. Alleenlyk zal voor een lid van de regering, als hy in 't gaan na Onrust of by andere gelegenl heden de rhede passeert, zo hy het liegeert, van het Commandeurs schip en van geen andere, gedaan worden elf schoten en, zo het een ordinaris Raad is, dertien schooten, waar voor egter, zo zy op een jagt of vaar- tuyg zyn, dat geschut voert, niet zal mogen bedankt worden, als zynde een eerbewysinge, die aan haar caracter gegeven word en geen salut voor hare personen, het welke zy als dan zekerlyk daar ter plaatse het eerste zouden moeien geven ; en zal ook geen salut van jagten of andere speelvaartuygen aangenoomen werden, wanneer of in wat gevallen het ook mogte gegeven worden, maar alleen van schepen.

28. Dog zullen ten respecte van gecommitteerdens uyt den Raad van Justitie negen en voor die van Schepenen seven schoten mogen gedaan worden door het Commandeurs schip, zo zy, in deze of geene commissien gaande, de rhede passeeren mogten of door het schip, op het welke zy in commissie aan boord zyn geweest, en vorder ofte anders niet.

29. Insgelyks zullen de schepen voor commissarissen van de monsteringe, als zy van boord gaan en gemonstert hebben, zeven schoten mogen doen, en ook zo veel voor een capilain, die zyn' schip quiteerl en op een ander overgaat, en het schip, waar op hy overgaat, zal met zo veel schoten bedanken, een vlagge en hoofd-ofTicier 2 en 4 schooten meer krygende naar de qualiteyt, die hy heeft, als hy het schip quiteert, dat hy

'gevoert heeft; en het schip, waar op hy overgaat, zal daar voor bedanken met 2 of 4 schoten minder.

30. Maar, wanneer een vlagge of hoofd-officier zonder schip is en op de rhede komt om het commando over een esquader over te nemen en zyne vlagge op te heyssen, zo zal hy

31. G. W. VAN IMHOFF. 61

ieflens het commando over de rhede overnemen en het teken

ran dien teffens met zyne vlagge laten wayen, wanneer den

Commaodeur tot die tyd toe het zyne zal neerhalen, na dat

iiy alvorens zal hebben gescholen, voor een Vice-Admiraal

elf. een Schoot by Nagt negen en een Commandeur van de

yiscbe zee zeven schoten, het welke gerekent zal worden

é een compliment, dat haar ten respecte harer commissien

m wegens den representativen Souverain werd gemaakt en

waar voor zv dan ook bedanken zullen alle met dertien schoten,

dat is den Yice-Admiraal met twee, den Schout by Nagt met

Tier en den Commandeur ter zee met zes schoten meer; en

zullen geen schepen, ter rhede leggende, dan hel Commandeurs

^hip alleen by die gelegentheyd mogen schieten, uytgesonderl

'Ie schepen, die onder het esquader geboren,, dewelke na de

l«venstaande complimenten zullen mogen doen ieder 15 schoten

Toor een Vice-Admiraal, 13 voor een Schout by Nagt en elf

voor een Commandeur, waar voor, als zij alle geschoten heb-

ko, met 15, 13, óf 11 zal bedankt worden.

31. Deze ordre zal ook g'observeert worden by het aan boord komen van eenige leden der Regeringe van Indien, die in commissie naar eenige comptoiren buyten Batavia gaan, 2omler onderscheyt van de plaatsen, werwaarts zy gedestineeert zyn: dewelke, wanneer zy aan boord van de schepen^ tot haar transport dienende, gekomen zyn.door het Commandeurs %hi[i (er rhede zullen gecomplimenteert werden, de ordinaire Raden met 15 en de extra-ordinaire met 13 schoten, waar foor zy almede, ten respecte van den genen, uyt wiens naam zy gecomplimenteert werden, met twee schooien meer, dan gegeten zyn, zullen bedanken; €u dat gedaan zynde, zullen it schepen, die onder haare vlagge gedestineert zyn, na haren nng en luet verminderinge van twee schoten schieten, begin- nende de eerste voor een ordinaris Raad mei 19, een extra- <^aris Raad met 17, waarvoor, na dat zy alle geschoten iM^bben, op eenmaal met het meeste getal zal bedankt worden.

32. De gecommitteerde leden uyt de Hoge Regering^ nevens ileii Secretaris van Staat, die gewent zyn een ordinaris Raad

6è 1743. Ó. W. VAN iMHOFf^.

naar boord uyt name van de regering uytgeleyde te doen, zullen by haar vertrek van boord gesaluéerl worden door het schip van den vertrekkenden ordinaris Raad met 17 schoten, dog zal verders ofle anders niet op de rhede geschoten wor- den; maar de gecommitteerdens, die een extra-ordinaris Raad aan boord brengen, zynde doorgaans den Secretaris van staat en een van de eerste gequalificeerdens,. na de Hoge Regering volgende, zullen gesalueert werden invoegen voorm. met 15 schoten.

35. Wanneer een Gouverneur Generaal, die buyten de Regering is, de rhede passeert of op dezelve buyten commissie komt, zo zal het Commandeurs schip alleen, even als van de leden der regering is gezegl, ten respecte van zynen rang doen vyflien sphoten, waar voor niet bedankt zal werden; maar, wanneer een oud Gouverneur Generaal naar Nederland of in commissie naar eenige andere plaatsen mogte vertrekken, zo zullen by desselfs afvaren van land, buyten de schoten onder de charges nog 19 canonschoten van de wallen gedaan en, zo dra hy met zyne chaloup buyten de rivier komt, zul- len de schepen ter rhede beginnen te schieten, den Comman- deur van -de rhede 19 en de andere twee minder, na i*ang doende, dog het schip, dat tot zyn transport dient, zal niet schie- ten dan na dat denzelven aan boord gekomen is, wanneer het zelve met 21 schoten alleen die eerbewyzingen van het land en de rhede zal beantwoorden, waar na den gem. oud Gou- verneur Generaal door de schepen, onder zyne vlagge geor- donneerl, andermaal zal gesalueert worden met 21, 19, 17, 15 en zo veel minder schoten, als 'er schepen zyn, zonder dat egter de andere schepen, onder die vlagge niet gedestineert, als dan zullen mogen schieten; en dal salut zal beantwoord worden voor alle op eenmaal met 19 schoten.

36. Maar ten dage van zyn vertrek van de rhede zal een oud Gouverneur Generaal verpligt zyn eerst het ordinaire salut van de vertrekkende schepen te geven als hoofd van de vloot of het esquader, dat hy commandeert, welk salut d(ior den Commandeur van de rhede met eguale scholen zal werden

37. é. W. VAN iMHOFf^. 6S

beantwoord en, dil gedaan zynde, zal den vertrekkende oud Gouverneur Generaal gevalediceerl werden door even zo veel scholen van land en van de schepen (uytgezondert de gene, die onder zyn esquader geboren, dewelke dan niet zullen inogen schieten), als op zyn vertrek naar boord en zal daar Toor ook door hem inzelvervocgen bedankt worden, waarna liet aan hem slaat zig door de schepen, onder zyne vlagge gehorende, indiervoegen te laten salueren en daar voor te bedanken, als hy goedvind, als zynde dan reeds buyten de rhede. 55. Alle overtredingen der ordres, in den dienst gegeven, zullen omtrent de capitains en mindere officiers ter zee gestraft worden, de eerslemaal met een reproche of geld boete of beyde, na gelegentheyd van zaken, de tweedemaal met suspens

;in haren dienst voor 3, 6 of meerder maanden, gedurende welken tyd zy buyten dienst en gagie, maar egter in haren rang en fatsoen zullen blyven; en voor de derdemaal met cassatie en deportemenl met en zonder infamie, na dat de zaken geconstitueert zyn : waar na zig de regters in het wyzen faarer vonnissen zullen moeten reguleren, blyvende alle ordinaire overtredingen der gemene wetten de gemene straffe onder- worpen, die by de wetten daar toe zyn gestelt, en zelfs ook aan den regter de vryheid om, by ontmoetinge van eenige enormiteylen in de overtredingen der regels en ordres van den dienst, aanstonds met de eerstemaal tot de zware of wel zelfs tot de zwaarste straffe te procederen, na bevinding van zaken.

3 Julg. Voorschriften twpens het salueren van vreefnde schepen,

1. Om alle moeyelykheeden over het teedere pointvanhet salnt voor te koomen word aan enkelde scheepen van de Comp*^., in Indien navigeerende, schoon ze ook ten oorlog geëquipeert nu^en zyn, by deezen expresselyk verbooden, by ontmoetinge van enkelde scheepen eeniger Europeesche natie, eenig salut Ie pretendeeren of, gepretendeerl werdende, te geeven; dog

64 1743. G. W. VAN IMHOFF.

gegeeveii werdende, zal het met gelyke scliooien lieanlwoord worden.

2. Maar/ky aldien een esquader een enkeld vreemd schip koomt te ontmoeten, zoo is het hillyk, dat aan de Neederlandsche vlag dat respect beweezen worde, het welke haar booven alle andere natiën in Indien toekoomt, en daarom zullen de hoor- den van de esquaders zig doen salueeren en daarvoor met gelyke schoten l)edanken. üogh een Vice-Admiraal of Schout by Nacht het esquader commandeerende, zal twee schoten minder gegeven werden.

3. Maar, zoo een enkeld schip, een vreemd esquader ont- moetende, het salut hem afgevergt word, zal hetzelve niet vermoogen Ie geven, dan na dat van den Commandant verze- kering heeft bekoomen, dat met gelyke schooien zal bedankt worden; ten ware de voorsz. esquaders ook door vlaggen gecommandeert wierden, wanneer hy zig niet 2 schooten min- der zal moogen contenteereu.

4. In Sunda's engte zullen de scheepen, ten oorlog toege- rust, zig doen salueeren door alle vreemde natiën, in erken- tenisse van het onweederspreekelyke regt ter bezettinge van de weederzydsche kusten, die straat formeerende, dat de Neederlandsche Comp°. met exclusie van alle andere heeft, dogh word aan dezelve vrygelaaten, by wege van civiliteit, met gelyke schooten te moogen bedanken na gelegenheit van zaaken.

Werdende de observantie en naarkoominge van dien begree- pen onder dezelfde restrictie en poenaliteiten, als voor de overtreeders der ordre in den dienst gevonden werden by het laaste artikel van de Instructie voor de zeedienst in't gemeen.

13. Julij. Verbod tegen den aanvoer te Batavia van Chinesche f^leegloopers'\

Anachodas en hoofden der jonken op China, Siam, Cambo- dja en andei*e plaatsen worden by desen wel ernstig gewaar- schouwt, dat zy voortaan uyt de voors. landen of van andere

lV43. Ö. W. VAN IMHÓFP. 6S

plaatsen niet sullen mogen aanbrengen met haare voorm. jonken, veelmin eer zy hier ter rheede komen uyt deselve debarqaeren eenige leedig loopende mensehen, dewelke niet Tan sekere bepaalde ambagten zyn ofte eenige negotie goe- dere mede brengen, maar enkeld en alleen overkomen om sig hier iü de colonie in te dringen en vervolgens, gelyk veel- maals geschiet is, ten laste van de gemeente te leven, op poene, dat de voors. anacbodas daar over gestraft sullen wer- den met een boete van hondert rd'. voor ieder leeglooper, die meD haar bewysen kan, dat sy mede gebragt hebben, met bannissement uyt deesen lande, sonder ooyt off ooyt weder hier of elders onder de jurisdictie van de Gomp. te niogen komen; en voor de ingevoerde of aldus geslookene Chineesen, dat sy, by oppakking, voor al baar leeven in de ketting ge- klonken en van hier naar een andere plaats van de Gomp^. Yersonden sullen werden; dog de voors. kooplieden en am- hagtslieden suUen volgens de oude bepaling op den aanbreng der Chineesen met de jonken, dat is: op een groot jonk tot 100 a 120 of uyterlyk 130 koppen en op een kleyn tot 80 a 100 of uyterlyk 110 koppen toe, sonder eenige vrese ofte schroom, jaarlyks gelyk bevoorens moogen overkoomen, mits dat onder de voors. .ambagten en alsoo min onder de boven- staande benaminge van kooplieden niet begrepen werden aller- lye volk, dat men de naam van handelaars geeft, maar dat de eerstgem. sullen moeten syn effective ambagtslieden off landbouwers, zuykermelenaars en thuyniers en de laastgen. moisehen, die in der daad handel dryven, op gelyke poene, bet welke een ygelyk voortaan kan dienen tot narigt.

15 Jnlij. Va$t8teHing van een formulier voor zee-brieven van burger schepen en vaartuigen.

Het formulier is niet aangetroffen, maar wel de bepaling, dat die zee-brieven door het CoUegie van Schepenen zouden worden verleend «onder het groot zegul van haar Eerw% 'gedrukt in groen wax/'

rUUAT-SOEI DBBL ?• ^

66 1743. G. W. VAN IMHOFF.

Het zegel-regt dier zee-brieven werd op 20 rijksdaalders bepaald.

Vroeger hadden particuliere zee-schepen >maar met blole «passen gevaren."

19 Ju lij. Magtiging op het CoUegie van Heemraden ioi het publiek^ aan den meestbiedende verhuren van ^ledig üiggende landen der E. Comp.'* in de fiabrjlieid tmn Batavia.

De Regering was van oordeel, dat >by sodanige opveyling

meerder voordeel van de landeryen voor d'E. Comp. en liet •Collegie van Heemraden soude te wagten syn en de ledige «gronden daar door ook beter van huurders tot dies bebouwing «souden voorsien werden."

19 Julij. Afschaffing van liet ligte geld in de Campag- nie*$ boeken, behalve in de soldij-boeken. — Wissel- trekking tussclien de Indische kantoren onderling.

De circulaire, welke de Regering ter zake liet argaan, is van den volgenden inhoud:

Nademalen de Ed. H. Agtb®. Heeren Bewindbebberen in Nederland het lang gedebatteerde en met veele tegenstrydige raisonnementen gesouteneerde point van den cours der geld- specien om de West van Indien onlangs op eenmaal hebben gelieven te decideeren door het afschaffen van 'tligl gebl by de boeken van de Comp., excepto die van de soldyen, en het stellen van de ropia op 50 sware sluyvers over geheel Indien, om dus gelykstandig te wesen met de pagoden van 96 en de ducatons van 78 swaar geld, die met een gering verschil van rysinge en dalinge, het welke 't goud en silver, so wel hier. als in Europa, altoos ondenvorpen is, voor even dit bedragen in proportie tegens den anderen ook altoos, ten minsten van over veele jaren, zyn gangbaar geweest, afschaffende teffens alle andere speciën by 's Comp* boeken dan de voorsz. guldens.

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 6t

$tay?ers en penningen swaar geld om op eenmaal voor altoos af te snyden alle mysterieuse berekening, dewelke men veel trdU, als met voordagt, so intricaat en confuus schynt te maken, dat het byna onmogelyk is door sulk een spinnewebbe been te sien, so dat op plaatsen, daar men genoodzaakt Ls contanten voor het goed te accepteeren, die by de Comp. ongeusiteert zyn, en dat volgens sekeren cours, die men den cours van dat land komt te noemen, voortaan sulk geld niet anders sal mogen werden aangenomen dan voor ^Iver, tot negotie dienende, en gevolgelyk by het gewigte, pro rato van dies gehalte, naar den cours van het evengem. ^Iver, door geheel Indien uyt de voorsz. reductie der ropias eo ook uyt die van de ducatons genoegsaam af te nemen^ iDet desen verstande noglans, dat onder voorsz. ropias niet mders werden verstaan dan goede, wigtige Souratse, die met een gering verschil van batta of agio alomme in Indien :erecipieert zyn, en onder de ducatons ook allermeest 's Comp. stempelde dan wel andere wigtige ducatons uyt de Neder- landse munten.

So hebben wy't nodig g'oordeelt UE. gesamentlyk by dit ^rculair schryvens dese ordre mede te deelen, met last om ül bevel nog onder ult^. Aug*. aanstaande ter uytvoer te brengen ^ also de restanten van de thans lopende boeken in swaar ^ ligt geld daarby af te sluyten, om by dé nieuwe onder 1^. September alleen met swaar geld weder te werden inge- comen en also met het hoofdcomptoir te kunnen accordeeren, ^^artoe wy denken, dat dese alomme nog tydig genoeg aan landen komen sal.

Dyt dit gelykstellen van de muntspecien vloeyt, buyten alle rodere go^e gevolgen, ook tot merkelyk gerief van de res- l^etive comptoiren van Indien, dat de H^ M". teffens hebben 'feogestelt het trekken van wissels van het eene comptoir ^ het andere en ook van de respective comptoiren naar dese l^tse, met dese bepalinge alleen, dat men in dat trekken ^1 moeten observeeren, of de comptoiren, op dewelke men ^^t, genoegsaam daartoe van contanten zyn voorsien, en of

68 . 1743. Q. W. VAN iMHÓFF.

degeene, daar men geld genoeg heeft, geen geld op wissel komt te accepteeren, te minsten niet van naam, op dat de Comp. op de eene plaats niet g'obrueert werde met contanten boven de benodigtheyt en op de andere daar van te veel ont- bloot en ontrieft werde.

En dewyl reeds* gezegd is, dat de zoldy boeken deseveran- deringe niet onderworpen zyn, so sal ook de voorenstaande schikking geen de minste alteratie maken, nog in de ontfangene gagies, nog in de verstrekkingen op rekening van maandgelden, selfs ook niet in de kostgelden, nademalen dese laatste ook lot nu toe in ligt geld berekent zyn geweest en op den selfden voet in swaar geld thans betaalt kunnen werden.

Wel is waar, dat, daar men tot hiertoe ropias gegeven heeft tegen 24 sts. swaar geld tot betaling der kostgelden en gagies, na dese reductie thans so veel minder soude gegeven of wel het eene en andere verhoogt moeten werden, waarvan het laatste een al te groote beswaringe voor de Comp. en het eerste misschien ook al van speculatie op sommige plaatsen omtrent de dienaren is, dog hier op sal men op die weynige plaatsen, gelyk Bengale en Souratte, daar sulks tot hier toe is geschiet, by provisie een middelweg moeten vinden, waartoe wy dan degeene, die dit aangaat, by provisie en tot nader ordre by desen zyn qualificeerende, so als dat na de gelegentheyt der plaatsen, met de billykhey t so wel als met het interest van de Comp., het beste kan werden overeengebragt.

Wy verwagten dan, dat hier mede niet alleen het ligte geld, maar ook alle andere reductie van goude en silvere speciën buyten de bekende soorten van gangbare pagoden en ropias, en ook dese nog niet anders dan tot swaar geld gereduceert, eenmaal voor altoos by de boeken van de C!onip. en alle daar toe betrekkelyke rendementen, factuuren, aan- reekeningen en andere documenten sullen wesen uytgeroeyt, op dat de negotie van de Comp. om de West van Indien eeoemaal mag werden gedreven, niet alleen op een eguale, maar ook op een verstaanbare trant en alle confusien en wgeregekle behandelingen des te beter werden geweert.

1743. G. W. VAN IMHOFF. 69

19 Julrj. Reglement op de militaire honneurs.

Arl 1. Voor een regerend Gouverneur Generaal werd overal de marsch geslagen en gesalueert met piek en vaandel.

i Voor een oud Gouverneur Generaal werd de marsch geslagen en gesalueert ; aan de hoofdwagt heeft hy drie roffels met 't salut, dog niet met het vaandel, en op de afgelegen kiteo-posten, boven dit alles, nog dertien canon-schooten.

5. Den heer Directeur Generaal, met de heeren ordinaire Haden van India, hebben aan de hoofdwagt twee roffels, met it oiBciers voor het front, dog zouder salut; aan de poorten belhen zy drie roffels met het salut, en buiten Batavia word mr haar op de naby gelegene posten, door oflBciers bezet, de marsch gesbgen, mitsgaders op de verafgelegene daar en k)reQ gesalueert met 9 canon-schooten.

6. De heeren extra-ordinaire Raden en, wanneer 'er vlagge- Men zyn, den Vice-Admiraal, item het hoofd over de militie ^^n de Gomp. in Indien, wanneer den zelven een hooger rang als die van brigadier mogte werden toegevoegt, voor <lezeWe zal men, zo wel aan de hoofd-wagt, als aan de poorten, iwee roffels slaan, met de officiers voor 't front, zonder salut ; ^D op de naby gelegene buyten-posten zullen zy drie roffels bebben met salut, item zeeven canon-schooten op de afgelegene.

7. Voor een Schout by Nagt, wanneer 'er vlagge-officiers zyn; voor een president van den raad van justitie, die geen Kaad van Indien is; voor het hoofd van de militie, als hy «Mr brigadier is, en zoo meede voor de oud-Gouverneurs ^ secretarissen van de Hoge Regeering zal geen trom, binnen ^ buiten de stad, geroert werden, uytgezondert op de afge- legene buyten-posten, alwaar zy twee roffels zonder meer mallen hebben; op de andere buyten-posten zal het volk met «^presenteert geweer voor haar uitkomen : aan de stads poorten 2^ zy het scherp geschoudert en aan de hoofd-wagt by 'fe voet hebben, met de officiers voor het front.

6« Voor de Raden van justitie, de Directeurs, de fiscaal ^ Terdere officieren van de justitie^ item de Commandeurs

70 '743. G. W. VAN IMHOFF.

ter zee, de lieutenants-coUonels, den Ontfanger Generaal, de opper-kooplieilen van 't casteel en de geene, die eflective Commandeurs op de buiten comptoiren geweest zyn, item voor de majoors en de drie gelykstandige allerneerende l)e- diendensy den Commandeur en equipagie-meester, nevens den boekhouder en Visilateur Generaal, voor dezelve zal aan de hoofd-wagt geen eerbev^yzinge gedaan werden, dan dat de schildwagten het geweer zullen presenteeren; maar aan de poorten zullen zy voor de lieutenant-coUonels en majoors het geweer by de voet zetten en voor alle de overige alleen by het geweer loopen, mitsgaders op alle posten buyten de stad, zonder onderscheid, het zelve voor de eerstgem. scherp ge- schoudert en voor de andere by de voet houden; dog voor de collonels zal men aan de hoofdwagt by 't geweer treden voor 't front en aan de stads wagten zal men het geweer scherp schouderen voor deselve, mitsgaders op alle buyten- posten presenteren, zonder onderscheid van posten.

7. Voor alle andere gequalificeerde dienaren zal aan de wagten, binnen nog buiten de stad, geen beweeging gemaakt werden, excepto voor den gecommitteerde lot de zaken der inlanders, voor dewelke op de buylen-posten bet volk by hel geweer loopen zal en aan de poorten zullen de schildwagten het geweer presenteren, dog aan de hoofdwagt alleen front maaken, welk ceremonieel ook zal gegeeven worden aan de capitains, zoo ter zee als te land, item aan den sjabandhaar of introducteur der vreemdelingen, de eersle en laatste om de wille der inlanders, waar onder zy in aanzien moeten gehouden worden, gelyk ook het zelfde aan de regeerende Schepenen zal gegeven worden, om de wille van de functie, die zy bekleeden en daarom ook zoo lange zy in dezelve zyn en niet verder; en zullen voortaan geen schildwagten in de stad of aan de poorten het geweer presenteeren voor lieutenants en vaandrigs, dan alleen op de post, daar zy de wagt bebben, mitsgaders voor alle andere, en zoo ook voor alle andere gequalificeerdens, alleen front maken, dog buiten de stad zullen de schildwagten alomme het geweer presen-

1743, Q. W. VAN tMHOFF. 71

teefen voor gem. ofikiers, zo van de zeevaart, als uit de militie, zonder onderscheyd van posten.

8. Onder de afgelegene posten, waarvan voorwaarts met relatie tot het ondersciieydene salut derzelver gesproken is, begrypt wen thans Tanjongpoera en Tangerang en alle andere veldscbaossen, die verder als Meester Corneiis landwaart in gel^t uiogten werden in der tyd.

9. De generaals wagt in 't casleel heeft haar onder- scfaeydene ceremonieel, volgens de aparte ordre, daar op ge- steld.

10. De wagt van de beer oud Gouverneur Generaal, 'tzy dat hy binnen of buyten de stad woond, zal voor niemand dan de geene, die in de vyf eerste articulen gemeld zyn, en voor de coUoneLs uilkomen en aan dezelve geven het gene aldaar Tan de hoofdwagt is gezegt, dog voor de anderen zullen de schildwagten 't geweer presenteeren.

11. Wanneer den Raad van justitie of Schepenen en corps en in bare volle ceremonie na of van dejustitie-plaatsen gaan oi koomen, zo zal de hoofdwagt in 't geweer komen, 't zelve presenteeren en de marsch slaan, zonder salut of vaandel te roeren; maar als zy uit 't generale gouvernement te rug keeren, rapport gedaan hebbende, zo is het ceremonieel van Hcoilegie ook gedaan, zo wel aan de hoofdwagt als elders.

12. De hoofdwagt zal niet meer dan eenmaal des daags 't ceremonieel doen, excepto voor de leeden van de regeeringe, 20 zy het begeeren.

Zie ook 2 Maart 1751.

26 Ju lij. Verbod tegen het bebomoen met huizen en het ophoogen van het zeeslrand, beoosten het kasted Batama, alsmede legen het plaatsen van kribben in zee langs dat strand.

De perceelen aldaar waren afgestaan tot het aanleggen van vijvers, moestuinen en weilanden, maar »sub- en obreptieQ" had men aldaar steenen en bamboe buizen gebouwd, een groot

71 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

aantal boomen geplant en eene massa yoilnis uit de stad der- waarts gebragt.

De Regering achtte dit zeer schadelijk Toor de defensie van het kasteel Batavia, evenals de aanwinning van hnd in die streek voor »de legplaats der scheepen te deser rheede*', vree- zende, dat »dese hogt meer en meer sonde toespoelen".

Zij gelastte daarom alles te slegten, sonaangesien eenige •speciale licentien, die daar tegens, al was het ook by reso- •lutie deser Regeering, mogten wesen geimpetreert, dewelke »by desen gehouden werden voor ingetrocken".

51 Julij. Instructie voor den Groot^Majoor.

1. Den groot-majoor zal moeten bezorgen alle het geene dit guamisoen, bestaande thans uyt de beyde battaillons van het regiment van den collonel Dubois de Chaillou, benoodigt en dus» zo wel in perzoon, als door zijne onder-majoors, van tydt tot tydt de posten en de baraquen moeten visiteeren en, als er eenige reparatien vereyscht werd, daarvan aan den onderge- tekende (') rapport doen, om daarinne ordre te kunnen stellen.

2. Hy zal ook insgelyks moeten bezorgen het opmaken der kostgeld-rollen, door de schryvers van ieder comp® op te geven en door den guamisoen schryver als naar gewoonte op te maken, en alzo in desen verrigten het geene anders den capitain commandant van 't casteel of den majoor vande militie gewent was te doen.

3. Inzelvervoegen zal hy, by provisie en tot dat er een hoofd over de militie int generael is aangesteld, de recrute wagt onder zyne bezorging moeten neemeu, item de buyten posten, waar van hem de rapporten zullen werden gedaan tot nadre ordre.

4. De ordinaire goede-maanden-roUe zal insgelyks door hem moeten opgemaakt werden voor dit guamisoen en, zo lange er geen hooft over de militie in 't generael is, ook voor de aankomende recruten ; en zal den guamisoen schryver met

(*) Gouverneur-Generaal.

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 73

zyiie twee suppoosten die aan de laastgem. uytdeelen en aan hel goarnisoen door de schrvTers van de compagnien doen aytdefden, hebbende den guarnisoen sehryver een derde en de comp* sehryver twee derde van de 2 stuyvers p'. m*. gagie, die van de verstreckingen aan haer is toegelegt, van welke derde over het geheel den guarnisoen sehryver zal moeten geven een derde voor zyne beyde suppoosten, om eguaal onder d^ anderen te verdeelen.

S. Den groot-majoor zal mede onder zyne bewaring en foantwoording moeten hebben alle het geene uyt de respective administratien van de negotie pakhuysen, de equipagiewerff, het ambagts quartier, de dispens, het provisie maguasyn, de wapenkamer en arthülerye om de ses maanden word ver- strikt voor de benodigtheyd van het guarnisoen, waar van ky door den guarnisoens sehryver boek zal doen houden om, aaar aftrek van het verstrekte, dat op de ordonnantien van de respective capityns, ieder voor zyn compagnie, met een fiat van den groot-majoor ter zyden, door gen. guarnisoens sehryver zal geschieden, alle ses maanden te kunnen zien, wat er per restant is en wat weder op nieuws g'eyscht moet wer- den, welken eysch gen. groot-majoor voor de benodigtheyd zal moeten teykenen en brengen by den heer directeur generael, om daar op de verstreckinge te erlangen, volgens de ordonnantie, die zyn WelEdele daar van op de respective administratien ten zynen comploire zal laten maken, dan wel de ordonnanties, direct op de administateurs gemaakt, voor de benodigtheyd teykenen en by den heer directeur brengen, om door zyne ordre dever- strdüdnge te erlangen; zullende, wanneer er een hoofd over de militie in't generael is, gem. eyschen off ordonnantien eerst en alvorens door een onder-majoor moeten werden gebragtby gen. commandeerenden officier om op dezelve gezien met lyne ondertekening te stellen; en zo lange er zulk een cheff fan de militie niet is, zal den groot-majoor ook inselvervoegen moeten zorgen voor de benodigtheyd en de verstreckingen aan de recruten wagt, item voor de buyten posten, in ' dier Toegen als tot hier toe door den capitain van 't casteel is gedaan.

74 1743. G. W. VAN IMHOFF.

6. Den grool-niajoor zal ook, zo lange er geen hoofd over de militie is, door zyn guarnisoens schryver moeten doen houden de rollen der recrulen wagt, die van de buyten pos- ten en wat veranderingen daar onder vallen.

7. Aliser eenig volk van den militairen tot enigen anderen dienst overgaat, zal zulks geschieden op schriftelyke ordon- nantie van den Gouverneur Generaal, dewelke, als het eenig volk uyl hel regiment betreft, zal luyden op den Comman- dant van't regiment, die dan, op de verstrekking der ordon- nantie, geziefi daar onder zal stellen met zyne naamteyke- ninge, om by het regimentsboek daar van notitie te kunnen houden, waar op de capiteyn, uyt wiens compagnie hy ontslagen word, den zelven zal laten bestelleti daar hy wezen moet, nemende een ander in zyne plaatze uyt de recruten wagl met de voorkennisse en toestemming van den com- mandant van 't regiment en ook met die van den Gouver- neur Generaal, na gelegentheyd van zaken, dewelke hem dan door den groot-majoor, zo lange hy die recruten onder zich heeft, uyt de gem. recrulen zal werden aangewezen; maar als het direct de recruten raakt, zal de ordonnantie tot ontslag van de militie direct op den groot-majoor werden opgemaakt.

8. Den groot-majoor zal dagelyks de parool moeten komen halen voor de hoofdwagt en die van de stad, en den capityn, die de wagt in't casteel heeft, zal die halen voor 'l casteel, ter uure daar toe door den Gouverneur Generaal te bepalen ; en by indis{)Ositie van den groot-majoor zal den capitain van de hoofdwagt in dit geval zyne functien moeten waarnemen.

2 Augustus. Versterking van het personeel bij hel gene- rale vmte-kanloor te Batavia,

Dit kantoor, hetgeen de taak van de tegenwoordige Alge- meene Rekenkamer vervulde, was met zijn werk zoo zeer ten achteren, dat jaarlijks de onafgedane rekeningen, enz., vermeerderden.

1743. G. W. VAN tMHOFF. 75

De Regering benoemde nu ecne commissie om, »onder het •oge van den Visitateur-generaal, by wege van summiere

bevindingen" dien achterstand bij te werken. »Van jaar • tot jaar" moest die commissie »exactelyk nagaan de posten, •waarby d*E, Ck)mp. g'oordeelt kan werden benadeelt te syn •off wel die een onvermydelyk redres komen te vereysschen." Van de overige posten behoefden geene •g'extendeei'de bevin- •dingen" opgemaakt te worden.

Bovendien werd het kantoor met «ledig lopende undercoop- •lieden en scribenten" versterkt.

6 Augustus. Vergunning voor de suiker-molenaars in den omtrek van Batavia tot r^het houden en gebruyken ^van eenig geiveery omme gevoert te tverden by de geene^ •die op dezelve [molens^ gehoren." — Vergunning als voren lot het medenemen van wapenen bij hunne togten naar en van hunne suiker-molens 4ol hunner defetitie •in cos van nood." — Vei-gunning voor de Chitiesclie officieren tot liet medenemen van twee mannen met pieken ^off eenig ander geweer, wanneer sy ter verrigting •harer affaires na de bovenlanden komen te gaan"

Sedert den Chineschen opstand mogten Chinezen geene wapenen dragen en werden dientengevolge in de Ommelanden eene gemakkelijke prooi voor de daarin rondzwervende roovers (gedroste slaven, enz.), die loerden op hunne provisiën, goederen en > principaal contanten, dewelke zy mede komen te voeren •ten dienste van voorsz. molens en dies arbeyders."

6 Augustus. Vergunning voor den kapitein en de luitenants der Chinezen te Batavia^ •nevens de geene^ •die tot hare functie rdatie hebben", binnen de stad te wonen.

De Regering achtte dit wonen «noodsakelyk en inevitabel,

76 1743. G. W. VAN IMHOFF.

soo de nering en bandteering weder herleven en voortgeset » werden zal zonder interruptie/'

Ten aanzien van alle andere Chinezen bleef het besluit van 11 November 1740 van kracht.

6 Augustus. Toepassing van het verbod tegen r^prece- ^dente informatien, buyten voorkennisse van den Raad 9van justitie deses casteels [BataviaY\ uitgevaardigd den 2^*** November 1742, op alle Officieren van de justitie te Batavia^ nmet uytsondering nogtans van ^sodanige saken^ als door de Hooge Overigheyt mogten ^werden geordonneert, of door den Gouverneur' GeneracU "baHeen, als desdve representeerende.''

De Advocaat-fiscaal, door den Gouverneur-Generaal gelast, buiten voorkennis; van den Raad van justitie, nopens zekeren diefstal informatifin in te winnen, had ter zake moeijelijk- heden ondervonden van de zijde van den 1"*®° klerk van den Raad van justitie, op grond van het bepaalde op 2 November 1742.

Heeren XVII^®° schreven ter zake in hunne missive van 5 September 1744: »tot wegneminge van het ontstane dif- •ferent over het doen van interdictie aan den Advocaat Fiscaal «wegens het neemen van precedente informatifin vinden wy »goed en verstaan, dat. in gevalle UE. daar toe wettige en «gewigtige redenen hebben, UË., als den Souvryn inindiê •representerende, zullen vermogen en bevoegt syn den Advocaat «Fiscaal te interdiceren het nemen van precedente infor- •matién."

16 Augustus. Bepaling, dat alwie ^uyt de militie in Inburger vrydom'' werd gesteld, twee maanden tractement in de regimentS'kas moest Hellen/'

Te gelijk met deze bepaling werd de bewuste regiments-

iWè. Ó. W. VAN IMHÓFF. 1^

kas »gefonneert*% welke zoude dienen om »aan oude, behoef- tige offidersy de weduwen en arme kinderen, by deselve •nagelalen werdende, eenige uytreykingen" te kunnen doen. Heeren XVII°«° keurden dezen maatregel goed bij bunne missive van 6 September 1745.

16 Augustus. Openstelling van de vaart tusschen Batavia en de Oostersche gouvernementen {Makassar^ Temale^ Ambany Banda en Timer).

Zulks geschiedde om »de arme inwoonderen aldaar [t. w. in de Oostersche gouvernementen] door den handel te favo- •riseren en eeniger maate op te beuren".

Onder weg mogt men nergens aangieren, op straffe van verbeurdverklaring van bet vaartuig en van de ingeladen goederen, nevens arbitrale correctie.

Handel in specerijen, koper, tin, peper, enz., alsmede de aanvoer van opium, bleven natuurlijk verboden.

20 Augustus. Last op de buiten-kanloren in hunne jaarlij ksche eischen bekend te stellen inliet vertier van •vyff jaren herwaarts, door den anderen geslagen:'

Zulks werd voorgeschreven om >in het voldoen der eyschen

van de respective buyten-comptoiren een betere calculatie te «kunnen maken na den jaarlyksen vertier, die in het eene »somtyds veel van het andere komt te verschillen door den •vroegeren of tateren verkoop der goederen."

Dit gemiddelde verving de opgave van het vertier gedurende

't jongst voorgaande boek-jaar", welke opgave in de eischen voorkwam.

22 Augustus. Last op de builen-kantoren zorg te dragen, dat de Compagnie's schepen, alvorens beladen te worden, behoorlijk werden gekrengd, schoongemaakt en gesmeerd.

78 1743. G. W. VAN IMHOFF.

25 Augustus. Oprigtin^ van een corps ^cadds de marine^* en van eene f^academie de marine**.

Art 1. Het voormelde corps zal voor eerst maar bestaan uyt 24 jonge luyden van familie, die genegen zyn sig tot den zeedienst te laten gebruyken en dewelke alle in de Academie zullen wonen en eeten, zonder iets verder te verte- ren voor kost of logies, nog ook voor de meesters, waar van zy de lessen bekomen, dan 't ordinaire kost-geld, dat de Comp^'. aan de cajuyls gasten ter rhede toelegt en dat ook deze genieten zullen I)oven hare besoldiginge van f 10 ter maand, waar uyt zy het overige van hun bestaan moeten vinden, als wenlende in de Academie alleen vry gehouden van woning, spys en drank, vuur en ligt, midsgaders van de leeringe, zonder meer.

2. Niemand zal in deze Academie of in dit corps g'admil- teerd werden, ten zy hy van eerlyke en ordeutlyke geboorte, midsgaders een van de protestantsche religiën toegedaan en van 12 tot 14 jaren oud is, waar van aan de Curateuren zal moeten blyken, alvorens denselven daarinne teadmitteren.

3. En hoewel het voorsz. corps maar bestaat uit 24 per- manente academisten, dewelke aldaar gelogeert en gedefroyeerl werden, zoo zullen doch, zo wel tot de Academie, als tot het voorsz. corps mede geboren alle cadcts of adelborsten ter zee, die op de schepen van de Comp^. varen.

4. Hierom zullen dezelve, alzo wel als de overige, gehouden zyn haar kostgeld geduurende haar aanwezen lot Batavia by de voorsz. Academie te laten ontfangen en daar voor de vry- heyd hebben in deselve te gaan eeten, mits zich op de gezette uuren daartoe instellende en naar de reglementen van 't liuys schikkende.

5. Ook zullen zy, zonder eenige verdere kosten te impen- deeren, acfes hebben tot de lessen in geni. Academie endaar van, even als de vaste academisten, mogen profileren op de uuren, daartoe gesteld.

6. Ten welken eynde de voorsz. cadels, zo dra zy uit

7. G. W. VAN IMHOFF. 19

Europa in voorsz. qualityt komen aan Ie landen, zich zullen moeten laten incorporeeren op de regisiers van 't gem. corps en telkens, by haar vertrek na de eene of andere plaats^ zulks aan den Secretaris van de Academie moeien opgeven, om te weten, hoeveel van dezelve op Batavia aan de hand zyn, en dezelve, als het corps in 't geweer komen moet, daar onder ie kunnen trekken; doch de gene, die na Europa gaan met s'Comp*. schepen, zullen werden afgeschreven by de registers, om de onzekerheyd, of zy in voorsz. qualityt weder uytkomen zullen of niet.

7. Niemand zal een vaste academist kunnen worden, ten zy hy eerst een reyze ter zee van ten minsten zes maariden gedaan heeft en zo verre letterwys geworden is om de woorden te kunnen verstaan, die in 't metier van den zeedienst ge- bruikt worden.

8. De voorsz. academisten zullen een Gouverneur en Onder- Gouverneur hebben, buyten de meesters, die haar komen leren, £m dewelke de directie van hare oecononiie en leeringe zal

laan, onder 'topsigt van de Curateuren; en zullen de voorsz. Tioovemeur en Onder-Gouverneur gesalarieert werden van de Academie, daar in moeten wonen en, zo veel mooglyk, uit de Mificiers van den land- of zeedienst genomen werden, mitsgaders lidmaten van de gereformeerde kerk moeten zyn en rang bebtien, den Gouverneur als capiteyn en den Onder-Gouverneur als lieutenant ter zee.

9. Daar en boven zullen dezelve noch twee onder-ofTiciers hebben, uyt de voorsz. cadets zelfs te nemen, de welke de "tne oagt om de andere de wagt zullen hebben in de Academie, met vier van de voorsz. academisten, waar van eene voor de «leore van dezelve op schildwagt zal moeten staan en alle uuren moeten afgelost werden, beginnende de voorsz. wagt metsons "«dergang of met het slaan van de taptoe en eyndigende naar •lat de reveille des morgens geslagen zal zyn; welke twee onder-officieren ook door de Academie gesalarieert zullen werd«i en in dezelve moeten wonen, genietende de privilegiën ^an dezelve en rang hebbende als de vaandrigs te lande.

80 1^43. Ó. W. VAN IMHÓFF.

10. Alle morgen ten ses uaren zal door een krankbezoeker in de Academie het gebed gedaan en een of twee capittelen oyt Godts woord moeten voorgelezen worden; desgelyks alle avonden ten agt uuren : waarna des morgens ontbeten en des avonds de maaliyd gedaan zal werden ; en zal de Gouverneur of Onder-Gouverneur, nevens een van de onder-officiers, altoos daar by moeten assisteren ; en alle de cadets-academisten zullen gehouden wezen het voorn, gebed by té wonen, op depoena- lityten, daartoe by de reglementen van het huys te stellen.

11. Insgelyks zullen de voorsz. Gouverneurs of len minsten een van dezelve, nevens een van de onder-officiers, gehouden wezen alle Sondagen niet de voorsz. academislen den publiquen godsdienst by te wonen, en des Woensdags en Saturdags s'morgens de lessen tot onderwysinge van dezelve iu de Chris- telyke godsdienst, dewelke door een krankbezoeker van negen tot elf uuren zullen gegeven worden, onder 't opsicht van een der leeraren van de Nederduytse gemeente, dewelke ook om de veertien dagen gehouden zal zyn in de Academie te gaan catechiseren, op het uur, daar toe by de reglementen te stellen.

IS. Des Maandags, Dingsdags, Donderdags en Vrydags zul- len de voorsz. academisten, van seven uuren des morgens tol elf uuren toe en des nademiddags van twee uuren tot vyf uuren, de ordinaire lessen ontiangen, doch de Woensdag en Saturdag morgen zal, buyten de voorsz. uuren tot onderwy- zinge in den godsdienst, voor de exercitien zyn, waar onder ook gerekend word de oeffeninge in den wapenhandel en de exercitie van de arthillerye, item het aanleren van de scheeps- lN>uwkunst, het welke alles voor en binnen de Academie zal moeten geschieden, naar tyds gelegentheyd.

13. De uuren van recreatie zullen zyn van vyf tot agt uuren des avonds, item des Saturdags nademiddags, na dat de dans- of schermschool zal wezen g'eyndigt, dewelke des Woensdags en Saturdags nademiddags van een tot drie uur zal geliouden werden; voorts zullen deselve noch twee vacantien

i liet jaar hebben; de eene van veertien dagen, zynde de ireek voor paasschen en de paasch-week zelfs, en de andere

i743. G. W. VAN IMhiÓFK 81

m tien dagen, beginnende met den 24 December en eyndt- geode met den 3"^ Janoary.

14. De academisten, die twee jaren na den anderen in de Academie geweest zyn, znllen op de schepen van de Gomp*., in het land varende, geplaatst werden om een reysje tussen- beyde te doen en zig aan 't metier des te beter te gewennen en» zulks gedaan zynde, weder een jaar na den anderen in de Academie mogen overblyven, waar na zy het overige van haar ses ieer-jaren zullen besteden in af- en aan te varen, even als de cadets, die uyt Nederland met de schepen gezonden ^rden; en wat dezelve onder de 14 jaren, door heeren Be- wmtbebbers voor den ouderdom der zee-leerlingen bepaalt, op bre intykeninge in de registers van de Academie mogten bonden worden, zullen zy ook langer in de gem. leerjaren moeten doorbrengen en dus niet voor den ouderdom van iwiotig jaren gevordert kunnen werden tot lieutenants.

15. Doch zo lange den academist het derde jaar zyner leeringe, na dat, invoegen zo even gezegt is, tussenbeyden een re)'se in Indien zal hebben gedaan, niet volbragt heeft, zal by gerekend worden onder 't getal van de voorsz. 24 acade- mislen; maar, na verloop van dien tyd op een schip geplaatst wiïdeode, zal zyne plaats in de Academie door een ander ^rltti vervult

16. De cadets, die uyt Nederland komen en gebenifi^rt werden met een vaste plaats in de Academie, zullen in aller OBfiieren onderworpen zyn aan dezelfde reglementen en ordres 3ls de gene, die in IndiAn aangenomen en daar in geplaatst

17. Geen inlanders of slaven zullen in 't Academie-huys ^admitteert worden; de bediendens van het zelve zullen be- ^aa in een Europeesche kok, van de schepen te nemen, een <Kder-kok, een hofmeester, almede van de schepen, en ses tf agt Europeesche jongens, waar onder twee voor den Gouver- B^ zullen zyn, die teffens den hofmeester zullen moeten Mpen, een voor den Onder-Gouverneur, een by de kok en <^ee voor de onder-officiers en cadets te samen, welke jongens,

'UlUT-tOEK DEEL T. 6

8i 1743. 6. W. VAN iMHÖf^r.

als zy daartoe genegen zyn en tyd hdiben, ook tot de lee- ringe zullen werden toegelaten en alle het hayswerk zullen moeten verriglen ; deze bediendens zullen alle van de schepen genomen werden en in bezoldinge van de Comp®. blyven, even of zy op de schepen dienst deden, om zi^^ des te heter van de gene te kannen ontdoen, die zig qualyk gedragen mogten ; en zullen dezelve haar kostgeld almede in de Academie moeten inbrengen, waar voor zy ook met malkander de na- tafel hebben zullen, staande alle onder de ordres van den Gouverneur en, by absentie van den zelven, onder die van den Onder-Gouverneur, dewelke beyde nooyt teffens buy ten de Aca- demie zullen mogen zyn, 'tzy in de vacantito of daar buy ten.

18. De hofmeester zal ook teffens de functie van casteleyn moeten waarnemen, ten minsten voor eerst en tot dat den omslag een apart persoon daartoe vereyst ; doch, by aldien men in der tyd tot meerder profyt van het huys beter mogte vinden de academisten met hare officiers en bediendens by een apart castelyn in de kost te besteden, zo zal zodanigen casteleyn zich echter moeten bedienen van de Europeesen, in 't voorgaande articul gemekl, en aan hem niet meer geper- mitteert worden dan twee inlandse domestiquen, zo hy onge- trouwt is, en drie, nevens twee bejaarde meyden, zo liy gelrouwt is en familie heeft; en zal geen inlandse tale in het huys mogen gesproken werden.

19. Echter zal het aan de cadets niet alleen gepermitteerl zyn eenige inlandse talen, na de regulen, onder de directie van goede meesters aan te leren, maar men zal dezelve ook daartoe moeten houden, namentlyk tot het Malydse, het Mal- labaarse en 't Persiaansche, vooral ook in den vulgairen dialect van 't laatstgem., dewelke onder de Moorse matrosen gespro- ken word, om dat volk in haare tale te kunnen commanderen, nademalen dezelve nu en dan op de schepen van de Gomp^. werden gebruykt; doch van voorsz. talen zal geen gebruik worden gemaakt in den dagelyksen ommegang onder den ande- ren in de Academie, zonder speciale toestemmioge van de Gouverneurs.

It4è. ó. w. VAN iMhóff. 88

SO. Wanneer den Gouvernenr Generaal na de rhede of el- ders op zee gaat, zal 't corps van de cadets in 't geweer moeien komen en den zelven moeten verzeilen als een guarde nuine: en zal als dan, en zo dikwils het voorsz. eorps verder in 't geweer word getrokken, den Gouverneur de functie van capteyn en den Onder-Gouverneur die van lieutenant moeten

21. Alle Woensdag, des morgens van zeven tot negen uuren eo des namiddags van 3 tot S uuren, zal er publique lesse in de navigatie zyn, waar by een yder gepermitteert zal werden te mogen assisteren; en zullen ten dien eynde op de galerey van 't groote auditorium vaste banken gemaakt worden voor de zee-officiers en de stuurlieden, dewelke genegen mogten xvD deaedve by te woneo.

ti. Tot een beter bestaan van dit huys zal aan het lelve gepoinilteert worden een bepaald getal van tien of uyterlyk twaalf kostgangers om, voor betaling, van de lessen der aca- demlsien te mogen profiteren; en dat wel in de gehele of halve kost, zullende de eerste 30 Rd'. aan 't huys, 3 Bd". aan den Goavemeur, 2 aan den Onder-Gouverneur en S Rd'. voor de meesters, en de laatstgem. 25 Rd'. aan 't huys, S Rd'. aan den Gouverneur, 1 aan den Ouder-Gouveoieur en S Rd'. voor de meesters maandelyks moeten betalen, mitsgaders daar en boven ieder een kleyne uytrusting van silver- en linne-goed moeten inbrengen, dewelke met haar vertrek in 't boys zullen ferUyven; en zullra de voorsz. kostgangers alle reglementen, voorwaarts omtrend de academislen gemaakt, onderworpen BMieteii zyn, uytgezondert het arlicul van de wagten en van 't in 't geweer komen.

23. Andersints zullen alle de lessen van de Academie, buy ten de twee in de navigatie, art. 21 vermeld, private lessen voor de academisten zyn en aan niemand daartoe acces werden mgont» ten v^re eenige liefhebbers daartoe speciale permissie étineeiden van de Gurateuren en deze ten profyte van 't bys mogten goed vinden daar inne te consenteren, zonder wdke speciale permissie van de gesamentlyke Gurateuren

84 lM3. Ó. W. VAN IMHOFF?.

den GouTernear, noch niemand daar van zal mogen dis- penceren.

24. Doch in de calbegesatien, die om de veertien dagen door een der leeraren van de Nederduytsche gemeente zullen gedaan worden, zullen zo wel mans als vrouwen, die genegen zyn dezelve by te wonen, daartoe permissie hebben, mits op de gallereye haare silplaatsen nemende, om de academisten niet hinderlyk te zyn.

25. De Academie zal ook een secretaris hebben, die teffens bibliothecaris zal zyn en de rekening, en registers, ook de cassa van dezelve zal moeten houden, werdende door de Aca- demie gesalarieert, doch ongebonden om daar in te wonen of ook om in dezelve zig te laten vinden, dan op de gezette uuren voor de bibliotheek en op de uuren, die deCurateuren verders zullen ordonneren, welkers byeenkomste hy ook in evengem. zyne functie van secretaris en teffens ook als lid zal moeten bywouen.

26. De Curateuren van deze Academie zullen zyn: een lid van de Hoge Indische Regering;

een lid uit den Raad van Justitie; den Commandeur en opper-equipagie-meesler ; den Gouverneur van de Academie en den secretaris van deselve. Voorts zullen alle Vlag-officiers en Commandeurs ter zee, die in der tyd mogten werden aangesteld, uyt hoofde van haare ampten ook Curateuren van de Academie zyn en in der zelver vergaderinge sessie hebben na haren rang, telkens als zy zig op Batavia bevinden, zonder nadere introductie.

27. De voorsz. Curateuren zullen de eerste Saturdag van de maand, des morgens ten agt uuren, moeten vergaderen om te overleggen, wat ten beste van 't huys dient gedaan te wer- den, en de rekeningen na te zien van de uytgaven geduurende de vorige maand; ook zal een van dezelve, week om week, de visite van bet huys moeten doen om te zien, dat alles daarinne geschiktelyk en naar de ordres toegaat; en, iets daar tegens bevindende, zal daar van dadelyk aan den president

28. Q. W. VAN IMHOFF. 88

Caratenr moeten keniiisse geven, om een extra-ordinaire by- eenkomste der Gurateuréh te kunnen beleggen en daarop ordre te stellen; zullende den voorn, president van devoorsz. wekelykse visite vry zyn, doch de secretaris, die ook teffens lid zal wezen, zal ook zyne week moeten waarnemen. 28. De inkomsten van de Academie zullen bestaan:

1. In de kostgelden der academisten en cadets ter zee, die zig tot Batavia bevinden, item de kostgelden der officianten en bediendens, dewelke alle maandelyks by de secretaris als cassier zullen werden ingesamelt.

2. In de kost penningen der leerlingen a 30 of 25 Rd". Ier maand, art. 22 vermeld, en het gene de Gurateuren mogten goedvinden te bedingen van de liefhebbers, die genegen mogten zyn eenige van de private lessen der academisten by te wonen.

3. Zullen ten profyte van dit huys voortaan komen alle boetens over zaken ofle gevallen, de zeevaart of dienst ter zee rakende, het welke de geregtshoven zal werden gerecommandeert in opmerkinge te houden.

4. Zullen alle die gene, die tol eenige qualitey t by de zee in Indien bevordert werden, voor 't verki7gen van hare acte aan dit huys moeten opbrengen het volgende, als:

een capitain ter zee 100 Rd".

capt. lieutenant ter zee 80

schipper 60

lieutenant 50

opperstuurman 20

onderstuurman 10

Het zelfde zal ook betaald werden door die gene, die voor de eerslemaal in zodanigen qualityt uyt Nederland in bdièn komen aan te landen, dog, meermalen in die functie uytgekomen zynde, zullen alle de voorn, gequa- lificeerdens de helfte van H bovenstaande maar behoeven te geven, als zy uyt Nederland in Indien komen, en even zo veel, als zy op een retour-schip worden geplaatst om weder na Europa te keren.

86 1743. Q. W, VAN 1MHOFF.

5. Zullen alle de gene, die wel aan land bescheyden zyn, docli echter ook tot de zeefïiart gehorende, so wel op Batavia als op de buiten-comptoiren, by 't obtineren van hare bedieningen in zelver voegen aan Hhnys moeteo contribueren het geene tot hare resp. qualiteyten staat, in dewelke zy die functie exerceren.

6. Zal het huys van de Gomp. genieten peper, sout en specereyen voor niet, en rys, zo veel boven de rand- soenen benodigd zal zyn, mitsgaders tarwe inkoops prys ; gelyk ook alle benodigdheden van het huys, by de Gomp. te bekomen, zullen genoten werden inkoops prys.

7. Het liuys tot het opregten van de Academie zal door de Gomp. by provisie gegeven worden, doch het kostende van dien zal by de boeken van de Academie blyven voortlopen als een schuld zonder interest, tot dat dezelve in staat is zulks aan de Gomp*. te rembourceeren.

8. De Academie zal de vryheyd hebben zig te mogen bedie- nen van s'Gomp. stal, om op dezelve haar rey-school te houden.

9. Alle jaren zal 'er rekening gedaan werden door den secretaris van de Academie, ten overstaan, niet alleen van de Gurateuren, maar ook van twee leden uyt de H(^e Indische Regering met een van de secretarissen ; en zal voorsz. rekening in 'tpublicq of privaat werden gedaan, na dat de Begering zulks in der tyd ordonneren zal.

10. Van alle het gene de Academie te voren teren mogte, zal, tot dat he.t huys betaald is, de helfte op die rekening werden goedgedaan; de andere helfte zal zyn voor de weduwen en wezen van zeevarende officiers en gedistribueert werden door de Gurateuren by forme van pensioenen, naar dat de benodigdheyd en 't overschot zulks leyden kan ; en als het huys eens aan de Gomp. betaald is, zal alles, wat de Academie te voren teert, voor gem. weduwen en wezen zyn.'*

De Academie de marine veas gevestigd te Batavia in een huis aan de westzijde van de groote rivier, hetgeen de Begering voor 14,000 rijksdaalders van den Gouverneur-Generaal van Imhoff kocht.

1743. G. W. VAN IMHOFF. 87

Heeren XVII^° nameo, blijken hunne missive van 6 Sep- tember 17 15, »inet bel uitterste genoegen' kennis van de oprigiing deser Academie, waarvan zy verwachtten «meerder •ervarendheyd, fatzoen en beschaafdheyt onder 's Compagnies

zee-olBcteren, ter voorkominge van veele ongelukken, die uyi gebrek van het een en ander menig werf zyn gere- •sulleerl/'

23 Augustus. Vergunning voor de Chinezen te Batavia van 's morgens 6 tot 's avonds 6 uur in de stad te vertoeven.

I)e Chinetsche oflTicieren verzochten om die vergunning, wier inwilliging de Regering veronderstelde, dat » tol een merkelyke • bevordering van den handel en het aanbrengen van allerhande «eetwharen" zoude strekken» »hel geene thans alles even •duur blyfl door de vooropkoping van dese en geene, tol «merkelyke beswaringe der arme gemeente."

•Overtreders'* zouden gestraft worden volgens hel bepaalde op 14 December 1742, welk besluit niet ten uilvoer schijnt gelegd te zijn. Want hel bepaalde op 14 December 1742 is volkomen identiek aan dat op 23 Augustus 1745.

25 Augustus. Oprigting van een builen^hospUaal te Batavia.

De voor dit hospitaal uilgekozen plek was een tuin bij de pnsl Noordwijky welken de Regering met eenige »land-sla ven", Loeijen, enz. kocht voor 7500 rijksdaalders »om dies welge-

legenlheyd en de goede verwagting, die men daar uyt for- *weeren kan."

De Regering verwachlte o. a., dat die tuin >genoegsaam •groenten" zoude opleveren voor het hospitaal in de stad en Toor de schepen.

Al dadelijk werden een binnen-regent (*opper-meester ten ■eylande Onrust") en twee bui ten-regen ten voor dit hospitaal aangesteld.

88 • 1743. G. W. VAN IMHOFF.

23 Augustus. Aanstelling van een tweeden administateiir bij de pakhuizen i^aan en bezyden de Waterpoarf' te Batavia^ toonder een gelyke verantwoording met den ^eersten administrateur"

Het «veelvuldige'' werk bij die pakhuizeo was sederl eenigen tijd »vry wat gebreckelyk'' gedaan,

•^ Augustus. Reglement op de lijkstatièn te Batavia.

1. By de begravinge van land en zeeK)Oiciers zullen nog mantels, nog larophers gebruykt mogen werden, exceplo drie paren agter het lyk en na de [legeering nog vier paren van de naasle vrienden, alleen met lamphers; en by ontstentenisse van dezelve, zo veel paren hoofd- en andere officiers, in hare ordinaire monteeringe, waar na, zo wel de coUegien, als alle andere gequalificeerdens, zullen volgen na haar rang, zonder mantel of lampher, het welke ook aan de leden van de Re- gering niet zal mogen gepresenteert werden, op poene van vyftig ryxdaalders boele en het bedragen van de lamphers en mantels, die gebruykt zyn boven deze permissie, voor ieder executeur van de begravenisse en ook zo veel voor den genen, die dezelve aangaat.

2. By alle andere begravingen van politicque, justitieele, kerkelyke en burgerlyke personen zal, na mate van een ieders rang, gepermitteerl worden een zeker aantal van paren lange mantels, zonder meer, op poene, dat voor ieder paar mantels^ dat boven deze bepaling g'employeert word, len behoeve van zodanigen fondatie, als de Regeering in der tydt goedvinden zal zulks toe te deelen, zullen verbeurt worden de volgende boetens, als:

3. Alle hoge gequalificeerdens, na de Regeeringe van Indien volgende, tot de opper-kooplieden in en buyten employ inclusive, buiten de drie paren voor de Regeeriiig, nog twaalf paren

' mantels: en al wat daar lK)ven is, voor ieder paar mantels, '•. boete.

1743. Q. W. VAN IMHOFF. gg

AUe, die in den rang van koopman en daar mede gelykstandig zyn, item onderkoopman en daar mede gelykstandig, agl paren; en voor ieder paar meer als deze, twaalf rd'. boele.

Alle, die minder van rang zyn, vier paar; en voor ieder paar meer, IS rd'. boete, blyvende de leden van deze Regeering, hare ^weduwen en familien, voor zo verre de laatste ten baren hoyze wonen, van deze bepalingen alleen g'eximeerC; en, ten opzigte der eersten en Iweden classe, met dezen verstande daar en boven, dat als dan de 12 en 8 paren mantels, na aftrek der 4 paren naaslbestaande, agter de Regeering volgende» zullen moeten genomen worden uit de eerste gequalifi^eerdens, zo als ssy in rang volgen, zonder dat 'er meer als 3 paren voor en 4 paren na de Regeering zullen gerekend werden als vrienden, ten ware ymand, buyten de twee naaste buuren, den predikant, die den overledenen heefl g'assisteert, de execu- learen van de begravinge en somtyds ook wel de practizyn, die den overleden heeft bedient, zo vele nabestaande hadde, tol sosters en broeders kinders inclusive, en in de graden der affinityt tot schoon-vader, schoon-zoonen, schoon-broedera toe, waar toe dan speciale permissie by den Gouverneur Generaal zal moéten weitlen gevraagt. En zullen diaconen de voors. boelens zorgvuldig moeten insamelen en opleggen, ter dispositie van de Regeering; en de burger coUegian ten gerekent worden, gelyk tot nog toe; Schepene gelykstandig met die van de eerste classe; de overige coUegianten, mitsgaders officiers en gewesene officiers van de burgery en alle fatsoendelyke en geqoalificeerde burgers in de tweede classe; en de overige in de derde.

4. Ook zullen die van de eerste classe voor 'tlyk niet meer mogen gebruyken dan zes aansprekers ; die van de tweede vier en die van de derde twee, op verbeurte van 30 rd^, ten behoeve als lioven, voor ieder aanspreker, die meer dan de bovenstaande voor het lyk gaan.

5. Voorts zal ten opsigte van de tyd der begravinge wer- den geobserveert, dat voor alle lyken, die ra vyf uuren uyt de deure van 'tsterf-huys werden gedragen, zal werden ver-

90 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

beurt 10 rd". ten behoeve van Hfoods boven gem.; alle, die na half sea op hel kerkhof komen, 25 rd'. ; alle, die na half ses uyt het sterf-huys werden gedragen, 50 rd: ; en alle, die na ses uuren op het kerkhof komen, 100 rd% van alle welke boetens alleen de meeste en niet twee te gelyk zullen mogen g'eyscht worden, invoegen de gene, die het lyk na half ses uyt het sterfhuys laat dragen en na ses uuren op het kerk- hof komt, zal kunnen volstaan met de 100 rd:, voorplaatste gestatueert, zond^ ook de 50 rd. voor het eerste daar be nevens te betalen; dog, na half ses uyt bet huys gaande en voor ses uuren op het kerkhof komende, is hy gehouden de voors. 50 rd'. te betalen, zonder meer, verstaande, dat deze boetens zullen stand grypen in stede van de tot nog toe be- taakte boetens voor hel te laat op het kerkhof komen en dat alzo ook daar van en van alle andere poenaliteyten, op dit cliapiter gestatueert, g'eximeert zullen wezen de leden der Regeering, hare weduwen en familien, boven vermeld.

6. Alle militaire personen zullen begraven werden met militie :

een soldaat door een corporaal met 6 gemeenen. » corporaal » > corporaal met 9 gemeenen.

sergeant » » sergeant en corporaal met 12 gemeenen. » vaandrig » » vaandrig mei 24 gemeenen en een

tamboer.

lieutenant » > lieutenant, 36 gemeenen en een tamboer.

capitain » » capitain, lieutenant en vaandrig met 58 gemeenen, met de nodige tamboers en het tweede vaandel.

majoor en lieutenant collonel door een capit., lieut. en vaandrig, met 72 granadiers en het tweede vaandel.

» overste door 25 of 30 man per Gomp., verbeeldende het geheele regiment, met de beyde vaandels, door een majoor opgevoert, en het hoofd van de militie, wanneer hy brigadier is, door zo veel detachementen van cavallerie en infanterie, als 'er differente corps troupen hier in guamisoen leggen, en tot distinctie een kleynder staf van commando, dan die by de begravinge van een Gouverneur Generaal gebruykt word, op

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 91

de kisit mitsgaders, als hy hoger in qualiteyt is, boven dit alles nog de distinctien, die de leden van de Regeeringe hebben.

7. De hoofd-officiers van de regimenten zullen ook op de kist mogen hebben, buyten den degen, chierp en ring-kraag, de spooren, de handschoenen en het hdmet; dog niets sal voor uyt gedragen worden dan 't wapen alleen; ook zullen ly een roupaart hebben en de ooilonels en brigadiers daar en boven twaalf onder-officiers, gaande naast het lyk met ongeddLteo hoofde; maar de capitains zullen alleen den degen, chierp en ring-kraag op de kist mogen hebben enH wapen voor oyt, mitsgaders de quartieren op de kist, zonder meer; en lieotenants en vaandrigs zullen den degen, chierp en ring- kraag alleen op de kist mogen hebben, zonder wapens.

8. Onder de politicqne gequalificeerdens zullen alle de gene, dewelke by art. 4 van de militaire eerbewysinge vermeld zyn, namentlyk de ond-Gouvemeurs, de praesidenten van den raad van justitie, die geen Raden van India zyn, nevens de secretarissen van de Regeering, 72 grenadiers, nevens capitain- lieutenant, vaandrig met een van de vaandels hebben; item bet wapen voor uyt en de quartieren op de kist, dog onder dezdve zullen de oud-6ouvemeurs alleen een paart voor uyt gdeyd en den degen* de sporen de handschoenen en het hdmet op de kist gelegt hebben, ten teken van*t gezag, dat zy hebbm gevoert; maar onder de gequalificeerdens, art. 6 van dat ceremonieel vermeld, zullen alleen de raden van justitie, de directeurs, fiscaals en verdere offiders van de justitie, item de gene, die effective Commandeurs geweest zyn, een detache- ment militairen van 64 fuseliers hebben, door eea capitain, lieotenant en vaandrig opgevoert, met het twede vaandel, dog de overige zullen, nevens de eerstgem., alleen mogen hebben een wapen vooruyt en de quartieren op de kist, als hebbende de militaire eerbewysinge in haar leven, niet uyt hoofde van het offide, maar om den rang, dien zy onder de hoge ge- qualificeerdens houden.

9. Een hoofd-officier van de arthiUery zal hebben dezelfde militie, met een paart vooruyt, als van de militaire coUonels

92 1743. G. W. VAN IMHOFF.

en majoors is gezegt; dog in de arthillery bediendens zal dit onderscheyd wesen, dat by den genen, die hoofd vau de arlhillerye is, alle de officiers van de arthillery, die present zyn, voor het lyk uil marcheeren zullen en twaalf bombar- diers of andere onder-officiers naast het lyk ; dog voor andere hoofd-officiers, die geen hoofden zyn van de arthillery, zal even het zelfde geschieden, dat voor de militairen werd gedaan, en zo mede voor de capitains en lieutenants, item ordinaire vuurwerkers, dewelke als vaandrigs zullen geconsidereert werden.

10. De zeevarende officiers zullen begraven worden even als die te lande, de lieutenanls als lieutenants, de capitains als capitains en de Commandeuis ter zee, item die gene, die leffens equipagie-meesler is, (uitgezondert het paart en op de kist geen sporen) als de lieutenants coUonels en majoors, dog zullen die officiers daar en tegen gesamentlyk nog daar en boven hebben, 't gene ten opzigte der schepen by het regle- ment voor den zeedienst vermeld staat, mitsgaders voor de vlagge officiers tol een distinctie gedragen werden een Prince vlagge en voor de Commandeurs een Prince standert, tot een teken van haar officie, 't welke by een Schout by Nacht en Commandeur zal werden gedragen door een lieutenant, dog by een ViceAdmiraal door een capitain ter zee; en zal een Schout by Nagt en Vice-Admiraal ook hebben op de kist een staf van commando, van de grote als die van de brigadiers, mitsgaders den Vice-Admiraal boven dit alles, het gene aan een lid van de Regeering werd gedefereert.

11. De capitains van de burgery, de pennisten, marinen en ambagts gezellen zullen by haar oude ceremonieel blyven en door haar eygene compagnien Iiegraven werden, zullende de wagten, daar zy passeren, in 't geweer komen en den marsch slaan, dog niel voor het lyk salneeren, het welke voortaan alleenlyk zal geschieden voor de leden van de Regeeringe en het hoofd over de militie.

12. Niemand van alle de lK)ven vermelde gequalificeerdens zal slipdragers mogen hebben dan den brigardier, den Schout by Nagt, de oud-Govcrneurs, de secretarissen van de hoge

^'74^. è. W. VAN IMHÖFI^. 9S

Regeering en den president van den raad van justitie» geen Raad van India zynde, doch zullen de voors. slipdragers bepaald zvD aan het getal van vier en ook niet hoger in rang mogen wezen dan onderkooplieden of lieulenants en vaandrigs ; maar de leden van de Hoge Indiase Regeering, bare vrouwen en weduwen zullen ses slipdragers hebben, 't zy militaire capitains of kooplieden : en zullen gene opper-kooplieden tot slipdragers werden gebruikt, dau by de begravinge van een oud-Gouvemeur Generaal en by die van de vrouwen en weduwen van regee- rende en oud-Gouverneurs Generaal; dog boven den opper- koopnuans rang zal niemand tot slipdrager gebruykt werden, dan by de begravioge van een regeerend Gouverneur Generaal.

13. Tot verdere distinctie van de leden van de Hoge Indiase Regeering zal men, ten dage harer begravinge, van elf tot lialf twaalf en des nademiddags van dat het lyk ten sterfimyze werd uylgedragen, tot dat de lykstatie weder binnen is, de klokken van de Hollandscbe en Portugeesche kerken binnen en boiten de stad luyden; item die van de punt Gelderland m van de Vierkantspoort, dog voor een Directeur Generaal zal nog daar benevens geluyd werden met de klokken van 't casteel, eenmaal ten dage zynes afstervens, een half uur lang, en dan ten dage der begravinge, als zo even van de leden der Regeering is gezegt ; voor de vrouwen of weduwen zullen geene klokken geluyd werden.

14. Ook zullen by de begravinge der leden van de Hoge R^^ring alleen mogen gedragen worden de ornamenten, stuk voor stuk, en dat wel door capitains militair en koop- lieden; item zal voor deselve ook geleyd werden een rouw paart; de ornamenten, die gedragen zullen werden, zullen beslaan in den degen in de schede met de punt om hoge, de sporen, het heimet, de handschoenen en het wapen ; zullen- de op de kist alleen gelegt worden de quartieren ; en zal voor bet lyk uyt marcheeren een detachement militairen, door een majoor o(^$voert, verbeeldende een geheel bataillon, na dat hel guamisoen sterk is.

15. Voorts zullen, naar het doen der drie dechargies van

04 1^43. Ó. W. VAN iMHÖF^.

de militie, de voort, lyken der Hoge Indiase Regeering nog gemlueert werden met negen canon schotel van de stads wallen en elf van bet Commandeurs schip ter rbede; en als een Directeur Generaal begraven word, zullen elf scboten van 'tcasteel en dertien van bet schip, ter rhede commandeerende, gedaan worden.

16. Om de excessive kosten, die tot het dragen der lyken thans, volgens een oude gewoonte, die tot een wet schynd gemaakt te worden, by grote en kleynen moeten werden g'impendeert, voor den aanstaande te vermeyden zal men vaste lykdragers hebben uyt bet guamisoen, die een ieder ten minsten ten getalle van twaalf zal moeten gebruykeo, en lyk- koetsen om de lyken na de kerkhoven te transporteeren, welke lyk koetsen voor alle ordinaire lyken met twee paarden, voor alle de geene, die wapens voor het lyk hebben mogen, met vier paarden, voor de leden van de Regering, bare vrou- wen en weduwen, item voor een oud-Gouverneur Generaal en des regeerenden Generaals gemalinne, item derzelver weduwen met ses en alleen voor den regeerenden Gouverneur Generaal met agt paarden, alle met rouw bekleed, bespannen zullen zyn; zullende de voors. vaste dragers de lyken op gem. lyk- koets zetten en weder daar af nemen en naar 't graf dragen, genietoide daar voor een derde van 't gene door die van 'tsterfhuys voor ieder drager zal werden betaalt, voor hare moeiten ; en de overige twee derde zullen komen in de guar- nisoens cassa ; en zal voor ieder drager door die van de eerste classe, boven bepaald, 24 schellingen, door die van de tweede classe 15 schellingen en door die van de derde classe 12 schellingen moeten betaalt worden, ten ware, by een bekend onvermogen, speciaal verzegt wierd diminutie van de voorsz. paye op de helfle, dat egter niet zal mogen geschieden dan met speciale toestemminge van den Gouverneur Generaal; en zal door die van de eerste classe voor de lyk-koetse met twee paarden betaald worden 10 rd'.; met vier bespannen, 13 rd". en met 6 bespannen, IS rd*., mitsgaders door die van de tweede classe, wanneer maar twee paarden gebruyken mogen.

I74ft. 6. W. VAN iMHÓFP. dit

8 rd*., dog vier paarden etnployeerende, zo veel als die van de eerste dasse, dat is li rd".; en eyndelyk door die van de laatste classe 6 ryksd. en by bekent onvermogen, met speciale diqpttisatie van den Gouverneur Generaal, maar 3 ryksdaalders.

17. Alle ingesetenen van de Europeesche natie, exceptode gemene militairen, zeevarende, ambaglsgezellen en hare onder- officiers, zullen de voorsz. lyk-koetsen en dragers moeten em- ployeeren, maar de inlandse burgers zullen niet verpligt zyn dezelve te gebruyken, dog, daarom verzoek doende by den Gouverneur Generaal, zal haar zulks, na gelegentbeyd van zaken, g'accordeert worden; en zullen zy in zulken gevalle, wanneer zonder eenig officie zyn, daar voor betalen, even als die van de derde classe; dog in officie zynde,als die van de tweede en de capitains als die van de eerste.

18. Wanneer de collonel van de burgery in die functie komt te sterven en alzo begraven word, zal hy ren detache- ment van 24 ruyters'uyt de burger cavallerye hebben, door een <^cier opgevoert, en 72 man uyt de infanterye van de oQsi zytse comp. te nemen, door een cap^, lieut. en vaandrig opgevoert, met het vaandel van de oost zyde, welke detache- menten voor de militie zullen uyt marcheeren, de ruylery den niarsch openende; en zulks alles boven 't gene hem uyt kragte van zyn verder caracler competeert.

19. Den rang op de begravenissen zal zyn als in de by- eoikomsten; na de vier laatste paren der naastbestaamle en zullen geene collegianten gerekend werden collegialiter te gaan, dan by de begravinge van een regeerend en oud-Gouverneur Generaal, wanneer zy ook niet by namen, maar by collegien znllen werden opgelesen en hare deurwaarders en boden voor aytgaande zullen hebben.

20. Alles, wat boven de zeven jaren oud is, zal by dag begraven moeten werden en zal aan niemand gepermitteert zyn by avond te begraven, dan onder betaling van IKO rd" boete,, ten behoeve als boven ; en daar militie by wezen moet, zal zulks in 't gdieel niet gepermitteert zyn, of de militie zal a((ter w^e blyven; en zullen de voors. begravenissen by avond

96 1^^. 6. W. VAN IMHÓFF.

dan egter gehouden zyn zo wel aan dit reglement Ie voldoen als by dag, mitsgaders omtrend de tyd deselfde boetens ver- beurt worden van agt tot negen uuren, die voorwaarts, by de begravenisse in de nadeoiiddag, van vyf tot ses uuren zyn gesteld.

27 Augustus. Aanslelling van een tweeden verband- meester hij tiet Compagnie*8 hospitaal te Batavia.

Zoodanig persoon was noodig, »sullen de impotenten na •behoren verbonden en geobserveert werden".

2 September. Last tot het, zooveel mogelijk, opleiden en in Compagnies dienst gebruiken van inlandsche ambachtslieden.

Deze last is afkomstig van Heeren XV1I°*°.

2 September. Verbod tegen hel in Franschen of En- gdsclien dienst gaan van kinderen, geboren in Indië uit Europesche ouders.

Dit verbod is afkomstig van Heeren XVII°^°.

2 September. Bepaling, dat de termijn van revisie niet mogt ivorden geprolongeerd ^dan om de allergeung- Higste redenen.''

Dit voorschrift is van Heeren XVn°^° afkomstig.

2 September. Last om ^den inlander met alle civiliteyt »/e bejeegenen, met oprechligheyd ie behatidelen en ^dezelve door geen liehlust enknevelarijen ie irriteren.*'

Deze last is afkomstig van Heeren XVn"*°, die overtuigd waren, dat, »ingevalle de vriendschap van de inlandse poten-

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 9t

taatjes wel onderhouden word, de Compagnie door overleg «en addresse nog al een soet voordeel in de negotie kan wor- »den loegebragt."

2 September. Verbod tegen het opvoeden^ na het over- lijden der vaders, volgens de leer* der halholijke kerk, van kinderen, geboren uit gereformeerde vaders en •paapse^* moeders.

Dil verbod is afkomstig van Heeren XVII"<^».

6 September. Vergunning voor Chinezen huizen en erven, binficn de stad Batavia gelegen, te koopen en ledig staande erven te l)ebouiven.

Zie bij 28 November 1741.

Op grond van hel bepaalde op 11 November 1740 maak- ten Schepenen zwarigheid huizen en erven, binnen Batavia gelegen, op Chinezen als eigenaren over te schrijven, — iets, dal natuurlijk strekte »tot decline van de vaste goederen en *gevoIgelyk ook tot vermindering van *s Heeren gerechtigheyt."

Voor deze argumenten zwichtte de Regering, waarom zij de boven omschreven vergimning verleende, »onder conditie •Dogtans, dal sy [Chinezen] gehouden sullen syn alle de te •bouwene buysen aan den weg na de Europeese wyse te 'extrueeren, mitsgaders alle deselve sonder sodanige gangen »en wegen, lopende van 'teene huys in 't andere, te maken,

als sy anders veeltyds gewoon syn daarinne te practiseeren •en dewelke ook reeds van ouds by de ordonnantien verboden •syn geweest.

»

9 September. Voorschrift nopens het afleveren van eolWs aan scheeps-overheden.

Op de propositie van den heere Gouverneur Generaal is ver- (aau voortaau alle kassen, kisten en balen met goederen, by dies

^LABAAT-tOU DEEL V. 7

d8 1^43. Q. W. VAN IMHOFF.

verzending uyt de respecUve adminislralien, aan de sclieeps- overheden gesloten, wel geconditioneert en des noods versegeld te laten toeweegen en afgeeven, mitsgaders deselve te laten volslaan met soodanige kisten, kassen en balen indiervoegen ODgeopent, wel geconditioneert of verzegeld en met het gewigt accordeerende weder «uyt te leveren; en dienvolgende den in- houd van het een en ander te laten ter verantwoording van de afpackers, om daer door te weireu alle quade behandeling, waar omtrent dese regeering nu al verscheyde malen, ten laste van deselve, eene vehemente suspitie is te voren gekomen.

10 September. Toekenning aan den taxateur van vaste goederen te Batavia van een salaris ad een quart i>rd'. p^. &"".' voor het taxeren van vaste goederen binnen de stad^ i>hetzy daarop door Weesmeesteren ^gdd mogte werden heleend, dan ivel niet.'*

In het laatste geval moest hlJ betaald worden »uyt de »overgewonne rente by dat C!ollegie, in Heerste geval door »den versoeker."

Vroeger kreeg hij geen loon voor het taxeren van huizen en erven binnen de stad, welke door Weesmeesteren verbon- den werden, doch begreep dat loon onder het salaris der verhypothekeerd wordende landerijen. Maar op die landerijen verleenden Weesmeesteren geene hypotheek meer, zoodat hij ten slotte niets voor zijne moeite kreeg.

17 September. Aamtdling van nog drie Curatoren van de Academie de marine.

Deze namen als zoodanig zitting nevens de hoofd-officieren ter zee, die volgens het reglement der Academie uit kracht van hun ambt Curatoren waren.

Voor de eerste maal werden benoemd twee leden uit den Raad van Indië en de Equipagie-meester.

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 90

20 September. Last op de buiien-kantoren geene iit- la$idsche munten, in strijd met hei bepaalde op 19 JuHj 1743, voor rekening van de Compagnie aan te nemen.

Dergelijke munten zouden blijven voor rekening van den acceptant, «nademaal alle Conip* géklen moeten verantwoord ■iverdai in guldens, stuivers en penningen, zonder dat van •eeoige andere munte by de boeken mag gewag gemaakt •werden."

20 September. Aanstelling van een kapitein der Chi- nezen te Samarang,

Na den Ghinescben oorlog was ook te Samarang geen Kapi- lein-Chinees meer geweest; maar in September 1743 was, door het steeds aangroeijende aantal Chinezen te Samarang, zoodanig hoofd weder noodig geworden.

Hij kreeg dezelfde «prerogativen" als zijne voorgangers, maar waaruit deze bestaan hadden, word niet vermeld

20 September. Toekenning aan den gezaghebber te Sama- rang van de 1000 Spaansche realen^ welke de pach- ters van de Samarangsche sjahbandarij gewoon waren jaarlijks aan den Rtjksbesttiurder te Kartasoera uit te betiüen.

Bg kreeg die toelage »tot gemoetkoming van de kosten,

die hy te dragen heeft.''

20 September. Openstelling van de vaart op de buiten- kantoren ^om de West van IndieJ'

De opperhoofden dier kantoren werden tevens gemagtigd, 'in gevalle de scheepjes of minder vaartuig der van hier

399133

lÖO 1743. Ö. W. VAN IMHOFF.

[Batavia] derwaarts te verlrekkcn staande burgers eenig onge- •raak mogle overkomen, waardoor deselve na herwaarts niet 'Souden kunnen terug, alsdan de daar op te vindene scheepe- «lingen met 'sComp^ scheepen transport herwaarts te ver- 'leenen, mits geduurende de reyse voor de kost scheepsdienst »doende."

21 September. Uitschrijving van een algemeenen dank-, vasten- en bede-dag wegens hei aanstaande vertrek eener retour-vloot.

23 September. Bepaling, dat de recognitie-gelden, vol- daan door uit Nederland te Batavia aankomende scheeps- officieren voor aangevoerde dranken, in de boeken der Compagnie verantwoord moesten worden onder ^de nnkomende licenten\

Vroeper werd van die gelden eene afzonderlijke rekening gehouden.

24 September. Regeling van de gepermitteerde bagage van een ^Commandeur der Indische zee.''

Vermils deze in hel reglement van 27 Julij 1718 en in hel plakaat van 18 Junij 1743 was veri^et^n, werd hem nu toegekend zooveel bagage over te voeren, als aan een lid in den Itaad van justitie was toegestaan.

Uok zoude hij, bij aankomst in Nederland, een «doucenr" van f 4000 erlangen of f 1000 meer dan een kapitein ter zee en f 2000 meer dan een schipper, — dit laatsle »op »ap|iroliatie van haar Edele Hoog Agtb."

24 September. Last op de buiten- kantoren aan burgers en ingezetenen, die gebruik maakten van de vergunning tot de vrije vaart om de Oost of West van Batavixi,

1743. G. W. VAN IMHOFF. 101

verleend den 16^" Augustus m den 20***° SeplenAer 1745, — zooveel zulks * buit en prejuditie van dE. Comp:^ kon geschieden, — de behulpzame hand te bieden.

Die vergonning was slechts bij wijze van »preuve" verleend^ waarom de Regering mededeeling verzocht van de ziens¥ri)ze der Gouverneurs, enz. nopens de vraag, op welken voet die vergunning in den vervolge zoude kunn.en worden verleend.

•

26 September. Voorschriflen nopens wisset-trekking.

Op den voorstel van den heere Gouverneur Generaal is, na de verleende permissie der Hoog Edele Heeren 17^" omtrend den cours der wissels, verstaan de ministers ten eylande Ceylon (e qualificeeren om de goede en gangbare pagoden aldaar te mogen laten rouUeeren tegens 96 sts. swaargeld, mitsgaders die munt sonder opgeld op wissel na Nederland te accepteeren tegens 90 gelyke, swaare sts. ider, om so veel mogelyk gelyk- standig te syn met de ducaton van 72 sts., die hier in cassa word geaccepteerd, en het geld verlies by de telling der wissels q) Europa na genoeg eguaal te maken; dog de wissels in Indien, 'tsy na dese hoofdplaats of van de comptoiren onder den anderen, te laten roulleeren ten pryse, als het geld by de Comp<^ ontfangen en uylge^^even word, dat is: tegens 96 swaare sts. de pagood, observeeren<ie alleen het geene by foorsz. verleende permissie uyt Nederland ook geclausuleerd is om geen geld te accepteeren, daar men het niet nodigh heeft, nog te trecken op plaatsen, alwaar men niet ruym daarvan voorsien is ; mitsgaders dat ook den teller ten voonleele vao de Comp^ sal moeten laten vallen 4 p^°. voor de secuure remise van syne penn., wanneer het op Batavia getrocken word, en op alle andere, West^rsche comptoiren onder den anderen 3 p^^% dog tusschm Ceylon en Cormandel, item Ceylon en Mallabaar twee ten hnndert, maiir van Mallabaar op Corinandel direct en vire versa almede 3 p^*°., als alle andtTe Wr-stersche comptoiren onder den anderen, tot Malacca toe inclusive.

lOJ 1743. G. W. VAN IMHOFF,

27 September. Eed-formulier voor den Essayeur.

Ik beloove en sweere, dat ik den Slaat der Vrye Vereenigde Nederlanden, mitsgaders den Gouverneur Generaal en de Raden van India gehouw en getrouw sal syn, mitsgaders my in dit aropt behoorlyk te dragen ; alle parthyen goud of eenig ander metaal, die my ter essayeering mogten werden ter hand gesteld, getrouwelyk te zullen ondersoeken en proeven naar de reguls van myne konst en myne beste kennisse en erva- renlheyt in het oeffenen van deselve; en voorts van myne bevinding in diervoegen getrouwelyk berigt doen, als de ge- nomene proeff in der waarbeyt zal komen mede te brengen, solider om eenige redenen dies gebalte by opgave te ver- meerderen ofte verminderen, of om lieffof leed, schade of eenig profyt ter waereld desen contrarie te handelen. So waarlyk helpe my God AlmagtigI

27 September. Voorschrift nopens insolvente boedels van Compagnies dienaren op buiten-kantoren.

De Regering gelaste al deze boedels, >door den Sequester of Curateurs gered en ten gelde gemaakt synde, te laten overmaken aan den Secretaris van den Raad van Justitie deses casteels, als de naaste om deselve in sodanige nalatenschappen te re* presenteeren, en volgens de weder herstelde standgi7pinge der daarover aan dese taaflel so ampel genomen resolutie van den 26 April 1740, op fundament der nadere ordre van de Heeren Meesters by missive van den 21*" April 1742, te observeren de instantie, die alhier in cas van praefereotic en concurrentie voor den Raad van Justitie zal moeten gehou- den werden, so als omtrent alle andere boedels, die insolvent worden en waarvan het slerfhuys alhier valt, naar slyl en praclycq van regtcn geschiet, met qualiGcatie nogtans aan de voors. Sequesters of Curateuren op de buyten coinptoiren om alle doodschulden aldaar onder cautie de restituendo te mogen afbetalen en ook indiervoegen te kunnen handelen met

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 103

liquide schulden, die zy meenen mogten, dat geen tegenspraak konden lyden, dog alles ten pericule van voors. Sequesiers of Curaleurs^ dewelke verstaan word, dal voortaan, ook by het aanvaarden van hare diensten als secretarissen vandejustitie, nvt welken hoofde sy ook in voorengem. qualiteyt fungeeren, alvorens sullen moeten stellen behoorlyke borgtogt na de im- portantie van hare administratien.

28 September. Last op de Procureurs hunne schrif- turen »i;oor 't afloopen van de roüe'' aan den Secretaris van het Collegie van Schepenen te overhandigen, op straffe eener boete van 25 rijksdaalders ten behoeve van de diaconie^armen te Batavia.

Dit voorschrift is afkomstig van Schepenen.

Meermalen talmden de Procureurs 16 a 17 dagen met het overleveren van stukken, »waar van sy al [ter rolie] gedient •hadden."

1 Oclober. Bepaling, dat een binnen-regent van het Com- pagnie^ s hospitaal te Batavia, bij vertrek naar Nederland, regt had op Opper-koopmans-hagage.

4 October. Verbod tegen het houden van ivarongs met drooge koopwaar r^amphioen, Chineese tabak, yser- en ^steen-werken, krameryen, etc") ^op de plaveysel, off •aan de waterkant'' binnen Batavia.

Slechts op zekere, in September 1743 aangelegde «publicque •markplaats'' mogten die goederen verkocht worden.

Voor •groente, fruyten en levensmiddelen, die nog tot natte, •oog tot drooge wharen kunnen gebragt werden*\ maakte de Regmog eene uitzondering, weshalve deze verkocht konden wordeo «over al, daar de stand en plaats het toelaat."

104 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

4 October. Plaalsifig in Compagnies hosjdlaal te Batavia van achl Europesche ^jongens^ met dewelke men dog zanders tveynig uytweg iveet, met nog vier slavejongefis, ^ondcr opsigl van een siekevader, by ider iOO sieketi.'^

Deze maatregel moest strekken «tot een beter behandeling »en oppassing der sieken."

4 October. Intrekking vnn hel bepaalde op 24 JuUj 1742 nopens ^letteren requisitoriaur\ enz.

Hecren XVII»**» hadden bij schrijven van 26 April 1742 goedgevonden hunnen last, vervat in hunne missive van 15 December 1741, te » surcheeren", ten gevolge waarvan het bepaalde door de Indische Regering op 26 April 1740 weder in werking trad.

Er werd alzoo vastgesteld: »alle de gelden, die uyt kragte »van geciteerde resolutie [24 July 1742] in cassa syn gelelt, «aan de crediteuren onder behoorlyke cautie weder te laten «afgeven en wyders het voorni. besluyl vanden 26 April 1740 «weder te stellen in zyn geheel, soo veel de dienaren van de «Comp. off de insolvente boedels dier geener aanbelangt, «dewelke nog in den dienst zyn op haar afsterven; dog ten «reguarde der insolvente boedels van burgers, hetzy gewesene «dienaren off andere, te blyven by de oude usantie."

8 October. Magtiging op den Gouverneur-Generaal tot hel aanmijzen te Batavia eencr plaats voor het bouweth ccner Luthersche kerk.

Op dezen datum is in de resolutiên van de Hooge Regering voor de eerste maal sprake van «broederen der Augsburgse «confessie", doch reeds den 12^*^" Junij 1743 had één dier «broederen" een onderhoud gehad met den Gouverneur-Generaal over de toelating te Batavia eener Luthersche gemeente.

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 108

Heeren XViP^" hadden den 3^^° April 1742, naar aanleiding van V. Imhoff's cousideraliên, daartoe «consent" verleend, voor bet geval >die van de Augsburgsche confeisie" om eene kerk verzochten, «onder eene stricte onderhouding van broeder-

schap mei de onzen, waar aan de overigheid de hand zal moeten leenen, behoudens nogtans, dal de dienst zal moeten •worden verrigt en gedaan op de wyze, als in de provinciën •alhier [Nederland] gebruykelyk is, mitsgaders de predikanten •daartoe aan de Vergadering van 17"*^° moeten werden •gepresenteerd ter approbatie."

Al dadelijk was er sprake van een fonds, door de Lutherschen Ie Batavia bijeen te brengen, zoowel voor den bouw der kerk» als voor het bezoldigen van predicanten, enz.

Blijkens de missive van Heeren XVI1"«" van IS September 1747 waren velen te Batavia, — vooral de kerkeraad, — zeer iiigeuüinen »tegens het opregten van die kerk'', welke eerst Jen 28***» September 1749 is ingewijd.

8 October. 3Iagtiging op de huiten-kantorcny nilwaur de 9ropyen rouUleren'\ deze muntsoort op wissel naar Nederland aan te nemen met een rabat van 9 pet. ten voordede van de Compagnie ^voor de secuure remise *der penningen."

De deugdzaamheid van de aan te nemen* ropijen bleef voor rekening van den ontvanger.

Na aftrek van het rabat kwam de waarde van de ropij genoegzaam overeen met die van de ducaton, welke tegen 71 stuivers bij Compagnie's kas verrekend werd.

11 October. Bepaling, dat zeevarende dienaren van de 0. L Compagnie slechts om de zes jaren in rang verhoogd konden worden, r*len zy eenige ongetneene 'dienstefi een extra-ordinaire beloning of bevordering ^guameti te vereysschen.'"

toe 1743. G. W. VAN IMHOFF.

Deze bepaling was^eeii gevolg van v. ImboflTs •consideratiên' en berustte op de overweging, dat de zeevarende dienaren op die wijze liekwamer zouden worden.

15 October. AanslelUng van een krankbezoeker te Cheribon *ter verrigting van den godsdienst ten gem. ycomptoire,''

1 November. Vergunning voor de ^broedereti van de ^Augsbtirgse confessie, onder de hand en niet in het y>openbaar' eene collecte te houden ter verkrijging van de noodige fondsen voor den bouw eener kerk, enz.

Tevens verzocht de Indische Regering aan Heeren XVII°^n »de nodige reglementen en statuten voor dese nieuwe gemeente, » opdat deselve in behoorlyke dependen tie zy en blyve van de «Regeering alhier; item ook in het bysonder de nodige explicatie »en limitatie, om te weten, tot hoe verre de geene, die van »ged. Augsburgse confessie zyn, in politicque, justitieele, •militaire off burgerlyke ampten employabel sullen wesen in ■het vervolg."

Het antwoord op deze vraag is niet aangetroffen.

-^ November. Voorschriften nopens het verblijf van vreemde Europeanen te Batavia.

Naardien men verneemt, dateenige vreemde Europeesen, met de schepen en mindere vaartuigen harer natiën alhier aan- komende, zonder voorgaande g'obtineerde permissie van de hoge overigheid dezer landen veellyds met derzelver familien sig te deezer plaatze komen ter neder te zeilen en vervolgens, clandestin hier verblyvende, zig onder de burgerye dezer stad vermengen, zonder dal men weet, wie en van waar zy zyn, so is in Hade van India op den eersten deezer maand goed gevonden en verslaan alle vreemde Europeesen, die zig iii

1743. Q. W. VAN IMHOFF. ^07

deeze colonie moglen bevinden en daariiine door deeze regee- ring niet speciaal g'admilteerd' mogten wezen, by deese te advertéeren en waarschouwen, dat zy, genegen zynde noet hare inwonioge alhier te conttnueeren, haar ter obtenue van permissie binnen den tyd van ses maanden zuQen moeten addresseeren aan deze regeering en by het tegendeel haar binnen den Toorsz. tyd van hier begeven; en dat voorts alle vreemde Europeezen, al ware het (lok, dat zy tot verrigtinge hunner affiiires alhier met behoorlyke pascen quamen en zig aan de boom en elders, daar het behoort, na de ordre hadden aange- geven, langer dan drie maanden alhier verblyvende, gehou- den zallen wezen daartoe alvorens permissie by de Hoge Regeering van Indien te obtineeren, op poene van te werden g*apprehendeert en van hier verzonden, met interdictie van oooyl weder te komen, of zwaarder straife naar exigentie van zaken.

12 Norember. Aanstellitig van een y> Commandant over ^de militie in India*^ met een patent van Kolonel en den rang van Brigadier.

12 November. Verandering van de lijfwacht van den Gouverneur- Generaal in een eskadron dragonders, uit drie kompagniên beslaande.

De rang der officieren bij dit eskadron was >een trap hoger »dan die van de andere regimenten" (ritmeester == majoor, laitenaoi ==: kapitein, kornet = luitenant), maar zij kregen niet meer tractemenl.

19 Novenaber. Wijziging van de bepalingen nopens het klein-zegel in regts-zaken.

Om die bepalingen «meer met de gebruikelykheid in Ne- •derland" ie doen overeenkomen stelde de Regcering vast:

108 «743. G. W. VAN iMHOFF.

Eerstelyk, dat de eerste biljetten van citatien en dagvaardingen in rauactie, ^litsg^ van arrest of gyselingen, en voorts alle an- dere eerste citatien tot praestatie van eenig feyt of van wat naarae of naliiure die zouden mogen wesen, het sy ook voor welk een bank, regier ofte vierschaar iemand syn parthy komt te dagvaarden, geene uytgesondert, namentlyk ook in zaken van tagtigh rd'. en daar boven, zullen moeten geschre- ven wesen op een zegul van twaalff stuyvers.

2. Maar, indien de saken niet komen te excedeeren de somma van tagtig l'd^, dat als dan deselve eerste citatien zullen moeten wesen geschreven op een segul van ses stuyvers.

3. Dat na ile eerste citatie geen zaken, om deselve iu lite te vervolgen, op eenige rollen zullen mogen werden ge- presenteerd, tot hoedanigen termyn ook het selvc soude mogen geschieden, off sal daer van alvorens, op de d<iartoe geprefigeerde tyd, ter secretarie moeten worden overgelevert een citatie by forme van presentatie, gesteld op een segul van ses sluyvers, op peene, dat geene sulke citatien of presenta- tien ter secretarie gebragt, * aldaer ingeschreven, door de bodeas bestelt of ter rolle geleseu zullen mogen werden als de geene, die invoegen voorsz. zullen wesen gesegelt.

4. üat insgelyx de citatien van getuygen, item alle acten van inthimatic en specialyk mede die actens, daar by parthyen gedagvaard worden om by het hooren van getuygen present te zyn en daar tegens contra interrogatorien te kunnen over- leggen, zullen moeten geschreven wesen op een zegul van 6 stuyvers.

5. Dat alle libellen sonder onderscheyd, van wat naame of natuure en hoe kleyn deselve ook zouden mogen wesen, 'l sy deselve eysch of antwoord, eenige versoeken, relieven, exceptien, presentatien of iels anders komen te begrypen, ofte wel dat deselve gedaan sullen worden over de praestatie van eenig feyt off tot refulatie van eenige provisie, sullen moeten geschreven weesen op een zegul van 6 sluyvers.

6. Dat de minuten van alle de didinitive sententien, von- nissen en uytspraaken, daar onder begrepen de vonnissen of

7. G. W. VAN IMHÖFF. 109

nytüpraken in cas van preferentie, zullen moeien wesen ge- schreven op een zegul van iwaalff sis.

7. Edog in reguarde van alle interlocutoire of provisioneele sentenlien, vonnissen of uytspraaken, dat de minuten van de- selvc zullen geschreven moeien weeseu op een zegel van half so veel geld, als ten opsigte van de minuten van diffini- tive sententien, vonnissen en uytspraaken is gedecreteerd.

8. Dat alle relasen van de deurwaarders en geregtsbodens, acten van sommatien, gyselinge, arrest, publicatien en aflee- singen en generalyk alle andere of verdere actens, tot regts- gedingen en den dienst van voorsz. deurwaerders en geregts- bodens behoorende, zullen moeien wcsen geschreven ider op een segul van 6 sluyvers; en dal dienvolgende geene dier- gelyke relasen of acten van executie op een zegul tesamen gevoegt of agter den anderen gestelt, maar ider van dien separatelyk op een zegul geschreven zal moeten worden.

9. En (lat niemand uyt kragte van een notul of eenige sententie of vonnis van praeferentie, concurentie off ander- sints, uyt wat hoofde het soude mogen wesen, van de secre- tanssen van de justitie én sequesters eenige penningen van Uliganteu of van insolvente boedels zal mogen beuren of ontfangen als op een quilantie, geschreven wesende op een segul van 6 stuyvers; en dat dienvolgende geene quitanlien mede op een segel Ie samen gevoegt of agter den anderen gesteld, maer ider van dien separatelyk op een zegul sal ge-* ^ch^even moeten wesen."

De Regering vond goed »de voorgestelde negen poincten in een resolutie deser tafel te converleeren, mitsgaders by extract deses, so wel de resp. collegien van justitie te deser plaatse de observantie van deselve aan te beveelen, als de ministers en bediendens op de buylen comptoiren aan te schryven sig almede d^er na te reguleren, voor so verre het selve nade constitutie der plaatsen practicabel Hs en een ieder in het zyne dese rege- ring daar omtrent van berigt te dienen."

Het Gollegie van Schepenen liet deze artikelen »op d'au* •dientie van de roUe" aan de procureurs, geregts-boden en

110 1743. G. W. VAN IMHOFP.

wie zulks meer aanging, voorlezen ; ook verstrekte hel Collegid aan ieder hunner eene kopij van het voorgelezene «omme linar •daar na des Ie beter te konnen regulen."

22 November. Vergunnitig voor den kapitein der Chine- zen te Batavia vóór zijne woning een vlagge-stok te plaat- sen om daaraan^ •na de vorige gewoonte^\ gedurende de drie eerste dagen eener maand eene vlag te laten waaijen.

Waartoe dit hijschen eener vlag moest dienen, blijkt niet. Welligt strekte het tot een teeken voor do Chinezen, dat eene maand verioopen en dientengevolge de tijd voor het betalen van belasting (hoofdgeld) weder daar was.

22 November. Bepaiing^ dat de officieren derkavalerie heizdfde tract&nent als die der infanterie genoten^ maar daarenboven erlangden •sekere extra ordinaire subsidie ■ïn contant voor het onderhouden van paarden en •eguipagies.^'

Het bedrag der subsidie zoude >in der tyd" geregeld worden >na de plaatsen, daar zy guamisoen houden.''

26 November. Bepaling^ dat aan alle Regenten op Java, •die door de Comp. in den aanstaande alleen sullen •werdeti verkoren\ eene acte van aanstelling zotêde worden uitgereikt.

De Regenten, door den Soesoehoenan benoemd en door de Indische Regering bevestigd, zouden eene «approbatoire acte" krijgen.

29 November. Vermindering van den prijs van een legger arak Mm 50 f of 40 rijksdaalders.

Door de »weder herstelling van diverse arrax branderyen" nam de leverantie van arak aan de Compagnie >merkelyk'' toe.

1743. G. W. VAN IMHOPF. UI

29 November. Bepaling, dat met 1* Jamiarij 1744 f/c arakbranders te Batavia aan de Compagnie weder zou* den moeten opbrengen de ^ordinaire'* recognitie van drie leggers per maand voor elke branderij.

Sedert 1740 waren zij »by wege van indulgentie** niet ferpligt geweest die recognilie op Ie brengen.

2 December. Bepaling, dat een legger moest inlumden 400 kannen. — Verbod tegen het gebruik van ongeijkt vaatwerk in Compagnies magazijnen.

Leveranciers van arak, azijn en andere » natte wharen" hadden allengs hun vaatwerk verkleind, ten gevolge waarvan leggers ontdekt waren, welke niet minder dan 40 kannen te weinig inhielden.

Sedert kwam de Equipage-meester tot de ervaring, dat »het

niet doenlyk is de leggers tot een vaste maat te laten opslaan en eyken'', waarom de Regering den 4^^" Februarij 1744 besloot het bedrog te voorkomen: 1* door de leggers «te beschryven met den inhoud'*; V >van den inhoud der leggers op de cognoscementen •vermaan te doen tot een behoorlyke uytieveringe en ver- •antwoording van deselve."

2 December Bepaling, dat aUe voorname, inlandsche hoofden, in diefist van de Compagnie, een eed van purge moesten afleggen.

Onder nadere goedkeuring van de Regering zouden de ministers op de buiten-kantoren uitmaken, welke inlandsche hoofden in de termen vielen zoodanigen eed te doen.

5 December. Invoering van rood-koperen pitjes op Java en Madura,

112 1743. G. W. VAN IMHOFF.

De Sjahbandar's maakten »aIomme'' looden pitjes, welke niet konden »resisleeren aan de dagelykse beliandelinge."

16 koperen pitjes nioeslen de waarde van een stuiver ver- tegenwoordigen. Zij zouden aangemaakt worden in het am- bachts-kwartier te Batavia en vermelden »hare eygentlyke •waarde", aan de eene zijde in de Hollandsche en aan de andere zijde in de Maleische taal.

Het doel met de looden en koperen pitjes was de »arme •ingesetenen" te helpen aan eene munt. kleiner dan een duit.

Men vermoedde, dat de koperen pitjes gedurende een jaar zouden kunnen dienst doen, »waar na de Gomp. deselve voor »een zekere prys sonde kunnen inwisselen om jaarlyx nieuwe vonder de gemeente te doen roulleeren, met veranderinge van »het merk op deselve tot voorkominge van vervalschinge en «fraude en het namaken van dezelve."

Op die wijze zoude de Compagnie daaruit een «soet" voor- deel kunnen trekken.

Uit de resolutien der Hooge Regering van 16 Januarij 1744 blijkt, dat de «pltjens" toch van lood en tin (»van ieder ten «naasten by evenveel") waren aangemaakt^ omdat men >het «koper zoo dun en klein hier niet bewerken konde zonder »een oneyndig arbeidsloon en tyd daaraan te spendeeren.*'

-^ December. Verbod voor Chinezen aan Compagnie s dienaren hij gelegenheid van liet Europesche nieuwjaar, enz. geschenken aan te bieden.

Alsoo de ondervinding in vorige tyden heeft geleert, van hoe veel importuniteyl en consequentie, soo voor den gever als nemer, kan werden aangemerkt de gewoonte der Cbineeseii om tegens het soo genaamde nieuwe-jaar der Nederlanders met allerlye soort van geschenken publicq en op eene state- lyke wyse rond te lopen, niet alleen by de geene, die daar door in het praedicament worden gebragt, off om iets Ie doen, dat naar de regulen van haar ampt geen plaats moesl hebben, in de acceptatie van die dingen, dewelke haar veel*

1743. G. W. VAN IMHÓFF. 115

ma^ls als g'obtrudeert werden, off om door de weygering en het declineeren dier aanbiediogen de praesentanten eeoige kleynigheit aan te doen, die by wege van consequentie uyt het refoseeren van alsulke giften onder den inlander ge- troeken werd ; maar ook omtrent allerlye soort van menschen, tot dewelke zy uyt hoofde van officie, dan wel onder den litul van associatie in den handel, goede kennisse en vriend- schap off ook om de wille van eenige geldleeninge maar de minste relatie hebben, in soo ve;rre, dat dese officieusheyd der gem. natie voor desen geworden was als tot een wet en sodanigen gereclpieerden usantie, dat een crediteur van die menscben, niet tevreeden met de veeltyds al hoog genoeg berekende intressen van syn capitaal, nog daar en l)Oven met sulk een onereus compliment moest werden begroet en aan- gesogt, en dat bet ommitteren van dese, meer gedwongene als vrywillige civiliteyt iemand in gevaar stelde om te incur- reeren de indignalie van den geenen, die men, off geheel voor by gegaan, off niet na zyne verwagting gecontenteert hadde; alles tot grote last en praejuditie, niet alleen van kooplieden onder de gem. natie, dewelke zig veelmaals by sulke gelegent- beeden epuiseerden, meer dan bun staat off vermogen quam toe te laten, maar ook van allerlye neering dryvende en am- bagt oeffenende menschen uyt deselve, dewelke daar vanselfs Diet verschoont konden blyven, om dat de gewoonte universeel en dese hoffelykbeyt als tot een pligtpleging geworden was, tonsequentelyk tot verbreeking van het crediet, verarmhige ran de ingesetenen en merkelyk nadeel van de eolonie.

Soo is't, dat wy, by de tegenwoordige herstellinge van de zelve en de readmissie der gem. Cbineese natie om in en buylen dese stad als voor deesen haren koophandel, neering eode handteeringe te dryven, nodig g'oordeelt hebben alle de voorsz. inconvenienten op eenmaal door cene generale interdictie van dese gewoonte te moeten weg nemen, om door ons gezag soo wel de gevers als de nemers te ontbinden van Jen last en de gevolgen, die daar uyt kunnen voortkomen, en de Qoodsakelykheit van het praesenteeren off accepteeren dier

rtlfiAAT-BOEK DEEL ▼. ^

114 1^43. Ó. W. VAN IMHOFP.

geschenken, dewelke uyt de sUtelykheit en de universeele reci^iie van dit gebhi^ scheen te resüUeeren, door het af- schaffen van dese plegtigheyt op te beffen.

Interdiceeren dierhalven en verbieden by deesen wel expres- selyk aan die van de Chineese natie om, tegens het eynde van den Europeesen jaar reeckeninge off voor off omlrend, dan wel op off na het soo gen. nieuw-jaar, mibsgaders by alle andere gdegentheeden, met geschenken, al waren 't ook eetwharen off andere consumptible dingen, indiervoegen als voor dese generalyk, puMicq en in ceremonie rond te lopen, op verbeurte van een honderl ryxdaaUers boete, de helfte ten profyte van den officier, die daar over de calange doen sal, en de andere helfte ten behoeve van den armen.

En, opdat niemand hier van ignorantie sonde kunnen pre- tendeeren, soo lasten en beveelen wy dese, in de Maleydsche en Chineese tale overgeset zynde, alomme te affigeeren."

Zoowel uit het groote bedrag der boete, als uit de bewoor- dingen van de considerans van dit biljet zoude men alligt opmaken, dat de Regering het verbod ernstig meende; maar het dictum is op zoodanige wijze ingerigt, dat ontduiking van het verbod voor een Chinees niets te beteekenen had.

10 December. Regeling van de verpachting der in-eti uitgaande regten.

De Regering begreep, dat de pacht dezer regten in ééne hand moest zijn »tot voorkoming van de disputen, die aparte •pagten van het eene en andere geduurig met malkander •hebben souden."

Aan de betaling dezer regten werden onderworpen alle particuliere handelaren, onverschillig van welke natie, met uitzondering van de Chinezen, die binnen eenjaar met jonken uit China zouden aankomen. Dezen zouden »na de vorige •usantie" inkomende regten volgens taxatie betalen, »omdat •daar inne soo rigoreus niet werd geprocedeert, alsdepagler »20ude doen, en die vaart nog wat gekoestert moet weixlen."

1M3. G. W. VAN IMHOPP. Ui

Wij4ere bepaalde de Regering »bet bedragen van gem. inkomende en uytgaande regten generalyk te «nemen op K ten bonderU als een redelyk en dragelyk regt, dal ook om de West Yan Indien in de grote koopsteeden meest alomme ge- recipieert en voor de Comp. toereykende is, dog daar van oyt te sonderen:

Berstelyfc, den rys, van devrelke by bet inkomen voortaan maar 1 rd. per last en by het uytgaan vier rd'. betaalt en waar vam eene aparte pagt gemaakt zal werden.

Ten tweeden, de zuyker, waar van de candy, van bnyben ijikomende, insteede van agt, voortaan tien scbellingen en de poeder zuyker, inslede van vier, voortaan vyff nohclluigen p^ picol betalen zal, alles om de producten deser colonie des te meer te favoriseeren, alsoo van de uytgaande candy maar 4 en van de poeder maar twee scbellii^eQ per picol sal betaalt werden ; en van welk arlkul der inkomeiide ^n uytgaande zuyker al mede een aparte pagt blyven zal, gelyk ten op- agle der inkomende van beyde dese zoorten ook van ouds is geschiet.

Ten derden, de arak, waar van de inkomende by bet vat off de le^er 10 rd. en de uytgaande daar en tegen maar S ld, belalen zal.

Ten vierden, de vreeneide dranken, dewdke 15 rd". p'. vat aff kas van 150 tot -200 bouteilles aullen betalen.

Ten vyfden, de manufacturen en snuysteryen, door vreemde Enropeesen aangebragt wordende off die door andere werden in- gebragl en van dat aoort zyn, waar van de laatste 20 en de eerste 28 ten hondert sullen betalen, om den aanbreng ter bevoordeeling onser eygene fabricquen in Nederland wat diffi- oA te maken.

Ten sesden, goud en zilver, waar van alleen [i p'. >&\ sal betaalt werden voor bet zilver, dat na China werd gevoei t, de rest vry Uyvende.

Daar en tegen is verstaan vry van inkomende en uylgaan- ik regten te laten alle groentens, vrugten, vis en alleriye kleenigiieeden, dewelke tot levens iiooddruA dienen en die

116 1743. Ö. W. VAN iMHÖFf?.

soo wd van alle oorden ingebragl, als ten beboeve der vertrecken* de acheepeUngea aylgeroerl werdeo ; voorts alles, wal de Comp. toebehoort, beyde tot lossinge en beladiDgealstotprovideering barer scheepen dienende, en alles, wat in de gepermitteerde bagagie der dienaren besloten is; itemi, ten aansien van het uytgaande regl, de thee, die op vragt naar Holland werd ver- foert, en belangende het inkomende, alle dingen, die tot consumptie en ook teffens tot negotie dienen, dewelke alleen den uylgaanden tol subject sullen zyn in cas van vervoer na andere plaatsen.

10 December. Beffing van tonne-gdden van schepen, groater dan 10 lasten.

Is verstaan om verscheyde goede redenen en insigten, boven de voorsz. inkomende en uytgaande regten, voortaan te laten betalen seker ton* off lastgeld door alle de scheepen en vaar- tuygen boven de tien lasten, met distinctie omtrend de geene, die hunne lading hier breeken, en die verder gaan, waar van de eerstgem., ais brengende dese colonie meer voordeel toe, maar een halve rd. of 24 sts. en de laatste off die geen last breeken een rd. of 48 sts. per last sullen betalen, door den Sabandhaar, sonder bemoeijenisse van den pagter van de boom, van voorsz. scheepen, chialoepen en mindere vaartuygen te heffen na het ware bedragen van die lasten en de groote derselve ; en om daar in des te beter te reusseeren den getu. Sabandhaar, nevens den ontfanger en waterGscaal, te samen en ter verdeeling in gelyke portien, tien ten hondert van't voorsz. lastgeld toe te leggen, den eersten der twee laastgetn., om dat hy nevens gem. Sabandhaar sal moeten vigileeren voor het inkomen vanH gem. lastgeld, en den laasten, om dat teffens verstaan word de pagters van de boom, de in* en uytgaande rys, nevens de inkomende en uytgaande zuyker te stellen onder zyne speciale mainctenue en jurisdictie, waar over ook de voorz. drie pagters iets matigs aan dien officier en zyne betliendens maandelyx zullen moeten contribueeren ; item

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 117

aao dea gem. onlfanger en Sabandhaar, als zynde drie officianten, die door de nieuwe arrangementen geen ander naamwaardig inkomen en subsislentie sullen hebben; ende sullen na het voorbeeld der paglers van de topbanen, het hoofdgeld, de hanevegleryen en de herbergiers, dewelke ten opsigte van den advocaat fiscaal, bailluw, land-drost ook zullen blyven by de oude usantie om iets aan deselve maandelyx op te brengen foor de protectie, die zy dagelyx van de bed', der justitie nodig hebben, na sodanigen moderaten reglement, als den Gonvemeur Generaal aannam daar op te stellen, om voorsz. ofliders een redelyk bestaan te doen hebben, dat buyten dese postm by na niets is, en alle onordentelyke behandelingen des Ie vigoreuser te kunnen weiren, dewelke anders veelmaals oogluykende doorschieten.

12 December. Bepaling, dat naar Nederland vertrek" kende dienaren van de Compagnie, die eenige admu nistratie hadden gevoerd, vóór hun vertrek, op de j^a(ü8 hunner laatste bediening, cautie voor den tijd van 3 jaren moesten stellen, »dan wel soodanige somma *van penningen namptiseeren, als na proportie van •haare voors. administratie nodig mogte werden g'oor- ^deddr

Meermalen was gebeurd, dat, »alschoon op dese en geeue •poittGlen sommige vertrokkene administrateurs wel eenige

rerantwoording subject en ook aansprekelyk zyn g'oordeeld, •zulks egler, om hare absentie, als dat de nodige precautie idaar omtrend niet is gepractiseerd geworden, niet heeft «kunnen geschieden en dus te meermalen de Gomp. de •schade aan het been heeft moeten knopen, die andersints nog •wd Ie verhalen sonde zyn geweest/*

Hel domicilium citandi et executandi kon men kiezen Ie Batavia, dan wel op het buiten-kantoor, waar men laatste* lijk gediend had.

tl8 1743. Q. W. VAN IMHOFF.

13 December. Invoering van de bdasting ad 5 pet. van verkocht wordende vaste goederen ('s Beeren geregtig- heid) in de vier Oostersche gouvernementen {Makasser^ Temate, Ambon en Bandd).

De Regering was niet zeker, of die belasting daar al dan niet geheven werd, want zij gelastte de invoering slechts, »in gevalle het betalen van 'sHeeren geregtigheyd aldaar niet «mogte wesen g'introduceert."

13 Deeettber, Toepasmg op ambachtdieden en arliUe' riHenf bescheiden te Batavia en op hd eiiand Onrust^ die in burget* vrijdom wenschten over te gatÈn, van het bepaalde op 16 AugtMtm 1743 nopens de regiments- kas.

De ontvangst en verantwoording van de twee maanden tractement werd opgedragen aan de boekhouders »in de respec- »tive administratien, onder dewelke deselve [ambachtslieden en artilleristen] mogten geboren."

13 December. Bepaling, dat aan de betrokken Wees- kamer moest worden afgegeven eene authentieke kopij van elke boedel-inventaris.

Zulks geschiedde, »opdat de erfgenamen, [wanneer de executeurs nalatig waren], altoos aan dit duplum eenig nader •ligt kunnen erlangen en op het spoor komen, om te onder- » zoeken, waar de nalatenschappen vervaren zyn."

13 December. Last op de vier Oostersche gouvernemen- ten, dwie aldaar bevonden werd zonder Compagnie* s pas te varen, op te pakken, in de ketting te klinken en naar Batavia te zenden.

1743. G. W. VAN IMHOFF. 119

13 Bteember. Verbod voor de huUen-kanlaren tegen het terplaaUen {^verechanêen') uan Compagme's dienaren •buiten haar metier."

Zulks bleef »eenlyk ^[ereserveert ter disj^sitie'' van de Hooge Bagering.

Te Makasser had men een opper-ciururgijn bevorderd tol resident op Saleier.

14 December. Vernieuwing mn de plakaten van 24 December 1714 en ^8 December i7^ tegen h^ maken, verkoopen en afsteken van vuurwerk.

»Insolente menachen en baldadige skiven" gingan daarmede sleeds voort, speciaal op of omstreeks >den d^g van den in- *treede des jaars/'

16 December. Vernieuwing der bepaling^ dat de pacht van het hoofdgeld der Chinezen slechts door een Chi- nees gepacht mocht worden*

Na 1740 was die bepaling in onbruik geraakt, ten gevolge waarvan een Mahomedaan pachter was geworden, hetgeen tot allerlei vhateiykheden'' aanleiding had gegeven.

16 December. Bepaling^ dat de pachter van de in- en uitgaande regten kon volstaan fnef de vooruitbetaèing Zijner pachtpenningen ever ééne, in plaats van twee maanden^ ^mits denselven nogthans voor den 20^" der ^maand aUoos de volgende by voorraad komt te vol- Indoen en soo verre steeds in advance is.'*

Men verwachtte, dat die pacht »wat hoog" zoude loopen, en Treesde, dat de paditer moeite zoude hebben zoo veel coDtaBl geld bij een te brengen, »in desan tyd, dat het credit •nog niet vdkomen herstelt qb het geld schaars is/'

120 ^743. G. W. VAN fMHOFF.

17 December. Voorwaarden, waarop de Jakair asche domeinen voor het jaar 1744 zouden worden terpacht.

Deze voorwaarden verschillen van die, vastgesteld den 20*^'" April 1739, ten gevolge van >eenige veranderingen, die de •presente tydsomstandigheeden komen te vereysschen."

Waaruit de verschillen bestaan, is echter niet kunnen na- gegaan worden, doordien de voorwaarden van 1743 niet zijn aangetrolTen. Zie echter bij 10 en 16 December 1745.

Volgens de Jonge, deel X, bladz. XV vormen deze pacht- voorwaarden een lijvig stuk.

24 December. Bepaling, dat ^onder de generale inter- ^dictie tegens het intrecken van afgeslotene soldy ree- y>keningenf by den nieuiven articul brie ff, art. 56 gedaan/^ niet begrepen was ^het afbetalen van de verdiende, ^schoon ook afgeslotene, gagies van desulke, detoelke ^zig onder die conditie de novo by de Comp. willefi r^ verbinden."

De Regering grondde hare uitspraak, welke moest dienen »tot langer verblyf [in Indie] te persuadeeren," op de missive van Heeren XVII"*" van 14 Maart 1737 (Zie deel IV, bladz. 403).

De afbetaling echter mogt alleen geschieden »op de pro- «ductie van d'origineele, geslotene reekeningen en geen copia's."

Ook moest van de afbetaling op dien voet in Indiê »jaar- *lyx aan de Kamer, waarvoor de afbetaalde mogten wesen • uylgevaren, by een accurate notitie" kennis worden gegeven.

27 December. Bepaling, dat het redemptie-geld, lietgeen ad 10 rijksdaalders voor eiken ingevoerden slaaf aan den boom te Batavia betaald moest worden, begrepe^i was onder de pacht van de inkomende regtetu

1743. Q. W. VAN IMHOFF. 121

De gemeente had eene »groole opinie" van die pacht, welke door deze bepaling »des te williger*' werd gemaakt.

27 December. Bepalitig^ dat de suiker-tnolenaars in de Batavimche Ommelanden, alvorens hunne suiker over zee naar Batavia af te voeren, bij den paditer van de inkomende regten een licentie-billet, hetgeen hun gratis zoude verstrekt tvorden, moesten haleti voor elke door hen op die wijze af te voeren hoeveelheid suiker.

Bij invoer van de suiker moesten zij dat billet aan den boom vertoonen om » tol vry" doorgelaten te worden.

27 December. Vernieuwing van het bepaalde op 28 Augustus 1742 nopens de benoeming van dienaren der Compagnie in Indiê.

Die bepaling was »de basis der ordre op de verbeteringe ■van de hier te lande in dienst genomene."

Op nieuw schijnt daarmede geknoeid te zijn, want »tot «speculatie en gerustheid, zo van deese Regeering, als van «haar Ed. Hoog Achtb. [Heeren XVII"*^"]" moesten lijsten ingediend worden van hen, die in de laatste vier of vijfjaren aangesteld waren, met vermelding van hun ouderdom tijdens hunne aanstelling.

Aanleiding tot deze vernieuwing gaf de ontvangst van den brief van Heeren XVII°^" van 28 Augustus 1742, waarin dit punt behandeld wordt.

30 December. Bepaliiig, dat »een ygelyk'' iverd toege- UUen tot de verpachting der Jakatrasche domeinen.

Uitgesloten werden echter de leden van de Hooge Regering, die van den Raad van justitie en van het CoUegie van Schepenen, de officieren van justitie, de Ontvanger-generaal en de Sjah- bandar, »de twee laast gem., omdat de dagelykse decisie van •twisten, daar over ontstaande, aan haar gedemandeert" was.

122 1743, 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

30 December. Bepaling, dat de i^ordmmre geregtigheyt tvan d*arax branderyen^' niet door de huurders, maar door de eigenaren dier fabrieken moest opgebragt worden.

Zulks werd yastgesteld »ter voorkomiiig van het oneyadig »na lopen en soeken der arraksbranders off huurders der •branderyen."

30 December. Vermindering voor 1744 van de •ordi- naire geregtigheyt van darax branderyen'' van drie tot twee leggers a/rak api 'smaands.

Zulks geschiedde, omdat «alles, wat tot het sloken ge- »hoort, nog vry wat duur'* was en om de menigvuldige exceplien, dat de branders geene ingrediënten tot het stoken van arak hadden kunnen bekomen.

Aan de vermindering was de voorwaarde verbonden, dat •dezelve [branders] van vier maanden tot vier maanden en » voor den agtsten dag van d'eerste der vier maanden in voor- »raat komen te betalen de geregtigheyd van agt leggers, om

daar voor een briefje van den Ontvanger-generaal te ont- » fangen, zonder het welke niemand geduurende devoors. vier •maanden zal mogen branden, op arbitrale correctie.'*

3 Januarij. Bepaling, dat de voorbereiding- of ^proef- •predicatiên'* voortaan gehouden zouden tvorden des Vrijdags in den morgen, te half negen ure, iu plaats van des namiddags.

Deze verschikking had plaats, zoowel omdat de Hooge Re- gering des Vrijdags in den namiddag gewoon was te verga- deren, als omdat »wegeus de mindere hitte van den dag •het frequenteren van de godsdienst daardoor gemakkdyker •zal worden gemaakt aan de gemeente."

1744. G. W. VAN IMHOFF. 1J3

Zalks gesclMdde echter » zonder consequentie voor de in- •hmdsclie gemeente/' indien de kerkeraad van oordeel was, dat »liet ordiiiatre namiddagsuur dezelve meer soude acco- » medeeren."

3 Jaouarij. Todtenmag aan de Vendumeeêters van het gewone sfdam ad 5 pet. voor verkochte^ geconfisqueerde goederen.

Zij HioestSB instaan voor «kuikroeteD" en op den bepaalden tijd de koop-penningen m Gompagnie's kas slorten,

10 Januarij. Verpachting van de yahbandanjen langs Java^s noordkustt voor den tijd van vijftien maanden.

Eerstelyk sollen de tolplaatsen, 1 Lossarie, 2 Tagal, 3 Soeni- bar, waar onder ook gehoort Pamalang, 4 Pacalongang, S Ba tang, 6 de vyf campongs Naboer, Tjilang, Maratoea, Cali- oerang en Jila, 7 Candal, 8 Caliwoengo, 9 Calianjer met Toego, 10 Samarang en Galigawa, 1 1 Torbay, 12 Goemolak, 13 Daroak, 14 Goedong Boelakati, 15 Japara met Toedoenang en Vallahan, 16 Tanjong, 17 Paradessi, 18 Joana, 19 Rembang, 20 Lassum, 21 Toeban, 22 Sidayoe, 23 Grissee, 24 Soerabaya, 25 Pas- sourouang verpagt werden met alle de uytgestrekthey t der voor- regten, die zy van ouds hebben gehad, excepto die arliculen, waarinne de Comp. verauderinge heeft gemaakt.

Ten tweeden zal ten opsigte der laastgem. veranderingen, door de Gomp. thans gemaakt, de respective Sabandaars in't f^emeen tot een rigi snoer en wegwyser moeien dienen het placcaat by forme van reglement meest op de inkoomende en uytgaande regten, door den commissaris Veryssel encoin* mandear Theling onlangs onder den 9 December 1743 naar de respective stranden afgesondenf), voor soo verre in dese niet nader eenige bysonderbeedeo daar omtrend werden bepaalt.

Art 3. Dese bysomlerlieden bestaan in dese drie articulen :

(*) Dit plakaat is niet aajigclroffen.

124 '744. C. W. VAN IMHOFF.

1. Dal van de rys, die uytgaat, inslede van de taxatie» daar by vermeit, een rd'. per coyang sal werden betaalt, dog maar eens aan de plaats, daar deselve uytgevoert word; en genoodzaakt synde onder den weg een andere plaals op Java aan te doen en van daar weder vertrekkende, zal daar voor niets meer gegeven worden, mits van de eerste betaling koome te blyken by eene quitantie van de Saban- dhaar of pagter.

2. Dat van de arak sal werden betaalt 5 rd'. voor ieder legger by den uytvoer, onder de restrictiCn, zoo even omtrend de rys gemaakt.

3. Dat de zuyker sal blyven betalen een quart rd^ perpicol by den uytvoer, gelyk tot hier toe. Alle andere articulen zullen gerigt werden na de veorsz. publicatie, dewelke by dese conditien ook teSens zal ^e- voegt worden tol narigt van de respective pagters.

Art. 4. De Sabandaars sullen alleen met 'sComp^ resi- denten en niets met de inlandsche regenten te doen hebben of iets aan de selve behoeven te contribueeren buyten haare pagtpenningen, die sy aan de Comp. betaalen ; en de respective hoofden en residenten van de Comp sullen gehouden syn de- selve na behooren daarin Ie mainteneeren.

Art. 5. Daarentegen zal den Sabandhaar of syne bediende sig ook in het minste niet moeten bemoeyen met de saaken der lulandsche regenten of eenige authoriteyl aflfecteeren over derselver onderhorige, verder dan de dessas, die tot desaban- dharyen van anderen gehoord hebben ; en wanneer 'er eenig verschil ontstaat tusschen het inlandse hoofd der plaatse en 's Comp'. Sabandhaar, zal daar over niemand tegen den anderen eenige feytelykheyl mogen bedryven, maar partyen zullen decisie versoeken en afwaglen van den resident, dan wel van Samarang.

Art. 6. En wanneer de pagter van dese of geene sal)an- dharye genegen is of oordeelt tol profyt van deselve m pagt te moeien nemen eenige landen of tolhekken, die na by gelegen en hem accommoderende zyn, soo sal by sig daar over moeten

1744. Q. W, VAN IMHÖFF. l^K

verdragen met de gene, onder wieo deselve sorteeren; egter sal hy de preferentie hebben in de pagten van deselve voor andere, die niet meer dan hy soude willen geven, en 's Comp'. ministers sullen hem daar inne behulpsaam moeten syn.

Art. 7. De verpagtinge van dese sabandharyen sal ge- schieden in Spaanse realen en de betalinge derselve sal ook gedaan moeten werden in die munt, tot Samarang, met wig- lige realen, na verloop van ses maanden in't geheel af te leggcD, op poene van weder opveyling der sabandharyen voor de overige ses maanden en de schade aan den pagter en syne borgen te verhalen, sonder haar iets goed te doen van het geene deselve meer mogt gelden, mitsgaders onder de ordinaire middelen van parate executie omtrend de pagter en syne borgen, even en inselvervoegen als bier omtrend de pagter van 'sComp'. domeynen by de generale pagtconditien g'or- donneert en in usantie is.

Art. 8. De oude pagters van sodanige plaatsen, als thans voor vier maanden verpagt syn geworden, sullen de vryheyt hebben, wanneer hare pagt door een ander geméynt is, deselve tegen dien prys over te nemen, mits sy sig in persoon of door iemant, die genoegsaam daar toe harent wegen gequali- fieeert is, voor het afloopen van de verpagtingen komen te adresseeren by d'Edele Hooge Regeringe, aan welkers welbe- hagen het dan sal staan haar deselve dadelyk toe te wysen of wel die pagt by weder opveylinge andermaal te laten af- slaan, tot voorkoming van alle collusie, die sy onder den anderen mogteo maken, ter benadeelinge van den pagter; maar na dat de verpagtinge afgeloopen is, zal niemant gehouden weesen zyne aangeslagen pagt aan een ander over te doen.

Art. 9. Den Samarangsen sabandhaar sal ook teffens de topbanen aldaar onder syne pagt hebben, sonder be- moeyenisse van den capitein der Ghinesen ter gem. plaatse; item bet volk, dat tot de sabandharyen gehoort; dog nog den capttain, nog den sabandhaar sullen voortaan eenige monopolie of gewin moeten maaken van het leer beryden, arak stooken, bont kappen^ steen bakken, kalkbranden of eenige andere

126 1^^. 6. W. VAN IMHOFF.

neering of hanteering, dewelke een ieder, die daartoe genegen is, zal vrystaan, sonder iels daar voor aan den eapitain of aan den sabandhaar te betalen; 4og sal den eapitain der Chinesen daarentegen voor reek. van 4e Gomp. heffen en ontfangen het hooft-geld van alle de Chinesen, die tot Sama> rang en dies onderhorige districten woonagtig syn, naar het reglement, apart daar op gesteld; dog den sabandhaar en twaalf van syne bediendens, item den eapitain der Chinese natie aldaar en twaalf van 8yne be<)iendens, niit^ders de lieutenants en ses van haare liediendens sullen vry van dat hooftgeld wesen ; item sal den sabandhaar, als by van ^e Chinese natie is, in rang volgen na den eapitain, boven de lieutenants, en deselve uytterlykheden mogen faebben ais deii eapitain; dog syn gesag over de Chinese natie aldaar sal sig niet verder uytstrekken dan in dingen, die tot de pagt ge- booren, blyvende de eapitain in alle overige als lioofd of voor- sprake van de aldaar remorerende Chinesen onder bet directe gesag vaneden Connnandeur.

Art. 10. 'Alle de sabandhaars sidlen verpligt weesen.aaii te nemen 'sComp'. dubbelde en enkelde stuyvers, sdiellingen en andere munte van de Comp., op dien eygen voet, als de- selve alhier volgens de placcaten roaUeeren, en ook de duca- tons tegens de vaste prys van 13 schellingen, sonder sig te onderwinden daarop een mindere cours te stellen of voor de verwisseling van dien meer dan een dubbelde stuyver per ducaton te nemen, te weten, wanneer de ducaton wigtig is; en zullen voorts de sabandhaars ook alomme moeten doen roulleeren sodanig kieynder mant tot dagelykse uytgave, als by de Hoge Regering van India sal werden goedgevonden daar loe te approprieren.

21 Januarij. Instructie voor Compagnies kruiêsers.

'Deze ongedagteekende, maar op 21 Jamiartj 1744 door de

Indische 'Regering »geconfirmeerde*' instructie luidt, als volgt :

Art. 1. Den officier, op bet kruysvaartuyg commandee-

l!^44. Ö. W. VAN iMHOf^F. 127

reade, zal bebben te bezorgen, dal er behoorlyke ordre en een goede discipline werde gehouden aan boord, zoo wel ge- dourende het leggen als kniyssen, op dat alle ongeregeltheeden warden voorgekomen.

2. Alle maanden eens zal d'articul-brief of de extracten ayl dezelve van de subordinatie en het commando, omtrent den dienst in 't gemeen en byzonder van*t varend volk spre- kende, moeten voorgelesen worden, op dat een ider zig des te beter bevlytige de ordes daar by, door den souverain zelfs gegeven, behoorlyk te observeercn.

3. En wanneer 'sComp*. kruyssers eenige prysen opdoen en neinen, zullen zy gehouden zyn die aan het naastgelegene oomptoir op te brengen en aldaar ter verdere opzendinge naar Batavia, als het langs Java is en in de vaarwaters, die naby zyn, en naar de hoofd plaatsen der comptoiren, als het op af- gelegene reysen of bekruyssingen in de Moluccos of elders is ; en daar ter plaatse present mogen weesen by het inventari- seeren van de prys en zoo lange mogen vertoeven, tot dat zulks, bet welke egter ten spoedigsten zal moeten geschieden, behoorlyk votbragt is, zullende het hoofd dier plaatse, nevens den ofiicier, op de krnysser commandeerende, den inventaris beJdien te teekenen onder zodanige verdere precauties, als zy byde overeenkomen; en waar in de hoofden der plaatsen de voorna, nemers van de prysen allezints behnipsaam zyn zullen om dezelve apoedig weder in staat te brengen op haare voorige krnya-plaatse of waar zy verder gedestineert zyn te komen, werwaarts men dan ook verstaat, dat zodanigen kruysser zig aaoslonds weder vervoegen zal, zonder zig in het minste op te houden om zyn verdere bekruyssinge te volbrengen.

4. Buyien zodanige of eenige andere dringende noodzake- lylilieyt werden 'sGomp'. kruyssende vaart uygen bydesenwel espresadyk verboden zig op te honden met eenige comptoiren van de Gomp. aan te gieren ; en op poene van cassatie en fnba- biüteyt werd btin by desen wel expresselyk verboden liet negotieeren voor haar ze\k of voor andere met zodanige kroys-vaartuygen, al was het ook anders gepermitteerde ne*

1^8 1744. 6. W. VAN IMHÓFF.

gotie; item het meede neemen van eenig goed op vragt of wat van die natuur mag zyn, waaromtrend alle de hoofden der plaatsen, voor dewelke zy te kruyssen leggen, dan wel daar zy aangieren moglen, by Aesen wel expresselyk gelast werden zorgvuldig te letten en by ontdecking van iets van die natuur het zelve aanstonds aan hare superieuren bekent te maaken om de overtreders deser ordre ten exempel van andere te kunnen straffen, alzo men verstaat, dat voorsz. kruys-vaartuygen enkeld en alleen daar meede zullen moeten besig zyn, en daartoe ook strekken de belooning, die haar werden toegelegl.

5. Maar, wanneer een kruysser door bekomene schade of gebrek aan het eene of andere, op eene bestaanbare wyse te doceeren, genoodzaakt word dese of geene plaats van de Comp. of van de inlandsche vorsten, haare bondgenoten, aan te doeu, zoo zal den officier, op dat vaartuyg commandeerende, niemant van zyn volk na land laten gaan, dan die absolut tot het besorgen van het benodigde vereyscht word, en wel zorge moeten draagen, dat hy in persoon nimmer, waar het ook zy en om wat reden het ook weesen mogte, zoo lange de kruystocht duurt, aan land overnagte, maar altoos des avonds by tyds weder aan boord zy, alzoo het tegendeel van dien alle- zints voor hem onverantwoordelyk zoude wesen ; en zal voorts den commandeerende officier moeten bezorgen, dat alles ten spoedigsten werde verholpen om weder op zyn post te komen.

6. En wanneer men een prys opdoet op kruystogten, daar de mousson en stroomen niet permitteeren de prys op te brengen na het naast by gelegene comploir, zonder gevaar te lopen om niet weder op de post te komen, zoo zal het, en ook anders na gelegentheyt van zaken, altoos gepermitteerl zyn de prys by zig te houden, tot dat de kruystogt afgeloopen is of tot dat men bequame gelegentheyd vind het genomene op te brengen, mits de inventaris onder presentatie van eede werde opgemaakt door de officieren van de kruysser, dan wel het goed verzegeld, tot dat er occasie is die op te brengen en te inventariseeren.

1*5^44. 6, w. VAN iMhofP. Ijg

«

7. En om de voorsz. krnys-vaarluygen des te raeer Ie animeereo tot haar pligt is goedgevonden omtrend de prysen, die genomen zullen worden, te statueeren, dat, wanneer dezelve de somma van vyf-hondert rd*. te boven gaan, daar van, na aftrek der kosten, een vierde gedeelte zal werden toegelegt aan bet volk (deks officieren voor vier man komende); een vierde voor den, officier, die daar op commandeert; een vierde voor de overige officieren, nevens den fiscaal, ider een gelyke portie en bet resteerende vierde voor de Coinp. zal werden gehouden, dog wanneer dezelve minder als dat liedragen, dat dan een derde van bet geheel zal zyn voor den officier, die c(Mnmandeert, een derde voor het volk en het resteerende derde voor de overige officiers.

8. By ontmoetinge van eenige vaart uygen zullen de kruys- sers baar best moeten doen om deselve op te lopen en haare passen te visiteeren, dewelke goed bevonden werdende, zullen zy wel zorg hebben te dragen, dat zodanigen vaartuyg geen ogenblik opgehouden, veel min hem iets ontnomen of hy of zyn volk in het allergeringste beledigt werde; en wanneer iemant van zyn volk zig verstouten mogte, buyten voorkennisse van zyne officieren, al was het ook de waarde van een stuyver, iemand af te nemen of de allerminste ongereegeltheden te begaan, dezelve zal voor de eerste maal driemaal gekielt en met twee hondert slagen voor de mast gelaarst en voor de tweede maal met de dood gestraft werden, en zullen de officiers hierinne geene de minste conniventie mogen gebruyken.

9. De cadets, die op de kruys-vaarluygen gesteld worden, op dewelke een luytenant commandeert, zullen rang hebben tosseben de stuurlieden, na den eersten of opperstuurman en voor den tweeden; ook met den eerste te zameneenwagt waarnemen, gelyk de tweede stuurman met den commau' deerendffl officier op de andere wagt zal zyn; en zullen de voonsz. cadets ook na dien rang commando hebben en daar toe altoos gebruykt werden de zulke, die byna haare leerjaren hebben nytgedient en in staat zyn om dienst te doen.

10. By voorvallende delicten zal den commandeerenden

iJjÓ 1^^4. 6. W. VAN IMHOFF.

officier alle zaken, die geen uylstel kunnen lyden, toor al, wanneer zy van die natuur zyn, als het XIII art. van den articul-brief vermeld, moeten beregten met zyn drie even* gem. officieren en de drie onder officieren, die hy op hei dek hebben mogte, om bet getal van seven persoenen en een ordentelyke krygs-raad uyt te maken ; maar zoo de zaken enigsinls uytstel lyden kunnen, zal hy die overgeven aan de plaats, daar hy opkomt of van waar hy afgesondeu is.

11. Hy sal ook verpligt syn van tyd tot tyd rapport te senden van het voorvallende en wyders goede aanteekening houden, nevens syue stuurlieden, om altoos rekenschap te geven van syn doen en laten; en schoon hem dese boven- staande ordres in't gemeen tot een rigtsnoer voor hem, syne officieren en onderhoorige komen te dienen, soo sal hy dog daar benevens ook voor al moeten opvolgen de secreete ordres, die hem gegegeven worden en die hy niet verpligt is aan iemant van syne officieren te communiceeren, dan wanneer hy denkt, dat het eene of andere poinct van speculatie is en hy daar over met dcselve wil raadpleegen, waar omtrend hy egter en voorts in alle civile saken, die hy met advis van anderen soude wille tracteeren, niemant sal behoeven te em- ployeeren dan syne beyde stuurlieden; en wat dan door baar werd overeengestemt, daar van sullen sy by haar journaalen een exacte, met den anderen accordeerende, anteekeninge moeten houden, het sentiment van de meerderheyt decideerende.

.25 Januarij. Verbod voor den Secretaris, 1***" klerk, boden en verder personeel van het Collegie van Schepenen eenige declaratien van verdient scdaris en ver schol, y^dewelke zy van de Procureurs tof beUUinge vanhaar pogterstal mogen komen in te hotuien, te laten inmanen^ y^tenzy de menschen, dewelke deselve declaratien haaien i^moeten, alvoorens in der minne zyn aangesprookenJ"

Dit verbod, uitgevaardigd »om goede redenen en motiven", is afkomstig, van Schepenen.

1744, G. W. VAN IMHOFf^. 131

4 Februarij. Bepaling, dal op eiken legger de inluntd bekend moest worden gesteld.

Zulks gescliieddc, «nademalen het niet doenlijk is dezelve •in een vaste luaat te laaien opstaan en IJken." Ook in de cognosementen moest die inhoud vermeld worden. Zie bij 2 December 1743.

11 Februarij. Afschaffing van de boekhouders op de Compagnie*s schepen, y>zoo in het land varende, als nrepatrieerender

m

De scheeps-soldlj-boeken zouden voortaan aangehouden wor- den op het soldij-visile-kantoor te Batavia, waaraan toegevoegd werden «zoodanig getal boekhouders en klerken, als noodzakelyk »en dienstig zal worden geoordeeld om dat werk steeds te •doen blyven op een effen voet."

De overige regeling dezer aangelegenheid werd aan den Directeur-Generaal overgelaten.

14 Februarij. Bepalifig, dat aan den Sequester zouden worden afgegeven gelden, afkomstig van insolvente boe- dels en bewaard in Compagnie* s kas, ^waarover by den *Raad van justitie reeds in cas van preferentie en •concurrentie uitspraak gevallen'' tvas.

Zulks geschiedde »om de justitie niet te stremmen in een •punt, zoo nadeelig als dit voor alle degenen, die daarby •belang hebben."

14 Februarij. UügifLe van gronden in de Bataviasche Ommelanden aan Europesche landbouwers.

Zij kregen ieder 100 morgen land, wanneer de helft daar- van «zaayveld" was, tegen 50 rijksdaalders 'sjaars als erf- pacht, of ISO morgen, wanneer het geheele perceel uit »hoog «land" bestond.

iii 1744. Ó. W. VAN IMHOFF.

14^ Februarij. Gangbaar verklaring, izoo hier [Batavia] ^ ^als op Java" van doorboorde pitjes, vervaardigd van lood en tin en voorzien aan de eene zijde met het merk der O. ƒ. Compagnie en aan de andere zijde met het jaartal 1744.

Zij hadden de waarde van 74 ^u^^ ^^ Vu sluiver. — De vroeger, door de »respeclive sabandhaers successivelyk gesla- »geu en nytgegeven loode pitjes" waren allengs verdwenen.

Zie ook 3 December 1743.

De Regering was van oordeel, dat zij »met de 22stuiverSy »die het pond van dat kleingeld, naar de bovenstaande cours, •min of meer zal renderen, wel rond kocde schieten, schoon »het maakloon al vry wat meer dan de specie importeert, «waarby nog komt het gerief van de arme gemeente, om •welkers wille men zich in dat geval wel met wat minder •winst contenteren kan: en eindelyk, dat de voorschreven •pitjes na verloop van eenigcn tyd weder opgewisseld woi^ •dende voor nieuwe, twee voor een, de Gomp. ook altoos •weder het verstempelen betaald krygt en alzoo zonder eenige •schade het bedrog, dat in deze zoude inkruipen, voorkomen •en beletten kan."

18 Februarij. Bepaling, dat ^op alle schepen ten oorlog^ •in het land varende,'* geplaatst zouden worden een kapitein^luitenant, een luüenant, een opper- en een onderstuurman, cdsmede een t^cadet**

Voor de reis naar Nederland zoude nog een » derde-waak" worden toegestaan.

Zulks geschiedde «tot besparing van zee-offtciei*en, welker •getal van de regte soort nog vooreerst niet ruim zoude •wezen."

25 Februarij. Uitschrijving van een algemenen dank'* en bede-dag op 18 Maart 1744.

1744. Q. W. VAN IMHOFF. 155

Nademalen door de ratificatie van het tractaat, in het ge- passeerde laate najaar aan het hoff van den Soesoeboenang te Gartasoura geslooten, op den 4'" deser maand alhier de laatste hand is gelegt aan het werk der bevrediging van Java en de herstelling der ruste in dese soo naby en soo aangelegene quartieren, naa eenen soo verderfelyken als lastigen oorlog, gevolgt op de ongehoorde beroerlens, die aldaar in den jaere 1741 syn beleeft, en men dus in't gemeen niet alleen nieuwe redenen heeft te eerbieden en te verheerlyken de vironderbaere wegen der Voorsienigheyt, wiens wel verdiende tooren en grimmigheyt een stok en roede is in de hand der vyanden om een land wegens desselfs hooggaande zonden menigmaal seer hard te kastyden, maar ook de Goddelyke goedheyt te looven en te danken, dat Hy, in Synen tooren des ontfermens indagtig geweest synde, dit land en dies iu- woonders nog heeft gespaart en niet geheel ter doodt of ter verwoestinge overgegeven, naar eene vast beslote verdelginge, altoos overvloeyende met geregtigheyt, en dat het hem inte- gendeel behaagt hééft niet alleen door eene wonderbaere ver- lossinge uyt de hand dergener, die ons benauwden, in den beginne deser beroertens 's Compagnie's dierbaere volkplan- tinge en besittingen te redden uyt de boose aanslagen der gener, die tegens haar waereu opgestaan, maar ook door veele daar op behaalde voordeelen, tot verwQnderinge der tegen- partyders, allesints te doen blyken, dat haaren rotsteen niet is gelyk onsen rotsteen, selfs onse vyanden regters zynde, soo dat den staat der Nederlandsche maatschappye in dit ^gtige gedeelte, gelyk ter selver tyt in meer andere, seer hard, tol vallens toe gestooten, door den magtigen arm des Allerhoog- steo allem is slaande gebleven, dewyl de geene, die tegens haar opstonden, sig gekroml hebben ende gevallen sp, om dat de Heere was onder die gene, die haer ondersteunden, tot soo verre, dat door eene wonderlyke omkeeringe van zaeken, met het uyteynde van dil evenement en de jongst getroffen reoonciliatie, eene, de Nederlandsclie natie niet minder reputa- lieuse, als de maalschappye voordeelige vreede is ^etroffeq,

154 ^744. G. W. VAN IMHOFF,

tot merkelyke verbeteringe van den slaat harer zaeken ter desen eylande, door even dat, het welke haar den ondergang scheen te drygen, en dus het ligt uyt de duyslernisse is voort- gebragt door den geenen, die alle deze dingen doed, die den vreede maakt ende het quaad schept, die slaat ende die geneest en wiens hand alleen in staat is om selfs uyt den doodt te verlossen en tegens deselve uylkomst te geeven. Soo is in Raede van India ten dage der voormelde ratificatie van dit traclaat goed gevonden ende verstaan dit gewigtige vredens- werk te besluylen met eenen atgemeenen dank- en bededag en den selven, soo wel over dese stadt, als over geheel Java, uyt te schryven tegens den 18^^° van de naastkomende maand Maart om hier ter plaatse door eenen plegtigen dienst des voordemiddags ten half negen en des namiddags, soo wel in hel casteel, als in alle de kerken, zoo binnen als buyten de stad, ten half vieren beginnende; en voorts insetvervoegen ten hooft-comptoire Samarang, mitsgaders langs de geheele cust, alwaar de Comp. geêstablisseert is, den Allerhoogsten Godt met eene oprechte verootmoediginge en erkentenisse onser onwaer- digheyt van ganlscher herten te looven ende te danken, dat het Hem behaagt heeft ons en de maatschappy in soo veele gevaeren soo genadiglyk te spaeren en dese gewenschte uylkomste, selfs boven verwagting, te verleenen, Hem leffens biddende en smeekende, dat hem behage de geslotene vreede met Syne Goddelyke zegen te agtervolgen, bestendig te doen syn en alles, wat nog onlbreeken mogte, verder tot effenheyt te doen komen, mitsgaders met Syne Goddelyke goedheyt te ondersteunen en van gewenschte effecten te doen zyn de roaatregulen, die soo wel ten dien eynde, als int gemeen tot verdere herstellinge van *s Comp'. staet in dese gewesten en haar dierbaere colonién ten desen ey lande int bysondere reeds gestel t staen te werden, op dat Syn Allerheyligsle naam daar door groot geniaekt, het koningryke Synes Soons uytgebrydet en veeier zielen heyl en saligheyt bevordert werde.

En is vervolgens goedgevonden hier van te deser plaatse des Zondags en Maandags bevooreus de gewone publicatien te

1744. Q. W. VAN IMHOFF. 13B

laten doen met stils tan t van alle neering en handteeringe ter voorin, dage, op dat een ider sig, soo veel mogelyk, lieqaame OQ) desen algemeenen dank- en bede-dag Gode ter eere, sig zelfs tot stigtinge en andere tot opwekkinge godvrugtiglyk te celebreeren en de Heere een genadig welgevallen daer aan in Jesus Christus, Zynen Zoone, moo^e neemen, tot verdere begunsliginge van het werk onser handen."

Den 15^° Haart 1744 werd het navolgende ceremonieel, op den dank- en bede-dag in acht te nemen, vastgesteld:

1. Eerstelyk sullen met zonsopgang alle de vlaggen en wim- pels vun de scheepen ter rheede werden bygemaakt en den ge- heelen dag blyven wayen, tot dat met zonsondergang het canon gelost is.

2. Alle de scribenten en suppoosten van de resp. secreta- ryen en comptoiren, item de ambagtsluyden van de werff, het ambagts quartier, de arlhillerye en wapenkamer, onder haere baesen en meesterknegts, sullen sig ter behoorlyker tyt moeten schikken onder haere hoofden om den godsdienst by te woonen, die van de generale secreiarye en bet negotie oomptoir in de casteels en de overige in de stadskerken, van welke laastgem. de pennisten sig sullen plaatsen omlaag, op de banken, die agter de laatste rye der stoelen daar toe geset sullen werden, en die van de winkels booven; de baasen en meesterknegts sullen moeten respondeeren voor alle desordres, die baar volk komt te begaen.

3. De militie zal alleen des morgens kerkparade doen, ter zake zy des namiddags in't geweir moeten koomen; en de voorsz. kerkparade sal niet grooter behoeven te vallen dan ordioaris.

4. Met het nytgaan van de voormiddags dienst sullen de ambagts luyden weder onder haere hoofden, waarmede gekomen syn, moeten te rug keereu in goede ordre en de voorsz. hoofden voorts wel hebben toe te sien, dat sy geen permissie geven om bayten te gaen dan aan desulke, die sy vertrouwen, dat sig geschikt sullen gedraegen; en voor al sullen sy, sooveel baar mogelyk is, bobben te sorgep, dat pa het slaep van d^

156 1744. G. W. VAN IMHOFF.

taptoe een ieder van de straat is, tot voorkoming van alle disordres.

5. Met het uytgaen van de namiddags dienst in de Neder- duytsche kerk van de stadt sal de generale marsch geslagen en vervolgens door het guarnisoen sodanigen parade gemaakt werden, als by de speciale ordres, desenthalven gegeven, nader blykt.

6. Wanneer de eerste salvo met gelederen, in de negen dechargies bestaende, gedaen is, sal het casteel vyflhien schooten doen, waar na het guarnisoen de twede dechargie met halve bataillons, bestaande in sesmael vuurens, sal doen ; en dan sal de oostzyde van de stadt, beginnende met het bolwerk Am- sterdam en eyndigende met het bastion HoUandia, vyflhien schooten schieten, waer op de derde dechargie met gebeele battaillons, bestaende in drie schooten, sal volgen; en dan sal de westzyde van de stad, beginnende met de batterye op Nassauw en eyndigende met Zeeburg, vyfthien schooten doen, waar na de laatste en generale dechargie van de militie sal geschieden van het gebeele corps tegelyk; en vervolgens sal het canon van de scheepen, Onrust en de buyten posten, onder het afdancken van het guarnisoen, de ceremoniën be- sluylen, volgens de schooten, die voor de rheede by een aparte ordonnantie zyn bepaalt.

28 Februarij. Oprigting eener munt te Batavia.

Ter occasie van het grote rostand goud by de geldkamer alhier (belopende by de ingekomene restanten van beden wel 12111^782 i*csil6n of 13457a mq. ruym, van diverse insamen en gehaltens, lopende by opgemelde restanten met een somma van f 368877:9:8 swaar geld, zynde f 274: 10 plus minus swaar geld het mark of de reaal naar de Indische rekening rd'. 1 2 : 33 : — en /" 30 : 10 : — sch». swaar geld) door den beere Gouverneur Generaal de vergadering in bedencken gegeven zynde, of men, mits de tegenwoordige ongemeene schaarsheyt aan goudene en alom gangbare muntspelien, doordien er

1744. Q. W. VAN IMHOFF. 157

gedart eenige jaren geen ducaten meer uyl Nederland geson- den syn en daar door deselve seer hoog in prys syn geresen, sig niet met veel apparentie van voordeel soude kannen be- dieoeo van bet muntregt, dat de Comp. onlangs heeft gacqui- reert door het nieuwe contract met den So^oehoeuang van deo 13^ November 1743, art. ii, om eene goude munte, niet alleen voor Java, maar selfs voor alle de andere colonieh van de Comp. in Indien te slaan, na de gehalte en het gewigt van de Nederlandsche ducaten, dog nog iets daarboven om des te meer crediet daaraan te geven, nademaleu syn Edelheyt vermeende, dat de Comp. daarby een soet voordeel soude genieten met de voorsz. goude munt of Javaanse du- catai te ontfangen en uyt te geven tegens vier ropias het stuk, het welke ook teffens eene seer liquide rekening om- Irend de West van Indien maakt, daar men diergelyke goude speciën, behoudens het gene syn Edelheyt selfs wel eer by syne consideratien over den handel om de West van Indien van 22 November 1738 en by de generale consideratien over ludi^ van den 24 November 1741 ten opsigte van het on- voordeelige en incongrue uytsenden van Ëuropesche ducaten eo dat men het met silver aldaar wel in den handel stellen koode, hadde gesustineert, altoos om twee voorname redenen komt te soeken, waarvan d'eene is de munterye van goud- geld, groot en kleyn, in de landen van Mallabaar, Madure en langs Ghormandel, waartoe de kooplieden gaarne eene geaccrediteerde munt van een bekend alloy hebben, dat baar ifl de mattani of toesats gemak en minder onkosten geeft, eu (I'andere, om dat in die landen, doorgaans vol rovers en stropers, de compendieuse goudspecien gepraefereert werden lieven de silvere, al was bet ook met eenig verlies, by die g<»e, die het montant en rendement van het goed, dat sy bebben aaugebragt, niet in goederen weder besteden kunnen of, om de nabyheyt en de beletselen van de moussons, over den landweg terug willen keeren, waar door het dan komt, dat, by gebrek aan goud of goudene muntspecien, de ducaten i&eeoigmaal voor 4 ropyen op Mallabaar werden opgewisselt.

158 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

nader te sien by den brief der ministers van dat comman- denient van den 7®" May 1745,waarby zy selfs uyt dien hoofde eene winst-rekening ten aansien der Europeesche ducaten komen op te maken, die nog veel groter soude vallen omtrend dese, door den lagen inkoopsprys van het goud, waarop wel 50 a 40 p'. c*®. na gedagten soude g'avanceert werden, onge- rekend het gerief onder de gemeente en in den handel, mits- gaders het versekeren van soo .eminenten praerogatief als dit, door de werkelyke exercitie van dat regale.

Soo heeft de vergaderinge sig gaarne met dien voorstel geconformeert, als synde ieis, dat, voor een ander g'exerceert werdende, ook geen betrecking heeft dan tot dengenen, voor wien men het doed, en gevolgelyk, nog van eenige andere speculatie, nog ook van eenige consequentie kan g'oordeelt werden, dan alleen ten aansien der meerderen of minderen profytelykheyt van dit employ of van het verkopen van dat goud by de swaarte, volgens de marktprys alhier, waarvan het eerste egter de meeste apparentien voor sig heeft, omdat het laatste niet gegrond is op, nog voldoed aan alle de redenen, die voor de gewiidheyt van goude munten in dese landen en vooral om de West van Indien voorwaards gegeven syn, soo dat men bet sonder eenig hasard wel probeeren kan, waarover den heere Gouverneur Generaal aannam de vergadering nader te sullen onderhouden op syn tyd en wanneer men eens tot het nemen van die preuve in staat sal zyn/^

Vreemd is, zoowel dat de Indische Regering deze aanjj^e- legenheid in eene geheime zitting meende te moeten behan- delen, als dat zij haar later bij deze resolutie als afgedaan beschouwde.

5 Maart. Last op de Compagnies dienaren langs Java's noord-oostkust alle vreemde Europesche schepen, welke aldaar ten anker kwan^n, »tn verzekerden staat*' naar Batavia op te zenden.

De Regering begreep, dat de «zachte en vrienlelykehehan-

1744 Q. W. VAN IMHOFF. 139

•delingen/' waarmede men «zulke morshandelaars en sluikers" (ot ro;^ toe bad bejegend, >de middelen niet waren, waardoor *men tot het gedesidereerd oogmerk kan geraken om 'sCom- «pagnies privatieven en vooral den dierbaren amphioen-haudel •voor alle attentaten en infracties te secureeren."

Te Batavia zouden die vreemde schepen onderzocht worden.

Het ongemak, dat door deze severiteyt onder de honderd

• gevallen van die natuur misschien eenmaal konde worden 'toegebragt aan een wettig schip, door zeenood aldaar ver val-

• lende, is niet te equiparen met het basard, dat men loopt

hy de tot hiertoe geusiteerde discretie om door allerhande «enterloopers bedrogen te worden in een punt, dat van zoo veel consequentie is, als dit."

10 Maart. Bepaling^ dat het verbod legen den aanvoer te Batavia van slaven, afkomstig van het eiland Celebes, ^by provisie buiteti executie* bleef.

Zit bij 21 December 1740. — De reden was »een onge- •aieea gebrek aan volk en vooral aan werklieden'', waardoor •de herstelling van vele vervallen zaken en het verrigten van •het noodige niet dan op een zeer gebrekkelyke wyze" kon geschieden.

10 Maart. Voorwaarden voor den verkoop van opium van Regeringswege.

Werd goedgevonden, mits bet ruim verloopen termyn van p"». Pebruary dezes jaars 1744 tot een naderen verkoop van amphioen, alsnu weder op aanstaande Maandag of den 16^*° dezer maand daarvan cene generale verkooping te houden en alsdan met een stilstand van een geheel jaar op eenmaal te vcAoopen twee duizend kisten, zflnde ongeveer alles, wal de Compagnie bereids aan handen en voor den inzaam van dit jaar uit Bengale nog te wachten beeft, onder conditie, dat

UO 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

indien die party by ^den ontvangst van het laatste iets minder als dat bevonden worden mogt, het mankeerende zal worden afgetrokken van ieder kooper pro rato en, zoo er iets meer als dat mogt bevonden worden, dat alsdan degenen, die daar- toe genegen zyn, zulks ten prys van de anderen na de ver- kooping zullen kunnen overnemen, dan wel, dat daaromtrent de preferentie hebben zullen de grootste participanten van de verkooping; en voorts, dat de verkocht wordende kisten by het afhalen uit de pakhuizen niet alleen op het deksel en de bodem door een daartoe expres te maken brandyzer met het merk van de Compagnie en het jaargetal van den verkoop gebrand, maar ook gezegeld zullen moeten worden met het cachet van de Compagnie en dat van den heer Directeur Generaal op twee van de vier zydestukken, tot voorkoming, zooveel mogelyk, van alle fraudes ; en dat den ver- koQp niet alleen zal geschiede^ naar de tegenwoordige wyze, in dier voege, dat het een ieder, *tzy Compagnies dienaren, burgers of ingezetenen, zal vrystaan dezelve te mynen of de gekocht wordende amphioen te beleenen, maar ook, dat na het verloopen van het ordinaire termyn van zes weken verder crediet zal worden gegeven aan de respectieve koopers om dezelve by zoodanige partyen, als zy willen, af te halen en, naar mate dat zy die afhalen, ook contant te betalen, houdende daarvan een apart boekje in het pakhuis en ook by den cas- sier om daarin geene different te hebben, ten minste tot ult^. January anno proximo, zynde zes weken voor de nieuwe verkoo- ping, mits degene, die van dit credit willen profiteren, binnen den voormelden eersten en gewoonlyken termyn van zes weken ten genoege van den heer Directeur Generaal komen te stellen cautie voor het minder rendement van hetgene zy uyt hare gekochte amphioen onafgehaald mogten laten leggen by eene daaruyt volgende weder ópvyling; zynde voorts de somma, beneden dewelke de voormelde amphioen niet zal mogen af- gestaan worden, aan de nadere schikking van de heeren den Gouverneur- en Directeur Generaal gedefereerd, volgens de afspraak daarover ter vergadering genomen.

1744. G. W. Van IMHOFF. 141

13 Maart. Intrekking van hel verbod^ uitgevaardigd den 31'^° Maart 1750» tegen het slachten van buffds zonder vergunning van den GecommUteerde tot en over de zaken van den inlander.

Dit verbod had slechts geleid »tot merkdyke YerduuriDg

Tan hei bnffelvleesch en gevolgelyk veel meer lot een parti- ■calier voordeel van degenen, die het verleenen van zoodanige •licf^tien hy vorm van privilegie zich hebben weten meester te maken, dan tot eenig nut of voordeel van de ingezetenen in het gemeen."

Vóór de invoering van het verbod had geen gebrek aan buffels bestaan en na de intrekking daarvan vreesde de Regering ook voor geen gebrek.

Behouden bleven »de geregtigheden, die van ouds zyn gesteld, s zoowel op het afbrengen van bestialen uit de bovenlanden,

als ten behoeve van den pachter van het slagten van het vee.''

Vreemd is, dat in dit stuk wel gesproken wordt van den Gecommitteerde, maar niet van de hoofden en regenten inde bovenlanden, die evenzeer bevoegd waren licentiên tot slachten te verleenen of te weigeren.

18 Maart. Bepaling, dat ^verzoeken, die eenigzints tot

• maand'Cedullen off maandgelden betrekkelyk' waren,

moesten gebragt worden »op de memorien van authori"

•9ótie, welke jaarlyx aan de respective Kameren gezon*

^den'' werden.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVI1°^^

18 Maart. Last op de Indische Regering geen retour» schip naar Nederland te laten terugkeeren zonder van een ^bood** (sloep) voorzien te zijn.

Yerscheidene retourschepen waren in Nederland zonder sk>ep aangekomen, deels omdat zij di<;, vol;;ens bewering der

i42 it-U. Ö. W. VAN IMHÓFF.

schippers, in een storm verloren hadden, deels omdat zij daarvan in Indiê niet voorzien waren.

Heeren XVII°"° geloofden echter, dat onder die bewering •eene geheel andere oorsaak, die men al met vry veel zeker- •heid zou konnen gissen, verborgen*' lag.

Zij vaardigden daarom bovenomschreven last uit, waarbij zij voegden, dat, indien een retourschip zonder sloep van Batavia vertrok, daarvan aan de betrokken Kamer kennis moest worden gegeven.

Ue schippers en opper-stuurlieden moesten in Nederland »met een valabel document" bewijzen, dat zij hunne sloep door force majeure verloren hadden, wilden zij niet gedwon- gen worden de waarde van de sloep te vergoeden.

In de »scheeps-doose" werd dit voorschrift mede gegeven.

27 Maart. Bepaling, dat opium niet bij politieken macU- regel, maar ingevolge een regieiiijk vonnis verbeurd mogt worden verklaard.

27 Haart. Oprigting van een Cédkgie van Boedeknees- teren te Samarang.

Is verstaan de [Samarangsche] ministers ten allerscherpsten te reprocheeren over dat zy zig hebben derven emancipeeren om op hun eygen privé een geheel Collegie van Boedel- meesteren aan te stellen, onder eene verlhoning, dat, hoe seer het zelve meriteereri spude ipso facto weder gecasseert te werden, als een stap zynde, verre te buyten gaande het bereyk van een ministerium van haar caliber, men egter zulx voor dese keer niet sal ressenteeren in dier voegen, als het wel behoorde, maar het zelve aansiende als of daar omme versoek volgens haren schuldige pligt gedaan was, te consti- tueert onder den ritmeester Du Val off een ander lid van den raad aldaar, wanneer dese daar van in der tyd gedechar- geert wilde zyn, als president, een van d'Europeese burgers off, by gelrek van dese, een van de voornaamste Christen

1744. Q. W. VAN IMHOFF. 145

inlanders als vice-praeses ; voorts den luylenaol derChineese eo twee van de vooruaaiaste Mooreii ais leeden en den gesworen ciercq van politie als lid en secretaris, met ordre om door die personen niet alleen de boedels der Uahometanen, maar ook die van de Cliineesen en alle andere onchrislen inlanders te laten adnunistreeren en vereffenen, onder een specialen eed, op den inlreede van haar ampt in rade van politie af te leg- gen, mitsgaders de cassa van dat Collegie met twee differente sleutels te laten berusten onder den praeses en vice-praeses, mitsgaders de dagelykse off kleeoe cassa onder den secretaris, die, zoo wel als de leeden, sal mogen genieten het geeue Wees- meesteren alhier is toegelegt, mits jaarlyx van hare admini- straiie een pertinente en klare staat-reecq. sullen moeten over- leveren, die op zyn tyd na herwaards zal moeten werden overgeschikt ; werdende ook nog ten desen opsigte goed ge- vonden om onder dit Collegie te stellen en te doen gehouden alle de overige plaatsen op Java, soo verre 's Comp*. jurisdictie sig uytstrekt, dewyl het seer nodig schynt te wesen, dat er wat beter, dan tot hier toe geschied is, voor de boedels op Java gesorgt werde.

51 Maart. Bepaling^ dat de Compagnie renleji zoude heialen voor in haar kas gestorte geldett, afkomstig van insolvente boedels ^ ^sedert den dag, dat dezelve •zyn geteld geworden, tot dat de - proceduren nopens T^dezdve afgeloopen zullen zyn en de afbetaling zal mkunnen geschieden:'

Zie bij 26 April 1740, in fine.

31 Maart. Bepding, dat van alle, pin de laag' gelegde (onttakelde) Compagnie's schepen de opper» en onder officieren zouden worden gelig t.

De in die schepen voorhanden goedereu bleven ter vcrant"

144 1744. Ö. W. VAN IMHOFP.

woording van hen, «onder welkers bewaking of gezag gedachte •schepen iu de laag komen te leggen."

28 April Formulier voor den eed van purge, af te leggen door Supercarga^s van China-vaarders.

Wy verklaren en zweereu, dat wy in de ons aanbelrouwde commissie naar Ganton in China in de qualiteit van supercarga's gedurende de reis en ook aan de wal, in China voormeld, ons zelven getrouwelyk en opregtelyk hebben gedragen, de mede- genomen goederen en koopmanschappen aldaar verdebiteerd tegen zoodanigen prys, als wy hebben kannen bedingen en waarlyk by de gehoudene boeken bekend gesteld zyn, zonder dat daarvan in't minst of geringst de Comgagnie tekortgedaan of van de ingekochte, zoo naar Nederland overgezondene, als naar herwaarts medegebragte thee ons zelven of ook onzes wetens anderen bevoordeeld, maar integendeel alles zoodanig behandeld hebben, als volgens eed en pligt ons toestaat en betaamt.

Zoo waarlyk heipe my God AlmagtigI

28 April. Bepaling, dat bij verzending van peper van Batavia deze niet op nieuw geharpt mogt worden.

»Het veele harpen maar meerder stof, spillagie en afschry- »ving geeft."

In de facturen of cognoscementen moest de afgescheepte peper vermeld worden »met zo veel p*. &\ stof, als dezelve »by het nemen van een deugdelyke preuve bevonden zal wer- »den in te houden."

28 ApriL Bepaling, dal de borgtogten voor opium, van de Compagnie op publieke veiling gekocht, preferent zouden zijn boven borgtogten wegens verkoopingen, ge* houden door de Secretarissen van dejusticiele CoUegiên^ door de Weeskamer en door Vendumeesters,

1>44. Ó. W. VaN IMHOFI^. 148

Als redeu voor deze preferentie gaf de Regering op, »nade- •maal de zaken der negotie van de Compagnie in Indie niet •voor mere mercantiele gevallen moeten worden aangezien, maar •veel eer als gemeene landsmiddelen moeten worden te boek 'gesteld, omdat het eenen gepriviligeerden handel is, die •ten behoeve van de gemeene zaak geschiedt en alzoo regt •heeft voor het byzonder belang van eenige particulieren/'

De Regering verloor hierbij geheel uit het oog, dat het voordeel der aandeelhouders in de 0. I. Compagnie en niet •de gemeene zaak*' haar voornaamste, zoo niet haar eenige rigtsnoer was.

1 Mei. Bekendmaking aan de gemeente te Batavia, dal de Begering bereid was in antvangst te nemen de hij die gemeente ongewilde Perzische rofijen tegen de waar- de van het zilver en onder korting van 2 fKt. dier waarde.

De twee percent moesten zijn eene belooning «voor het •gerief, dat de gemeente daardoor zal worden toegebragt/' en eene vergoeding voor de kosten van het smelten, enz.

1 Mei. \ oorschriften nopens de rijst-leverantie op Java.

De kojang rijs moesten de Regenten aan de Compagnie leveren, >zo als de coyangs bras domas volgens de contracten van A^ 1705 afgerekent geworden zyn, namentlyk tegens 3S0O &^ dewelke den eersten ontfanger weder aan de scheepen zal moeten afleveren met 3400 % of 2S5 ganlings, die van het meerdere, dan zy genoodzaekt zyn hier weder te verant- woorden, gehouden sullen wesen goed te maken alle spillagien, SQO by d'ontlossinge te deser rheede, als by het opslaan. in de pakhnysen alhier vallende, even gelyk d'ontfangers op Java daar uyt sullen moeten vinden de spillagien by den afscheep, nadieo ook teflTeus g'arresteert wierd op die rys geene minder-

»LAIA4T-B0EE OEBL ▼. 10

146 1744. Ö. W. VAN IMHOFF.

heid off afschry ving te valideeren ; en over zulx de ministers ten desen opsigte al verder te recommandeeren om de eerste off origineele acceplanlen te waarschouwen van zig wel voorsigtig te wagten om de Javaanse hoofden en regenten boven de voorz. 3S00 S voor een coyang, onder pretext van het eene ofl andere, niet het minste af te persen off op eenigerhande wyse de leverantiers lastig te vallen, op poene van de hoogste indig- natie deser tafel, die ook de regenten daér en tegen te wagten sullen hebben, soo sy niet stiptelyk komen te voldoen aan het geene de verdeeling van de rys leverantie komt mede te brengen.

8 Mei. Toekenning aan de Sjahbandar*8 langs Java's noord-oostkust van twaalf Chinezen, vrij van hoofdgeld.

De Sjahbandar te Samarang was reeds in het bezit of genot van zoodanige Chinezen.

De Regering beschouwde de toekenning »als een kleinig- »heid, die echter een groot crediet en aanzien aan gemelde 'sabandharyen geeft."

22 Mei. RegeUng der randsoenen van zekere schepdingen aan boind van Compagnie* s schepen ter reede Batavia.

De opvarenden van booten, schuiten, waterschouwen en sampang's bleven dikwerf dagen achtereen van het schip, waarop zij bescheiden waren ; deelden alsdan niet in de scheeps- kost en hadden niets in handen om «het een en ander aan •land te koopen."

Ter voorziening hierin bepaalde de Regering, dat bun maan- delijks zoude worden verstrekt: 40 e rijst, 20 » katjang, 3 » tamarinde, 3 » suiker, i% > zout, 6 » gezouten spek en vleescb,

ii44. a. W. VAN iMHÓPr. 14ï

3 9 Tersch Yleeseh,

4Vi kan arak api,

1 reaal ligt geld contant, bet laatste ter vervanging van:

37, mutsje oUjf-oliJ,

1 kan azijn, 13 stuks gezouten viseb,

dat zij gemakkelyk kunnen ontberen."

Op die wifze zouden zij, evenals vroeger, voor eene waarde Tan f 7:9:6 ligt geld ontvangen.

22 Mei. Bepaling^ dat de ttUkvermg van Comfognie'g goederen zoude geschieden aan hoorde bruto, voor reke* mng van de scheeps^overheden^ en wel aan de pak" huismeesters.

Vervolgens moesten die goederen netto verantwoord worden in de pakhuizen voor rekening van de scheeps-overheden en pakhuismeesters gezamelijk.

Het vervoer met de los*vaar tuigen was tot dat tijdstip uit- sluitend voor rekening van de scbeeps-overheden geweest.

Wat tusschen boord en wal aan peper meer dan »dordi- •naire' 2 pet. verloren ging, kwam alzoo voor gezamelijke rekening, »dog de slof uit dien körl" moest men «bereekenen ■eo passeeren na d'aanscbryving by de factuur en uitterlyk «eea half p'. c'^. daar boven voor rekening der scheeps-over- "heden.''

29 Mei. Last op den Kerker aad te Batavia in zaken, itdke geen uitstel konden lijden, ^by provisie** te ge- hoorzamen aan de bevelen van den praeses,

In gevallen, welke wel uitstel konden lijden, was de praeses, »by ontmoeting van eenige excusen of tegenspraak'*, verpligt den kerkeraad te doen vergaderen.

148 1'?'^. Ö. W. VAN iMHÓFf^.

2 Junij. Reorganisatie van liet CoUegie wan Boedel- meesteren te Batavia.

Voortaan zoude dit Collegie bestaan uit: een president, Conipagnie's dienaar;

» vice-president, burger; twee leden, van welke een moest wezen een onder-koop- man, de ander een burger; V Mahomedaansche leden; » Chinesche leden. Vroeger hadden wel Chinezen, maar geene Mahomedanen in dit collegie zitting gehad, ofechoon het evenzeer inlandsche, als Chinesche boedels behandelde, — waarschijnlijk, omdat •weinig vermogende of aanzienlyke'* inlanders te Batavia te vinden waren.

Bij gelijkheid in rang van de Mahomedaansche en Chinesche leden zouden de eersten »de preferentie" boven de laatsten hebben.

Bij . ongelijkheid in rang zouden zij »vice versa'' gerang- schikt worden, «nadat bevorens officiers, oud-boedelmeesters »of andere gequalificeerden zyn geweest/'

Aan de Mahomedaansche leden werden toegekend • de prero- 'gativen, pro dato aan de Chinesche boedelmeesteren verleend."

9 Junij. Bepalifig^ dat, evenals de Europesche^ zoo ook de Chinesche en MalMmedaansche leden van het CoUegie van Boedelmeesteren beêedigd moesten worden.

•Om de wyse, waarop deselve [eed] werd gedaan", kon de beöediging moeljellfk in de vergadering van de Hooge Regering geschieden, waarom vastgesteld werd, dat de eed, »by •commissie van dese Regering", voor Schepenen zoude worden afgelegd.

I)e Chinesche leden hadden vroeger bij de aanvaarding hunner betrekking nimmer een eed gezworen.

1744. Q. W. VAN IMHOFF. 149

16 Jonij. Last op de bmten-kantoren de eUchen voor Japan^ ^coute qui coute te voldoen en wd zo tydig, ^dat men in staat zy die goederen nog te employeeren nn dien handel.''

19 Junij. Bepaling, dat *de remarques, die de Heeren •Meesters tot narigt dezer Regering by hare brieven 90ver de behandeling der zaken, ook zelfs in hetjusti- •tieele, komen te maken, niet zyn van eenige betrekking T^tot andere, veel min tot gebruik van eenige Uitgerende •partyen of om zich daarop te fwuleren, dan tvel daar- •uü eenige consequenlien te trekken, ten ware dezelve 9alvoormis van deze Regering daartoe waren afgezonderd •en dienvolgens ter narigt en opvolging aan de Collegien •van justitie of door bekendmaking aan de gemeente •gecommuniceerd.**

De Raad van justitie te Batavia bad, in het belang van zeker proces, inzage verzocbt van een gebeimen brief van Heer^i XVII<>^, welken de Regering tvoor ditmaal in copia «aathentiek** mededeelde »om de justitie niet te ontbouden, »dal eenigzins geoordeeld wordt van nut of dienst te zyn."

19 Junij. Terlaging van inkomende regten voor Chinesche handdaren.

lo aanmerking gekomen zynde, boedanige slechte markt de Ghioezen met de jonken^ dezen jare alhier uit China aan- gdouieD, met hare aangebragte waren en wel met bet voor- Baamste derzelve, namelyk de thee, hebben komen te beloopen, ia zoorerre, dat zy tot alsnog met de meeste thee bly ven zitten, imder dat daartoe wegens de schaarsheid aan geld onder de ge - meeole en de vrees voor eene lage markt in Nederland zich bfna eenige liefhebbers komen op te doen, niettegenstaande dezelve tot eene ongemeene lage prys werd t^ koop geveild.

liSO 1*744. Q. W. VAN IMHOFF.

waardoor ook voor dezelve wat swaar zal komen Ie vallen de compleete voldoening der inkomende regteo» schoon die dit jaar volgens de daartoe gestelde orders reeds vry maüg en sommige minder als in eenige voorgaande jaren zyn gelaxeerd, zoo is zelfs verstaan, om deze menschen in hare schade eenigerroate te gemoet te komen, van het voorschreven inkomend regt dit- maal nog tvnntig ten honderd te laten vallen en de overige tachtig eenlyk te doen betalen; mitsgaders om dezelve tot continuatie en vergrooting van dezen haren handel op te wekken, de jonken uit China voor eerst nog en ten minste voor den aanstaande jare te eximeren van de thans ordinaire verpachtingen der inkomende regten aan den boom en die even als dezen jare te laten behandelen, mitsgaders de Chinezen by haar vertrek naar derwaarts hiervan kennis te geven.

23 Juny. Bepaling^ dat het zilvergdd, hetgeen van Batavia naar eenig buiten-kantoor werd verzonden^ aan dat kantoor moest aangerekend worden i^na de •Indiache evaluatie van den dueaton tot 78 sware ^stuyvers."

Vroeger werd dat zilvergeld aangerekend naar den prijs, »waar voor het selve uyt Nederland werd ontfangen," doch hieruit ontstonden volgens de Regering allerlei «incongruitey- •ten", zooals:

1^ »dat die plaatsen [buiten-kantoren] aanstonds komen te «profiteeren van het voordeel, dat de Indische evaluatie •geeft"; 2^ »dat dese advance eygentlyk alhier [Batavia] t'huys be- 'hoort, omdat hetselve, dat versonden werd, die meerdere »prys soo wel hier, als ginter halen kan"; 3^ «dat men niet altoos in staat is, de [geld-Jeysschen te •voldoen met partyen, uyt Nederland ontfangen, maar •veeltyds daartoe ook moeten genomen werden speciën, die •alhier tot den verhoogden prys van het silver ontfangen »zyn";

1744. e. W. VAN IMHOFF. 181

4* »dat BaUiTia ooeygentlyk dragen moet eene terugflchry- •liag van dat versclifl/' enz. ent.

26 JuDij. Vrijstelling van de Palembangsche itKaningS' •en zoogenaamde peper^vaartuigen** mn het baaien Mn inkomende regten te Batatna.

Deze vrijstelling gold alleen »de kleinigheden, die door ■dezelve ter dezer plaatse mogten worden aangebragt boven •de peper, waarmede doorgaans volladen zyn, zonder daar- zonder nogtans te rekenen goederen van volumen of waardyi »tot den ordinairen handel strekkende/'

B^ uitvoer moesten zij den gewonen «tol" betalen.

9 Jnlij. Last op de buüen-kantoren ^geene verlossinge [naar Batavia of naar Nederland] te accorderen •aan •die van de penne tot de Onderkooplieden en de mili- »<te tot Yendrigs^ maar zulks te doen verzoeken by •de Regering.*'

10 JuKj. Vergunning voor den Landdrost van de Bata- viasche ommelanden^ J. Vink, op eigen kosten te Toegoe eene kerk te houwen en een leermeester te plaatsen, ^mitsgaders hel bezorgen van al, hetgene verder daar* •toe noodig wezen zal.**

In die kerk mogt »het heilig en hoogwaardig Avondmaal

des Heeren" worden uitgedeeld.

Toen deze kerk >byna g'absolveert" Was, bepaalde de Rege- riBg den S^^ September 1747, dat daarin, zoowel in de Haleische, als in de Portugesche taal zoude gepreekt worden.

Zt| is ingewijd door D". J. H. Mohr, waarna een krank- bezoeker daarin sedert den gewonen kerk-dienst vcrrigtte.

Vroeger bad in de nabijheid van Toegoe ook eene kerk gestaan, maar deze was in 1740 verwoest.

152 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

10 Julij. Bekendmaking, dat de Regering bereid was voor particulieren, tegen betaling van vracht, naar Ne- derland over te voeren porceldnen voorwerpen en thee.

De Regering zou die voorwerpen aannemen «tot onder- »laag in de tbeescbepen, voor de helft ten behoeve van de •Compagnie, doch geen slechter thee dan boey, nademaal »de mindere sortementen genoegzaam geen geld waardig" waren.

Den 14^*° Augustus 1744 is bepaald, dat voor porceleinen voorwerpen niet 80, maar 40 pet. als vracht zoude geëischt worden, »naar het voorbeeld van de thee," omdat niemand genegen was die voorwerpen tegen den gestelden vracht-prlJs naar Nederland te verzenden.

14 Julij. Bepaling, dat aan een predikant, die na ex- piratie van zijn verband naar Nederland wenschte terug te keeren, doch door de Begering overreed werd in Indiè te blijven, eehe toelage van f ^ 's maands boven zijn traciement ad f 130 *8 maands zoude wor- den toegekend.

Wanneer zoodanige predikant, na bet verkrijgen van de bewuste toelage, binnen drie jaren repatrieerde, dan moest hij de / 20 's maands terugbetalen.

17 Julij. Nadere regeling van het bepaalde op 6 Junij 1705 nopens ondertrouw buiten het stadhuis.

Plagenoeg een iegelijk vorderde zoodanigen ondertrouw als een regt, terwijl zulks eene gunst moest blijven.

De Regering gaf daarom aan de Commissarissen voor huwe- lij ksche en kleine geregtszaken te kennen: 1° dat zij bet ondertrouwen in particuliere huizen konden toestaan:

1744. Q. W. VAN IMHOFF. 183

O. aan alle gequalificeerdeo, op de Hooge Regering in rang volgende, »tot Opperkoopluyden, in en l^uyien employ,- •inclusive", tegen betaling van de vroeger vastgestelde sommen van 30 en 2S rijksdaalders, benevens 5 rijks- daalders voor den Secretaris;

b. aan Kooplieden en met dezen in rang gelijkstaanden, tegen

betaling van bet dubbele bedrag der voormelde sommen :

V dat zij aan alle minderen dien ondertrouw 'finaaF' moes-

teo weigeren; S* dat die ondertrouw in de sub P bedoelde gevallen steeds

afhankelijk bleef van de »goedwilligheyt en discretie" van

het GoUegie.

17 Julij. Oprigting van een corp8 Ambonezen en andere Christen inlanders tot een vast garnizoen te Batavia.

Onder de Europesche militairen te Batavia heerscbte zoo- danige sterfte, dat de Regering vreesde door aanvoer uit Euri^ bet gebrek aan Ynilitairen niet te kunnen verhelpen.

De nog gezonde militairen moesten om den anderen dag op wacht, hetgeen ztj op den duur niet konden uithouden.

De Begering besloot daarom tot de oprigting van oen vast oorps inlanders, sterk drie- a vierhonderd manschappen, met de noodige (inlandsche ?) officieren, >om de veelvuldigheid der •posten, die rondom deze stadswallen moeten worden bezet, •in een land als dit, daar men garnisoen houden moet als in sfrontierplaatsen, die aan den vyand het meest geéxponeerd •zyn, in tyden van oorlog in Europa, en alwaar desniettemin •de dagelyksche bezetting der overige wachten en posten nog «vereischt weinig minder dan drie honderd man uit het •Europeesch garnizoen, zonder piquet of buitenwacht te tellen."

Meermalen had de Indische Regering inlandsche corpsen in dienict genomen, maar steeds tijdelijk, voor den duur eener expeditie.

Het nieuwe, vaste corps zoude over eenige posten aan de oost- en west-zijde van Batavia verdeeld worden.

184 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

«

21 Jalij. Last op de bmten-kantoren in officiële gtukken slechts Nederlandsche gewigten Ie vermelden.

•Bhar, candyl, maoo'' en alle andere, inlandsche gewigten moesten derhalve {gereduceerd worden tot 100 S Amster- damsch waag-gewigt.

21 Julij. Bepaling, dat inlandsche Regenten op Java als pachters konden aangenomen uHïrdek.

Reeds hadden eenige Chinesche sjahbandar's, die in moelje- lijkheden geraakt waren, hunne pachten aan inlandsche Regen- ten overgedaan.

a Aii^^u». Afkondiging van een ^generaal pardon** voor den tijd van een jaar.

Dit pardon, verleend om «door dit middel verschelde, tot

de competiteuren overgelopene en tot nadeel van de Comp. •onder deselve verblyvende dienaren weder tot ons over te •locken," luidt, als volgt:

Nademalen wy in de tegenwoordige tydsomstandigheyd om veel redenen bewogen syn op de comptoiren om de West van Indien, als daar zyn Geylon, Gormandel, Malacca, Bengale, Souratte, Persien, Mallabaar en Sumatra's Westcust, eene algemeene gratie en abolitie te verleenen aan alle degeene, die om de wille van eenige overtredingen der wetten en placcaten en uyt vreese voor de prosecutie harer delicten en de straffen, die de voors. wetten en placcaten daar tegens stellen, genoodsaakt syn zig buyten de limiten van onse jurisdictie op te houden, uytgesondert nogtans de geene, die zig aan gequetste Goddelyke ofte waereldlyke Majesteyt en aan moetwillige en geweldige doodslag door haar eigen ofanderer toedoen hebben schuldig gemaakt, so is 't, dat wy, om een iegelyk van deese onse gratie te doen profiteren, teffens hebben goedgevonden hier omtrent te doen publiceren een generaal pardon voor den tyd van een jaar, ingaande met de publicatie

1744. Q. W. VAN IMHOFF. ISÜ

nn hetzelve, gedurende dewelke een iegelyk, die zig aan desertie, ilUciten handel of eenige andere overtreedingeii van 's lands wetten en ordonnantien heeft schuldig gemaakt en om dersdver wille zig elders, hier in Indien, is ophoudende, excepto de boven hepaalde capitale miKdaden^ gerustelyk en oobeschroomt zal mogen wederkeeren onder de gehoorsaamheyd van de Gomp. binnen de uytgestrektheyd van onse jurisdictie en proBteren van dese onse comiseratie, mits zig behoorlyk aangevende ter naast er plaatse, daar de Comp^ g'etabliseert is, eo zig verklarende de voorsz. gratie te aniplecleren, waarvan hem door de overheid der plaatse zal werden gegeven acle io forma^ sonder bevreest te zyu, over het geene hy bevorens misdaan en bedreven heeft, t^eeniger tyd Ie zullen werden aangesprooken en vervqlgd in regtenofdaarbuyten, behoudens Dogtans alle civile actiën van den eenen tegens den anderen; item lot vergoeding van schade omtrent de geene, die eenige administratie hebben gehad, waar by de Conip^ te kort geschooten is, dewelke tot soo verre en ook verder of anders niet expresselyk werden gereserveert en uytgesondert, gelyk ook alle de geene, die by sententie van den regter reeds mogten zyn gecondemneert, zig uyt kragte van desen zullen mogen adresseren en verzoek doen om daar onder begrepen te zyn, ten eynde op voorschreve hare verzoeken alsdan gedisponeert te werden na bevinding van zaken; ordonneren en bevelen derhalven alle de respective gouverneurs, directeurs, commandeurs en andere hoofden van de voorsz. landen, colonien, steden, forten en etablissementen der Nederlandschen maat- schappye in Indien, onder onse commissie sorterende, den inhoud deses alomme onder haar ressort, op den onlfengst ran deselve, te doen publiceren en afiigeren ter plaatse, daar men gewent is zodanige publicatien en afiixien te doen; las- ten en bevelen voorts de respective colIej2[ien van justitie, mitsgaders alle andere officieren en justicieren, een iegelyk van den inhoud deser onser gratie te laten profiteren, ruste- Ivk ende vreeddyk, cesserende alle belet ter contrarie; dog tegens degeene, die, dese onse gratie veragtende, binnen het

186 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

voorsz. bepaalde termyn van een jaar naar dato van de publi- catie zig niet aangeven mogten om van deselve te jouisseren en vervolgens onder onse jurisdiclie komen Ie vervallen, ten allerrigoureusten te doen procederen naar strengheid der wet- ten en placcaten, want wy het een en ander alzoo bevonden hebben te behoren.

51 Julij. Bepaling y dat ongeinunt goud^ bij verzending naar eenig buiten-kanloory zoude worden aangerekend tegen VI % rijksdaalders de reaal fijn.

Dit was, volgens de Regering, >een matige en middelbare «prijs in het verschil van dien met den inkoopsprijs.'^

Koromandel, Ceilon en Malabar hadden jaarlijks »nog al

een goede parthy'' goud noodig, hetgeen de Compagnie kreeg van de Oostersche provintién, Timor, Djamhi, soms van Halaka en China, doch vooral van Sumatra's Westkust.

■Het misstaat'' schreef de Regering, „by de rendementen •der vermuntinge tot 40 pet. en meer winst te sien vallen op «dit mineraal, soo verre, dat sulks speculatie en verwonderinge,

ook eeuige duysterheyd geeft voor de geene, die de oorsaaken van dat verschil niet daarby gestelt vinden of welen te suppleeren ■uyt ondervinding."

11 Augustus. Vernieuwing van het bepaalde op 30 Decem- ber 1710 nopens proces-stukkm, van buiten-kanloren naar Batavia op te zenden.

18 Augustus. Gelijkstelling^ wat emolumenten en huis- huur betrof, van den Advocaat-fiscaal met de leden in den Raad van Justitie te Batavia.

De opengestelde vaart (zie bladz. 77 en 99) had de inkomsten van den Advocaat-fiscaal belangrijk verminderd, die bovendien slechts >de geringe besoldiging van f KO ter maand en de «daarbij komende, sobere emolumenten, aan sodanigen officier »van voorlange toegelegt", genoot.

It44. Q. W. VAN IMHOFF. Üj

5 September. Verbod voor de buüen^kantoren tegen het Ugten uit een Compagnies schip van buskruit^ niet bdioarende tot deneisch.

Vooral in de toenmalige »hachelyke tyden, waarin een schip

op 't onvoorzienste zou konnen werden overvallen*', was zoodanige handelwijze gevaarlijk.

Het verbod is afkomstig van Hoeren XVII"*°.

15 September. Bepaling^ dat T>de gesamenllyke predikan- •ten der inlandse kerken te Batavia in de Nederduytsche •gemeente moesten roulleeren voor een lpredik']beurl^ •nevens de daarin beroepene leeraren.''

Zulks geschiedde o. a. »ora de inlandse leeraren niet te *doen aanmerken als geheel van de Nederduytsche gemeente •afgesneden."

18 September. Bepalingen nopens het Compagnie' s hos^ pilaal te Batavia.

Eerstelyk, dat van alle degenen^ dewelke ter genezing in dat huis gebragt worden of zich daarin komen te begeven, Tooriaan, tot dedommagement van de Compagnie omtrent derzelver traclement en genezing, zal aangehouden worden de geheele gagie, hy de zoodanigen verdiend wordende, van den dag, dat dezelve daarin komen, tot dat daar weder uitgaan of bet tydelyke mogten komen af te leggen, en zulks ter weg- ■eming van de bekrompenheid in het traktement derzelve, dat niet ruimer heeft kunnen vallen, om reden dus lang de balve gagie daarin eenlyk is verteerd geworden en met dezelve de bsteo van dil huis al echter reeds gesteigerd zyn tot meer dan honderd duizend gulden 'sjaars, die de Compagnie daarby

Dat voorts ten tweede, to^. wegneming van alle irregularitei- ten ia de uitreiking van het eten aan de zieken, in 't vervolg ky den practisyn zal worden gehouden een boek, waarby dezelve

188 lï'^it. G. W. VAN IMHÓFP.

dagelyks zal moeien aantekenen de spysen, die dezelve voor den patiënt dienstig oordeelt» en hetzelve voorts door den ziekenvader aan* den binnenregent vertoornd en door dezen laaUten daarvan by een ander boekje contra-aanteekening moeten gehouden worden, ten einde daardoor voor te komen, heigene schadelyk is ; mitsgaders tot facilitéring van dit werk voor de zieken in 't gemeen te laten opmaken, om zoowel de practizyns als den binnen-regent tot narigt ie dienen, een reglement, waarby de spyzen voor ieder dag worden vastge- steld, buiten speciale gevallen van zware ziekten, waarin iets anders wordt gerequireerd en waarvan de practizyns, zooals gezegd is, de ordonnantie zelf zullen doen naar gelegenheid van dit land; mitsgaders den fyd van het eten ook een uur later dan thans te bepalen.

Ten derden : ten aanzien van den drank voor de zieken, tot voorkoming van verdere en mogelyk voor dezen maar al te veel gepleegde morseryen in de vermenging en verbastering van de karn-melk en het zoogenaamde theewater, wdarmede eenige gepriviligeerde verkoopers langs de beddingen der zieken loopen, hetzelve voor den aanstaande te inierdiceren en daarentegen aan de zieken koffy en thee in de benoodigd geoordeeld wor- dende quantiteiten ie laten verstrekken door den binnen-regent, die de voorschreven verstrekking ook behoorlyk zal moeten gade- slaan, nevens de praaawen of vaartuigen, waarmede het water voor 'de zieken werd aangebragt, dat dezelve wel gezuiverd en digi worden gebonden om te beletten, dat het brakke water der grachten, waardoor passeren moeten, zoo schadelyk zelfs voor gezonde menschen, zich daaronder niet vermengd, tot tyd en wyle de nieuwe waterloop zal wezen klaar geraakt.

Ten vierde: voor de zieken in het meermelde hospitaal, met afschaffing en vernietiging van de present in hetzelve gevon^ den wordende bultzakken, met capok los opgevuld, successie^ velyk te laten aanmaken en vervolgens voor ieder kooi ver- strekken twee matrassen, van Bengaalsch zeildoek gemaakt en met stroo in plaats van capok opgevuld, om van tyd tot tyd ververscbt te kunnen worden, benevens twee kussens» vier

1744. G. W. VAN IMHOï^F. 150

sioopeD Toor dezelve en twee lakens en, daar het noodig is, ook dekens of ^ryen, alles door de ziekenyaders te verant- woorden by het uitgaan of afsterven van de gebruikers.

Ten vyfde: ter tegemoetkoming van de gemeene en tevens doorgaans zeer arme inkomende zieken omtrent de verschooning, waaraan een zeer groot en deemiswaardig gebrek werd 0Dtv?aard, aan ieder inkomende zieke in den aanstaande te bten afgeven twee hemden en twee broeken, mitsgaders dezelve al mede, invoege voorwaarts van het slaapgoed gezegd », door de ziekenvaders te laten verantwoorden; en ten dien eifide 2000 broeken van Uaauwe pinasse giogam alhier te laten aanmaken en met de op haar vertrek staande noodschepen [sie] uit Bengalen te petitionneren een gelyk getal gemeene hemden, om door alle deze dispositien de zieken zoo veel soidaas ab mogelyk toe te brengen, of het God behagen mogte, dat deze middelen iets mogten contribueren tot vermindering der sterfte onder het gemeen.

18 September. Bepalingen nopens de stads^apotheek te B€Uavia. {*)

Eerstelyk, dat den apotheker en zyn eersten knecht of handlanger zullen moeten zyn gesteld onder den eed, dat zy eensdeels geene andere dan de voorschrevene medicynen zullen ferslrekken en, om daarin gerust te zyn, by het prepareren dezelve altoos beide, ten ware door indispositie belet werden, tn absoluut een van beide present zullen moeten zyn ; en ten inderen de apothecar, dat hy tot de preparatién niet anders zal gebruiken als zoodanige ingrediënten, die de beste zyn in hare soort en van het meeste effect en verwachting in deugd en kracht, niet ontziende het meerder kostende van dien; en lyn provisor of handlanger, dat hy, by ontmoeting van het tegendeel, aanstonds kennis daarvan zal geven aan den eersten administrateur van 's Compagnies medicinale vnnkel, dewelke

(*} Deie was toenmabb de eenige apotheek, welke te Batavia gevonden werd.

160 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

luel den eersten praclisyn vao 'sGomp* hospitaal en deti chirurgyn majoor van dit casteel voortaan de inspectie van voorschreven apotheek zal competereii en, behoudens de extra- ordinaire visitatiên, dewelke den heer Gouverneur Generaal door andere gecommitteerden zoo menigmaal zal laten doen» als noodig oordeelt, ook gehouden zullen wezen de voorschreven apotheek twee maal des jaars persoonlyk te gaan opnemen en inspecteren op onbepaalde tyden, doende daarvan rapport aan zyne Edelheid.

Ten anderen, dat de voormelde apothecar in 't gemeen tot zyne ondcrrigting en opvolging zal moeten nemen zeker berigt der practisyns van het hospitaal, ten einde de specialiteiten, daarby te vinden, nopens de destillatie der azynen niet in koperen, maar in glazen vaten, het luchten der kruiden, het uitschieten van verouderde, remplaceren van dezelve metver- sche en andere remarques, tot verbetering van die winkel gemaakt, zooveel in deze landen immer doenlyk is, precies te worden opgevolgd; en zal ook ter verbetering van hetgene daarin werd aangemerkt nopens het vervliegen, uitdroogen en verstikken van vele vaderlandsche of Ëuropesche zaden, wortelen, kruiden en bloemen, dewelke men meent, dat misschien in extractis siccis of oleis destillatis veel beter tot gebruik zouden kunnen overkomen in glazen, item nopens de vervalsching van vele oliteiten in Nederland en de slechte hoedanigheid van vele andere medicamenten, die uitgezonden worden, onder toezending van copia der voorschreven consideratiön, hiervan de nodige kennis worden gegeven, aan de edele Heeren Bewind- hebbereu van de respectieve kameren der maatschappy aldaar, alzoo de klagten meest generaal zyn omtrent alle dezelve.

Ten derden, dat de voormelde apolhecar zich almede zal moeten riglen, voor zooveel hem betreft, naar het berigt der administrateurs van 's Comp' medicinale winkel en de annexe catalogus of lyst van eenige onbekwaam bevondene defecten, mankeerende en overtollige en onnoodige medicamenten, by den opneem der apotheek ontdekt; en dat voor het vervolg zal worden opgemaakt door de voorschreven inspecteurs^

1744. G. W. VAN IMHOFF. 161

geassisteerd van de overige pracUsyns van het hosjntaal en de stads chirurgyn, een nette catalogus van al hetgene in voorschreven apotheek behoort te wézbn, item een dispensa- toriuoi of voorschrift, hoedanig de composita en praeparata moeten worden gemaakt, waarnaar de apothecar en zyn adjunct gehouden zullen wezen zich volstrektelyk te rigten, zonder hel eene met het andere te mogen suppleren of in de quantiteiten, proportién of preparatiên eenige vryheid aan haar te nemen, op dat de practisyns gerust mogen wezen, dat alles altoos op eenerlei wyze klaar gemaakt is.

Ten vierde, dat de practisyns van het hospitaal niet alleen de vryheid zullen hebben, maar ook gehouden zullen zyn, zooveel mogelyk, zelf present te wezen by het prepareren der medicamenten, die zy hebben voorgeschreven ; en dat van zekere gemeene mengsels en compositien, die het meest gebruikt word^i, van tyd tot tyd, naarmate dat duren en goedUyven kunnen, zekere quantiteiten zullen worden gemaakt in voopraad, t^ overstaan van ten minste een der inspecteurs en een practisyn van het hospitaal, die onder eede gehouden zullen zyn te verklaren, zoo menigmaal haar dal gevergd wordt, dat zy die mengsels hebben zien maken van deze of zulke dingen, ak daartoe gebooren, ieder goed in zyne soort, en naar de Toorschriften, in het dispeusatorium of apotheearsboek daarvan te vinden.

Ten vyfde, dat de apothecar voortaan zal mogen hebben vier Eoropescben uit het guarnizoen, zich dat werk verstaande en daartoe genegen zynde, één tot zyn provisor of handlanger en drie als knechten, den eerste onder eede gesteld, dewdke zich zollen moeten verbinden om by hem te dienen de jaren, (He haar verband by de Compagnie medebrengen, voor een eeriyk loon, hetwelk by gehouden zal zyn in stede van 's Gomp^. kostgekl aan haar te geven, te weten : aan den eersten knecht of provisor zes en aafi lederen knecht vier ducatons ter Boaand over de eerste twee jaren en, langer blyvende en de apothecar van haar voldaan i^ynde, voor den overigen tyd, 4en eersten tien en de laatsten zes ducatons ter maand,

riALft AT-BOEI DEEL V. 11

léO 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

nièl den eersten praclisyn van 'sGomp' hospitaal en den chirurgyn majoor van dit casleel voortaan de inspectie van voorschreven apotheek zal competereii en, behoudens de exlra- ordinaire visitatiën, dewelke den heer Gouverneur Generaal door andere gecommitteerden zoo menigmaal zal laten doen, als noodig oordeelt, ook gehouden zullen wezen de voorschreven apotheek twee maal des jaars persoonlyk te gaan opnemen en inspecteren op onbepaalde tyden, doende daarvan rapport aan zyne Edelheid.

Ten anderen, dat de voormelde apothecar in 't gemeen tot zyne ondcrrigting en opvolging zal moeten nemen zeker berigt der practisyns van het hospitaal, ten einde de specialiteiten, daarby te vinden, nopens de destillatie der azynen niet in koperen, maar in glazen vaten, het luchten der kruiden, het uitschieten van verouderde, remplaceren van dezelve met ver- sche en andere remarques, tot verbetering van die winkel gemaakt, zooveel in deze landen immer doenlyk is, precies te worden opgevolgd; en zal ook ter verbetering van hetgene daarin werd aangemerkt nopens het vervliegen, uitdroegen en verstikken van vele vaderlandsche of Ëuropesche zaden, wortelen, kruiden en bloemen, dewelke men meent, dat misschien ia extractis siccis of oleis destillatis veel beter tot gebruik zouden kunnen overkomen in glazen, item nopens de vervalsching van vele oliteiten in Nederland en de slechte hoedanigheid van vele andere medicamenten, die uitgezonden worden, onder toezending van copia der voorschreven consideratiön, hiervan de nodige kennis worden gegeven, aan de edele Heeren Bewind- hebbereu van de respectieve kameren der maatschappy aldaar, alzoo de klagten meest generaal zyn omtrent alle dezelve.

Ten derden, dat de voormelde apothecar zich almede zal moeten rigten, voor zooveel hem betreft, naar het berigt der administrateurs van 's Comp' medicinale winkel en de annexe catalogus of lyst van eenige onbekwaam bevondene defecten, mankeerende en overtollige en onnoodige medicamenten, by den opneem der apotheek ontdekt; en dat voor het vervolg^ «al wordeu opgemaakt door de voorschreven inspecteurs^

1744. G. W. VAN IMHOFF. 161

geassisteerd van de overige practisyns van het hospitaal en de stads chirurgyn, een nette catalogus van al hetgene in roorsch reven apotheek behoort te wezbn, item een dispensa- toriam of voorschrift, hoedanig de composila en praeparata moeten worden gemaakt, waarnaar de apothecar en zyn adjunct gehouden zullen wezen zich volstreklelyk te rigten, zonder hel eene met het andere te mogen suppleren of in de quantiteiten, , proportiên of preparatifin eenige vryheid aan haar te nemen, op dat de practisyns gerust mogen we^en, dat aUes altoos op eenerlei wyze klaar gemaakt is.

Ten vierde, dat de practisyns van het hospitaal niet alleen de Trybeid zullen hehhen, maar ook gehouden zullen zyn, zooveel mogelyk, zelf present te wezen by het prepareren der medicamenten, die zy hebhen voorgeschreven ; en dat van zekere gemeene mengsels en compositien, die het meest gebruikt worden, van tyd tot tyd, naarmate dat duren en goedUyven kunnen, zekere quantiteiten zullen worden gemaakt in voof raad, ten overstaan van ten minste een der inspecteurs en een practisyn van het hospitaal, die onder eede gehouden zullen zyn te verklaren, zoo menigmaal haar dal gevergd wordt, dat zy die mengsels hebben zien maken van deze of zulke dingen, als daartoe gehooren, ieder goed in zyne soort, en naar de voorschriften, in het dispeusatorium of apothecarsboek daarvan te vinden.

Ten vyfde, dat de apothecar voorlaan zal mogen hebben vier Earopeschen uit het guarnizoen, zich dat werk verstaande en daartoe genegen zynde, één tot zyn provisor of handlanger . an drie als knechten, den eerste onder eede gesteld, dewdke zich zullen moeten verbinden om by hem te dienen de jaren, die haar verband by de Compagnie medebrengen, voor een ^yk loon, hetwelk by gehouden zal zyn in stede van 's Gomp^. kostgeld aan haar te geven, te weten : aan den eersten knecht of provisor zes en aan lederen knecht vier ducatons ter maand over de eerste twee jaren en, langer blyvende en de apothecar van haar voldaan i^ynde, voor den overigen tyd, dn eersten tien en de laatsten zes ducatons ter maand»

rLA£AAT-MEI DEEL Y. il

16É *744. G. W. VAN IMHOF^.

waarvoor de gemelde knechts gehouden zullen zyn zich van Ueederen en linnen behoorlyk te voorzien en discretelyk en ohedient omtrent geinelden apothecar te houden, op poene van daarover met deportement of verzending in bare vorige qualiteyt, naar bevinding van zaken, te worden gecondemneerd ; en om welke redenen zy ook hare bezoldigingen zullen bly- ven behouden by de Compagnie en die niet mogen opnemen, ten einde daaraan te kunnen verbalen de schade, zoo zy hem eenige toebrengen mogten.

Ten zesde, dat, de apothecar alle deze verbeteringen niet wel kunnende <loen zonder zyne merkelyke schade met de tegenwoordige zes duiten 's daags, die hem van iederen zieke in het hospitaal zyn toegelegd, zyn salaris voortaan zal wor- den verhoogd op acht duiten, ten eynde hy des te beter in staat zy de meerdere kosten goed te maken, die daaromtrent sallcm moeten geimpendeerd worden, dog dat daarentegen

Ten zevende, ter voorkoming van eene woekerachtige ver- hooging der dingen, die de gemeente gewend is u:t voorschreven apotheek te koopen ei^ men buiten dezelve ook niet krygen kan, van alle medicamenten en dregues, die daarin te koop zullen zyn, eene lyst en taxatie zal worden gemaakt door de voorschreven inspecteurs, geassisteerd van den tweeden admi- nistrateur in de medicinale winkel, diBu laborant, de voorbe- noemde practisyns en stads chirurgyn en eenige andere menschen, zich diens verstaande, door den beer Gouverneur Generaal daarby te committeren, onder presentatie van eede, dat zy daaromtrent naar conscientie te werk gaan, zoodanig, dat de apothecar daarby een behoorlyk bestaan vinden en de arme gemeente zulks betalen kan, waarna den meergemeMen apo- thecar alsdan ook gehouden zal zyn zich in den verkoop der drogues en medicamenten te reguleren.

I^atstelyk is verstaan, tot verbetering van 'sGomp'. medi- cinale vrinkel zoowel als van voorschreven apotheek, die daaruit geprovideerd worden moet, naar alle de respectieve eomptoiren van Indie te gelasten, dat de ministers door hare ^erhoorige chirurgyns, hetzy Europesche of inlandsche, zul-

Ï744. Ö. W. VAN IMHOFF. l$5

ien 4oen formeren eene behoorlyke catalogas van alle de T^tabilia, animalia» simplioia^ composita, oleosa en met ew woord van alle medicyaen, aan die land/en eigen», by haar oCby den iobnder iu.praktyk, met derzelver virtutes, effecten, gebruik eo cruteelen [sic] of reslricten, onder toe; epid;ng van dezelve van tyd tot tyd, naar mate dat te bekomen zyn, met de all^maauw- keurigste beschryvin^ en directie, ten eynde te ei:varen, wat daarvan zy, en ook tevens daardoor de onoplettende praotisyns, die meestendeels byiia niet weten wat medicyne;! 4^ landen geven, waarin zy practiseeren inoeten, wat at^^nter . te pieken omtrent een punt, dat, wel geobserveerd wordende, missqhien tot voel voordeel en soulaas der zieken zal kunnen stre^fso." Het gevolg van de laatste bepaling is geweest, c|at de Rege- ring in hare resolutien van 1 Augustus 1746 liet aan te^keqc|n: Uit aap^erkiqge, dat van de respective buiden comptoiren bereets in voldoeninge van het g'arresteerde op den )8*'' Septen^ber 1744 overgekomen zyn de berigten v^n de jf^i" anale kruiden, vvortelen, etc, die aldaar te lande vallen, is goedgevonden en verstaan uit de gedagte berigten en hqiare eigene verkr^egeqe kennisse door de stads .doctoren albfer, te baten opnuaken eene alpbabetiscbe lyste van^alle de respective soorten van medicinale wortelen, kruiden, zaden, l^apt, .ptc, in India vallende, niitsgaders dezelve den administrateurs vfui de medicinale winkel en den apothecar .alhier in handen |e ^tallen; item de ministers jen bediendens op de belten, comp? loiren toe te zenden, met ordre om van hetg^ne zy.flaar van iiiogten komen te. benodigen, na de (}aa^by te doene.^an- wyziog van de plaatsen, daar die bet best vallen, zo v^n hier, als pp de voorm. coipptqiren, van, den anderen te verzoeken en dos door de laastgemelde geene eisschen van het een en ander yan deese^ boofdplaatse te laal^ doen, in zo verre die op andere plaatsen. te bekomen fuogte zyn.

Voorts gesprooken zynde over de zeer verschillende gevoe- lens eo opgavens, al van eenigen tyd herwaard, ten. opzichte der medicamenfaBn , dewelke zo uit üjl^erland als i|it de Indische quartieren voor d'apoteecq alhier werden aaqijg^ragt,

16É *744. G. W. VAN IMHOFI^.

waarvoor de gemelde knechts gehouden zullen zyn zich van Ueederen en linnen behoorlyk te voorzien en discretelyk en ohedient omtrent geinelden apothecar te houden, op poene van daarover met deportement of verzending in bare vorige quaiiteyt, naar bevinding van zaken, te worden gecondemneerd ; en om welke redenen zy ook hare bezoldigingen zullen bly- ven behouden by de Compagnie en die niet mogen opnemen, ten einde daaraan te kunnen verhalen de schade, zoo zy hem eenige toebrengen mogten.

Ten zesde, dat, de apothecar alle deze verbeteringen niet wel kunnende doen zonder zyne merkelyke schade met de tegenwoordige zes duiten 's daags, die hem van lederen zieke in het hospitaal zyn toegelegd, zyn salaris voortaan zal wor- den verhoogd op acht duiten, ten eynde hy des te beter in staat zy de meerdere kosten goed te maken, die daaromtrent mWësk moeten geimpendeerd worden, dog dat daarentegen

Ten zevende, ter voorkoming van eene woekerachtige ver- hooging der dingen, die de gemeente gewend is u:t voorschreven apotheek te koopen ei^ men buiten dezelve ook niet krygen kan, van alle medicamenten en drogues, die daarin te koop zullen zyn, eene lyst en taxatie zal worden gemaakt door de voorschreven inspecteurs, geassisteerd van den tweeden admi- nistrateur in de medicinale winkel, dm laborant, de voorbe- noemde practisyus en stads chirurgyn en eenige andere menschen, zich diens verstaande, door den heer Gouverneur Generaal daarby te committeren, onder presentatie van eede, dat zy daaromtrent naar conscientie te werk gaan, zoodanig, dal de apothecar daarby een behoorlyk bestaan vinden en de arme gemeente zulks betalen kan, waarna den meergemeMen apo- thecar alsdan ook gehouden zal zyn zich in den verkoop der drogues 'en medicamenten te reguleren.

Laatstelyk is verstaan, tot verbetering van 'sC!omp*. medi- cinale vrinkel zoowel als van voorschreven apotheek, die daaruit geprovideerd worden moet, naar alle de respectieve comptoiren van indie te gda^ten, dat de ministers door hare Miderhoorige chirurgyns, hetzy Europesche of inlandsche, zul-

1744. Ö. W. VAN IMHOFF. ^65

leo doen formeren eeoe behoorlyke catalogus van alle de Tegetabflia, animalia, simplicia, composita, oleosa en met e^n woord Yan alle medicyoen, aan die landen eigen». by haar oCby deD iobnder in.praktyk, raet derzelver virtutes, effecten, gebruik eo cruteelen [sic] of restricten, onder loezepid^ng van dezelve van tyd tot tyd, naar luate dat Ie bekomen zyn, met de all^rnaauve- keurigste beschryvin^ en directie, ten eynde te ejcvaren, w;at daarvan zy, en ook tevens daardoor de onoplettende praotisyns, die meestendeels byna niet weten wat medicyoe;! ^e landen gefen, waarin zy practiseeren inoeten, wat attenter . te (naken QmtreDt een punt, dat, wel geobserveerd woi:dende, cnissfihien Ut veel voordeel en soulaas der zieken zal kunnen stre^kfso.''

Het gevolg van de laatste bepaling is geweest, c|atdeRqj[e- ring in bare resoluUen van 1 Augustus. 1746 liet aanteekeqen:

Uil aap^erkinge, dat van de respective buiten comptoiren bereets in voldoeninge van het gearresteerde op den )8'' Septen^ber 1744 overgpkomen zyn de bengten v^n 4® .n^i cinale kruiden, vrortelen, etc, die aldaar te lande vallen, is gpedgevonden en verstaan uit de gedagte berigten en hqiare eigene verkre^eqe kennisse door de stads doctoren ,^Ihjer^ te baten opmaken eene alpbabetische lyste van^allederespec.^ive soorten van medicinale wortelen, kruiden, zaden, ba^t, .ptc, in India vallende, mitsgaders dezelve den administra.t^urs vfin de medicinale winkel en den apothecar .alhier in handen te ^ilen; item de ministers (en bediendens op.de biiitencofnpr (oiren toe te zenden, met ordre om van hetg^ne zy daar van iiiDgten komen te. benodigen, na de daa^by te doene , fan* wyzing van de plaatsen, daar die bet best vallen, zo v^i^ hier, als pp de \qorm. coinptpiren, van, den anderen te verzoeken en dos door de laastgen^lde geene eisschen yan het een en ander Yan;deese hoofdplaatse te laal^ doen, in zo verre die op andere plaatsen, te bekomen piogte zyn.

Voorts gesprooken zynde over de zeer verschillende gevoe* kns eo opgavens, al van eenigen tyd berwaard, ten. opzichte der piedicamenten , dewelke zo uit I^oderland als i|it de hdische quartieren voor d'apoteecq alhier werden aanjgebragti

J6g 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

▼oorts goedgevonden en verstaan is gedaagde interdict niet alleen in te trekken en aan repatrieerende personen, Hsy dienaren of burgers, vryhey t te laten om, *t zy by de Compagnie of by particulieren, op hun depart uyt India eenig interest te mogen blyven behouden, zo wel in vaste als losse goederen, maar ook tot wegneming van de swarigheeden, die daar tegen mogen voorkomen, teffens hel selve alleen aan desulke by privilegie te vergunnen, die, niettegenstaande hun depart uyt of verblyf buyten dese gewesten, hun selven alhier justitiabel sullen stellen over en ter saeke van voorn, vaste en losse goederen, actiën of crediten en daarvan behoorlyk kunnen doen blyken, en over sulks alle overige onder de voorgaande interdictie begrepen te laten blyven onder de daartoe staande poenaliteyt van confiscatie, so is 't, dat daarvan door publicatie en affixie deses eea iegelyk, die sulks soude mogen aangaan, werd geadverteerd, ten eynde sig daarna te kunnen en te mogen reguleeren en, voor soo verre op haar vertrek naar Nederland of ook reeds daar zynde en alle andere, daar te lande woonende genegen zyn eenig intrest in dese colonie of gewesten te hebben ofte te blyven behouden, behoorlyk sorge te dragen, dat aan de voorsz. conditie werde voldaan, 't zy door haar selfs of door hare volmagten, op dat zy niet mogen incurreeren de poenaliteyten, voor vermeld, maar van het voorsz. privilegie zo volkomen mogen jouisseeren, als of zy in deese colonie gebleven en tegenwoordig waren ; ordonneercn en bevoelen derhalven de hoge en mindere collegien van justitie hier in Indien evt voorts een iegelyk, die het aangaat, sig na den inhoude van desen te reguleeren, also wy sulks voor den staat der Nedeflandschen maatschapye in dese gewesten en den welvaart harer colonien also bevonden hebben te behoren.

13 November. Vermeerdering van hei aantal buücji' regenten van Compagnie^ s hospitaal te Batavia tot zeven.

Tweemalen 's maands moesten die regenten in het hospi- taal vergaderen. Hun werd een scriba toegevoegd.

1744. G. W. VAN IMHOFF.. 169

15 November. Formatie mn de artillerie op Java.

Volgens deze formatie, welke voor Batavia, Tangerang, Tan- djoDg-poera, * mitsgaders Java" gold, bestond de artillerie uit drie kompagniên artilleristen en eene kompagnie ambachts-lieden. De drie eerstbedoelde kompagniên bestonden elk uit: 1 eersten luitenant, 1 ordinair vuurwerker, 1 onder-luitenant,

1 vuurwerker,

2 cadetten,

2 tamboers,

7s van de kanonniers en handlangers.

De eerste dier drie kompagniên stond onder het bevel van een majoor, aan wien een kapitein-luitenant en een adjudant waren toegevoegd.

De tweede en derde kompagnie werden gecommandeerd door een kapitein.

De eerste en tweede kompagnie telden 4, de derde Sbom- lardiers.

De kompagnie ambachtslieden had aan haar hoofd een luitenant en was zamengesteld uit:

4 kanonniers als handlangers,

3 opzieners der ambachtslieden,

al de bij de artillerie dienstdoende ambachtslieden.

17 November. Aanbeveling aan de beide Collegién van justitie te Batavia^ t>by voorvallende boeten^ indachtig 9te wezen de Academie de marine.''

Op dergelijke wijze hoopte de Regering de uitgaven voor die inrigting «eenigermate te soulageeren."

20 November. Aaiiwijzing van zekere stuk land, gelegen een weinig oostwaarts van het kasteel Batavia, tot woonplaats voor Christen Ambonezen.

170 1744. O. W. VAN IMHOFF.

De Regering kocht dezen grond tot dat doel voor 27S rijksdaalders.

20 November. Bepaling, dat de rijst, op Java aan de Coïï^pagnie geleverd ingevolge het contract met den Soesoekoenan van 11 November 174f3, aan de buiten- kantoren tegen 50 rijksdaalders het last zoude worden aangerekend.

Deze bepaling berustte op bet beginsel, dat ieder kantoor zijn eigene lasten moest dragen

De rijst kostte aan de Compagnie 10 rijksdaalders, benevens

nog al eenige onkosten.'"

23 November. Bepaling, dat het salut van een vreemden vlag-officier, ter reede Batavia ten anker komende, beantwoord zoude worden met een gelijk aantal schoten van het kasteel Batavia.

Vroeger werd zoodanig salut beantveoord door het wachtschip, maar hiertegen was een Engelsch Schout-btJ-nacht opgekomen.

Ook de leden van dé Hooge Regering zouden voortaan, »oni

der wille van deze verandering/' door het kasteel voor hun salut bedankt worden.

Vreemde schepen, >door enkele capiteins gecommandeerd, •schoon ook van gekroonde Hoofden/' zouden btj het naderen van de reede gewaarschuwd worden, >dat haar salut met •gelyke schoten van het schip, ter reede commanderende", zoude worden beantwoord, >ten einde zy hetzelve, des be- «geerende, zeilende zouden kunnen doen."

Een salut, gegeven, nadat men ten anker was gekomen, werd geacht te zijn »voor een stad of fort."

27 November. Last op de Oostersche gouvernementen {Blakasser, Temate, Ambon en Banda) dke twee nuian- den, op een vooraf bekend gemaakten dag, publieke verkooping te houden van lijnwaden, enz.

1744. Q. W. VAN iMHOFI^. lïl

ZiaSkÉ gésckieAdiB öm deti bewiistail verkoop »zo egmal ea ■gemaklelyk voor dé gemeente te rofiiaken, ats* mogelyk is»" Gompagnie's handel in lijnwaden te doen tiaenemen^en «alle «onderkruyping van dezelve metter daad te weiren.'^

De Hjnwailen reogtenniet|[oedkooperdanmet50pct advana, de overige goederen naar proportie verkoeht worden.

Gewilde en ongewilde goederen moesten zonder onderscheid op de veiling worden gebragt.

Niemand mogt meer »iets, dat hem het meeste dieod, onder

de hand aanslaan en het ongewilde ter verkoop in de pak- huizen laaten leggen/'

HopMde, dat >de Ministers daar omtrent met de vereisehte 'tronwe' zonden te werk gaan, kende de Regering asa »eea •ieder in het zyne' K pet. van den verkoopprijs toe.

1 December. Voorschnfïm nopens Compagnie' 8 artiUerie te ktnde.

Ter besparing van nodelooze kosten werden ministers en bedienden op de buiten-kantoren aangeschreven «buyten eenige •wynige stukken canon op de bolwerken harer vastigheden, »'tzy aan de zee- of land*zyde, nadat de constitutie der •plaatse znlks het me^ste mogie koinen te vereysschen» al

het overige, op deselve gevonden werdende uyt de affuyten *of van de rampaarden te nemen en op de beddings op ged^. •bolwerken neder te leggen^ mitsgaders ged^. affuyten of •rampaarden in de magnasytieü of lootsen, welke ten dien •eynde aldaar gevonden of anders gemaakt Inoéten werden^ •zodanig te bergen, dat altoos gereed en aan de hand zyn, •om het infecteeren en sohielyk bederven van dien door de •logt daardoor voor te komen, met verdere ordre aan •ged** ministers en bediebdens, om haar teSeils te voorsien €D in goede staat te houden zodanige machines, als by de •arthülerye in gebruyk zyn om het kanon gemaokelyk en •sctolyk te verwercken m het nodige gebruyk, in cas van •Doodsaekelykelykheyd, so spoedig op de affuyten te hebben.

lèÖ 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

mét den eersten praclisyn van 'sComp* hospitaal en den chirurgyn majoor van dit casleel voortaan de inspectie van voorschreven apotheek zal competereii en, behoudens de extra- ordinaire visitatiên, dewelke den heer Gouvernear Generaal door andere gecommitteerden zoo menigmaal zal laten doen, als noodig oordeelt, ook gehouden zullen wezen de voorschreven apotheek twee maal des jaars persoonlyk te gaan opnemen en inspecteien op onbepaalde tyden, doende daarvan rapport aan zyne Edelheid.

Ten anderen, dat de voormelde apothecar inH gemeen tot zyne ondcrrigting en opvolging zal moeten nemen zeker berigt der practisyns van het hospitaal, ten einde de specialiteiten, daarby te vinden, nopens de destillatie der azynen niet in koperen, maar in glazen vaten, het luchten der kruiden, het uitschieten van verouderde, remplaceren van dezelve metver- sche en andere remarques, tot verbetering van die winkel gemaakt, zooveel in deze landen immer doenlyk is, precies te worden opgevolgd; en zal ook ter verbetering van hetgene daarin werd aangemerkt nopens het vervliegen, uitdroogen en Verstikken van vele vaderlandsche of Europesche zaden, wortelen, kruiden en bloemen, dewelke men meent, dat misschien in extractis siccis of oleis destillatis veel beter tot gebruik zouden kunnen overkomen in glazen, item nopens de vervalsching van vele oliteiten in Nederland en de slechte hoedanigheid van vele andere medicamenten, die uitgezonden worden, onder toezending van copia der voorschreven consideratién, hiervan de nodige kennis worden gegeven, aan de edele Heeren Bewind- hebberen van de respectieve kameren der maatschappy aldaar, alzoo de klagten meest generaal zyn omtrent alle dezelve.

Ten derden, dat de voormelde apothecar zich almede zal moeten rigten, voor zooveel hem betreft, naar het berigt der administrateurs van 's Comp" medicinale winkel en de annexe catalogus of lyst van eenige onbekwaam bevondene defecten, mankeerende en overtollige en onnoodige medicamenten, by den opneem der apotheek ontdekt; en dat voor het ven'olg zal worden opgemaakt door de voorschreven inspecteurs.

1744. Q. W. VAN IMHOFF. 161

geassisteerd van de overige practisyns van het hospitaal en de stads chirargyn» een nette catalogus van al hetgene in voorschreven apotheek behoort te wezbn, item een dispensa- torium of voorschrift, hoedanig de composila en praeparata moeten worden gemaakt, waarnaar de apothecar en zyn adjunct gehouden zullen wezen zich volstrektelyk te rigten, zonder het eene met het andere te mogen suppleren of in de quantiteiten, . proportiên of preparatiên eenige vryheid aan haar te nemen, op dat de practisyns gerust mogen wezen, dat alles altoos op eenerlei wyze klaar gemaakt is.

Ten vierde, dat de practisyns van het hospitaal niet alleen de vryheid zullen hebben, maar ook gehouden zullen zyn, zooveel mogelyk, zelf present te wezen by het prepareren der medièamenten, die zy hebben voorgeschreven ; en dat van zekere gemeene mengsels en compositien, die het meest gebruikt worden, van tyd tot tyd, naarmate dat duren en goedblyven kunnen, zekere quantiteiten zullen worden gemaakt in voojrraad, ten overstaan van ten minste een der inspecteurs en een practisyn van het hospitaal, die onder eede gehouden zall^ zyn te verklaren, zoo menigmaal haar dal gevergd wordt, dat zy die mengsels hebben zien maken van deze of zulke dingen, als daartoe gehooren, ieder goed in zyne soort, en naar de voorschriften, in het dispeusatorium of apothecarsboek daarvan te vinden.

Ten vyfde, dat de apothecar voorlaan zal mogen hebben vier Europeschen uit het guarnizoen, zich dat werk verstaande en daartoe genegen zynde, één tot zyn provisor of handlanger . en drie als knechten, den eerste onder eede gesteld, dewelke zich zullen moeten verbinden om by hem te dienen de jaren, die haar verband by de Compagnie medebrengen, voor een eerlyk loon, hetwelk hy gehouden zal zyn in stede van 's Gomp*. kosigeld aan haar te geven, te weten : aan den eersten knecht of provisor zes en aan lederen knecht vier ducatons ter maand over de eerste twee jaren en, langer blyvende en de apothecar van haar voldaan %ynde, voor den overigen tyd, dea eersten tien en de laatsten zes ducatons ter maand,

PLAIAAT-BOEI DEEL V. 11

i6É *744. Ó. W. VAN IMHOF^.

waarvoor de gemelde knechts gehouden zullen zyn zich van Ueederen en linnen behoorlyk te voorzien en discretelyk en obedient omtrent geinelden apothecar te houden, op poene van daarover met deportement of verzending in hare vorige qualiteyt, naar bevinding van zaken, te worden gecondemneerd ; en om welke redenen zy ook hare bezoldigingen zullen bly- ven behouden by de Compagnie en die niet mogen opnemen, ten einde daaraan te kunnen verhalen de schade, zoo zy hem eenige toebrengen mogten.

Ten zesde, dat, de apothecar alle deze verbeteringen niet wel kunnende 4oen zonder zyne merkelyke schade met de tegenwoordige zes duiten 's daags, die hem van iederen zieke in het hospitaal zyn toegelegd, zyn salaris voortaan zal wor- den verhoogd op acht duiten, ten eynde hy des te beter in staat zy de meerdere kosten goed te maken, die daaromtrent «allcfn moeten geimpendeerd worden, dog dat daarentegen

Ten zevende, tér voorkoming van eene woekerachtige ver- hooging der dingen, die de gemeente gewend is uit voorschreven apotheek te koopen eii men buiten dezelve ook niet krygen kan, van alle medicamenten en drogues, die daarin te koop zullen zyn, eene lyst en taxatie zal worden gemaakt door de voorschreven inspecteurs, geassisteerd van den tweeden admi- nistrateur in de medicinale winkel, den laborant, de voorbe- noemde practisyns en stads chirurgyn en eenige andere menschen, zich ' diens verstaande, door den heer Gouverneur Generaal daarby te committeren, onder presentatie van eede, dat zy daaromtrent naar conscientie te werk gaan, zoodanig, dat de apothecar daarby een behoorlyk bestaan vinden en de arme gemeente zulks betalen kan, waarna den meergemelden apo- tiiecar alsdan ook gehouden zal zyn zich in den verkoop der drogues 'en medicamenten te reguleren.

Laatstelyk is verstaan, tot verbetering van 's Gomp'. medi- cinale winkel zooWel als van voorschreven apotheek, die daaruit geprovideerd worden moet, naar alle de respectieve Comptoiren van Indie te gelasten, dat de ministers door hare Onderhoorige ehirurgyns, hetzy Ëuropesche of inlandsche, zul-

1744. Ö. W. VAN IMHOFF. ^

iea 4oen formeren eene behoorlyke catalogus van alle de TCgetabilia. animalia, simplicia, composita, oleosa en met e^n woord ^'an alle medicyoen, aan die landen eigen, by haar oC by den inlander iii.praktyk, met derzelver virtutes, effecten» gebruik en cruteelen [sic] of restricten, onder toe^epding van dezelve van tyd tot tydy naar ;nate dat te bekomen zyn, mei de all^rnaauw- keurigste beschryvinj^ en directie, ten eynde te eryaren, wat daarvan zy, en ook tevens daardoor de onoplettende praotisyns, die meestendeels byua niet veeten wat medicyae;i 4® landen geven, waarin zy practiseeren moeten, wat attenter , te maken omtrent een punt, dat, wel geobserveerd wordende, miss<:liien tot veel voordeel en soulaas der zieken zal kunnen stre|ikf;n»'*

Het gevolg van de laatste bepaling is geweest, i^at de Rege- ring in bare resolutien van 1 Augustus 1746 liet aantc;ekeqe;n:

Uit aapfnerkinge, dat van de respeclive buiten comptoiren bereets in voldoeninge van het g'arras teerde op den ^8" September 1744 overgekomen zyn de berigten v^ de ,1^^' cinale kruiden, wortelen, etc, die aldaar te lande vallen, is gpedgevpnden en verstaan uit de gedagte berigten en . h^re eigene verkreegeqe kennisse door de stads .doctoren ,alh|er, te l^aten opmaken eene alphabetiscbe lyste van^allederespective soortiMi van medicinale wortelen, kruiden, zaden, ba^t,.etc., in India vallende, mitsgaders dezelve den administrateurs v^ de oiedicinale winkel en den apothecar .alhier in handen .^ ^llen; item de ministers en bediendens op de buiten, copipr toiren toe te zenden, met ordre om van hetgeene zy.daar van niogten komen te. benodigen, na de (}aa^by te doene fan- wyxiDg van de plaatsen, daar die het best vallen, zo v^n hier, als op de \QQrm. coipptpiren, van. den anderen te verzoeken en dus door de laastgen^lde geene eisschen yian het een en ander van deese hoofdplaatse te laat^ doen, in zo verre die op andere plaatsen te bekomen inogte zyn.

Voorts gesprooken zynde over de zeer verschillende gevoe- lens en opgavens, al van eenigen tyd herwaard, ten. opzichte der medicamenten, dewelke zo uit üjiederland als qit de Indische quartieren voor d'apoteecq alhier werden a^Joyg^ragt,

176 1744. Q. W. VAN IMHOFF.

dezelve zoodanig by het uiteinde van de pacht overtegeven ; item van deze verandering en orders de gemeente door aiBxie van billetten in alle gebruikelyke talen de noodige kennis te geven.

12 December. B^fxüing^ dat een kapUein-ter-zee^ opeen buiten-kaniaor vertoevendey waar een majoor het garni- zoen kommandeerde, in rang .zoude staan boven de militaire kapiteins; doch op een buiten-kantoor, waar een kapitein het garnizoen kommandeerde^ onmiddelijk op dien kapitein in rang zoude volgen.

Volgens de resolutie van 9 Augustus 1746 had deze bepaling alleen betrekking »op navigeerende en niet op de aan de wal sbescheydene zee-ofliciers/*

15 December. Bepaling, dat voor rekening van «de j>Celebesche en overwalsche hoofd-koningen" 25 e/iroor rekening aan hunne rijksgrooten of gezanten eveneens 25 slaven tolvrij te Batavia mogten ingevoerd tvorden.

Voor alle overige slaven bleven zij »den ordinairen tol ■subject."

In vroeger tyden" was «daaromtrent wel geen bepaling B gemaakt, waardoor ook den aanbreng en invoer veelmaals •zeer overmatig is geweest, doch zulks, thans zoo zeer in »praejuditie zynde van den pachter der inkomende en uitgaande «regten, vereischt ook eene vaste bepaling om alle excessen en disputen voor te komen."

15 December. Wijziging van de pacht-corditien voor den Boom te Batavia.

Is goedgevonden en verstaan de pacht-conditien van den boom of de inkomende en uitgaande regten te amplieeren

i'744. Ö. W. VAN (MHÖFI^. 1^7

met het gearresteerde op den 27 December 1743 en 3 January 1744, ten opzigte van het redemptie geld der slaven en de Javasche zwarte suiker, dat de tol derzelve zal moeten blyven ten Yoordeele van gedachte pacht, mitsgaders die van de inkomende en uitgaande suiker met het vastgestelde op even eerstgemelden datum wegens de suiker, van de Bataviasche ommelanden over zee aangebragt wordende, dat deselve bevryd Ls van de bepaling van eenig inkomend regt; item by de generale conditien den pachter van het hoofdgeld der Chinezen te accorderen om te mogen volstaan met de betaling der pachtpenningen op den achttienden in stede van op den achtsten dag der maand, even als zulks op den lO^'* Maart dezes jaars aan deselve is geaccordeerd, mitsgaders niet alleen by de aanstaande verpachting, met die bepaling nogtans, ter resolutie van den 30"^ December 1743 daarop gemaakt, allen en een iegelyk te admilteren tot het mynen van gedachte pachten, maar ook met den anderen te combineren en dus te Terpachten de binnen en buiten herbergen, en voor eenieder der eerst gemelde, uit aanmerking van het bepaald getal der- zelve, voortaan in stede van de dus lange betaalde zes, twintig rfe. 's maands te doen betalen, ten voordeele van den pachter.

15 December. Verbod tegen briefwisseling met inlandsche vorsten voor hen, die niet krachtens hun ambt daartoe bevoegd waren.

• Tot merkelyk ongerieff" van de Regering scheen, ten gevolge van dergelijke correspondentie, niets voor de inlandsche forsten verborgen te blijven.

Op 31 Julij 1764 rapporteerde de Gouverneur-Generaal, dat 'oergeos bleek, of het placaat [bovenbedoeld verbod] werkelyk •sfeêmaneerd ware/'

IS

• December. Vernieuwde afkondiging van depMsaten iegen het maken, verkoopen en afsteken van vuurwerk.

rUAlAAT-BOCI DBSX. T.

12

178 1^44. Ö. W. VAN IMHOFF.

18 December. Bepaling, dat de acten van aamtelling {•c&mmissiên**) van een Landdrost en van gdijkstan- dige Campagnié^g dienaren moesten geschreven worden op een zegel van 120 rijksdaalders; die nnin hooger Ti^karakter^' op een zegel van 150 en die ^van min- •deren rang'* op een zegel van 100 rijksdaald^s.

22 December. Last op de buiten-kantoren aan hel lid van een justitieelen raad, die, hij afwezigheid van den Fiskaal, als zoodanig optrad, in crimineele zaken geen stem te verleenen.

Wanneer niet zeven leden tot het afdoen van crimineele zaken aanwezig waren, moesten de ontbrekende leden uit Compagnie's dienaren geassumeerd worden.

29 December. Verbod voor Commissarissen van huwe- lijksche zaken •eenige andere titulatuur aan de dienaren •van de Compagnie, by lid inschryven hunner huwelyks- •geboden, te geven dan die dezelve zullen vinden bekend •gesteld te zyn op de permissie- of zoogenaamde trouw- •briefjes, ter generale secretarie geèxpedieerd ivordende.'^

Ten aanzien van burgers moesten zij volgen »de bekende »paralelliteit, die omtrent hare qualiteyten plaats heeft.*'

De Regering achtte verkeerd »het affect eren van meer «titels dan ter secretarie gegeven worden en het oplezen »van dezelve in het publiek, in een land, daar alles zoo zeer »gedistingueerd is, in het oog loopt en aanstoot geeft of ten •minste tot consequentie strekt voor anderen, die met gelyk

regt naar al zulken opschik kunnen aspireren."

Een gewezen Commandeur van Java had zich in zijne shuwelyks-proclamatien" betiteld »Heer'' en zijne aanstaande echtgenoote »Mejufvrouw/' hetgeen hij, volgens de Regering, niet had mogen doen.

1744. Q. W. VAN IMHÖFF. 179

29 December. Oprigiing van een corps, uit irdandsche Christenen bestaande, bestemd om hetzij ter zee als matrozen, hetzij Ie land als soldaten dienst te doen.

De »ongemeene" sterfte onder de Europesche militairen en de «onzekerheid der tyden" noopten tot dezen maatregel.

30 December. Verbod tegen het verkoopen mn toeak en van zoogenaamd klein-bier.

Also de ondervinding langs hoe meer komt te leeren, hoe schadelyk voor de gesondheyt der menschen in dese gewesten is de sary of toeak, zynde het vogt, dat uyt de toppen der cocusboomen getyffert word, vooral wanneer hetzelve eenige uuren heeft gestaan en aan 't gisten en zuuren ge- raakt is; item zekere gemengde drank, onder de naam van kleynbier bekend, 'tzy dat deselve gekookt ofte gezet word, inzonderheid voor menschen, dewelke hier te lande niet ge- boren zyn en, nog eerst aan de veranderinge van de lugt in het iTirarine climaat zig moetende gewennen, door de gretig- heid tot alzulke dranken doorgaans een onvoorsigtig en (mmatig gebruik daarvan maken tot groot nadeel harer gesondheyd en tol verwecking al dikwyls van ongeneeslyke dektens, die presumtivelyk zeer veele, vooral van de eerst hier aanlandende gemeene Europeesen, ten grave sleepen, door de veelvuldigheid van den verkoop deser si^adelyke dranken, waarmeede alle kroegen en warongs, ja de stad zelfs en dies voorsteeden als vervult zyn, zo is in Rade van India yerstaan:

Eerstelyk: den verkoop van het zo genaamde kleynbier ^neralyk, zo wel in de stad, als in de voorsleeden, aloinme te interdiceeren, en

Ten anderen, den verkoop van sury te verbieden binnen de stad en in de blokken, die het naaste aan derselver poor- ten leggen, buylen deselve, 'tzy dat het eene of andere

180 1744, 1746. Q. W. VAN IMHÓFF.

geschiede in de baysen, tot de tapneeringe geprivilegieert, oi in andere, in winkels en warongs of door omloopers, onder wat name of pretext het ook wesen mag, op verbeurte voor de omlopers van vyf en twintig ryxd. boete en voor degene, die het in de huysen verkopen, hondert ryxd'. boete, een vierde voor den aanbrenger, een vierde voor den pagter, een vierde voor den officier, die de calange doen zal, en het resteerende vierde voor den armen, met arbitrale correctie daar en boven, na bevinding van zaken; en voor den pagter van 200 ryxd. boete en arbitrale correctie, zo hy be- vonden werd daar af geweten of zulks gepermitteert, dan wel . geconniveert te hebben, de helfte voor den officier en de andere helfte voor den armen.

En zullen de bakkers en andere huysgesinneu, die sury of toeak benodigt zyn, d^selve niet mogen inbrengen dan met permissie van den Bailluw, die daar af briefjes zal verleenen om deselve te doen passeeren., op gelyke poene als boven voor de omlopers is gesteld, so sy of haar volk bevonden werden zonder zodanige licentien de voorsz. sury of toeak te hebben ingebragt.

Dierhalven werden de respeclive officieren van de justitie by desen wel expresselyk g'ordonneert op den inhoud van desen en desselis stricte uytvoeringe te letten en tegen de overtreeders naar styl en practycq van regten te procedeeren.

En zal deese advertentie ter behoorlyker plaatse gepubli- ceert en in alle te deeser steede g'usiteerde inlandse talen werden g^aifigeert tot narigt van een ieder.

11 Januarij. Regeling van liet kostgeld en rantsoen van militairen^ hij de bakmeesters etende.

De leden in den Raad van Indië vereenigden zich met liet navolgende vooi*stel van den Gouverneur-Generaal.

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 181

Als men aanmerkt het groote onderscheyd, dat er is, in het geene een zeevarende en een militair op Batavia geniet, soo mag men wel onderstellen, dat de laaste de'buyk nimmer vullen kunnen met eene competente portie van goede spyse, in staat om voedsel en een behoorlyk onderhoud aan het lichaam te besorgen: want dat den bakmeester haar voor /* 2: 16 aan kostgeld en het halve randsoen van rys, dat hy ontfongt,een geheele maand door soude kunnen geven spyse genoeg, soo veel een gezond mensch ordentelyk eeten kan, en nog tien st*. in geld daar en boven, dat is by na niet mogelyk, vooral wanneer alles even duur is, gelyk zedert eenige jaeren.

Eo dewyl het seer nodig is, dat de mensch in dese gewesten spyse genoeg hebbe om zynen maag, al was het ook maar met enkelde rys, te vullen, om dat de hitte van het land de lichamen matter en slapper maakt dan in de koude, en het veelvuldige drinken van water, dat den gemeenen man hier tot syn drank heeft, in stede dat het bier in Europa nog voedsel geeft, de menschen nog grager en de maag nog lediger maakt, als in andere landen, soo is ook niet onmogelyk, dat het ontbeeren van genoegsame spyse aan de gezondheyd van het gemeen seer nadeelig is, nademalen het meerder werken of arbeyden van de gemeene zeevarende, dan de militairen, hier geen onderscheyd geeft, om dat men zelfs siet, dat menschen, die niets doen, egter daarom veel eeten, en ook den dienst van de militie soo ligt niets is, als wel schynt, nogdievande zeevaart soo swaar, als men wel denkt, soo dat men wel rekenen mag, dat, gelyk een soldaat doorgaans syne portie soo wel staat in het eeten als een zeevarende, hy ook even veel als deze nodig heeft om te kunnen zeggen, dat zyn lichaam na behooren gevoed werd met de spyse, waar uyt hy zyne kragien bekomen moet.

Dus is het seker, dat de Comp. het gemeene militaire volk iets meer zal moeten toeleggen, als tot hier toe, om dit oog- merk te bereyken, het welke geschieden kan met deselve byna eguaal met de zeevaart te stellen, om alsoo, even als dese, Ie geven ryst, cadjang, tammerinde en zuyker, de twee eerste

18i ^746. Q. W. VAN IMHOFF.

aiticnleD by den bakmeester, de twee laatste by het volk aeUs te ontfongeD, K fi in stede van V/^ S zout, alsoo het eene kleynigheid by de Gomp* is eo, by den bakmeester ont- fugen werdende om aan het volk daar van te geven zooveel sy gebruyken kannen, voor hem nog iets maakt wegens het overschot, om dat het zout veelmaals onder de gemeente duur is: voorts 6 fi zoute vleeseh en spek en 6 ft versch vleesch met de tegenwoordige ontoereykende quantiteyt van 3 kannen ter maand of een mutsje arak s'daags, mitsgaders een schelling ter week of 24 st". swaar geld s'maands voor sak- en tabaksgeld en nog 24 st*. voor den bakmeester, wan- neer een gem. militair, het versche vleesch aanbesteed werdende en kostende als by de zeevaart, genieten sal, als volgt:

40 S rys a 12*/» rd«. de coyaug f — : 7

20 > cadjang a 26 rd*. de » » — : 8

3 > tammerinde » — : 3

3 » zuyker » — : 4

K » zout » — : —

6 • &*. vleesch en spek > 1:16

6 ■ versch vleesch » — : 9

contant, de helfte voor het volk eo de heUle voor

den bakmeester » 2: 8

8

12 8 6

synde maandelyx swaar geld f 5:17: 2

waarvan de subsidie afgaat » 1 : 18 : 4

en blyft dus overig f 3 : 18 : 14

in stede van 't presente genot tot » 2:12: —

gevolgelyk meer als bevorens f 1 : 6:14

zynde een geringe beswaamis voor de Comp® in vergelyking van het groote onderscheyd, dat het selve sal geven voor hei volk, dewelke de bakmeester gehouden sal wesen voor het randsoen van rys en cadjang, item het zout en de 23 st**. contant, die by voor ieder man maandelyx komt te ontfangen , alsoo de 24 st'. voor de schryvers is, volgens oud gebruyk, te besorgen. 1® dat haar randsoen van soul, idees en spek behoorlyle

1745. Q. W. VAN IMHOFF. fgS

geweekt, gekookt en uytgedeelt worden, in dier roegen als aan boord geschfed; S* dal op de twee versehe fleescbdagea sop werde gekookt niet rys en pompoenen of andere groente» die redelp prys te bekomen is, soo teel, dat tweemaal daar vaneeten kunnen; 3® dat de overige vyff dagen twee maal daags wel gekookte

cadjang hebben; 4^ dat dageiyx soo veel rys gegeven en wel gekookt werde, als men, sooder te vennors^n, nevens de bovenstaande kost, eeten kan, en dat het vcrik daarin niet bepaalt sy, de (Mider-ofBciers loesiende, dat niets werd weggesmeelen of uyt gedragen; 5* dat alle week eens, dés nademiddags, ter eetenstyd, aa« het volk wat vis werde gegeven, 't zy drooge of versehe, de laatste te prefereeren, wanneer te bekomen is; 6* Toorts om den anderen dag een mQts|e goede arak aan ieder man, om met 4 mntsjes water, daar by gedaan, ▼an zyn tammerin en zuyker te kunnen maken poos, voor den dorst soo wel als voor de gesondheid; en sullen deonder* officieren moeten agt geven, dal zulx ook in dter voegen werk- stellig gemaakt, en niemand gepermitteert werde de arak apart te ontfangen, maar by backen of geheelecompagnien» tot voorkominge van*t vermorssen en verkoopen van 't rand- soen, en dat ook de tammeryn en zuyker daer toe besteed werde; en, als het niet toereykende is voor het volk, sal de bakmeester nog een ft lammerinde tot supplement geven, ook des noods, zooveel zuyker. Dos eet het volk, dal nu tweemaal des weeks maar eens en de overige vyff dagen wel tweemaal cadjang, dog ook aLders niets, buyten het brood heeft, dan regulierlyk twee- maal s'daags warme kost en rys met sodanige toespyse, als sy voor haar schelling off eygenllyk 5 Va st'. s' weeksy ea voor bel geene verdienen mogte, koopen sullen, wanneer bet haar lust, hebliende daar en boven om den anderen dageene halve kanoe pons de man en dageiyx voor eerst nog twee soopjes arak, Idkens hen haiff mut^ dewelke in reekening niet tjn

184 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

gebragt, om dat voor deesen niet in gebruyk geweest zyn en ook door den tyd wel weder ingetrocken kunnen werden.

De bakmeester moet van syn 23 st'. geven 8 st'. aan arak« gerekend op IS mutsjes ter maand, en 4 st'. aan vis, de man een si*, gerekend ; soo dat hy nog heeft eiff si", voor de besorging van de groente, pompoenen, etc. in de sop, de moeyte van het prepareeren van de kost en het onderhoud van het volk, dat hy daar toe houden moet, mitsgaders voor dfr tamarinde en zuyker extra^ die hy voor de pons verstrecken mogte, en heeft dan ook nog het overschot vun't randsoen rys, cadjang en zout.

En de schryvers eyndelyk behouden het haare, moetende daarvoor sorge dragen, dat den bakmeester aandese articulen voldoet en hy contraventie waarschouwen.

De Comp* sal het op een guamisoen van 2000 koppen, dat men selden op Batavia aan volk, hy de bakmeester eetende, vind, /2687: 10: — ter maand meer kosten, dat niet compa- rabd is by het nadeel, dat zy leydt in het slegte onderhoud van hare troupes, alsoo het seer apparent is, dat zulx ook tot de slegte gesteldheytderselve iets doet

11 Januarij. Last op de buiten'karitoren r>de gemeene Tt'slands middelen** te verpachten.

De inkomsten, door die middelen verkregen, verdienden »genoegsaam geen naam,'' waarom de Regering veronderstelde, dat door verpachting >de Corop. daar van vry wal meerder •zoude komen te profiteeren."

De verpachtingen mogten geschieden »op zodanige conditien

en tyd, als de bedienden het convenabelst en profitabelst" zouden oordeelen.

26 Januarij. Bepaling^ dat in Compagnie* 8 graan^maga- zijnen de rijst bij het gewigt zoude ivorden ingenomen en afgescheept.

Zulks geschiedde «ter vermyding van alle differenten."

1745. G. W. VAN IMHOFF. ]8S

2 Februarij. Afschaffing van de belasting ten bedrage mn de helft of een vierde van de huur of huurwaarde van elk huis te Batavia voor hel schoonhouden van die stad. — Bepaling, dat alle stads-lasten te Batavia voor rekening van de Compagnie zouden komen. — Invoering eener nieuwe belasting in verbat^ hiermede.

De belasting op de huishuur was bevonden »van weynig 'vnigt of voordeel te wesen" en in allen gevalle onvoldoende (ot verwezenlijking van de plannen, welke de Regering in het lielang van Batavia wilde ten uitvoer leggen, zoo als het bouwen van sluizen, het uitdiepen van grachten, het aankoopen Tan schouwen ter wegvoering van vuilnis, hel graven eener waterleiding en het aanschaffen van straat-lantaarns.

De nieuwe belasting werd bepaald op 4 rijksdaalders 's jaars voor elke roede, welke de huizen of erven in de stad breed waren, «hoewel sulx [nam. de opbrengst dier belasting] op •verre na niet is toerykeude in proportie nog van 't groote nut, 'dat de ingesetenen uyt de voorsz. onderhande zynde verbe- teringen staan te erlangen, nog ook van 't aandeel, dat zy in

dese extraordinarie onkosten, door de C!onip. gedaan werdende, billyk souden moeten supporteeren."

Deze belasting was sedert bekend onder den naam van het » roede-geld."

2 Februarij. Instructie voor den Muntmeester.

1. Alle de inlan^sche munten sullen moeten geslagen werden onder de directie en bet opsigt, ook ter verantwoor- ding van den muntmeester, op het gewigte en gehalte, dat (iaartoe sal werden gesteld.

1 Eq om hier van versekert te syn, sal den muntmeester ^u ieder parthye, die geprepareert is voor de munte, een stok moeten laten uytkappen en essayeeren, ontfangende daar van ter syner dechargie een briefje van den essayeur, die de wedergade van het selve met het essay stukje sal moeten

196 ^746. Q. W. VAN IMHOFF.

OTergeven aan den heere Directeur Generaal off den eersten Oppereoopman vanH casteel, om als een slaper bewaart te werden Tan ieder parihy, die ter munt gebragt werd.

5. Den nmntroeester gal op de goudmunten hebben een half greyu onder of over de bepaalde essayen, so dat by» omtrend het geene twintig caraat van gehalte wesen moet, sal kunnen volstaan mei negenthien caraat elffen een halve greyn of met twintig caraat en een halff greyn.

6. Den muntmeester sal by provisie en tot dat een meer- der omslag meerder bediendens vereyscht, een b'eedigt adjunct hebben, onder hem staende en van hem dependeerende, voor den welken hy ook sal moeten respondeeren.

7. Hy sal ook hebben een munts boekhouder, dat mede een b'eedigt persoon sal syn, dewelke alle de parlhyen, by den muntmeester van de grote geldkamer ontfangen werden- de, ten ordinairen, thans gefixeerden pryse van het goud en silver sal inboeken en wederom afschryven ten pryse courant het gemunte geld in specie, dat in de voorsz. geldkamer off geldcassa sal werden afjgegeven, houdende voorts boek van de lasten en profyten der munt, om jaarlyx op den ord^ tyd af te sluyten.

8. Den muntmeester sal het ongemunte goud, dat hy ontfangt, naar de marken fyn goud, die het selve inhoud volgens de essayen, daar van gemaakt, weder tot marken fyn goud verantwoorden, besorgende, by aldien het hoger van toets is» als de munt, het koper of silver, waar mede g'allieert moei werden, en, soo het minder toets, dat het op het behoorlyk^ essay gefiiieert werde, sonder opbreng van spillagie of ietn anders, dan het geene toegelegt is af te schryven.

9. Het silrer sal insgelyx aan den mnntmeester naar hel gehalte en gewigt der staven afgegeven en door hem op deselve wyse verantwoord moeten werden, sonder voor de toesats wal te nemen of voor het rafBneeren iets te vragen.

10. Voor alle het welke den muntmeester, soo wel tot loon als voor spillagie, item de specie tot het allieeren nodig, van alle goude en silvere munten, die in de voors. munt gebrag^t.

11. Q. W. VAN IMHOFF. 187

werden, zal genieten een en een half ten hondert van het geene voor rekening van de Comp^ werd vermunt en een p'. et, daar en boven op de partyen goud van Sumatras West- eust (), nevens de pernrissie, om, wanneer er niets voor de Comp^ te munten is, ook voor reek. van particulieren te mogen slaan naar de bepalingen der soorten, het gewigt en crehalte der muntspecien, die in dese Javaanse munterye sullen mogen gefabriceert werden, van welke parthyen hy boven het voorm. een ten hondèrt van Sumatra's Westcust's goud sal mogen genieten twee len hondert voor alle spillagie en andere verliesen, rooeyte en onkosten, waarvan hy een vierde gedeelte sal moeten geven aan de muntsbed, synen adjunct, den boekhouder en een bediende of meester knegt, dewelke daar en tegen ook gehouden sullen zyn hem, soo wel in dit werk als in dat van de Gomp.i alle huipe en dienst te bewysen, staande de voorn, meesterknegt almede onder den eed ; en sal den mantraeester de parthyen, die hem gebragt worden te ver- munten, niet mogen ontfangen dan in presentie van syn adjunct en den boekhouder, als gecommitteerdens, en gehouden zyn het zelve, naar de vermunting, weder ten overstaan van de- zelve aan den brenger te extradeeren, sonder te inquireeren van waar het komt, of ook iets daar van te mogen reveleeren, waar toe ook de voors. gecommitfeerdens gehouden zullen z)-n ; en zal den geene, die het eerste syne parthye in de munt beeft gebragt, ook de eerste geholpen moeten werden.

9. En dewyl by provisie een begin sal werden gemaakt met het sban van de Javaense goudmunt, dewelke onder de naam van derham of Javaense ducaat bekend zal zyn, op het essay van twintig caraten, tegens seven en een halve stuyvers tn gewigte of agt en veertig in de seven en een halve, dan wel »es en negentig inde vyfiTtien realen, naar het alhier be« kende, g'usiteerde en g'eykte reaalgewigt, soo sal den gem. muotmeester ook geen andere als dese munt mogen maken, 't zy van wat stempel off merk het selve mogte zyn, ook hier

{^1 Dit goud werd biiitengci^oon hard gracht.

188 174Ö. Q. W. VAN IMHOFF,

inne en hier omtrent geen andere stempel mogen gelvuyken dan de geene, die hem by resolutie der hoge Indiase Regering sal werden aangewesen, op poene van aan den lyve daar over strafbaar te syn en na bevinding van saken, volgens alle streng- heyt van de placcaten.

10. Egter zal hy van dese muntspeccie mogen slaan op -deselfde stempel voor die geene, die het begeeren, halve en quart stucken, ook dubbelde en vier dubbelde, dewelke ook naarde cours der enkelde derhams sullen gangbaar syn, als by resolutie van de hoge Regeeringe gefixeert zynde op ses guldens of hondert twintig st'. swaar geld, soo dat die speciën dan zullen syn drie ofiT een en een halvedan wel twaaiff off vier en twintig guldens.

11. Van alle parthyen, die vermunt werden, sullen twee off drie stucken werden afgegeven aan den heer Direcleur Generaal off eerste Oppercoopnüan van 't casteel om bewaart te werden met behoorlyke superscriptie van den tyd, wanneer, de grote der parthye, hoeveel, en door wat muntmeester geslagen zyn, dog van kleyne parthyen sal maar een genomen werden tot een slaper.

12. Den muntmeester zal op den inhoud van dese instructie moeten afleggen den volgenden eed.

Eed voor dm mutU-meester.

Ik belove en sweere, dat ik de hoogmogende heeren Staten Generaal der Vereenigde Nederlanden, myne souverainen, de edele hoog agtb. heeren Bewindhebberen der generale g'oct royeer- de Oost Indische maatschappye, mitsgaders den Gouverneur Generaal en Raden van India gebouw en getrouw sal syn.

Dat ik geen andere specie, alloy of stempel in dese my aanbevolene munte admitteeren, tollereeren ofte conniveeren sal, als de geene, waar toe ik byspeciale resolutie van de hoge Indiasche Regering gequalificeert en g'ordonneert sal zyn, de bovenstaande ordonnantie en alle andere daartoe relative resolutien ofl reglementen, reeds gemaakt en genomen of nog te maken en te nemen, soo in desen als in alle andere opsiglen getrou-

1i^46. Q. W. VAN IMHÓFF. 189

welyk onderhoudende en sorge dragende, dat deselve door myn bed', getrouwelyk onderhouden werden, ook selfs daar na siende, dat geene speciën ter munle werden gebragt, waar van my niet alvorens door de handteykeninge van den b'eedigden essayeur gebleken zal zyn, dat deselve met de geordonneerde gehalte, der munte, die daar van gestempelt moet werden, over- eenkomt, en dat ik voorts in alles my sodanig gedragen sal als een vroom en getrouw muntmeester toestaat en betaamt. Soo waarlyk etc.

Eed voor de muntsbediendens.

Ik belove en sweere etc,; dat ik ook den muntmeester,

onder den welken ik als gesteld ben met alle

trouwe en vigilantie sal assisteren, syn intrest als het myne behartigende, in alle dingen, die regt en billyk zyn, naarden inhoud vande my bekende ordonnantie of instructie voorgem. muntmeester en alle verdere ordres, door de Hoge Regering van Indien op dat stuk beraamt en nog te beramen, dewelke ik belove opregtelyk en getrouwelyk na te komen."

By geheime resolutie van 2 Februarij 1745 bepaalde de Regering wijders:

1° dat particulieren, die in de munt geld lieten aanmaken of vermunten, behalve 2 pet. voor den muntmeester en diens bedienden, nog 4 pet. ten behoeve van de Compag- nie zouden moeten betalen; i^ dat de muntmeester borgtogt moest stellen voor het hem uit Gompagnie's groote geld-kamer ter vermunting toever- trouwde goud.

9 Februarij. Octrooi voor drie jaren^ verleend aan den onderkoopman en adjunct eersten gezworen klerk ter generale secretarie, ƒ. E. Jordens, tot het drukkenen uitgeven van *wekelykse Bataviasche nouveUes.'^

Met goedvinden van den Gouverneur Generaal had Jordens reeds sedert 7 Augustus 1744 zoodanige couranten »ferpreuve, »met een redelyk ' succes*' in hel licht gegeven.

190 . 1745. Ö. W. VAN IMHOFF.

9 Februari]. Bepaling, dat elke tien, door Chinezen buiten de stad Batavia bewoonde huizen zouden staan onder een opzigtei\ te kiezen *uyt de best bekende en •voor goede luyden gerenomeerde Chinesen.^'

Die opziglers zouden, «onder behoorlyke borglogt, respon-

sabel wesen voor het gedrag der geener, over dewelke zy als opsigters gestelt zyn/'

Over tien zoodanige opzigters stond weder een opzigter, ondergeschikt aan de Chinesche officieren, » alles onder het •hoger opsigt van den magistraat."

De Regering meende, dat zoodanige regeling »byna in dier »voegen in China selfs mede in gebruyk was."

Zij beoogde met dezen maatregel »niet alleen te weeten, •hoeveel Chineesen men in deselve [huizen] heeft, maar ook •waarmede zy sig erneeren, waar zy belanden en van wat •zoort de gaande en komende zyn; item om voor te komen, •dat geen quaad gespuys onder den hoop zig alhier komt ■ needer te sellen en dus de inwoning voor die van haare •natie zelfs en ook voor andere onveylig te maken."

9 Februarij. Bepaling, dat de geldmiddelen der Neder- duitsche, Maleisclie en Porlugesche kerken te Batavia niet meer afzonderlijk zouden worden behandeld en ver- antwoord.

Reeds «van ouds aff" waren de geldmiddelen van de Neder- duilsche en Maleische kerken »gecombineert" geweest en boven- dien moesl >de eene [kerk] het manqueerende aan de andere •suppleeren." Uok stonden alle kerken onder één kerkmeester.

Wat ingevolge van deze bepaling meer ontvangen dan uitgegeven zoude worden, moest in (üompagnie's kas gestort worden, totdat «gerembourseert" zoude zijn eene schuld van de Nederduitsche kerk aan de Compagnie, onder uli^ Augustus 1744, per saldo groot f 95,S94: 8 : — .

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 191

22 Febraarij. Beffing van één rijksdaalder per mille van de verkoopers van losse goederen bij publieke vendutie.

Dat geld kwam ten voordeele van de Diaconie» wier fondsen door vennindering van collecten en van «milde giften" zeer waren achteruit gegaan.

Op insolvente boedels was deze bepaling niet van toe- passing.

De administratie van de opbrengst zoude geschieden door Diakenen, maar het innen werd opgedragen aan de Vendu- meesters, aan de Secretarissen van den Raad van justitie, Yan Schepenen en van Wees- en Boedelmeesteren, alsmede aan den Curator ad lites.

26 Febraarij. Aanstelling van een i^eersten leermeester nn de Maleydse tale^

Ter bevordering van de uitbreiding van het Christendom onder de inlanders had de Regering reeds den 10^^° Julij 1744 besloten tot de uitgave van een M aleischen bijbel met Arabische karakters, welke zoude worden voorafgegaan door de uitgave van een >kort woordenboekje of vocabularium van zoodanige •woorden voornamelyk, als ui den bybel voorkomen en de •gemeene Maleydse taal te buyten gaan.''

In FebruariJ 174B ontwaarde de Regering, dat desniet- •temin de aanleering der Maleydse taaie by de respective •leermeesters niet dan seer gebreckelyk voortgang quam te

99

lA^ besloot daarom een «taalkundigen ordinaris klerk" tot leermeester van de leermeesters aan te stellen, met eene bdooning van 10 rijkdaalders *s maands, waarvoor hij drie- malen 's weeks les zoude geven in eene inlandsche kerk, onder toesigt van de predikanten, speciaal van die der Maleische ge- Boeoite.

HQ moest •m ged*' tale de voorn, leermeebters onderwyzeui

192 1746. G. W, VAN IMHÓFF.

ia soo verre, dat zy niet alleen den bybel kunnen verstaan, »maar ook andere in't vervolg daar om trend leeren en ondej- •rigten, om dus te bevorderen het groole oogmerk der uytbrey- ding van het Christendom onder de naturellen deseslands."

2 Maart. Zegel-ordonnantie.

In serieuse consideratie genoomen synde, in wat voegen den staat der E. Ck)mp^ sig niet alleen hoe langs hoe meer alhier in Indien komt te extendeeren en uyl te breyden, maar de colonie aan dese hoofdplaatse ook bereyds genoegsaam als op nieuw gereguleerd en het dierhalven nodig is, dat door ons verscheyde zaken ten beste der maatschappye en het gemeen in beter ordre werden geschikt en gesteld, als tot nog toe wel is komen te geschieden, vvaaronder wy voomamentiyk mede hebben geoordeeld te behoonm een nader reglement omtrend het gezegeld papier, aangezien de ordonnantie, dient- wegen sub dato 9 January 1657 alhier g'emaneerd en tot nog toe in observantie gebleeven, in dessells meeste poincten en articulen ten uyltersten gering, mitsgaders niet uytgestrekt en . g'extendeert is tot veele en verscheyde gevallen van het regt als andersints» die na het exempel van andere ryken en staaten, en speciaal van de Nederlandsche repuplicq, in dezelve sonde konnen en behooren te werden gebragt, sonder dat egter het gemeen, soo wel dienaaren en die zig in den bur- ' gerlyken stand hebben begeeven, als inlanders, van wat natie off geslagte deselve ook souden mogen weesen, die meest alle onder de gehoorzaamlieyd en bescherminge der maatschappye haar seer voorspoedig en weivaarende bevinden, voomament- iyk de voorsz. inlanders in comparatie der geeue, dewelke onder de heerscbappye van derselver naturelle vorsten woon- agtig syn, het voorm. gezegeld papier tot eenige de minste naamwaardige last strekken sonde, vermits selfs niemand daarinne sonde komen te participeeren, als degeene, die haar eygen intrest sulks kwam mede te brengen, soo isH, dat wy ua rype deliberatie hebben goedgevonden en verstaan de ordon-

1745. Ö. W. VAN iMhOFI^. iftS

oantie van den 9^ Jannary 1657 te vernieuweD, t'altereeren en t'amplieeren gelyk wy deselve invoegen hier na volgende Ternieuwen, altereeren en amplieereo by deezen, als:

1. Dat het gezegeld papier sal moeten geparapheerd off geteekend wesen door de secretarifisen deser Regering en be- waard werden by den ontfanger generaal, nadat deselve sullen wföen gezeguld, mitsgaders die vervolgens onder recipisse af- geeven aan eerstgemelte en by syn boek verantwoorden, gelyk gem. secretarissen contraboek sullen moeten houden engeene zeguls afgeven dan op verthoonde quitantie van den ontfanger generaal, dat dezelve belaald syn door de coUecteur, dewelke verstaan word, dat voorlaan zal weezen een apart persoon, daar toe vaceerende, en die voor het papier van ieder zegul sal hebben een stuyver swaar geld, waar van aan desecreta- ri<:sen een quart voor het parapheeren uytgekeerd en het overige drie quart by hem sal genoten werden voor het papier, dat hy sal moeten fourneeren: sullende op de resp. buyten comptoiren van Indien de secretarissen van politie coUecteurs van het zegul, dog de zeguls alhiei invoegen voorm^ getekend en hoe groot of kleyn deselve ook mogte syn, Hytgezondert daar franchyn toe gebruykt werd, gedrukt moeten werden op kleen formaat papier en het groot formaat daar en tegen in het geheel g'excuseerd; en sal voorts niemand eenig zegul mogen gebruyken, dat niet invoegen voorm^ sal weesen geparapheerd off getekend, mitsgaders het regt van het voors. zegul betaalt moeten werden van alle de hierna gespecificeerde acten, requesten, commissien en pascen, nevens alle andere munimenten en documenten, hoedanig, by wie, op welk een wyse, mitsgaders aan wie deselve sullen werden gepresenteerd, ingediend offte verleden en dat ten alsulken pryse, als in de hier onder gestelde articuien en colommen particulierder sal werden uytgedrukt, sonder dat deselve anders geschreven sullen mogen werden als op een gezegeld papier ofte gezegeld franchyn, geparapheerd als voren, op poene van 150 rd'. te' verbeuren op ieder acte, request, commissie, pas, muniment off document, dat geheel ongezegeld sal syn offte niet met het daartoe

PLASAAT-BOEK DEEL V. 13

104 1745. G. W. VAN IMHOFf^.

geordonneerde zegul gezegeld sal syn, te betalen by diegene, die al sulke defectueuse off ongezegelde acten, requesten, com- missien, pascen, muniinenten en documenten respectivelyk ingesteld, verleden, gebniykt off geproduceerd sullen hebben, als roeede by de geene, die alsulcke defecl ueuse off ongezegelde acten, requesten, commissien, pascen, munimenten en docu- menten sullen hebben aangenomen en geacquiesceerd, en dat boven de poenen en correctien, die hier na particulierlyk sul- len weesen uytgedrukt.

2. En sullen dierhalven op een zegul van 12 stuyvers moeien geschreven veerden alle requesten, supplicatien, menio- rien en andere schridelyke addressen, die gepresenteerd en overgeleverd sullen werden, soo aan ons, als den Raad van justitie, Schepenen, Kerkenraad, Weesmeesteren, Heemraden, Commissarissen van huwelvkse en kleine zaaken. Boedelmees- teren der Chineese en andere vreemde ^terfhuysen, Scbolarchen en den burger krygsrand alhier ter plaatse, item op de buyt«m comptoiren aan de respeclive, politicque en justitieele collegien, mitsgaders Weesnieesteren ; dog die aan de kerken, civieleen landraaden, Jlem Scholarchen en Commissarissen van buwelykse zaken, en voorts aan alle andere collegien, die eenig gezag off authorileyl hebben, off daar aan by iemand eenige schrifte- lyke vei*zoeken, supplicatien gedaan off eenige adressen gemaakt souden mogen werden, op een zegul van ses stuyvers, uytgenomen sodanige requesten, als om haare importantie wille hier onder tot hooger prys sullen uytgetrokken werden.

3. Onder welke requesten, in het bovenstaande articul genoemd, niet gecomprehendeerd, maar ter contrarie een hoger zegul en impost verschuldigt sullen weezen de navolgende requesten, die geschreven sullen moeten werden op zoodanige zegels, als hier onder nader zal worden gespecificeerd:

alle dese

reques- ten en suppli- catien :

om te hebben afdoeningh off conversie van eenig fidei-commis off verband in linea collaterali, offte goederen van be- zyden komende;

om remissie, gratie ofle pardon;

sullen moe- ten geschre» ven werden

op e^n zegul van 25 rds:

IMÖ. Ó. W. VAN iMHÓFf.

IM

aUedese reques- ten en sappli- catien :

Hem,

idem.

idem.

om brieven van legitimatie;

om te hebben veniam aetatis;

om seureté du corps offte continuatie

van dien om in eenige submissie te

werden ontfangen; om te hebben remissie of atterminatie

van eenige pagtpenningen ; om te hebben afdoeninge van fidei*

commis in de op off nedergaande linie ; om van eenige wetten, regten, placcaaten

off resolutiên te worden gedisponeerd

en gedispenseerd; om te hebben eenige impuniteyt, sau-

vegarde off sauf conduit voor sig selfs

off voor andere : om te hebben substantieel relieff en

diergeiyke. om te hebben brieven van inductie,

respyt en beneficie van inventaris; om te hebben permissie tot het maken

en repareeren van zit steygers off

speelhuyzen voor de huysen aan de

kanten der rivieren en gragten binnen

deeze stad en zuyder voorstad; om te hebben permissie tot het leggen

en repareeren van bruggen en het

zetten van hekken voor thuynen en

erven buyten deeze stad, mitsg. van

steygers en speelhuysen aan de kanten

der gragten en revieren; om te hebhen privilegie tot het op-

regten van suykermolens en araksbran-

deryen, mitsgaders van kalk-, steen-,

potte- en pannebakkeryen ; om te hebben privilegie tot het bakken

van brood;

sullen moe- ten geschre- ven werden op een zegul

van 25 rds :

idem op een zegul van 12 rd";

idem

op een zegul

van 3 rds;

idem

op een zegul

van 12 rds.

190 1745. Ó. W. VAN IMHOFF.

idem,

idem

op een zegu 1

vaa 3 rds.

om te hebben permissie tot het maken en repareeren van rioolen off water- lozingen in het Molenvlied;

om te hebben permissie tot het zet- ten en repareeren van bandoogans off waterschuttingen.

4. Alle brieven of acten van gralien, remissien, pardon nen^ Ie- gitimatien, permissien, submissien en generalyk alle andere acten, brieven en depêches, waar van de requesten in het voorgaande derde arlicul syn genientioneerd, geene van dien uytgezonderd, sullen voortaan moeten geschreven werden op een zegul, bedra- gende viermaal de waarde off het beloop van hel zegel, daar op de voorsz. requesten sullen weesen geschreeven, behoudens nogtans, dat in reguarde der afdoeninge van de fidei-cimimissién, indien de- selve in capitaal niet komen te excedeeren de waarde van twee duysend rds*., als dan de brieven, dien aangaande te depecheeren , geschreeven sullen moeten werden op een zegel van ses ryksd".

5. En sullen ten dien eynde, soo de gedaane verzoeken en supplicaticn, in het voorz. derde articul gemeld, geaccordeerd en toegestaan werden deselve op de margine van de gepre- senteerde requesten by forme van appoinctement off aposlillen niet mogen geschreven, maar van die alle moeten werden g*extendeert een separate acte, daarby in substantie verhaald off gerecapituleerd sal werden het verzoek van den suppliant, in deselve requeste gedaan.

6. Wyders sal het regt vanH voorschreven zegel meede betaald moeten werden van alle commissien, acten en andere bescheyden, sonder onderscheyd off deselve op franchyii off papier sullen geschreven weezen, van de hier ondervol- gende qualiteyten , ofHrien , ampten en andere employen , mitsgaders daarop vallende verbeteringen van gagie, soldy- reekening en derselver registers, soo in den dienst der E. Comp*^ door gantsch India, als de burgerye tot Batavia in 't bysonder, item van alle inlandse regenten, hoofden, officieren en andere bediendens, en zulks op zoodanigen voet en prys, als breeder aangetoond werd by de ondcrvolgende :

7. G. W. VAN iMHOFF. 197

LIJSTE,

eerslelyk van enkelde polilicque qualiieyten met de daarop

vallende verbeteringen, sonder eenige atnplen off

bedieningen daar onder te begrypen,

Rd«. Sls\

De acte, daar hy een koopman tol onderkoopman werd g'advanceerd, sal moeten werden geschreven op een zegel van 18 —

en die van het tweede verband, waar by sodanig een gequalificeerde van 80 tot 90 guldens verbe- terd werd, op een zegel van — 24

De acte, inhoudende het avancemenl van een onder- koopman tot koopman, op een zegel van 8 —

en die van het 2^ verband, waar by deselven van 50 a 60 tot 65 guldens verbeterd werd, op een zegel van — 24

De acte, inhoudende de bevordering van een boek- houder tot onderkoopman, op een zegel van 4 —

De acte, contineerende het advancement van een abso- lut adsistenl, winnende 20 a 24 guld'., tot boekhouder met f 50, op een zegel van 2 —

De acte, waar by een jong adsistent, winnende / 16, lol absolut adsistent met / 20 a 24 ter m^. ver- beterd werd, op een zegel van 1 —

De acte, by dewelke een soldaat, matroos («ffscheeps jonge tot jong adsistent met / 16 per maand ge- vordert werd, op een zegel van — 24

Ten tweeden^ van alle polilicque ampten en bedieningen.

Rd\ Sts«. De commissie off acte voor een gouverneur van Amboina, Banda, Ternate, Macasser, Malacca, Chor- mandel off Geylon, nevens den Secretaris van de Hoge Indiase Regeerini^ sal moeten geschreven wer- den op een zegel van 180 —

198 n45. Q. W. VAN IMHOFF.

Rd». Sts".

De commissie off acte voor een Directeur in Ben- gale, Souratla off Persia, op een zegel van 120 —

De commissie off acte voor een Commandeur van Mallabaar, Sumatras Westcust, Javas Noordoostcust, Bantam, Jaffanapatnam off Gale, mitsgaders die voor een ontfanger generaal, opperkoopman des casteels Batavia, boekhouder en visitateur generael, opperhoofd van het generale soldy-comptoir en curator ad lites, sabandhaar, opperhoofd van Japan, eerste supercarga van den handel in China off gecommitteerde tot en over de zaken van den inlander, op een zegel van 100 —

Alle commissien, acten off andere bescheyden voor opperhoofden van buyten comptoiren, de qualileyt van opperkooplieden hebbende, op een zegel van ... 80 —

Alle acten off andere bescheyden van de verdere bedieningen, die door opperkooplieden bekleed werden, als daar syn: secunde perzoonen in de respective hoofdplaatsen van de buyten gouvernementen en directien, nevens het commandemenl Mallabaar, mitsgaders de dessaves op Ceylon, etc, op een zegel van 50 —

Alle commissien, acten off andere bescheyden voor opperhoofden en residenten van buyten comp- toiren, de qualiteyt van kooplieden hebbende, op een zegel van KO —

Alle acten off andere bescheyden van de verdere kooplieden, in administratien gesteld wordende en anders niet, op een zegel van 30 —

Alle commissien, acten off andere bescheyden voor opperhoofden, residenten en commissianten van buyten comptoiren, die de qualiteyt van ondcrkooplieden hebben, op een zegel van 30 —

Alle acten off andere bescheyden van de verdere onderkooplieden, die in administratien gesteld werden en anders niet, op een zegel van 18 —

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 199

Rd-. Sts».

Alle aclen off andere bescheyden voor hoofden off residenten van subalterne comptoiren, de qualiteyt van boekhouders hebbende, op een zegel van 18 —

Alle acten of andere bescheyden van de verdere boekhouders in adininistratien en anders niet, op een legel van 12 —

Ten * derden, van jmlilieele ampien en bedieningen, mjlge-

sonderd nogtans de Raden van jusUtie sel/s, soo op

Baiavia als de respeclive buylen cotnpioiren.

M\ Sis-.

De cominissien, soo van den advocaat-fiscaal van India, als water-fiscaal, yder op een zegel van 120 —

De acte off andere bescheyden voor een secretaris vau den Raad van justitie alhier, op een zegel van 80 —

De acte off andere bescheyden voor een geswoore off adjunct gesw. klerk van geni* Raade, op een legel van 80 —

De acte off andere bescheyden voor een deurwaarder, op een zegel van 8 —

De acte voor den cipier van 's Comp' boeyen alhier, op een zegel van 8 —

De acte voor de secretarissen van de justitieeie civile of landraden op de resp. buyten comptoiren, op een zegel van 12 —

De acte voor een gei*egtsbode op de buyten comp- toiren, op een zegel van 4 —

De acte voor een cipier op de buyten-comptoiren, op een zegel van 4 —

Ten vierden, van alle mililaire funclien, zoo te paard als ie voet, item arihilleryè, bediendens, ingenieurs, etc.

M. Sts». De acte van een brigadier, hoofd van 's Gomp militie, op een zegel van 150 —

200 1|>45. G. W. VAN IMHOFF.

Rd». St8^ De acte voor een collonel, hetsy te paard off te

voet, op een zegel van 120 —

De acte voor een luytenant collonel, het sy te paard

off te voet, op een zegel van 100 —

De acte voor een majoor, hetsy te paard, te

voet off van de arthillerye, op een zegel van 80 —

De acte voor een ritmeester off capitain, H sy van de dragonders, infanterye, artillerye off ingenieurs 2'S — en die van het 2*« verband, op een zegel van.. . — 24 De acte voor een capitain-lieutenant, item lieuU, hetsy te paard, te voet, dan wel van d'arthillerye

oil ingenieurs, op een zegel van 12 —

De acte voor een cornet off vendrig, *t sy van de dragonders, infanterye, arthillerye off ingenieurs, op

een zegel van 8 —

De acte voor een groot-majoor, op een zegel van ... 80 — De acte voor een onder-majoor, op een zegel van 8 — De acte voor een chirurgyn-majoor, op een zegel van 8 —

De acte voor een adjudant, op een zegel van 8 —

De acte voor een vuurwerker, op een zegel van 8 — De acte voor een wagtraeesler, zergeant, bonibar- dier, canonier off trompetter, op een zegel van ... 2 — en die van het 2* verband, op een zegel van ... — 24 De acte voor een corporaal, op een zegel van ... — 24 en die van het 2® verband, op een zegel van ... — 6 Dog alle acteus van mindere off gemeene militai- ren ongezegeld, gelyk tot nog is geschied, ook in't vervolg af te greven.

Ten vyffden^ van alle funclien en emplayen ter zee.

M\ Sts'.

De acte, soo voor een Commandeur der Indische zee, als voor een Commandeur en opper-eqaipagie- meester, op een zegel van 80' —

De acte voor een capitain ter zee, op een zegel van 2S —

1745. G. W. VAN IMHOFF. 201

Rd. Sts'. en die van het 2 verband, op een zegel van ... — 24 De acte voor een capitain-lieutenant ter zee als

schipper, op een zegel van 12 —

en die van het 2" verband, op een zegel van ... — 24 De acte, soo voor een lieutenant ter zee, als opper- stuurman, op een zegel van 4 —

en die van hel 2'*® verband, op een zegel van. . . — 24 De acte voor een onderstuurinan, op een zegel van 3 — • en die van het 2^ verband, op een zegel van ... — 24 De acte voor een bootsman, constabel, schieman, bdttelier, kok, opperzeylemaker off opperkuyper, op

een zegel van 2 —

en die van bet 2' verband, op een zegel van ... — 24 De acte voor een bootsmansmaat, mitsgaders con- stabels-, schiemans-, botteliers- en koksmaat, item voor een kwartiermeester, scbeepscorporaal, onderzeyl-

maker en onderkuyper, op een zegel van — 24

en die van hel 2* verband, op een zegel van . . — 12 De acte van een opperscheepstimmerman, op een

legel van 4 —

en die van het 2* verband, op ^n zegel van ... — 24 De acte voor een onder- off derde scheepstimmer- man, op een zegel van 2 —

en sal voorts ieder acte, waar by een onder- off derde scheepstimmerman mits tydsexpiralie met 4, 5 en 6 guldens ter maand verbeterd werd, telkens

moeten geschreven werden op een zegel van — 24

dog alle actens van de gemeene zeevarende, gelyk tot na toe, ook voortaan ongezegeld af te geeven.

Tem sesde, van alle bedieningenj rakende de chirurgie

en geneeskunde,

Rd«. Sts». De* acte voor een opperchirurgyn, winnende ter maand 60 guldens en daar boven, op een zegel van 18 —

202 1745. G. W. VAN IMHOFF.

Rd«. Sts».

De actens voor een oppercbirurgyn, 1"^ apolhecar, itetii binnen-regcnt van het binnen off buylen hospitaal, winnende ter maand 40 guldens en daar boven, op een zegel van 12 —

De acte voor een chirurgyn en laborant, winnende ter maand 50 guld^ en daar boven, op een zegel van 8 —

De acte voor een onderchirurgyn en 2^* apotheker, winnende ter maacd 24 guldens en daar boven, op een zegel van 4 —

De acte, waar by een derde chirurgyn, winnende 14 guldens ter maand, tot onderchirurgyn met/ 20 « verbeterd werd, op een zegel van 2 •-

De acte, waar by niemand uyt de militie off zee- vaart tot de chirurgie getrokken en tot 14 a 16 guldens in gagie verhoogt werd, om daar voor syn lopend verband uyt te dienen, op een zegel van ... 1 —

De acte voor een inlands chirurgyn, alhier in India met 10 a 12 en uytterlyk 14 guldens ter maand in dienst genomen wordende, op een zegel van 3 —

en zal voorts sodanigen inlands chirurgyn, tot /IS verbeterd wordende, de acte daarvan moeten werden geschreven op een zegel van — 24

Dog vervolgens gcadvanceerd wordende tot onder- chirurgyn, sal de acte daarvan gesteld werden op een zegel van — 24

Ten zevenden, van alle de respeclke werkbazen, baas-

kaariemakers, landmeelers, meesierknegU, mandadoars,

gemeene ambaglsluyden, etc.

Rd». Sts».

De acte voor een van de bovengem^ perzoonen,

die ter maand 80 guldens en daar boven is winnende,

sal moeten geschreven werden op een zegel van.. 18 —

die f 60 en daar boven wind, op een zegel van. 12- —

die » 40 idem idem 8 —

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 205

Rd'. Sts*. die f 25 en daar boven wind, op een zegel van 6 — die * 20 idem idem 3 —

die 9 5 idem idem — 24

Ten agtsten, van alle gequalificeerde kerkelijke perzoonen

en mindere bediendens,

M\ Sis».

De acte van een predikant, die van 90 tot 100 guldens ter maand 'verbeterd werd, sal moeten wezen geschreven op een zegel van — 24

Dog die van 100 tot 110 guldens Ier maand in gagie werd verhoogt, sal desselfs acte moeten werden gesteld op een zegel van 1 —

en sal voorts de acte van een predikant, die tot 130 gld' ter maand verbeterd werd, hetsy dat het selve geschied van f 90, dan wel van 100 off 110 guldens, sonder onderscheyd, moeten werden geschre- ven op een zegel van 2 —

De acte ten behoeve van een voorlezer, krankbe- zoeker, leermeester off omlopende ditto, mitsgaders opper- en onderschoolmeester, organist, doodgraver, item die van een koster, winnende ter maand 40 guldens en daar boven, op een zegel van 6 —

die f 30 en daar boven wind, op een zegel van. 4 —

die » 18 idem idem 2 —

die » 6 idem idem 1 —

Ten negenden, van alle gequalificeerde burger^of/idanten en mindere burgerlyke bediendens tot Batavia.

Rd«. Ste». De commissie voor den balliuw sal moeten ge-

schreeven werden op een zegel van 120 —

De commissie voor den landdrost der Balaviase

ommelanden, op een zegel van 120 —

De acte ofl andere bescbeyd voor een secretaris van Schepenen, op een zegel van 80 —

204 1745. G. W. VAN IMHOFF.

Rd». Sts».

De acte ofT andere bescheyd voor een secretaris van Weesineesteren, op een zegel van 50 - -

De acte off andere bescheyd voor een secretaris van Heemraden, van Commissarissen van huwelykse en kleyne zaken off van Boedelmeesteren der Chinese en andere vreemde slerfhuysen, op een zegel van.. 25 —

De acte off andere bescheyd voor een geswoore clercq van Scheepenen, op een zegel van 50 —

De acte off andere bescheyd voor een gcwoone clercq van Weesmeosteren, op een zegel van 18 —

De acte off ander bescheyd voor een geregtsbode van Scheepenen, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een bode van Weesmeesteren, Heemraden^ Commissarissen van huwelykse en kleyne zaaken off van Boedelmeesteren der Chineezen en andere vreemde sterf huysen, op een zegel van 8 —

De acte off andere bescheyd voor een cipier van de burger-boeyen, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd, waarby een notaris geadmitteerd werd onder de gemeente te mogen practiseeren, op een zegel van 18 —

De acte off ander bescheyd, waarby een procureur voor beyde de Collegien van justitie g'admitleerd werd te mogen posluleeren, op een zegel van 18 —

De acte off ander bescheyd voor een vendumeester, op een zegel van 80 —

De acte off ander bescheyd voor een waagmeester, op een zegel van 12 —

De acte off ander bescheyd voor een keurmeester van goud en zilver, op een zegel van 12 —

De acte off ander bescheyd voor een keurmeester van kalk en steen, op een zegel van 12 —

De acte off ander be'scheyd voor een ykmeesler van maten en ge wigten, op een zegel van 12 —

1^45. 6. W. VAN IMHÓFP. 205

Rd». Sis».

De acte off amler liescheyd voor een taxateur Tan vaste goedereu en roymeester, op een zegel van 80 —

De acte off ander bescbeyd voor een afslager van de vismarkt, op een zegel van 12 —

De acte off ander bescheyd voor een opziender van de ryst bazaar, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een stadsapothecar, op een zegel van 50 —

De acte off ander bescheyd voor een stadsdruk- ker, op een zegel van 12 —

De acte ofl ander bescheyd voor een opziender van hel af koomende beestiaal, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een keurmeester van het beestiaal, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een verh uurster van rouwmantels, op een zegel van 12 —

De acte off ander bescheyd voor een stadsvroed- vrouw^, op een zegel van 8 —

De acte ofi ander bescheyd voor een binne regent van 't Lazarushuys off van het armhuys, op een ze- gel van 12 —

De acte off ander bescheyd voor een binne regent van het Chineese hospitaal, op een zegel van 12 —

De acte off ander bescheyd voor een binnen moeder van het weeshuys off vrouwe tuglhuys, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een haveknegt, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een aanspreeker, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een burger wagt- meesier, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een nummeraar van de Chineese praauwen, op een zegel van 8 —

De acte off ander bescheyd voor een slagter in de vleeschhaU op een zegel van 4 —

^06 1745. Ö. W. VAN IMHÖFP.

Rd«. Sts». De acte off aiider be^heyd, voor. een ratelwagt, op een zegel van ^ 4 —

Ten tienden, van alle soldy-reek" ,, die jaarlyks afgesloolen werden en als dan te voren staan, te weten,

M\ Sis». Een soldy-reekeningy waar opte voren slaat 10000 gld*. en daar boven, sal moeten geschreven werden

op een zegel van 12 —

Een van f 6000, en daar boven op een zegel van 6 — Een van » 4000, idem idem 4 —

5000, idem idem 3 —

2000, idem idem 2 —

1000, idem idem 1 —

Een van

Een van

Ken van

Een van

Een van

üOO, idem idem — 24

200, idem idem — 12

Alle andere reekeningen, waar by minder dan de voorm«. f 200 te goed staan, gerekend tot f 50, op

een zegel van — 6

en sullen de verdere reekeningen, waarop minder als 50 guldens te voren staat, g'excuseerd blyven van het zegel.

Ten elfden, van alle sodanige registers en enkelde reek".

van soldyen, by de Comp'. ie goed staande, als

door deeze en geene dienaren na Neder-

land verzonden werden,

Rd». Sts\ Een register, waarvan de te vorenstaande soldyen 2000 guldens en daar boven komen te belopen, sal

moeten geschreven werden op een zegel van 2 —

Een van f 1000 en daar boven, op een zegel van 1 — Een van • 500 idem idem — 24

Een van » 200 idem idem — 12

Een van minder dan f 200 tot f 50 gereekend, op een zegel van — 6

1?45. é. W. VAN iMHÓFf^. JÓ7

en sallen voorts alle verdere registers van te goed staande soMyen, minder dan 60 guldens bedragende, moeten werden g'excuseerd van het zegel.

Maar belangende d'enkelde soldy-reekeningen, die door som- mige jaarlyks na het vaderland werden overgemaakt en dier- balve op geene registers gebragt konnen werden, vermids ileeze laatste eenelyk bestaan uyt een te zaamenlrekkinge van Iwee off meer reekeningen, die by een en deselve perzoon verdiend zyn, daarvan sal de licenlie ter versendinge na Nederland door den Heer Directeur Generaal moeten onder- teekend werden op een zegel, in groole geproportioneerd na rato van de daar op te goed slaande soldyen, soo als hier boven ten opsigte der registers is ter nedergesteld, en zal het gem^. zegel moeten geplaatst werden op de nigge van sodanige een reekening, invoegen als sulks bevoorens te meermalen simpel op schoon papier is gedaan geworden, iiiH vervolg omtrent die minder dan f 50 importeeren sal mogen geschieden, wan- neer men bevond de voorsz. reekcning sodnnig bemorst olT rersleeten te weezen, dat dezelve anders op een gevoeglyke wyse ter onderteekeninge aan den heer Directeur Generaal niet heeft konnen werden gepresenteerd.

Ten Iwaalfckn, van alle sodanige qiialUeylen en eeretilulen, ah waar meede de inlandsche Hoofden en Regenten in de landen van Jaccalra, Priang^ Sumanap en Madura door d^E. Conip' werden vereerd, mitsgaders van de geene, die op Java door de Maalschappye aangesteld off door den Sousouhoenang g^eligeei^d en door de Comp* geapprobeerd wer- den, item van de officieren der Chineezen natie.

Rd». Sts^

De acte van een Pangerang sal moeten geschreven werden op een zegel van een honderd twintig Spaanse realen, maakende IKO —

208 1^45. 6. W. VAIm IMHOFf^.

Rd». Sts».

De acte van een Adepatty op een zegel van een hondert Spaanse realen off 125 —

De acte van een een Tommegong op een zegel roede van een hondert Spaanse realen off t25 —

De acte voor een Aria op een zegel van tagtigh Spaanse realen off • 100 —

De acte voor een Inguby op een zegel van sestigb Spaanse realen off 75 —

De acte voor een üemang op een zegel meede van sesligh Spaanse realen off 75 —

De commissie off acte voor een Capitain der Clii- neese natie lot Batavia, op een zegel van 150 —

De commissie off acte voor een Gapitain der Chi- neese natie tot Samarang, op een zegel van 100 —

De commissie off acte voor een Capitain der Ghi- neese natie op de buyten comptoiren, op een zegel van 50 —

De acte off ander bescheyd voor een Luytenant der Chineese natie lol Batavia, op een zegel van . . 100 —

De acte off ander bescheyd voor een Luytenant der Chineese natie tot Samarang, op een zegel van 50 —

De acte off ander bescheyd voor een Luytenant der Chineese natie op de verdere buyten comptoircn, op een zegel van 12 —

En ten derlhienden^ van alle inlandse mililaireny soo Christenen als Mahomedanen, sonder onderscheid.

M\ Sts\ De acte voor een Capitain sal moeten werden ge-

schreeven op een zegel van 18 —

De acte voor een Lieutenant, op een zegel van.. 12 — De acte voor een Vaendrigh, op een zegel van. . 6 — De acte voor een Zergeant, op een een zegel van 5 — De acte voor een Corporaal, op een zegel van ... 1 — 7. Belangende de dingpligtige off geregtszaaken, neevens

1^46. *Q. W. VAN IMHOFF. J09

alle het geene daartoe met eenige relatie sal kooDeo werden gebragt, daarinne sal by provisie en tot dat de bereets door den agtbaren Raad van justitie des casteels Batavia op nieuw ootworpeoe ordonnantie en instructie van procedeeren sal weezen in treyn gebragt, nopens bet voors. zegel het onder- volgende moeten geobserveerd en nagekomen, mitsgaders door de Secretarissen, geswoore clercquen en andere geauthori* seerdens van de respective regtbanken, soo op Batavia als buyien comptoiren, van geene Ktiganten off andere perzoonen eenige papieren, hoedanig dezelve ook souden mogen weezen genaamd, overgenoomen off ontfangen, dan wel integendeel aan haar mogen afgelangd werden, als die behoorlyk op het daartoe geordonneerde zegel geschreven syn, op verbeurte van hondert ryksdaalders voor de eerste en verbeurte van haar ampt voor de tweede reyse, dat sy bevonden werden daarinne nalatig te zyn off conniventie komen te pleegen, uytgesondert nogthans sodanige papieren, dewelke van perzoonen, die door den regter om sonderlinge reedenen en notoire armoede goed- gevonden syn, dat gratis sullen werden bedient, overgeleverd off aan dezelve ter contrarie afgelangd werden, maar sal als dan op de plaats, daar anderzints het zegel werd gedrukt» moeten geschreven syn: pro deo.

8. En sullen dienvolgende alle schriftuuren en documenten, die in regten overgegeeven werden, als van eysch, antwoord, replicq, duplicq, roemorien, advertissementen, intendit, re- prochen, salvatien en generalyk alle schriftuuren, van welke benamingen off nature deselve ook souden mogen weezen, geene uytgezondert, die parthyen tot beweeringe van haare zaken ende informatien van den regter sullen willen overleggen, moeten geschreeven werden op een zegel van 12 sts*.

9. Gelyk ook de copien, die van alle dezelve werden ge- maakt ende afgegeeven, ieder van dien sullen moeten geschre- ven syn op een zegel van 6 sts'.

10. Voorts sullen d'eerste biljetten van citatien en dag- vaardingen en in rauactie, mitsgaders van arrest off geyse- linge, en wyders alle andere eerste citatien tot praestatie

rLAI44T-B0a DEBL T, M

JIO 1745. Q. W. VAN IMHOF<^.

van eenig feyt off van wat naame offnatunre die soude mogen weezen, het zy ook, voor welk een bank, regter off vierschaar iemand syn party komt te dagvaarden, geene uytgezondert, namentlyk in zaaken van tagtig rd^ en daar boven, moeten weezen geschreven op een zegel van 12 stuyvers.

11. Maar de zaken niet komende te excedeeren de somma van tagtigh rydsd'., soo sullen als dan deselve eerste citatien moeten werden geschreven op een zegel van 6 sts".

12. En sullen verder, na d'eerste citatie, geen zaaken, om deselve in lite te vervolgen, op eenige roUe mogen werden gepresenteerd, tot hoedanigen termyn het zelve ook soude mogen geschieden, off zal daarvan alvoorens op de daar toe geprefigeerde tyd ter secretarye moeten werden overgeleverd een citatie by forme van presentatie, gesteld op een zegel van 6 sts'., op poene, dat geene van alsulke citatien off presentatien ter secretarye gebragl, aldaar ingeschreeven, door de deurwaar- ders off bodens besteld, dan wel ter rolle sullen opgeleezen mogen werden, als die invoegen voors. sullen weezen gezeguld.

13. Alle citatien van getuygen, item alle acten van intimalie en specialyk meede die aclens, daar by parthyen gedagvaard werden om by het horen van getuygen present te syn om daar tegens contra-inlerrogatorien te kunnen overleggen, sullen op een zegel van 6 sts». moeten wenlen geschreven.

14. Alle libellen sonder onderscheyd, van wat namen off natuure en hoe kleyn deselve ook souden mogen weezen, het sy dat die eysch off antwoord, dan wel eenige verzoeken, relieven, exceptien, presentatien off iels anders koomen tebe- grypen, off dat dezelve gedaan werden over de prestatie van eenig feyt off tot refutatie van eenige provisie, sullen moeten gesteld weezen op een zegel van 6 sts^

15. Soo als meede de minuten van alle diffinilive sententien, vonnissen en uylspraaken in cas van praeferentie sullen moeten weezen geschreven op een zegel van 12 sts».

16. Dog in reguarde van alle interlocutoire off pro^isioneele sententien, vonnissen off uytspraaken sullen de minuten van dezelve moeten geschreven werden op een zegel van halffsoo

17. Q. W. VAN iMHOri^. Jli

veel gelil, als ten opzigte der minuten van diffloiÜTe seolentien, Tonnissen en uytspraaken is gedecreleerd geworden.

17. Alle relasen van deurwaarders en geregtsbodens, acten ▼an sommatien, gyselingen, arrest, publicalie en afleeiingen,

18. item generalyk alle andere off verdere adens, tot regtsgedingen en den dienst vau voorsz. deurwaarders en geregtsbodens behoorende, sullen ieder moeten weezen ge- schreven op een zegel van 6 sts*.; en sullen dienvolgende geen twee offte meer diergelyke relasen off acten van executie op een legel te zaamen gevoegt off agter den anderen gesteld, maar ieder van dien separalelyk op een zegel moeten werden gesebreven.

19. Invoegen als ook niemand uyt kragte van een notul off sententie, dan wel vonnis van preferentie, concurrentie off andersints, uyt wat hoofde het ook soude mogen weesen, van de Secretarissen, gesw. clercquen en andere geauthoriseer* dens off van sequesters eenige penningen van litiptantea off insolvente boedels sal mogen beuren off ontfangen, als op een quitantie, geschreeven weezende op een zegel van ses stuyvers, sonder dat twee off meer quitantien op een zegel van ses stuyvers te saamen gevoegt off agter den anderen geschreyen sullen mogen werden, maar ter contrarie ieder van dien af* sonderlyk op een zegel geschreven zal moeten weezen.

20. Alle 'sComp. dienaren, die haar in den huwelyken staat willen begeeven en daar toe alvorens op Batavia van den heere Gouverneur Generaal, mitsg" op de resp^. buyten comptoiren van de Gouverneurs, Directeurs en andere opper- hoolden permissie moeien erlangen, sal derselver permissie- off Irouwbrieff, indien sy maandelyks aan gagie 60 guldens en daar boven winnen, moeten geschreeven werden op een zegel van rd. 18 —

Veertig guldens en daar boven op een zegel van » 12 — Dertig guldens idem idem • 8 —

Twintigh guld*. idem idem » 6 —

Veerthien guld\ . idem idem » 5 -^

en zal die geene, dewelke minder als veertien guld' ter maand

JU 1745. Q. W. VAN IMHÖFF.

komt te winnen, desselfs voorsz. permissie- oS trouwbrieff moeten werden gesebreven op een zegel van rd' 2 —

21. Alle de vorenstaande perzoonen sullen in den aanstaande kunnen volslaan met een zegel van 12 sis', op het soo gen^. trouwbriefje, dat sy ook teffeos van de Weeskamer hebben moeten, ten bewyse, daf niels met die Kamer uytstaande heb- ben ; daar teegen sullen alle die t rouwbriefjes, dewelke by het Gollegie van Weesmeesteren aan burgers afgegeeven worden, ter zake dezelve geen andere licentie-briefjes komen te ont- fangen, geschreeven moeten weezen op de onderstaande zegels : als die voor de leeden in het Gollegie van Scheepenen, Wees- meesteren, Heemraden, item de capitains, ritmeesters der bur- gerye off die deze qualiteyt bevorens hebben gefungeerd, op een zegel van rd*. 18 —

voor alle de mindere collegianten, als Commis- sarissen van kleyne en huwelykse zaken. Boedel- meesteren, lieut^'., cornets en vaendrigs, roitsg". andere gequalificeerde burgers, op een zegel van » 12 —

en voor alle gemeene Europeese burgers, op een zegel van » 6 —

22. Gelyk ook inselvervoegen het voorsz. regt van H zegul sal moeten werden voldaan van alle permissie-brleijes, die door Boedelmeesteren der onchristen sterfhuysen aan Cliineesen werden afgelangd om na derselver costumen eu gewoontens te mogen trouwen; en sullen dierhalven de voorn* licentie briefjes, dewelke ten dien eynde aan een capitain off ander Chinees officier, tot Boedelmeester in cluys, werden afgelangd, voorthaan moeten geschreven werden op een zegel van rd'. 50 —

en de permissie-briefjes van alle andere Chineesen, ieder op een zegel van » 4 —

25. Alle de geene, soo wel 's Comp'. dienaren als burgers, die geneegen syn om haar in den huwelyken staat te begeeven, sullen haar namen en woonsteeden, neevens die van baare bruyds, moeten stellen op een memorie, voorzien off opgedrukt hebbende een zegel van 12 sts*. en alle christen inlanders op een zegel van ses sts^ ; en wyders de gemelle memorie moeten

26. Q. W. VAN IMHOrF. 815

overleTeren aan Conimihsarissen van hnwelykse zaken off sodanige andere perzoonen, als tot de aanteekeninge van de geboden off proclamatien sullen weezen gequaliffceerd.

24. En sal vervolgens aan de voorn^. bruydegoms en bruyds op een zegel van 24 sts^, dog aan gem^. inlandse christenen op een zegel van 12 sts'., moeten werden afgegeeven een extract uyt de resolutien van voorsz. commissarissen off andere |>erzoonen, invoegen voorm^. gequalificeerd synde, waar by consteerd, dat de verzogte aanteekeninge der geboden aan haar lieden is geaccordeert geworden.

25. Zoo als meede alle acten en attestatien, dat de drie hawelykse geboden off proclamatien in de kerken off elders syD verkondingt off dat iemand weltelyk is getrouwd, ieder sullen moeten werden gesz. op een zegel van 24 sts., dog voor de inlandse christenen op een zegel van 12 sts'. en sulks op een boete van 25 rd., te verbeuren ten lasten van de geene, die sodanige acte van de huwelykse geboden sonder het voorsz. zegel komen uyt te geven, als ook van die perzoonen, die haar in eenige manieren met de v(K)^m^ ongezegelde acten souden willen behelpen ; en sullen alle perzoonen, uytgezondert die door puhlicque aalmoesen werden ondersteunt, gehouden syn binnen den tyd van 14 dagen, nadat de huwelyken be- vestigt sullen weezen, de gemel^. verklaringen van dat sy wetlelyk syn getrouwd, invoegen voorsz. gezegeld synde, te ligten, op poene van 28 rd*. ten laste van die perzoonen, die haar in den egten staat begeeven ende gem^ attestalien niet geligt sullen hebben.

26. En sullen wyders alle extracten uyt de doopregisters moeten geschreven syn op de volgende zegels, te weten:

van kinderen der gequalificeerde dienaren en burgers, verstaande onder de eerste alle, die in den rang van onder- koopman en daar boven syn, en onder de burgers alle collegianten, officieren en amptenaaren rd". 1 —

en die van mindere dienaren en burgers, op een zegel van » — 12

mitsgaders die der inlandsche christenen > — 6

214 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

•

27. Alle zoogeDaamde doodbrieljes sullen voorlhaan (de leden van de Hooge Regeering alleen uytgezondert) moeten

gedrukt werden op het ordinaire off zoo gen^ kleene (^)

van druk- off scbryffpapier te gebruykeo; en aan dewelke aulks door den Heere Gouverneur Generaal mogte werden geaccordeerd, sullen het origineel doodbriefje, waar na de andere gedrukt werden, moeten schryven op een zegel van %6 rd^ en hetzelve moeten bewaren om daarvan te doen blyken, op poene van 100 rd'., het eene, zoo wel als 't andere ten behoeve van de gereformeerde kerk deezer sUid, sonder dat nogtans de afdruksels sullen behoeven gemaakt te werden op gezegeld papier; en zal het voorsz. origineel doodbrielje, door de executeurs der begraffenisse onderteekend, moeten gesonden werden aan den kerkmeester om het voorsz. zegel- geld van den collecteur te kunnen invorderen.

28. Dat alle rollen off begraffenisse en bruilofsfeduUen, volgens welke de perzoonen ter begraffenisse off bruiloft verzogt oflle opgeleezen sullen worden, sullen moeten werden geschree- ven op de volgende zegels, als : dat van de eerste gequaliGceerde dienaaren en burgers, op een zegel van rd'. 6 —

die van mindere in beyde de dassen na het

aangetekende op art. 26, op een zegel van » 3 —

en de gemeene » 1 —

ten welken eynde geen aanspreekers, begraaflenis bidders off iemand anders, wie het ook soude mogen weezen, eenige nodiginge off opleezinge sal mogen doen als uyt cedullen, die invoegen voorsz. sullen weezen gequalificeerd, op poene van SK rd'. en privatie van haar ampt, indien bevonden werden contrarie te hebben gedaan.

29. Gelyk mede alle do<)dbriefjes, dewelke ter ordre van opgem". Boedel meeste ren werden afgegeeven ter begravinge van overleedene Cbineezen, voorthaan sullen moeien weezen gescbreeven op een zegel van 6 sts'.

30. Alle particuliere scheepen, jagten, chialoupen en andere

(') Bt\jkbaar is hier iets overgeslagen in hei eenige beschikbare — nog wel in de origiaeele resolutien der Indische Regering Toorkomende ^* exemplaar.

1746. Q. W. VAN IMHOFF. J18

»

vaart uysren, h<>edanig dezelve ook soude mogen weezen genaamd» die van Batavia na de resp^ buyien comptoireo en van daar na hier, als meede na Maccauw eu China komen te navigeeren, sullen moeten hebben een behoorlyke pas, op poene van 150 rd, indien bevonden werd sodanig een schip, jagt, chialoup oir andere vaartuygen van hier na de voorm^. plaatsen te varen souder van voorsz. pas voorzien te weezen; en sal van gem'. passen geen verder gebruyk mogen werden gemaakt, als voor die enkelde togt, waarvoor dezelve verzogt en verleend «yn geworden, gelyk ook de voorn^. passen (uytgezondert die van de Noordooslcust, Java, Bantam en Cheribon) sullen moeten geschreven werden op sodanige zegels, als hier onder nader worden gespecificeerd, namentlyk: van een schip, jagt off ander vaartuygh, groot 100 lasten en daar boven, sal de voornS pas moeten geschreven werden op een zegel van. . . rd'. 8 — van 50 lasten en daarboven, op een zegel van. . . » 4 — van 20 lasten idem idem ... » 2 —

van 10 lasten idem idem ... » 1 —

mitsg*. die van minder groote zyn, op een zegel van » — 12

31. Dog de passen van scheepen en mindere vaartuygen, die eenlyk maar van Batavia op Javas Noordoostcust, Bantam en Cheribon, mitsgaders van daar weder te rug na Batavia navigeeren, sullen kunnen volstaan, wanneer dezelve gesteld werden, te weeten; die van een schip, groot 100 lasten en

daar boven, op een zegel van rd*. 2 —

vau 50 lasten en daar boven, op een zegel van . . » 1 — van 20 lasten idem idem ... » — 24

an tbien lasten idem idem ... » — 12

uiiu^ders van alle mindere vaartuygen, op een

zegel van » — 6

32. En sullen de voorsz scheepen, jagten, chialoupen en andere vaarthuygen, indien deselve toebehooren den ingezete- nen off onderdaanen van de E. Comp^, mitsgaders van Batavia, dan wel van eenige s'Gomp" buyten comptoiren na China, Maccauw, Malacca, Pegu, Siani, Bengale, Cormandel, Mallabaar, Souratta, Persia en andere plaatsen daarom her komen ta varen.

216 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

boven de hier vooren gem. pas, inselvervoegen nog moeten voorzien syn van een behoorlyke zeebrieffy geschreven op een zegel van rd. 20, op poene van rd'. 300, te verbeuren by den eygeuaar off eygenaars van sodanige scheepen off vaartuygen, die bevonden sullen werden sonder zeebrieff na voorsz. plaatsen te navigeeren.

33. Gelyk ook de pascen, die den Sabandhaar alhier om de ses maanden gewoon is te verleenen aan houthaalders, visschers, steenhaalders en diergelyke vaarthuygen, voorthaan sullen moeten geschreeven werden op een zegel van een qnart ryksdaalder.

34. Soo als meede van nu aff aan, buyten 's Comp'. die- naaren, geene passagiers met voorsz. particuliere scheepen, chialoupen en andere vaartuygen van Batavia na de resp«. buyten comptoiren en aldaar om her, als ook na Haccauw en China, mitsg'. van voorsz. buyten comptoiren na Batavia sullen mogen overvaren, ten sy ieder passagier voorzien is met een behoorlyke pas, geschreeven op een zegel van 12sts"., uytgezondert zodanige passagiers, die eenelyk van Batavia na Javas N^. Oostcust, Bantam en Cheribon, mitsg'. van daar na Batavia vertrekken, als welkers pascen maar sullen behoe- ven geschreven te werden op een zegel van 6 sts". en sulks op poene van 25 rd*., te verbeuren by den schipper, super- carga, stuurman, anachoda off ander hoofd van ged'. schee- pen en vaartuygen voor yder passagier, die hy sonder van een behoorlyke pas, invoegen voorm^, voorzien te syn met desselfs bodem sal koomen meede te neemenen over te voeren.

35. En sullen voorthaan de minuten van alle obligatien, die voor secretaris, notaris, gesw. clercq off ander, daar toe gequalificeerd perzoon gepasseert syn, indien dezelve geen 100 rd'. komen te bedragen, moeten geschreven werden op een

zegel van rd». 12 —

van 100 tot 200 groot synde, op een zegel van > — 24

van 250 tot 500, op een zegel van » 1 —

van 500 lot 1000 rd»., idem » 2 —

van 1000 lot 2600 rd»., idem » 4 —

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 117

▼aD 2S00 tot 5000 rd'., een zegel van rdt ., 6 -^

van JfOOO tot 10000 rd".. idem » 12 —

en sollen alle andere obligatien, de voorsz. somma van 10000 rd". eicedeerende» moeten weezen gesteld op een zegel van rd'. 24 — .

Waar en tegen alle onderhandse obligatien, excepto die de somma van tweehondert en vyftig rd'. en minder komen te bedragen, dewelke op geen zegel sullen behoeven geschreven te werden, gesteld snllen moeten werden op zegols, de helft van de voorsz. somma, voor alle publicque papieren bepaald,

importeeroide, op poene voor de secretaris en notaris

ea andere publicque perzoonen, en omtrend de onderhandse obligatien van 280 rd*. tot WO rd'., te verbeuren by die geene, die dat articul directelyk off indirectelyk sal komen te Gontravenieeren ; ende dat daar en boven op sodanige ongezegeld off kwalyk gezegelde minuten, dan wel op de grossen, daar van uytgegeven, mitsgaders onderhandse obligatien geen regt gedaan, nog actie geinstitueerd sal mogen werden, voor en al eer het voorsz. defect gepurgeerd en de gerequireerde zegels daarop geslagen off daar aangehegt sullen syn.

36. Dog wat de Scheepenen-, Weesmeesteren-, en Heemraden- kennissen, mitsgaders koopbrieven van vaste goederen is aan- belangende, waarvan de minuten werden ingelyft in een gebon- den regisier off prothocol, sullen de voorsz. minuten van het z^el g^excuseerd en de secretaris en gesw. clercq ofl andere daar toe gequalificeerde perzoonen, de gedagte minuten gere- gistreerd hebbende, hier tegens gehouden syn daar van aan- stonds een gros off principaal instrument uyt te geeven; en sal sodanig een gros, geen 100 rd'. komende te bedragen, moeten

geschreven werden op een zegel van rd". 1 —

van 100 tot SOO rd' groot spde, op een zegel van » 2 —

van 500 » 1000 » op een zegel van » 4 —

van 1000 > 2B00 » idem » 6 —

van 2500 > 5000 » idem » 12 —

van 5000 » 10000 • idem • 24 —

en snllen alle andere Scheepenen-, Weesmeesteren- en Heem- radens-kennissen, mitsgaders koopbrieven van vaste goederen,

218

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

de voornoemde somme van 10000 rd'. exoedeerende, móeten werden geschreven op een zegel van rd'. 48 — ;

op poene van 500 rd*., te verbeuren by die geene, devi^dke 8a1 bevonden werden hierinne nalatig geweest te syn.

37. Soo als meede de minuten van alle huur-cedullen van thuynen, landen, scheepen en andere inmobile goederen voort- aan sullen moeten geschreeven worden op zegels, en geene derselver verhuurd mogen werden sonder ceduls, dewelke, wanneer sy voor secretarissen, notarissen en andere publicque perzoonen ten overstaan van getuygen werden verleden, na proportie der somme van de daar in vermdde huuren sullen werden gereguleerd, te weeten: alle de jaaren off maanden van de huur belopende rd*. 100,

op een zegel van rd». — 12

boven de hondert lot 250 » — 24

250 • 500 • 1 —

500 » 1000 » 2 —

1000 » 1500 • 4 —

1800 » 2000 » 8 —

2000 » 4000 » 12 —

en . . 4000 . 24 —

sonder dat op de oude huurcedullen, na expiratie van den gecontracteerden tyd, eenige huuren sullen mogen werden geconditioneerd off geprolongeerd, maar sullen ter contrarie alle continnatien en prolongatien van voorgaande huuren op nieuw moeten werden geschreeven op een gelyk cegul, als hier voren in reguarde van d' eerste huure is gestatueerd, alles op poene van rd'. 100, te verbeuren by den secretaris, notaris, geswooren clercq en alle andere, die deezen sullen komen te contra venieeren ; gelyk ook geen huurders offte verhuurders, op pretext van den anderen te vertrouwen off door het betalen der huuren by anticipatie, hun nopens de observantie van dit articul sullen mogen eximeeren, maar sal den verhuurder absolut gehouden weezen binnen den tyd van 14 dagen na het ingaan der huur van huysen, scheepen, mitsgaders Ibuynen en ianderyen, een beboorlyk gezegelde

174Ö. G. W. VAN IMHOFF. 519

buureedalle te moeten hebbeo, hetsy onder de hand off voor een notarig off ander publicq perzoon gepasseerd, dog sal den huurder, soo die geen huurceduUe voor sig selveu hebben wil, ingevalle van verhuuringe onder de band mogen volstaan met een copia van de huurceduUe, gesehreeven op een zegel van 6 sts. ; en by aldien den verhuurder den huurder tol bet passeeren en teekenm van de huurceduUe niet kan disponeeren, sal hy aan dit articnl voldaan hebben, wanneer hy, ten opsigt van de huur van huysen en scheepen, mitsgaders thuynen en landeryen, binnen de voorsz. tyd van 14 dagen de huurceduUe, op bet behoorlyk zegel geschreven, gedateerd en geteekend, door een nolarLs en getuygen aan den huurder g'insinueerd heeft om door hem onderteekend te werden; en zal wyders op ongezegelde, qnalyk gezegelde off na den voorsz. tyd van 1 4 dagen gepas- seerde hnurceduUen by de respective regt banken, alschoon de hunre ook wierde erkend, geen regt gedaan werden, nog ook den verhuurder sonder eene beboorlyke huurceduUe geen verband hebben op des huurders buysraad, vee offte andere goederen ; soo als insgelyks den huurder, sonder een behoorlyk zegel, tegeos den verhuurder geen actie sal kunnen maken; en laatstelyk boven de voorsz. poenen nog verbeurd sal weezen het beloop off bedragen van de huuren, waaromtrend geen behoorlyk zegel is gebruykt; en sullen ook insel vervoegen huurcedullen moeten gepasseerd werden van alle huysen, doende twintigh rd'. huur binnen en boven de thien rd'. buy-» t^i de stad, waar van het zegel sal bedragen vier en twintigh stuyvers, onder de voorwaards vermelde restrictien; dog alle onderbandscbe huurcontracten sullen kunnen volstaan met een zegel ten bedrage van bet halve montant der boven uytgedrukte. 38. Alle buwelykse voorwaarden, die voor een secretaris, notaris, gesw. clercq off ander publicq perzoon werden ge- passeerd, daarvan sullen de minuten, indien een van beyde de contrahenten off de contrahenteo regiproce daar by in eygendom, vrugtgebruyk off op eenige andere manieren gead- Tantageerd komt off komen te werdm, te zaamen ten bedrage van 1000 rd. en daar boven, moeten gesehreeven weezen op

220 1745. Q. W. VAN IMHOFF,

een z^el van rd*. 4 —

maar de donatien, giften en andere advantages van beyde de contrahenten komende te belopen 3000 rd'. en daar boven, soo sal in sulken gevalle de minute van voorsz. voorwaarden moeten werden

geacbreeven op een zegel van 12 —

dog dezelve advantages wederzyds te zamen komen- de te monteeren een somma van 6000 en daar en boven, sal de voorn* minute als dan moeten weezen

gesteld op een zegel van 24 —

39. Waar beneevens ook alle inventarissen, memorien, specifiratien en alle andere acten, daar toe de voorsz. huwe- lykse voorwaarden relatieff sullen weezen, geschreven sullen moeten werden ieder op een zegel van 4 rd^; dog, soo wan- neer de advantages, die de wederzydse conthoralen komen te bedingen, niet inde huwelykse voorwaarden, maar in een acte apart, daar toe de voorsz. huwelykse voorwaarden syn relatieff, sullen weezen g'expresseerd, de voorn, huwelykse voorwaarde sal moeten werden geschreven op een zegel van 2 rd'. en de gem. acten apart op sodanigen zegel, als hier voeren ten aanzien der viorsi. avantagies, in de huwelykse voorwaarden bedongen, is geordonneerd, op poene van 100 rd'., te verbeuren by die geene, die ileezen contrarie eenige voorwaarden, inven- tarissen, memorien, specificatien ende andere actens geminu- teerd ofl geschreven sullen hebben; en sullen geen van beyde de contrahenten uyt de voorsz. voorwaarden en de bovengem*. actens, op sodanige zegels niet geschreven synde, eenig regt off actie kunnen pretendeeren, in allen schyn off dezelve voordeelen daar by niet gestipuleerd off dien aangaande eenige conventien getroffen waren; wel verstaande nogtans, dat door de omissie van het ged. zegel de seclusie off introductie van gemeenschap van goederen, winsten off conquesten, die by al sulke voorwaarden mogten weezen gestipuleerd, niet sullen werden vernietigd, maar dezelve, onaangezien het voorsz. defect, van waarde sullen blyven; en dat de conthoralen off haare erffgenaamen binnen den tyd van 6 maanden na het

40. Q. W. VAN IMHOFF. 221

oTerlyden van eea derselve conihoralen de voorn" poene van nallUeyt sullen mogen redimeeren ten respecte van het verdere gecoDYenieerde, alhier gemeld, met een somma van 200 rd*. off met een geregte sesde part van het voordeel, het geene hy oflle sy anders daar uyt souden komen te profiteeren, sullende voorts van de gen^ voorwaarden hinnen den tyd van 3 weeken na het overleyden off passeeren van dezelve aan ieder van de principale contrahenten moeten werden uytgegeven eea behoorlyk gros, geschreeven synde op een zegel, bedragende het vierde part van het geene, daar op de miuute sal weezen verleeden, met een korte aanhalinge van hel zegel, waar op dezelve minute geschreeven is, op poene van 100 rd^, te ver- bearen by den secretaris, notaris, gesw. clercq off ander daar toe gequalificeerd perzoon, die de grossen binnen den voorsz. tyd in de boven geciteerde form niet opgemaakt en aan de respective contrahenten sal overgeleverd hebben; dog sullea, onvermindert het hiervoren aangehaalde, alle huwelykse voorwaarden, daar by iemand een filiale portie off kinds ge- deelte werd gemaakt off een onzekere somma toegevoegd, geschreeven moeten werden op een zegel van agt ryksdaalders.

40. Wyders sal ten reguarde van de huwelykse voorwaar- den, die niet voor publicque perzoonen, maar onder de hand worden gepasseerd, preciselyk onderhouden moeten werden alle hel geene in het voorgaande articul van de publicque off Qotariale voorwaarden, soo ten respecte van de qualiteyt van het zegel, als van de acten, daartoe dezelve voorwaarden haar sullen refereeren, milsg*. de peenen, straffen en redemptie teo aanzien van de contraventeurs broeder is gestatueerd, be- houdens noghtans, dat van de voorschreeven contracten onder de hand sullen moeten werden gemaakt twee eensluydende, betioorlyk ondergeteekende principalen en dat ieder van dien feschreven sal moeten werden op sodanigen zegel, als waar op de minuten van de publicque notariale voorwaarden hier voren syn getauxeerd.

41. Alle minuten van testamenten, codicillen en alle andere zoorlen van uytlerste dispositien, soo beslooten als andere.

JJ5 1>46. Q. W. VAN IMHOFf^.

mitsg. van alle giften, annotalia en andere acten, daartoe dezelve testamenten, codicillen en andere uytterste dispositien haar komen te refereeren off die by den testateur, uyt kragte van de reservatoire off andereclansulen, inde testamenten, codi- (tillen off andere uytterste dispositien geinsereerd, sullen werden gemaakt, indien dezelve maar alleen inhouden institutie offte verdeelinge van de ouders onder haare kinderen offle kinds kinderen off eenige legaten ad pias causas, sullen moeten werden geschreven op een zegel van 2 ryksd'., dog voor soo verre in dezelve testamenten ofi andere uytterste dispositien, buyten de voorsz. institutie en simpele verdelinge onder de kinderen, geinsereerd werden eenige clausulen van fideicommis off substitutie, off dat daar by eenige legaten off prelegaten aan eenige collegien off particuliere perzoonen, buyten de voorsz. pieuse dispositien, werden gemaakt, in dien gevalle sullen de gem". testamenten, codicillen en uytterste dispositien, mi tsg\ de actens, daar toe relatieff off die uyt kragte van de voorn®, reservatoire clausulen gemaakt werden, moeten werden ge- schreeven op een zegel van 8 ryksd'.; maar indien by de voorsz, testamenten, codicillen en uytterste dispositien alleen zyd magen off vreemde perzoonen, dan wel collegien tot erf- genaamen geinstitueerd off met legaten voorzien werden, sul- len al sulke dispositien en de actens, daar toe relatieff, geschreven moeten werden op een zegel van 12 ryksd'., onder deezen verstande nogtans, dat alle secretarissen, notarissen en alle andere publicque perzoonen gehouden en verpligt sullen weezen, by het passeeren van de voorm" actens, de testateuren off comparanten wel duydelyk af te vragen off derselver boedel de somma van een duysend rd^ off daar boven, dan wel be- needen dezelve somma mogte komen te bedragen, mitsgaders in cas van het laatste tot het minuteeren van roeerm® actens maar hebben te gebruyken zegels ten bedrage van het halve montant der boven uytgedrukte.

42. En sullen geen erfgenaamen, legatarissen offte andere persoenen, uyt kragte van eenige testamenten, codicillen en uytterste dispositien, die niet punclueelyk na bet voorschrift

1^45. e. W. VAN IMHOFF. J25

ran de bovengen'^ articu) syn gemaakt, geminuleerd en gezegeld, eenige regt, actie off pretensie konnen maken, maar sal alles gehouden werden, als off den testateur ab intestato en soader eenige dispositie deezer waereld was overlecden, behouJens nogtans, dat de errgenaamen, legatarissen, fidei- commissarissen off die geene, die daar by eenigsints sullen weezen geïnteresseerd, binnen den lyd van 6 weeken na het overlyden van den testateur, de voorsz. poene van nuHiteyt, ieder in syn reguard, sal vermogen te redtmeeren met een somma van 100 rd». off met een geregte 6® part van het Toordeel, het geene by daar uyt soude komen te beuren o&le genieten.

45. Dog, op dat niemand door onkunde len schade van syne erfgenaamen, soude komen te verbeuren, in reguarde van besloten testamenten, codicillen en andere uytterste dispositien, die aan de secretarissen, notarissen off andere publicque per- zwnen overgeleverd sullen werden om by dezelve met de ^reqnireerde solemniteyten te vs^rden verleeden en gepasseerd, soo sollen dezelve secretarissen, notarissen en andere publicque perzoonen, alvoorens eenige beslooten dispositien te bekragtigen, sig wel neerstelyk moeten informeeren off ook dezelve testa- meolen en uytterste willen behoorlyk en met het daar toe gerequireerde zegel syn gezegeld, den testateur voorhoudende sile bet geene daar toe volgens deeze ordonnantie sal werden vereyscht, en verder gehouden syn in de acte van endorsement te verklaaren, dal de daar ingesloote dispositie, volgens liet aangeeven van den testateur, behoorlyk is gezegeld; énde, iodien hy soude mogen ondervinden, by de voorsz. testateur daar inne in het geheel off ten deele te weezen gepecfeerd, m sal hy gehouden syn het selve testament, codicil off uytterste dispositie te sluyten in een ommeslag, daar op, U>ven het zegel van een rd^, tot den ommeslag behoorende, ook bet gerequireerde zegel tot het testament sal weezen gedrukt, en vervolgens op dezelve ommeslag de voorsz. dispo- sitie te solemniseeren, op poene van 200 rd'., te verbeuren by den secretaris, notaris off die geenen, voor dewelke de

224

ÜAk, Q. W. VAN IMHOFF.

voorm®. dispositie sal yerleedeii syn» siH) wanneer bevonden sal werden het vereyschte zegel aan de genu*. dispositie en ook aan de endorsatie te deficieeren.

44. Verder sullen alle reekeningen van weeskamers, voog- den, curateurs off sequesters van insolvente boedels, en voorts van alle andere, daar by eenige gemeene administratie, ontfang en uytgifl sal werden verantwoord ende verrekend, moeten geschreeven werden op zodanige zegels, als hier onder par- ticulierder worden gespecificeerd, te. weeten : daar den ontfang ende uytgave te samen komen te bedragen

van 35 tot 100 rd"., op een zegel van ryksd» —

100 >

300

300 >

1000

» 1000 >

3000

» 3000 >

6000

» 6000 I

12000

» 12000 I

24000 ei

24000 D daar t

idem idem idem idem idem idem

12

24

1

2

4

12

24

48

45. Dog wat aanbelangt de reekeningen, die gedaan wer- den van de rheeders off rhederye van particuliere scheepen, jagten, chialoupen en mindere vaartuygen, wanneer onder de gemeene reders werd uytgedeeld als winste de somma

van 35 tot 100 rd». op een zegel van ryksd». — 12

— 24

1 —

2 — 4 —

12 — 24 —

KO — met deeze verstande nogthans, dat alleen die reekeningen^

dewelke by de rendanten blyven berusten tot haare decharge,

op de voorsz. zegelen sullen moeten werden geschreven, maar

sullen de duplicaten van al sulke reekeningen, aan de gein-

teresseerdens overgeleverd wordende, mogen volstaan met

bet zegul van 12 st^, indien het verreekende by onlfang en

100 >

300 .

idem 

300 <

• 1000 >

• idem

1000 >

3000 >

idem 

3000 >

6000 >

idem 

6000 >

12000 <

      idem 

12000 >

• 24000 ei

• 24000 > n daar boi

idem 

ren on een z

1745. Ó. W. VAN IMHOFF. 228

aytgaaff geen 1000 rd*. komt te importeeren, en van 24 sts'., indien derselver ontfang en uytgave de somma van 1000 Ti\ en daar boven komt te belopen, alles op poene van 600 rd'., te verbeuren by diegeene, die als rendanten eenige reekenin- gen, invoegen voorsz. niet gezegeld zynde, sullen hebben ge- daan ofifle overgeleverd, behoudens nogthans, dat hier van gefiximeerd sullen weezen alle reekeningen, die gedaan worden van eenige weeshuyzen, armhuysen, tuglhuysen, leprooshuysen en alle sodanige andere huysen, die van publicque almoesen en pieuse legaten off giften in 't geheel off ten deele werden onderhouden.

46. De minuten van alle acten van sessien, transporten, donatien en overgiften van eenige nieubele goederen, obligatien, actiën en crediten, 't sy deselve onder de hand off voor een secretaris, notaris off ander publicq persoon werden gepasseerd, sullen moeten weezen geschreven op een zegel van een rd'.; dog, in soo verre de voorschreven brieven en gementioneerde instrumenten sullen komen te begrypen meer als een somma van 1000 rd'. off dat den inkoop van de voorn', getranspor- teerde goederen de voormelde somma sal excedeeren, sullen de minuten van alsulke cessien, transporten, donatien en over- giften geschreven moeten worden op een zegel van 2 rd, op poene van 300 rd'., te verbeuren by den secretaris, notaris off ander publicq persoon, die zig hier tegens sal komen te ver- grypen off eenige der voorschreven instrumenten sonder de voorn*, zegelen geminuteerd offte uytgegeeven sal hebben.

47. De minuten van alle inventarissen en de acten van scheydingen en subdivisieu van eenige boedels, sterf huysen of van eenige andere goederen, uyt welk een inzigt en tot welk een gebruyk deselve, hetsy onder de hand off wel voor een publicq persoon, sullen werden verleden en gemaakt, sullen, indien het beloop van alsulken inventaris off ncte van scheydinge en subdivisie (de lasten en schulden al'gelrokken weezende) komt te bedragen:

van 300 tot 2000 rds., moeten werden ge- schreven op een zegel van rd^ 2 -—

PLAKAAT*BOn DEBL Y. 15

226 1746. ó. W. Van imhóf^.

van 2000 tot 8000, op een zegel van rd*. 4 —

' » SOOO en daar boven op een zegel van .... • 8 — dog, soo wanneer de gemelde inventarissen, acten van schey- dingen off subdivisien geeu 300 rd". komen te importeren, sullen deselve mogen volstaan met een zegel van 24 stuivers.

48. De minuten van alle acten van cautie, guarand, in- demnité, van aditie off repudiatie van eeniga erffenisse, van authorisatie offle commissie op eenige voogden en curateurs sullen moeten werden geschreven op een zegul van 24 sts*., op poene van 100 rd^, te verbeuren by die geene, die deselve actens, invoegen voorm^ niet gezegeld weezende, geschreven off uytgegeven sullen hebben.

49. Alle brieven van emancipatie off vrygevinge van lyff- eygenen sullen moeten werden gesteld en uytgegeeven opeen zegel van 24 sts*.

50. En sullen allQ minuten van transporten van lyffeygenen, het sy deselve onder de hand, dan wel voor een secretaris, notaris, gesw^ clercq off andere publicq perzoon, ten overstaan van geluygen, werden gepasseerd, moeten weezen geschreven op een zegel van 12 sts'., gelyk ook de permissie-brieQes, die den sabandhaar tot den verkoop van aangebragte slaven gewoon is te verleenen en verder ter prothocoUe van de notarissen geinsereerd werden, voortaan ieder sullen moeten weesen gesteld op een zegel van 6 sts.; en sullen op de voors. trans- porten geen tweede, derde off verdere verkopinge off overdrag- ten van gem® lyffeygenen mogen geschieden, maar sal daarvan telkens weder de novo een transport moeten werden geschreven op zoodanig een zegel, als hier vooren, in reguarde van hel eerste transport, geordonneerd is, alles op poene van twee honderd rd^, te verbeuren by alle de geene, die deezen sullen komen te o ver treeden en tegen te gaan.

51. En sullen van nu aff aan insgelyks alle de briefjes, waarby Chineezen gepermilteerd werden alhier te lande met 'er woon te mogen verblyven off ook voor eenige tyd in deeze colonie zig te mogen ophouden, ieder moeten gesteld weezen op een zegel van 12 sts'.

1Mb, Ó. W. VAN IMHOFF. tH

S3. Soo als meede alle actens, die door Heemraden der Bataviase ommelanden wegens bekendmakingen van particu- lieren nopens den verkreegen eygendom, mitsgaders verkoop van huysen en erven, staande en geleegen buyten de stad en in de ommelanden van dien, verleend, item de quitantien, die ter ordre van gem® Heeniraden wegens den ontfangst van haar en intrest penningen van particuliere perzoonen afgegeven werden, sullen moeten werden geschreven op een zegel van twaalff stuyvers.

53. Alle polifen van assurantie, minder inhoudende als 500 rd^, sullen moeten werden geschreeven op een zegel van 1 ryksd^, die van 500 ryksd^ tot 10000 ditos op een zegel van 2 ^yk8d^, en boven de 1000 rd^ op een zegel van 4 rd^

54. Alle cognoscementen, raakende particuliere scheepen, jagten, chialoupen en andere vaartuygen, toebehoorende per- zoonen, onder d'E. Compagnie sorteerende en over sulksuyt- varende, sullen moeten werden geschreeven op een zegel van 24 8ts^

55. Alle certe parthyen ende bodemaryen, die, soo tot Batavia als op de respective buyten comptoiren, werden gepas- seerd, sullen moeten werden geschreven op een zegel van een ryksdaalder.

56. Gelyk voortaan alle declaratien, speciflcatien, acten van bestek en anneeminge van eenige werken, by dewelke iemand over leverantie van whaaren, koopmanschappen, mate- rialen, mitsgaders over verstrekte arbeydsloonen, vacatien, daggelden, salaris off verschot ten laste van d'E. Comp*., van Scheepenen, Weesmeesteren, Heemraden off eenige andere collegien eenig geld zal komen te pretendeeren, indien dezelve declaratie en andere schriften geen 50 rd^ komen te bedragen, sullen moeten geschreven werden op een zegel van rd^ — 6

van 50 tot 100 rd, op een zegel van. » — 12

100 » 250 » idem . — 24

250 . 500 » idem » 1 —

500 «> 1000 » idem » 2 —

» 1000 » 2500 » idem » 4 —

228 1745, G. W. VAN IMHOFP.

van 2800 tot 8000 rd«. op een zegel van tA\ 8 — » 8000 • 10000 > idem > 12 —

• 10000 rd^ en daar en boven op een zegel van » 24 —

Behoudens, soo dezelve reekeningen, speciBcaiien, etc. syn beneden de 10 ryksdaalders, dat als dan dezelve van het voorsz. zegel sullen zyn g'eximeerd, sonder dat van deordon* nantien, waar op de betalinge vandegend. declaratien.specifi- catien en andere actens, hier vooren gementioneerd, moet werden gedaan, eenig verder regt van het zegel sal behoeven te werden betaald ? en ten eynde hier inne niet moge werden gefraudeerd, soo sullen die geene, die men bevinden sal een ongezegelde ofi kwalyk gezegelde reekening off specificatie aan d'Ë. Corap^ off de andere, hier boven gem* Collegien te hebben overgeleverd, verbeuren een vierde part van het portani van de gem® reekenin- gen off declaratien, indien dezelve vyfftigh ryksdaalders en daar beneeden sal komen te bedraagen ; een somnie van derligh rd*., ingevalle de voorsz. reekeningen de ged^ somma van vyfftig rd^. sullen komen te excedeeren, soo als meede in gclyke poene sullen vervallen de geene, die op zoodanige ongezegelde off kwa- lyk gezegelde reekeningen en declaratien eenige ordonnantien geslagen oil eenige betalingen gedaan sullen hebben.

87. Alle wisselbrieven, die van de resp'. buyten comptoiren op Batavia off van Batavia op de buyten comptoiren en van liet eene buyten comptoir op het andere getrokken werden, indien dezelve geen 80 rd'\ komen te bedragen, sullen g'ex- cuseerd syn, nevens alle de 'wissels op Nederland, van het zegel, dog alle andere sullen voortaan moeten geschreven werden, namentlyk alle primo wissel brieven

van 80 lot 100 rd^ op een zegel van rd". — 12

»

100 > 250

idem

. — 24

»

250 » 800

idem

. 1 —

800 > 1000

idem

, 2 —

1000 > 2800

idem

. 5

2800 » 8000

idem

  6 

8000 > 10000

idem

. 12

10000 rd^ en daar boven

op een zege

tl van 1

• 28

1745. G. W. VAN IMHOFF. 229

Dog alle tweede off dupplicaat, dan wel derde en verdere wisselbrieven, op een zegel van 12 stiiyvers, exempt die in de eerste classe vermeld werden off onder de 100 ryksd'., dewelke maar op een zegel van 6 sluyvers sullen moeten geschreeven werden, op poene van 200 rd, te verbeuren by alle de geene, die deeze sullen komen te contravenieeren en tegen te gaan.

58. Ende sullen wyders op een zegel van 12 sis*, ge- schreeven moeten werden de minuten van alle protesten, insinuatien, contracten, speciale procuratien, biljetten van ver- kopinge en generalyk van alle andere aclen, hoe die ook ge- naamt souden mogen weezen en hier voren onder -geen minder off meerder zeegels explicite begreepen syn, alles son- der onderscheyd, off de hier vorens geciteerde actensoQ anderen, in deezen niet genoemd, voor een secretaris, notaris off ander publicq perzoon, dan wel onder de hand gepasseerd sullen werden, uytgezondert de minuten van generaale en codicillaire procuratien, die op een zegel van 24 stuyvers geschreeven moeten werden.

59. Gelyk ook van alle acteu, instrumenten ende obliga- loire bescheyden, daar by de contrahenten wederzyds tot het een offte het ander te doen, te presteeren offle te betaalen sullen weesen geobligeerd, indien dezelve onder de hand wer- den gemaakt, sullen moeten werden geschreeven twee als eens luydende instrumenten offle exemplaaren en ieder van dien gesteld op het zegel, hier vooren broeder g'expresseerd (uytgezondert alleen de huur ^edullen, voorwaarts in het 57^ articul gemeld), soo als meede de secretarissen, notarissen offle andere publicque perzoonen van alle de minuten der actens, munimenten, bewys stukken, contracten, obligatieii, uytterste willen en van alle andere acten, hoedanig en van welke benaminge dezelve ook souden mogen syn, gehouden sullen weezen aanstonds, na het passeeren van de minut, op Ie maaken pcn helioorlyk gros; en in reguarde der weder zyds obligatoire acten, contracten en instrumenten» wanneer daar van begeerd off verleend werden twee off meer grossen, soo sal nogthans

J50 1745. G. W. VAN IMHOFF.

ieder van dien gezegeld moeten weezen op een zeegel, bedragen- de het vierde part van het geene, daar op de minute sal weezen g'extendeerd; maar, by aldien het zelve vierde part geen twaalff stuyvers kan komen te bedragen, sullen als dan de voorn^ grossen uytgegeeven moeten werden op een zeegel van 1 2 stuyvers ; en sal op dezelve grossen te gelyk verklaard moeten werden de qualiteyt van het zegel, daar op de minuten sullen weezen geschreeven ; soo als meede by niemand, wie hy ook soude mogeu weezen, buyten het geene den dienst van d'E. Gomp^. betreft, eenige authenticque copien off extracten gemaakt off eenige papieren, requesten, instrumenten, acten, geschriften, munimenten, niets uytgesondert, van welke be- naminge dezelve ook souden mogen syn, sullen mogen werden geauthentiseerd als op een zegel van ses stuyvers.

60. Alle de voorverhaalde acten, instrumenten en geschrif- ten, hoedanig die ook souden mogen weezen, sullen moeten werden geschreeven door de secretarissen, notarissen en alle andere publicque perzoonen op het blad, daar op de voorn', zegelen syn geslagen, sonder eenige omslagen te mogen ge- bruyken off eenige actens off instrumenten op eenige halve off doorgesneeden bladen te mogen schryven, op poene van 500 ryksdaalders, te verbeuren by die geene, die deezen sal hebben teegen gegaan.

En ingevalle ten processe off andersints eenige stukken ott papieren moeten geproduceerd werden, waar toe noodzakelyk omslagen moeten werden gebruykt, soo sal op den omslag onder het zegel moeten geschreeven worden niet simpelyk: dit zegel behoord tot het inleggende instrument, maar wel expresselyk den generaale inhoud van het zelve, mitsgaders den datum van het daar in gelegde instrument, op poene van 200 ryksdaalders, telkens te verbeuren; en indien iemand be- vonden werd een zeegel tweemaal gebruykt te hebben, soo sal denselven verbeuren 200 ryksdaalders en arbitralyk werden gecorrigeerd na bevindinge van zaaken.

61. Ook sal niemand, wie hy soude mogen syn, sig vermo- gen te bedienen van een zeegel, het sy kleyu ofl groot, dat

62. G. W. VAN IMHOFF. 231

afgescheurd, doorsneeden off andersints gevitieerd . bevonden werd, omme het selve op eenige blancos off ander geschreeven papier te plakken, gebruyken off andersints appliceeren, op poene van 200 ryksdaalders voor ieder sodanig afgescheurd, doorsneeden oQ gevitieerd zeegel, blancos off papier en boven dien als falsaris arbitralyk, ja selfs na geleegentheyd van zaaken aan den lyve gecorrigeerd en gestraft werden.

62. En sal wyders stiptelyk sorge moeten werden gedra- gen, dat alle grossen geschreeven werden op een zegel balff soo groot als waar op derselver minuten gesteld syn, uyt- gesondert nogtbans sodanige grossen, ten welke belange hier vooren anders is geordonneerd geworden, op poene van 300 ryksdaalders, te verbeuren by dengeene, die dit arlicul direc- telyk off indirectelyk sal komen te contravenieeren off tegen te gaan.

63. Eode sullen alle boeten en poenen, in deeze ordonnan- tie vermeld, werden geappliceerd, een derde ten behoeve van den aanbrenger, een derde ten behoeve van den officier, en een derde ten behoeve van den armen.

64. Soo als meede, boven de officieren van de justitie, die de calaage ordinaris competeerd, de voorsz. calange teegens de fraudateurs off contraventeurs van deeze ordonnantie spe- cialyk meede sal mogen werden gedaan by alle en een ygelyk, die sodanigeu fraude off contraventie sal komen te ontdekken offle agterhalen by preventie.

65. En zal deeze jeegenswoordige ordonnantie desselfs begin

en aanvang komen te neemen met den ( ')

ordonneeren en statueeren voorts, dat deeze ordonnantie alomme onder het resort van de generale Nederlandscbe geoctroyeerde Oost-Indische Gomp^. punctuelyk in alle syne poincten en doe- len onderhouden en agtervolgd sal werden; ende ten eynde den inhoude van deeze alomme geobserveerd en in het werk gesteld werde ende niemand van het geeue voorsz. is igno-

(*) De datum werd arhankcl\jk gemaakt van het gereedkomen ter drukkerij Tan afdmkken dezer ordonnantie. Te vergeefs is naar dien datum gezochu

232 1745. G. W. VAN IMHOFF,

ranlie en pretendeere, begeeren wy, dat deezen jeegenwoor- digen alonmie sal werden gepubliceerd ter plaatse, daar men gewoon is publicatie te doen, tastende voorts den advocaat fiscaal van India, mitsgaders alle andere officieren en jusli- cieeren rcspectivelyk, item die geene, die tot de collecte van het kleyn zegel, soo hier als op de buyten comptoiren, sullen weezen geordonneerd, op privatie van hunne officien en ampten, den inhoude van deezen in alle syne articulen en poincten, op de poenen en boeten, hier boven verhaald, na te komen en te onderhouden, mitsgaders in cas van contraventie dezelve te doen nakoomcn en onderhouden, ook de calange teegens de contraventeurs van deesen selfs by preventie te mogen doen, alsoo wy ten dienste van d'E. Compagnie bevonden hebben sulks sodanig te behoren, aan ons niet te min gere- serveerd houdende de nadere interpretatie en anipliatie van deeze ordonnantie.

2 Maart. Verbod legen hel drukken van zegels buiten tegenwoordigheid van den Cofnmissaris van het klein- zegel, zijnde een lid van de Hooge Regering. — Last op de buiteti'kantoren jaarlijks zooveel gezegeld papier te eischen, r>als dezelve zullen vermeenen in den tyd y^van twee jaren te benodigen.'*

5 Haart Last op de buiten-kantoren behoorlijk toezigt te houden op het schiet- en hand-geweer.

»Voomamenllyk in de presente, onsekere tydsgesleltenisse," was »dit articul meer als anders geworden een poinct van «opmerking en zorge."

•Groote negligentie" werd hieromtrent waargenomen, »on- •aangesien de veelvuldige ordres, op dat subject gegeven."

De wapenkamer te Batavia kreeg meer •onbeqiiame" gewee- ren ter reparatie, dan zij kon herstellen.

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 155

Maart. Gangbaar verklaring van de gotiden mtênt^ genanmd ^derham Djaun\ te Batavia vervaardigd.

De waarde van deze muntsoort, wier gewigt werd vastge- steld op »7Vi sluyver of '^/j^, zynde ^32 reaal", stond gelijk aao die van Vj^ rijksdaalders of 20 schellingen.

In de geheime resolulito der Indische Regering van 7 Augus- tus 1744 leest men ter zake hel volgende:

Ten vervolge van hel secreete hesluyl, op den 28**^" Pebruary dcses jaars genoomen over het munten van eoiiig inlands geld naar het gehalle en gewigl der Nederlandsche ducaten en sells nog iets fyniler, door den Heere Gouverneur Generaal aan de vergadering gecommuniceerd synde de swarigheyd, die daar in resideerde, om het goud tot soo verre hier te lande gefioeert te krygen en dat sulks, op allerley wyse geprobeert zynde door de geene» die men hier aan de hand heeft om het

Ie kunnen doen, bevonden was wel doenlyk, dog seer moeylyk, kostbaar en onseeker te zyn, proponeerende off de vergade* ringe niel liever in dat hesluyl die veranderinge wilde maken, dat het gehalte genoomen wierd op 20 caraat uyterlyk en voor al niet daar booven, en het gewigl op ses in een reaal, waar door hel voornoemde goud op soo veel meer als 18 rd. de reaal fyn soude lopen, als het voorsz. gehalte voor de kosten van de munt en ook, om die niet dadelyk weder in de smeltkroesen te sien verdwynen, minder dan 20 caraat ge- noomen wierd, soo is verstaan het voorsz. gewigt indiervoegen te bepalen en het gehalte ook soo na mogelyk op 20 caraat te neenien en voor al niet daar boven, mitsgaders het goud aan de munt tegens 177} rd. de reaal fyn te laaien afgeven en het overige by de munts-boekjes te doen dienen tot goed- making der onkosten ; en eyndelyk den onderkoopman, Theodorus Justinus Rheen, die voor essayeur uyt Nederland herwaarts gesonden is, als munt-raeester aan te stellen; en te appro- beeren de inscriptie op gemelde umnl, behelsende in de Arabische Ule: aan de eene zyde goud munte van de Nederlandsche

234 1745. G. W. VAN IMHOFF.

Compagnie en aan de andere zyde: voor het eyland Groot Djawa mei het jaar getal en een teken van de munt/'

Eindelijk komt in de geheime resolutien van 22 December 1744 nog het volgende voor:

By een ingekomen berigt van deu onderkoopman en munt- meester, Theodorus Juslinus Hheen^ vertoont synde, dat, indien men mogte komen goed te vinden om de goude munt van de Nederlandsche Comp^., laats vermeld ter resolutie van den 7den Augustus deescs jaars 1744 en daar by de swaarte be- paald is op agt stuyvers voor yder derselve en het gehalte op 20 caraten, als nu te laaten voortgang neemen op evengemelde gehalte en de swaarte te brengen tot op seven en een halve stuyver yder, de Comp^. als dan, by het munten en uytgeeven derselve, spude komen te profiteeren agt en derthien veerthiende p'. ct<, daar onder een reaal fyn silver, om het goud op da- katen alloy te brengen, tot een en een quart ryksdaalder bereekend; soo wierde, ses van ged^ muntspecie, bereets door hem in gereedheyd gebragt, te deeser vergadering bezigtigt synde, goedgevonden en verstaan, na de aanwysing van meer- melde muntmeester, de swaarte van dien te stellen op seven en een halve stuyver en geen silver onder het goud te doen ver- mengen, maar door koper onder eerstgemelde mineraal 't selve op de voornoemde gehalte van dukaten te doen allieeren, mitsgaders aan ged^ Rheen als muntmeester toe te leggen een percento.

29 Maart. Last op de Indische Regering zorg te dragen^ dat^ *zo het mogte gebeuren^ dat een Deens schip, y^toebehoorende aan de Asiatische Crnnmerde-compagnie, y>door zyn Majesteyt van Denemarken geoctroyeert, door ^eenige tegenspoed en zonder voornemen om te handelen, »de Caab, Batavia of andere diergelyke plaatzen mogte ^aandoen, het zelve in zodanig een geval zal moeten y>werden geliandelt en by gestaan, zo als behoorlyk is."

Er waren van Deensche zijde klachten ingekomen bij de Staten Generaal.

1746. G. W. VAN IMHOFF. 235

30 Maart. Reorganisatie van het hlerkcH'personeel bij de generale secretarie.

Dit personeel werd vastgesteld op 15 ordinaire, 15 extra- ordinaire klerken en 6 jong-ailsislenten.

De laatsten kregen f 16 'sniaands; delilel «gesworeklerk" werd afgeschaft.

50 Alaarl. Toekenning van 50 rijksdaalders 'smaands voor huishuur aan den tweeilen Secretaris van de Hooge Regering.

30 Naart. Verpachting van de sjahbandartjen hngs

Javas oostkust voor een jaar, eindigende ultimo April

1746, volgens eenigzins getoijzigde voorwaarden.

» De wijzigingen waren:

1^ dat voor kandij-suiker, van Java uitgevoerd, betaald zoude worden 1 rijksdaalder per pikol en voor de poeder-suiker ^2 rijksdaalder per pikol ten behoeve van den pachter;

2^ dat de pachters hunne pachtsommen konden voldoen met courant geld, de Spaansche reaal gerekeud ad 10 schel- lingen of 60 zware stuivers.

27 April. Magtiging op den Gouverneur-Generaal tot het openen buiten vergadering wan alsulke pacquetten^ waer in presumplivelyk niet dan duplicaten van reeds *ontfangene brieven der 11"° XVII te wagten zyn.^

Zie ook 20 Februarlj 1731.

30 April. Bepaling, dat het ^roede-gelf' voor beuHHmde huizen en pedakken door de betvoners, maar voor ledig staande huizen, enz. door de eigenaren betaald moest worden.

Zie bij 2 Februarlj 1745.

236 ^745. Q. W. VAN IMHOFF.

7 Mei. Benoeming van een derden Luitenant der Chinezen te Batavia.

Die benoemiDg geschiedde echler >buyleri consequentie om •dat getal eens voor al te houden op twee stuks."

•

7 Mei. Magtiging op den Gouverneur- Generaal permissie- briefjes af te geven tol liet verhuren aan Chinezen van huizen of pedukken^ staande binnen de stad Batavia.

De verhuurders moesten voor de huurders » respondeeren." De Regering verwachtte, dat deze maatregel » met moderat ie »en voorzigtige tocgevendheyd niel als goed konde doen aan

de neering der inwoonder^ ende vaste goederen der renteniers •off eygenaars van sodanige huysjes, dewelke daar door wat •gewilder souden werden.''

12 Mei. Nadere bepalingen nopens de belasting, vastgesteld den 2^**" Februarij 1745, ten behoeve van werken in het belang van Batavia.

De bedoeling der Regering met die belasting bleek bij de invordering door wijkmeesters niet goed begrepen te zijn, waarom de Regering »tol wegneming van alle misverstand" nader bepaalde:

i^ »dat de betalinge van vier ryksd* per roede zal zyn voor en in sleede van alle andere, ordinaire en extra- ordinaire belastingen in een jaar^ ingaande met primo Juny 174$; 2^ dat dies betalinge sal moeten volbragt zyn voor primo

September aanstaande; 5^ dat de ophaling van dien sal geschieden, als naar ge- woonte, door de wykmeesters, onder 't oog en toesigt van Schepenen ;

J

1745. G. W. VANi iMHÓF^. 23t

4° dat de voorsz. belastinge sal werden betaalt door de he- woonders, in soo verre de huur harer huysen 16 ryksd^ of daar boven beloopt, dog dat van alle huysen, welkers quart maand huyshuur minder bedraagt als vier rd^, dese belasting door de eygenaars en niet door de bewoon- ders der huysen zal werden gedragen.

21 Mei. Vergrooting van het aantal passagiers^ welke Chineschc jonken te Batavia mogten aanbrengen.

In de vergadering der Hooge Regering op 21 Mei 174K gaf de Gouverneur-Generaal te kennen, dat »het bepaalde |;elal van taglig tot 110 Chineesen voor kleene en 100, ja al was het 110 a 120 off uytterlyk 130 voor de groote jonken, by het billet van den 15^° July 1743 haar de ordonnantien Tan den vorigen tyd genocmen, volgens het eenparige getuy- genisse der geene, die kennisse van de gebrekkelykheyd der navigatie van deese scheepen en menschen hebben, naauw- lyks toereykende, ten minsten niet veel meer is, dan ver- erscht werd om sodanigen schip over zee te brengen, en dat dierhalven daar onder weynig off geen passagiers konden begreepen werden, welkers overkomst en verblyff alhier egter Toor noodzakelyk is aan te zien, omdat dat volk in deese colonie niet wel te missen is en 'er ook jaarlyks een goed getal komt te overlyden van de geene, die alhier gezeelen syn, buyten soo veele andere, als van tyd tot tyd naar andere plaatsen vertrekken en de geene, die van den arbeyd tot de oeering en tot de negotie overgaan, en dat syn Edelheyd dier- blven yermeende te moeten voorstellen om dat getal als nu eenigsints te vergroeien, ter bereyking van het oogmerk eener Qodige stricte uytvoeringe der ordres, die daaromtrent gegeeven werden, vermyding van gebrek aan dat werksaame volk en tot aanmoediging der vaart uyt dat gewest naar deese plaatse, fiademalen de vragt van alsulke passagiers de minste niet is onder de articulen van bestaan, waar op de nachodas der jonken haare navigatie moeten goed maken ; soo is verstaan d^

238 1745. 6. W. VAN iMHÓFi^.

nachodas der resp^. jonken te permitteeren om het voorsz. gelimi- ieerd getal te mogen reekenen voor de zeevaarende, tot het over- brengen van zodanigen schip benodigt, en booven en behalven de koopluyden off porlionarissen in gem^. jonken met haare effectief benodigde dienaaren, het getal der passagiers voortaan te aug- menteeren tot vyfftig, sestig en selfs tot seventig, na mate dat de jonken groot syn, om die te moogen meede brengen uyt China, soo tot hel zoeken eener koslwinninge gednurende het aanweezen van haar jonk, als om hun verblyff alhier te houden, na dat tot het eene soo wel als tot het andere koo- men te oblineeren de nodige admissie- en permissie-briefjes, mits dat die passagiers effective werkluyden en in staat syn haare kost in deese colonie ie zoeken, alles behoudens de rigeur der placcaalen om op geen ander plaats van deese colonie aan land te * stappen dan aan de boom, en onder de nodige toezigt der hoofden van gem®. natie alhier.

25 Mei. Voorschriften voor het armen-huis ie Batavia.

Als »een seer nodige reductie en menage" bepaalde de Regering:

l^ dat het maandelyks onderhoud van een buylen arm ten hoogtsten maar vyff ryksdaalders sal moogen syn;

2'. dat den niandadoor in't armhuys ook niet meerder dan 10 ryksd'. sal mogen winnen uytterlyk en, eerst aange- nomen wordende, niet meer dan ses;

3^. dat de meesteres in't armhuys sal moeten werden afge- schaft ter besparingh van 50 rd*. 's jaar s, die nodeloos daar voor werden uytgegeeven, als kunnende onder soo veele subjecten, als daartoe selfs in dat Godshuys te vinden syn, wel eene genoomen werden voor niet;

4'. dat de revue der buyten armen generalyk wat exacter en thans extraord'. met alle mogelyke oplettendheyd sal moeten geschieden, item na dies volbrenging berigt aan dese Regeering van derzelver bevinding ende gemaakte

l?4fe. Ö. W. VAN IMHÓFF. JSÖ

verandering werden gedaan, om te weten off deeze ordre Da behooren is volbragt; 5'. en voorts nog generalyk omtrent vele andere poincten te recommandeeren de menage in de afgave en employ der arm gelden.

28 Mei Bepaling, dal zoo lange er dienaren [van de C(mpagnie^ voor handen zyn, de burgers indenjusti- 'lieden raad inadmissibel stillen wesen.'

Een burger-lid in den Raad van justitie te Samarang, die reeds als zoodanig zitting had genomen, moest dientengevolge ontslagen worden.

28 Mei. Bepalingy dat ^het procedido van geconfisqueerde ^vaartuygen moeste redundeeren, halff voor de Comp.

ei» halff voor den Fiscaely indien desen den aanhaalder *is, dog dat ander sint s die helfïe in een gelyke portie 'VOor hem en den aanhaalder sal wesen, dan wel den ^geenen, die daartoe ordre gegeven heeft:'

4 Junij. * Lettres d^amitié" en zee-pas voor eenigepar* iiculiere schepen.

Alseo door eenige negotianten en inwoonders deser slnd aan ons by requeste te kennen gegeven is, dat zylieden wel van voornemens souden zyn eene besending te doen tot het op- speuren en besoeken van landen en eylanden beoosten Japan met allerleye gepermitteerde koopmanschappen, onder verse- kering gene andere intentie daar by te hebben, dan door den liaDdel baar voordeel te soeken, sonder iemand te beleedigen ode te beschadigen, versoekende daartoe ons consent en brieven van vry geleyde, als hebbende ten eynde voorsz. in haren dienst aangenomen en g'equipeert de schepen de Faam, de Winchelsea, de Straat Banca en de Avanturier, nevens de provisie- koeker, Don Quixotte, waar by ook nog is gekomen bet schip

240 1^45. G- W. VAN IMHÓFP.

de Galathea; so is % dat wy, dese sake in ernstige overweging genomen en bevonden hebbende, dal geen praejuditie kan werden toegebragt aan een derde door so ouschadelyken voorneemen, waar omtrent niets anders dan een gepermitteerd gewin werd bedoeld, en voorts genegen zynde, so als wy vermeenen ge- houden te wesen, om den handel onser onderdaanen na ver- mogen te beneficeeren en te protegeeren, goedgevonden en verslaan hebben aan gemelde rheeders en equipanten te ver leenen deeze onse brieve van vry geleyde en open passeport; versoekende met behoorlyke eerbied en seer gedienstig alle Koningen, Vorsten en Staaten, met dewelke den Staat der Yereenigde Nederlanden in vreede en vriendschap is, derselver Viceroys, Generaals, Gouverneurs en andere Bevelhebbers, so te water als te lande, die dese schepen de Faam, de Win- chelsea, de Straat Banca en de A vanturier, nevens de provianl- hoeker Don Quixotte, ontmoeten of in welkers havens, bayen ofle rheden dezelve door dese of gene toevallen aanloopen en alwaar zy verschynen mogten, en voorts alle andere, die het aangaan mag, de voorsz. schepen aan te zien als in dienst zynde van de inwoonders deser stad en onderdaanen \an hoog gem*. Staat der Vereenigde Nederlanden, en deselvealle hulpe, gunste en vryheden te doen genieten, het welke wy by al sulke en andere gevallen na vermogen te erkennen en te beantwoorden sleets bereyd en gewillig blyven.

Lasten en bevelen wyders allen Gouverneurs, Directeurs, Com- mandeurs, Oversten en Bevelhebberen, so te water als te lande, onder het ressort onser commissie gehorende, daar de voorsz. schepen verschynen mogten, deselve alle behulpsaamheyd te be- wysen en vry en onverhinderd te laaten passeeren en repasseeren.

14 Junij. Oprigting van twee ogoede Iroupen de reset*v&' te Tandjoeng-poera m te Tangerang uit het volk^ door de Compagnie's schepen uü Europa te Batavia aan- gebragt.

De gezondheids-toestand van het Balaviasche garnizoen bleef

1745. Ó. W. VAN IMHOFF. 241

Toortdiirend even slecht, wat de Regering ook beproefde om daarin yerbetering te brengen.

Aangezien de ondervinding had geleerd, dat op genoemde posten de lacht gezonder was en het volk frisscher bleef, wQde zij eene proef nemen, of tijdelijke verplaatsing derwaarts Tan »quyneDden" en plaatsing van nieuw aankomenden helpen mogt

Resollaten van dezen maatregel zijn niet bekend.

15 Jonij. Magtiging op Weesmeesteren hypolheketi te verleenen op vaste goederen^ buiten de stad Batavia gelegen^ tol de helft van de getaxeerde waarde.

Zie bij 17 Mei 1740.

De waarde moest berekend worden » volgens een exacten •opneem der .inkomsten teegens den penning Ihien", zoodat die inkomsten Ys bedroegen van het daarop beleende.

17 Junij. Verbod tegen het verleenen van venia aetatis op de buiten-kantoren.

Alle rekesten ter zake moesten naar Batavia opgezonden worden, onder bijvoeging van:

a. eene opgave van den ouderdom der rckestranten ;

6. . attestatiên van ouders, voogden, nabestaanden, magistratus loei of bekende particulieren nopens het gedrag en de geschikt- heid van de rckestranten om zelve hunne middelen te beheeren.

25 Junij. Reglement voor het Seminarium Theologicum te Batavia.

Art. 1 Het Seminarium Theologicum, dat than3 alhier staat opgeregt te werden, heeft tot syn voornaamste doelwit om daar door (onder Gods zegen) te helpen bevorderen het groote werk der voortplanting van den Ghristelyken hervormden godsdittist in dese gewesten: ten dien eynde zullen in het zdve altoos een genoegsaam getal van jonge luyden in de

n.4IAAT-B0BC DBBL Y. 16

J44 1745. Q. W. VAN IMHOPF.

noodige wetenschappen en kennis der taaien tot den dienst der kerken en schooien van India werden aangekweekt.

2. Het getal der leerlingen is vooreerst bepaalt op 12, het welk van jaar tot jaar met 6 sal werden g'augnoenteerd, tot een getal van 36, waaruyt in der tyt jaarlyks S of ook wel 4 ter volleering na Nederland zallen gesonden werden.

3. De soorten van subjecten, die hier toe sullen werden aangenomen, syn onbepaalt, allerley slag van jonge luyden. sonder onderscheyt van natie of geslagt, mits egter van eerlyke ouders gebooren en sig selven (soo veel daartoe bequaara zyn), dan wel haare ouders, voogden of opsiglers deselve heel en al komen over te geven en af te staan ten diensten der kerken en schooien hier te lande, waar in een iegelyk na mate van syn bequaamheyt, die hy heeft, indertyt sal werden g'employeert.

4. Ten dien einde sal aan hen in dit queekschool (dat uyt 5 dassen bestaat) voor niet geleert werden alle, het geene nodig is en vereyscht werd voor een leerling der godgeleert- heyt om den dorpel der Nederlandsche academie te konoen I>etreeden en hunne studiën op deselve te voltooyen: ook sullen sy in dit huys van behoorlyke spys, drank, kleeding en al wat verder tot hun onderhout en aanqueeking mogt nodig syn, niets uytgesondert, versorgt en vrygehouden werden; en wanneer deselve de voorsz. B dassen gepasseert en sig be- quaam gemaakt hebben om de studie van de Theologie op eene universiteyt te frequenteeren, sullen deselve ten koste van de Comp. na Nederland verbonden, aldaar volleerd en vervolgens als proponenten of predicanten herw^ lerug gesonden werden, om in de kerken van India dienst te doen.

5. De jongelingen, die als permanente alumni in dit huys sullen werden g'admitteerd, moeten niet minder als agt en niet veel meer als twaalf jaaren oud syn, het welk alvoorens aan de curatoren sal moeten blyken. Ook sullen die geene, dewelke, gelyk in't vervolg sal gesegt werden, voor betaling tot de lessen en tafel van dit huys willen acces hebben, vau niet veel minder als agt jaaren moeten syn, dog haar verderen ouderdom is onverschillig.

244 1745. G. W. VAN IMHOFF^.

behoorlyk by te woonen, werwaarts haar de meesters der eerste classe zullen moeten geleyden.

11. Ook sullen binnen dit huys, in der tyt, vaste weeke- lykse calecliisatien door den rector moeten gehouden werden voor desulke, die wat ryper syn van kennisse en jaaren, als die, dewelke door den krankbesoeker van het buys sullen wer- den onderweesen.

12. De lessen zullen een aanvang nemen 's morgens ten half agt en eyndigen ten elf uuren, en soo wederom des na- middags van 3 tot 5. De verdeeling der uuren en lessen van yder classe inH bysonder sal vervolgens, by het openen van deselve, indertyt moeten gereguleert werden.

13. De spysinge van de alumni en kostgangers sal, soo wel voor het dagelykse ontbeyt, als de middag- en avondmaal- teyd, moeten besorgt werden naar de ordre, die daar op door de curatoren sal werden beraamt; en de provisor sal sig daarna moeten rigten, op dat aan het reglement in desen voldaan en de spysen behoorlyk toebereydt werden.

14. Hiertoe sullen de noodige randsoenen en emolumen- ten van het eene en ander door de Gomp. maandelyks aan dit huys verstrekt werden, alsmeede de contanten voor de huyshouding en gagie, die hier onder sal gespeciflceert werden .

15. Voor de oeconomie van dit huys, soo wel als lot be- stiering van de leering in het selve en het opsigt over degeene, die de opvoeding en aanqueeking deser jonge luyden iu haare dassen sal werden aanbevoolen, sal den rector in liet Semi- narium moeten woonachtig en van syn pligt syn tebesorgen, dat de reglementen van dit huys wel werden g'observeert, dat de queekelingen in behoorlyke tugt werden gehouden, dat de meesters haare uuren wel gaade slaan en de jongelingen die tyt wel besleeden, en dat in het generaal alles geschikt en ordentelyk toegaat ; ook sal hy op sekeren dag der weeke alle de dassen behoorlyk visiteeren en op de leeringe in deselve een naukeurig oog houden.

16.' Daar en booven sal in het huys altyt een der meesters van de eerste classe vast moeten woonen om dus de jeugt

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 245

nn na by gaade te slaan en teffens de toesigl te houden, dat de queekelingen wel bediend werden, doende in cas van het contrarie aanstonds rapport aan den rector, om daar op de noodige ordre te kannen stellen.

17. In dit huys sal meede moeten woonachtig syn en het selve bedienen een provisor of huysbesorger. die de nodige saken, tot tafel, kleeding en verdere huyshouding behoorende, op sig neemt en die, alvoorens hy in dienst werd aangenomen, door den rector aan de curateuren sal gepresenteert werden : jedog, indien by getrouwt mogt weesen, soo sal hy een van de huysjes naast het Seminarium hebben en agt r*. per maand voor syne gagie, als ook de vrye tafel in het selve, neffens deD in huys weenenden meester, die aan deselve altyt sal present zyn of een ander in syn plaats.

18. Den rector sal ten dienste van dit huys en tot ver- rigtiog van bet noodige huyswerk met synen omslag althoos kompleet houden een getal van 12 goede en daartoe capable manslaven, waar voor hy sal genieten het gewoone van 3 rd*. per maand voor yder : van dese twaalf jongens sullen aan den provisor toegevoegt werden twee in de keuken, 2 voor de dispens en 2 voor het overige huyswerk: de overige 6 sullen soo wel tot het oppassen der queekelingen, in het reynigen harer schooien en logiementen, als voor het overige werk der huyshouding syn.

19. Ten dienste van dit Seminarium sal ook moeten ge- houden werden een kleermaker, schoenmaker, wasscher, enz., waar van de noodige aanbesteeding sal gedaan werden in presentie van een der curatoren.

20. Den rector van het Seminarium sal meede behoor- lyke aaoteokeninge houden en maandelyks of in der tyt» wanneer sulks gerequireert werd, behoorlyke openinge en voorslag doen aan de curatoren, nopens het geene de oeco- Domie, aan 2yn inspectie toebetrouwt, is concerneerende.

2t. De meesters van de eerste classe sullen yder tot een doQceur genieten contant rd^ 10 van 48 sts*. ider per maismd, buyten en behalven dat sy voor de leering van de kinderen.

246 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

die voor hun geld tot de lessen werden g'admitteert, soowel als tot de halve en geheele kost, elk nog daar en booven voor yder discipel, die sy buyten de vaste queekelingen hebbeu, sullen genieten een halve rd'. per maand, die uyt evengem. penn. aan hen sal betaalt werden.

De Latynse meester in de tweede classe sal genieten per maand 15 rd^ contant en meede voor elk van syne discipelen 1 rd'. in maniere voorsz.

De preceptor van de derde classe sal ontfangen rd. 20 per maand en voor ieder leerling rd" iVs

Den conrector daar en teegen sal genieten per maand rd. 30 en voor yder van syne discipels rd. 2; dese drie, de con- rector, preceptor en Latynse meester, sullen sig selfs voor het overige van kost en al het noodige moeten voorsien en sal alleen aan den conrector eene vrye wooning werden gegeven ; de meester van de eerste classe, die in buys woont, sal uyt- terlyk niet meer dan 2 jongens van zyn eygen mogen hebbeo, dewelke het buys, nevens de andere, van kost, dog hy voor syn aandeel van kleederen voorsien sal; en sal de voorsz. meester dus sig selfs moeten bedienen of laten bedienen; en sal aan den kok en verdere dienaaren van het huys niets buyten de kost ten laste van hel selve gegeeven werden, buyteii bet maandgeld van 5 rd^, voor bepaalt.

22. De queekelingen sullen hebben een vaste lyst van bet geene haar 2 maal des jaars 's Gomp^. weegen tot kleeding sal verstrekt werden; en de meester, die in huys woont, sal ook teffens moeten toesien, dat sy goede agt op haare kleedinge slaan om daar meede te konnen toereyken.

23. Ook sal aan alle de queekelingen, die in dit huys woonachtig syn, sonder onderscheyt, giepermitteert syn om op Woensdag en Saterdag agtermiddags hunne ouders en vrienden te mooge besoeken, mits sig 's avonds te agt uuren wederom behoorlyk instellende, edog sal daar van den rector alvoorens moeten kennis hebben.

24. Alle de jongelingen, die in dit huys woonachtig syn, sonder onderscheyt, sullen des morgens, de kloeke 6 uuren,

25. Q. W. VAN IMHOFF. 247

moeten opstaan om, alvoorens het gebet begint, sig behoorlyk te konnen aankleeden en verschoonen; en zal des avonds ten Ihien uuren insgelyks een ieder op syn kaamer moeten zyn»

25 Jonij. Vernieuwing en ampliatie van plakaten tegen Aef snoeijen van geld.

Nademalen men van ty t tot tyt met hel uytterste ergernisse heeit komen te ondervinden, dat niettegenstaande de gestatu- eerde en meenigmaal exemplaarlyk g'executeerde poenaliteyten by onse snccessive g'emaneerde placcaten tegens het nabootsen, vervalscben en besnoeyen van 's hinds gangbare munten, en in specie van den 16*" April 1711, 26 November 17S7, 25 Juny 1729 en 23 Mey 173K, verscheydebaatzugtigemenschen, op een strafwaardige wyse vuyl gewin soekende en devreese voor de justitie aan een seyde stellende, sig als nog niet ontsien te schroeyen.. snoeyen en door verfoeyelyke practycquen te verligten de gangbaare raunte in dese colonie en wel inson- derheyt en ten principaalen de dubbelde stuyvers, en dus door deese handelingen, mitsgaders door den invoer van sodanige geschroeyde^ gesnoeyde en verligte dubbelde st&f . van andere plaatsen alhier onder de ingesetenen en voornamentlyk op de respective marktplaatsen by het koopen en verkoopen van allerhande levensmiddelen te verwecken veele brouillerien en schadelyke inconvenienten tot nadeel en groot ongerief der gemeente; zoo is 't, dat wy, begeerende daar tegens te voor- sien, op den 21^° deser maand goed gevonden en verstaan hebben, gelyk wy goedvinden en verslaan by desen, behoudens de voorsz. placcaten en ordres^ in soo verre desen niet werden g'allereert, by weege van renovatie en ampliatie op nieuws als nog te ordonneeren:

Eerstelyk, dat op poene des doods en gelyk by onse voorige placcaten is gestatueert, g'interdiceert blyft hel snoeyen, schroeyen en verligten van alle gangbare munten, in hoedaniger voegen zulks ook mogte weesen.

T^i andere, dat ongangbaar en voor billioen sullen gehouden.

248 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

ge]yk op nieuws verklaert wnrden en blyven, alle geschroeyde, gesnoeyde en verligle dubbelde 8ts^, dewelke na het geordon- neerde by het placcaat van den 23^° May 1735 niet sullen koomen in Ie houden de swaerte van 3 Vs condryn Japans en waer op niet genoegsaem te*sien en te erkennen sal weesen de munt, daar op geslagen, welkers uylgaaf en ontfangst, op poene, dat deselve ten behoeve van de diacony armen te deser steede verbeurt sullen werden, wel speciaal g'interdiceert werden mits desen.

Ten derden, dat instede der doodstraffe, by voorsz. onse placcaten tegens den invoer van gesnoeyd geld gestatueert^ voortaan niemant, van wat staat of conditie hy ook sal moogen syn, of ouder wat schyn of pretext sulks ook soude moogen weesen, eenige geschroeyde^ gesnoeyde of verligte dubbelde stuyvers of eenige andere munten, alwaar het ook schoon als billioen om te smelten, in dese colonie sal vermoogen in te voeren of te laaien invoeren, dan wel van eenige andere plaatsen naar herwaarts te ontbieden of ten dien eynde eenige behulpsaamheyt te beweysen, op poene, dat alle sodanige munt e by achterhalinge niet alleen verbeurt sal weesen verklaart, maar ook dat den aanbrenger, versender, ontbieder of die eenige hulpe daartoe mogte hebben verleendt, sullen verbeuren^ ieder het quadruplum van het agterhaalt werdende montant en arbitrale straffe daar en booven, het eerste te verdeelen de helfte voor den olBcier, die de calange zal doen, en de helfte voor het Seminarium Theologicum alhier.

Ten vierden, dat alle en een ieder binnen den tyt van ses weeken, te rekenen van den dag van de publicatie deses, ge- houden en verpligt sal syn alle geschroeyde, gesnoeyde en ver- ligte dubbelde sis', te brengen op het stadthuys te deser stede, in de vergaderkamer van den burger krygsraad, aan handen van onse gecommitteerden, zynde den ballieuw met twee Scheepenen, nevens hunnen secretaris, dan wel gcswoore clercq, dewelke aldaar des Dingsdags en Saterdags voor de middag van se ven tol elf uuren sullen vaceeren om voorsz. ongangbaar ver- klaart geld voor reekening van de Comp. aan te neemen en

1745. Q. W. VAN ^MHOFF. 249

voor een reaal gewigt aan sodanige dubbelde stuyvers weder een gelyk reaal in gewigt aan goede gangbaare dub- beide sts^. af Ie geven en dus door desen weg van onder de gemeente weg te neemen alle het verligt en gesnoeyd payement en ook voor te koouien alle verdere brouillerien onder deselve.

Blyvende wyders de verdere munten, by onse voorsz. plac- caaten g'expresseert slaande, in baare daarby gestelde waarde sonder eenige veranderinge.

Gelasten en beveelen dierhalven alle ingesetenen, onderdaanen en vreemdelingen baar naar bet geen voorsz. staat exactelyk te reguleeren, gelyk ook de respective officieren geordonneert werden tegens de contraveuleurs en overtreeders van desen oosen placcate tot de poene, daar by bekent geslelt, ten rigou- reusten te proceedeeren en te doen procedeeren souder gratie, oogluykiag, faveur, dissimulalie ofte verdrag en speciaal met al baar vermoogen Ie viligeeren tot achterbalinge en onldek- kinge van de autheurs eu invoerders van deese verboode, ge- schroeyde, gesnoeyde, verligte en ougangbaar verklaarde munte.

Ende, opdat de goede ingesetenen gewaarscbouwdt mogen wesen om haar voor schaade te wagten en niemant hier van eenige ignorantie koomen te pretendeeren, ordonneeren wy desen onsen placcate in de Nederduytsche, Maleydsche, Javaense en Ghineese taaien te doen publiceeren en alomme ter gewooner plaatse te affigeeren, alsoo wy zulks ten dienste deser colonie sodanig bevonden hebben te behooren.

10 Julij, Uitlooving eener premie op hel dood of levend uitleveren van zekeren slaaf.

De bekendmaking is afkomstig van het Collegie van Sche- penen, die haar >met qualificatie'' van de Hooge Regering

by publicque kloeke gestage' voor het stadhuis liet afkondigen .

Bewuste slaaf had zich schuldig gemaakt «aau » voorgenomene ■moord en quetsing" van zynen lij f heer en van drie andere personen, onder welke twee geweldigers.

De premie bedroeg 200 of 100 rijksdaalders, al naarmate

250 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

men den vogelvrij verklaarde levend of dood in handen der juslilie leverde.

15 Julij. Verbod tegen correspondenlie van particulieren met inlandsche Vorsten en mindere Regenten.

Bij geheime resolutie van 15 Julij 1745 besloot de Indische Regering tegen dergelijke correspondenlie een plakaat uit te vaardigen, welk plakaat evenwel niet is aangetroffen.

•Veele indiscreele mensclieu" hadden «van de toegeventheyt [der Uegering] in desen 't sedert de laatste jaren misbruyk •gemaakt."

Het verbod betrof, zoowel «brieffwisselinge of mondelinge «boodschappen", als «het doen of accepteren van presenten" en zoude aan alle builen-kantoren medegedeeld worden.

23 Julij. Verhooging van den prijs der kruidnagelen van 80 tot 100 zware stuivers het pond.

Volgens de resolutie van de Hooge Regering van 18 April 1742 was >de consumtie in die speceryen om de heeleWest »van India soo groot, dat men de comptoiren daar van, eenige ■jaren na den andereu, in verre niet genoeg heeft kunnen »voorsien."

In weerwil van den >opulenlen" oogst op A.mbon besloot dan ook de Regering in 1742 den prijs der kruidnagelen niet te verlagen.

BLJ circulaire van 3 Augustus 1745 is het vorenstaande Ier kennisse gebragt van »de respeclive heeren Gouver- •neurs", enz.

23 Julij. Last op de buiten-kantoren^ bij eischen van geneesmiddelen, op te geven het aantal dienaren, op eenig kantoor bescheiden.

Zulks diende om »de voldoening daarna te kunnen schicken/'

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 281

30 Julij. Aanstelling van ttifee stads-doctoren te Batavia.

Deze aaDstelling was >al voor lange als een noodsakelyk •poincl te voren gekomen." Want >al groote verlegentheeden •meenigmaal komen te ontstaan voor menschen van middel* •baar en gering vermogen, doordien zy niet weel en» in cas •van noodsakelykbeid, tot wien zy baar wenden kunnen, •niemand tot biertoe, so min verpligt, als genegen zynde •desulke soodanig Ie helpen, als wel nodig is/'

De stads-doctoren kregen »den rang naast den eersten cpractisyn in 'sComp' hospitaal en, onder den anderen, na •den ouderdom harer aanstellinge.*'

Aan tractement ontvingen zij 600 rijksdaalders 'sjaars, •te betalen uyt de stads-gelden", en 50 rijksdaalders 's jaars, te betalen door het Chinesche hospitaal.

Hiervoor moesten zij «bedienen de godshuysen en andere •publicque fondatien en societeyten, de boeyens van den Raad •van justitie en Scheepenen, in soo verre de interna aangaat, •en vooral de armen pro deo.''

Om beurten moesten zij binnen de stad overnachten, »ten •dienste van degeene, die dezelve nodig mogte hebben en by •dewelke, wanneer sy geroepen werden, niet sullen mogen •weygeren te gaan, het zy daar over gepractiseert hebbenen •daartoe genegen zyn of niet, behoudens eene billyke betalinge •van de vermogende na de instructie, daar van door Schepenen •op te maken."

Zij werden gesteld «op hun selven in haar ampt, buyten •die van de chirurgie", weshalve de stads-chirurgyn «in zyn •geheel, soo als tegenwoordig fungeert", werd gelaten.

In handen van Schepenen moesten zij een eed afleggen.

30 Julij. Bepaling^ dat in de jaarlijksche ptMicatie voor de repatriêrende Compagnie' s dienaren zouden tDorden weggelaten ^de premisse en het slot^ voor en 'Ogter het 25* en 48® articul'' van den Artikel- brief.

452 1745. G. W. VAN IMHOFF,

Dit weglaten giïschiedde op last van Heeren XVII*^, blijkens hunne missive van 5 September 1744.

50 Julij. Toekenning^ aan de kapiteins en kapitein^ luitenants tei* zee van hetzelfde militaire honnetir ah aan de kapiteins der militie te lande; en aan de schippers dat van de luitenants.

Deze bepaling is een gevolg van de missive van Heeren XViioen van 17 November 1744.

2 Augustus. Vernieuwing van de toelichting tol eetUge artikelen van den Artikel-brief van A September 114:% wat betreft de zeevaart.

Zie bij 18 Junij 1743; woordelijk eensluidend.

6 Augustus. Verbod tegen handel in bedorven wijn^ Her en andere^ vaderlandsche dranken.

De poenaiiteit was eene boete van 100 rijksdaalders, ten behoeve van de armen en van den oiBcier, die de calange zoude doen, ieder voor de helft.

Het verbod gold ook de vendumeesters, het opperhoofd van het generale soldij-kantoor en de secretarissen van de beide Collegiën van justitie, als mede dien van Weesmeesleren.

6 Augustus. Bepaling^ dat zij\ *die hoofden van battail- •lions of andere hooft-officiers" waren en tevens eene kompagnie hadden^ *geeti dubbelde huyshuuren, maar i^alleen die van de hoogste qualiteyt^ die zy bekleeden^\ mbgten genieten.

6 Augustus. Toekenning aan de kapitein-luitenants ter zee van eene •permanente'' gage ad f 80 's maands^ alsmede^ bij terugkeer naar Nederland^ van het regl lot het medenemen van een megen-guldens-kist, getmlt

1745. G. W. VAN IMHOFP. JKJ

^met thee en porceleyn^ boven de bagage^ aan een ^sclnpjper by het reglement van den jare 1718 geper- emitteert.**

Zalks geschiedde om hen > boven de schippers (e onder- •scheyden' en ook in dit articul eeniger maten te beneficeeren."

6 Augustus. Bepaling van het maximum a^tntal suiker- molens, wdke in de Bataviasche ommelanden zouden worden toegelaten.

Zeventig molens konden, volgens de Regering, »genoegsaam «aytleveren de zuyker, die soo voor het vaderland, denlndia- •schen handel als particuliere en de consumptie benodigt" was.

10 Augustus. Toekenning, onder nadere goedkeuring van Beeren XVII"" en onder zekere ^conditien,^' van het land Kampong-bahroe (Buitenzorg) aan den Gouverneur- Generaal.

De bewuste conditién zyn vervat in het navolgende, door den Gouverneur-Generaal aan den Raad van Indié ingediende stuk:

Dewyl goede exempelen in alle saken doorgaans vorderlyk zyn en insonderheyt omtrent het hoogwigtige poinct van eene betere bebouwinge der landen, binnen de domeynen en uyt- gestrektheyd van dit Jacatrasche koningryk gesitueert, van veel apparentie is het voorgaan van den luyen en van allen ari)eyd als afkeerigen inlander met sulke voorbeelden, die hem animeeren kunnen om een beter gebruyk te maken van bet goede land, dat by thans soo nutteloos betreedt en pas ten halven sig ten voordeele brengt, soo heeft den onderge- tekenden, Gouverneur-Generaal, in syne landtogt van 20 Au- gustus tot den 8'° September a^. pass^. onder anderen ook bier op syne reflexie doen vallen en die gedagten gemaakt, dat, by aldien men op eene daar toe welgelegene plaats in de bovenlanden eenen aanleg koude maken, dewelke eenen

i54 1745. Q. W. VAN IMHÓFF.

Gouverneur Generaal van Indien, soo wel door desselfs aange- naamheyt, als profytelykheyt persuaderen konde uu en dan eens eene uytspanning van gedagten en eene» in dat ampt wel nodige, recreatie te gaan soeken in het landleven, suixteffens grootelyx soude strecken tot opwecking van den landoian, verbetering van den landbouw en dus ook tot eenen wesent- lyke verrykinge en increscenient van dese colonie, dewelke daar ointrend nog sulk eenen ruymen uytsigt heeft; ja, het is seer waarschynelyk, dal zulx ook door den tyd soude strec- ken tot eene gewenschte amelioratie van de saken en hel intrest der maatschappye, dewelke het poinct der verbeteringe van hare volkplantingen, soo ais ook de hoog Edele heeren Be- windhebberen, op de diendwegen, by de bekende consideratien in Nederland gemaakte reflexien, seer wysselyk van gevoelen zyn geweest, als het aller essentieelsle stuk eener intriusiquen verbeteringe van haren staat heeft aan te merken en dus in alle, hetgeene men daar omtrend vorderen mogte, eenwe- sentlyk voordeel vind.

Hier by komt nog, dat de attentie van een hooftgebieder alhier nimmer gemackelyker, nog ongevoeliger dan op dese wyse gehouden kan worden over en op den landbouw, in soo veele distractien, als den ombragieusen omslag van saken hem verschaft, soo groot en soo hinderlyk anders aan dit werk, dat onder so veele aller agting waardige mannen, als successive dit eminente ampt hebben bekleed, misschien geen drie of vier gevonden werden, van dewelke men seggen kan, dat zy met eenige applicatie haar werk van de verbete- ringe deser colonie hebben gemaakt, het welke, soo het van over hondert jaren geschied was, gelyk het misschien wel hadde kunnen geschieden, de Comp. het koningryk Jaccatra en Batavia apparent al over lange in een anderen staat soude hebben gestell, als de geene, waarin men deselve thans nog siet, dat is, als in de eerste beginselen der bevolkinge, bebou- winge en beplantinge van een land, waar van nogtans alles te maken is en dat synen b'arbeyder niet onbeloont laat voor de moeyte en kosten, die daar aan werden besteedt.

1745. Q. W. VAN IMHÓFF. S88

Hier toe qaam den ondergetekenden seer bequaam voor de overzyde van Campong Baroe en het land, daar en daar onitrend leggende, thans, ter grootte van eene naamwaardige provintie, onder den demang van Campong Baroe geslelt, dog door hem so weynig na behoren gebruykt en ook soo uylgc5trekt be- vonden wordende, dat het eensdeels voor hem niet te beheeren is en aan de andere kant seer gemackelyck een stuk daar van gesepareert werden kan sonder hem eenige prejuditie toe te brengen, indien hy anders bet als dan min versti*ooyde en naauwer bepaalde opsigt, dat hem bevolen is, wil aanleggen met verdubbelden iever tot de stucken, die hem nog by biyven en dewelke, in de nevens desen overgelegde kaart, van de gcene, die men vraagt, onderscheyden zyn met groene st reepen, bet geprojecteerde tot het oogmerk deses met geele streepen afgebaait zynde (^).

De grote van desen grond is niet soo seer genomen uyt hoofde van noodsakelykbeyt oiT possibiliteyt om daar van in de eerste jaren gebruyk te maken, maar met iusigt om dit district te doen bevolken door soo veel menschen, als men van wyd en zyds by den anderen halen kan, soo wel Javanen als anderen, en daar onder de eerste buyten prejuditie van de thans daar of elders reeds wonende menschen, omt^. dewelke het uti possidetis alle sints sal stand grypen, niet gedogende het overlopen van het eene district in het andere, maar een iegelyk latende, daar hy is, soo als dat volgens dcse verdecling van selfs komt te vallen; en hier toe meend men, dat thans voor een Gouverneur Generaal gelegentheyt kan syn door de jongst voorgaande revolutien op Java en den val van eenige opgestane princen en landsgroten, welkers onderhorige de bovendryvende parthyen wel soo gaarne quyt §oude willen zyn, als zy ongaarne onder hare tegenwoordige hoofden willen buygei^ en biyven, welk soort van Javanen dan herwaarts gelokt en alhier een woonplaats gegunt zynde, die direct cmder den Gouverneur Generaal selfs sorteert, soo bereykt

(') De hier bedoelde kaarl is niet aangetroffen.

J8è l^^ö. 6. W. VAN iMHOPf.

men daar mede een dubbeld oogmerk, dat niet als goed kan doen aan de publicque zaken.

Dit is dan ook eene van de redenen, waaromme men dit district lielist gesepareert sag vande ordinaire jurisdictie, als eene heerlykbeyt en gepriviligeerde stuk goeds, met hoge en lage jurisdictie en sodanige vryheeden, voorregten en vergun- ningen, als by vrye heerlykbeeden geboren, om daar meede ook teffens een begin te maken van betgeene dienaangaande vermeld staat by de consideratien en de daarop gevolgde be- sluyten in Nederland A^. 1741 en 1742; en ten derden om daardoor ook andere gaande te maken sig ex professo toe te leggen op den landbouw, om bet vermaak, aansien en voordeel, dat daarin te wagten is.

Men heeft reeds voorwaards doen remarcqueeren, dat de intentie in desen niet is sig personelyk te verryken of te verbeteren door eene acquisitie van dese natuur, maar dat den ondeigeteekende dit stuk integendeel heeft gedespicieert in zijn ampt en om te zijn g'accrocheert aan hem in syn officie en syne opvolgers in tyd, en dat wel om de daarvan reeds gegevene redenen ten beste van het gemeen; ook ten anderen ter verbeteringe vande insufficiënte revenuen deser bogen, dog niet pro rato profylelyken chargie; en tenderden om de arrangementen, die daaromtrent gemaakt sullen werden, te beter stand te doen grypen en de hand aan de verbeteringe, die men bedoelt, des te beter te doen houden, alles teffens ten meesten proffyte van de Gomp®; invoegen dan het voors. terrain thans, ordinario modo, by donatie soude moeten werden afgestaan, onder de clausule nogthans de non-aleniando, aan den ondergeteekenden, als Gouverneur Generaal en zijne opvolgers in officio; en vervolgens konde werden gegratiGceert met de voorregten der jurisdictien en andere boogheeden en heerlyk- beeden, nadat op dat subject sal wesen beraamt en door de Heeren 17^° g*approbeert een sekere vaste voet, voor dit geval en het vervolg, ongeprejudiceert hetwelke dese donatie egter voortgaan en stand grypen kan om bet werk des te eerder tot perfectie te brengen.

1745. G. W. VAN IMHOFF. 2Bt

Dan aaDgesien dit laatste diend te geschieden buyten kosten eo lallen van de Gomp^ en egler niet practicabel is sonder eenige naamwaardige deboursementen, so wel voor de aan- planting van cocos en andere vrugtdragende boomen, als tot bet aanleggen van peper en andere plantagien, so neemt den ondergeteekenden, Gonverneur Generaal, aan zulx geduurende syne nog overige regeringstyd verder uyt eygen middelen te besorgen, soo als hy reeds daartoe eenige naamwaardige begin* seien en preparatien heeft gemaakt, mits het Uw Ëdelheedens behage hem, als den eersten aanlegger, ad dies vitae toe te \eggen de helfte der revenuen, die dat land in der tyd zal (^brengen, en waar van d'overige helfte sal syn voor syne sacoessive opvolgers in ofBcio, soo lange den hemel hem het leven mogte sparen, nadat hy t'eeniger tyd dit ampt sal hebben afgelegt, 'tzy dat hy hier in Indien dan verder bleeff of repatrieerde., ten eynde hy op die wyse niet ten eenemale te vergeefs moge uytleggen kosten, die nog al naamwaardig zyn en waarvan syne korte, nog overige regeeringstyd hem apparent niet permitteeren sal eenige vrugten off inkomsten te sien voort te komen.

AlleSy soo het Uw Ëdelheedens behaagt, onder de nadere approbatie der Hoog Edele Heeren Seventhienen, dewelke, wel is waar, voor desen hebben g'improbeert bet uytgeven van hnderyen in eygendom aan het hooft en de leeden deser fiegeeriog» wanneer dat op geheel andere gronden en motiven by de successive resolutien deser tafel vati den 30^° Augustus, 15** September, 14«" October, 11**" November en 13° December 17S9 beslooten en door de Hoog Edele Heeren Principalen by generale missive van den t4° September 1731 afgeschreven, mitsgaders vervolgens by resolutie van den 24®° Juny 1732 weder Ie niet gedaan wierd ; dogh, vermits dese uylgave geschied was aan het doenmalige hoofd en eenige leeden in haar privé m dus seer veel verschilt van desen voorstel, mitsgaders na het abtenren van den eersten aanlegger in desen een gedeelte der inkomsten aan de Comp^ vervallen of anders daar over als dan sodanig ten haren prof y te gedisponeert werden kan, als

fLAJLAAT-BOU DEEL V. 17

2S8 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

de zaak van aangelegentheit in der tyd mogte werden, schoon er jaren zullen werden vereyscht, eer het de moeyle waardig sal zyn hier van notitie te nemen, soo vertrouwt den onder- geteekenden ook van de generense sentimenten onser heeren meesters, dat sy tegens desen voorstel niets hebben, maar deselve approbeeren zullen, dewyl het verbeeteren van den landbouw voor haar Edele Hoog Agtbaaren een al te wesentlyk poinct is om het zelve niet over alle boegen te probeeren en dese wyse voor de Gomp® onschadelyk en tot het oogmerk van geen kleene apparentie is.

Nogtans» soo en in allen gevallen, by aldien de beeren meesters de saak niet mogten ratiGceeren, soo versoekt en bedingt den ondergeteekenden alleenlyk de restitutie syner deboursementen, die hy inmiddens daaraan mogte doen en waarvan hy door den gecommitteerde tot de saken der inlan- ders, onder wiens oog en opsigt dese nieuwe plantagie sal werden aangelegt, behoorlyke aanleykeninge sal doen houden/'

Eerst bij missive van IB Maart 1746 gaf de Indische Regering kennis van haar besluit ter zake aan Heeren XVII'^^, zich eenvoudig aan dat besluit refererende.

Heeren XVH°^'^ beantwoordden zulks den 15^^ September 1747 in volgender wyze:

Dat het cultiveren en beplanten van onbebouwde en woest leggende landen in Indien en inzonderheid op Java van een zeer groot aanbelang en voordeel is voor de Gomp., is buiten contestatie en wy hebben ook even daaromme geen bedenke- lykheyd gemaakt om de middelen, die daar toe van hier werk- stellig zouden kunnen werden gemaakt en door den Gouverneur Generaal van Imhoif by zyne bewuste consideratien zyn ge* proponeert, te amplecteren, even en in zo verre ons daar toe gelegentheyd aan banden is gekomen daar van gebruik te maken, dog, dewyl het effect van het utUe, dat uytdiegeam-- plecteerde en te werk gelegde middelen nog moet voortkomen, van de tyd zal moeten werden afgewagt, zo begrypen wy ook, dat het als dan eerst regt tyd zal worden om op het tweede geproponeerde van den Gouverneur Generaal te den-

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 289

ken, nameotlyk, of men by dat utile van den landbouw ook niet het aangename van het landleven zou dienen te paren met het opregten van dorpen, het instellen van heerlykheden onder een gesubordineerde jurisdictie, etc. en waar over wy als dan, wanneer UE. daar toe propositie komen te doen, DE. ons goedvinden zullen laten toekomen; ondertusschen, dewyl UE. niets versuymen van het geene kan dienen ter bevordering en voortzetting van de cultivering en aanplanting dier landen, zo willen wy onzen Gouverneur Generaal van Imhoff dat genoegen gaarne geven, dat wy approberen de Qitgifte van een gedeelte van het landschap Gampong Baroe io de Jaccatrase landec aan gem. Generaal, dog niet aan zyne successeuren in der tyd, onder zodanige conditien als by ket geschrift, in UE. resolutie van 10 Augustus geinsereert, slaan vervat : dog, dewyl UE. deze uytgifte wel zouden willen dooi dienen tot een regul, waarna de uitgifte van heer- Irkbeden in 't vervolg, des goedgevonden wordende, zoude kun- Den werden ingerigt, zo moeten wy zeggen, dat wy uyt hoofde Tan een bedugting, die wy hebben, dat die heerlykheden juist oiet althoos in zulke goede handen zullen vallen, dan wel deze Qo valt, niet gaarne zouden zien, om alle gevolgen voor den aanstaande te vermeyden, dat deze heerlykheden wierden uitgegeven ook met hoge jurisdictien, maar dat de uitgifte van deze heerlykheden geschiede eniglyk met lage of ambagts- heerlyksheids jurisdictie, als meerder overeenkomende met het eyge project van onzen Gouverneur Generaal van Imhoff, te weten, om aan zommige gedistingueerde goederen te verlenen een gesubordineerde jurisdictie, alzo zelfs Schepenen van Batavia geeo hoge jurisdictie hebben, maar gehouden zyn hare dood vonnisse aan UE. ter approbatie te presenteeren.''

Met dit antwoord nam de Indische Regering niet volkomen genoegen, waarom zij in hare missive van 31 December 1748 ian Heeren XVI I"" schreef:

Het strekt ook den presenten Gouverneur Generaal tot de ^tterste verpligting, dat UwEd. Hoog Agtb. so favorabel ten ^nen opsigte hebben gelieven te disponeeren over het land^

260 1745. G. W. VAN IMHOFF.

tans genaamd Buylen-Sorg, of het wester gedeelte van Gampong- Baroe, in den jare 174S ter bebouwing onder handen genomen en door UwEd, Hoog Agtb. so gratieux aan hem toegestaan; dog, nadien het schynd, dat UwEd. Hoog Agtb., 'tzy door wangunstige pennen van lüer of verkeerde rapporten ginter, daar van een gants ander denkbeeld gegeven is, als hetgeene met de weesentlykheid der zake overeenkouid, so versoeken wy verlof om deselve daar omlrent nader te elucideeren.

Eerstelyk, ten belange van de hoge heerlykheit, dat van die zaak by het advis of de propositie in h^t geresolveerde op den 10^° Augustus 1745 maar aanhaling gedaan is omdeuytgave van dit land, de aangeleegentheyd van dies beetere bebouwing en de middelen om daar toe te komen te connecteeren met het geene UwEd. Hoog Aglb. in Nederland was voorgesteld om het land-leeven alhier voor de coloniers niet alleen profyle- lyk, maar ook aangenaam te maken, dog geensinds met intentie om van dit land een hoge heerlykheyt te maken ; want UwEd. Hoog Agtb. gelieven selfs maar te considereeren, waar toe dat dienen soude omtrent een land, dat successive van den eenen Gouverneur Generaal op den anderen soude overgaan en waarvan den consecutieven besitter gevolgelyk in dit land geen hoger heerlykheyd behoeft te pretendeeren, als de geene, die hy offici- wegen heeft; en in effecte is het ook met de zaak so geleegen; want dit land Buyten-Sorg heeft tot op dit uur nog geen hoger of ook geen andere jurisdictie, als de geene, die alle landen van particuliere hebben, waar van som- mige na by Buyten-Sorg leggen.

En ten tweeden, soude ook de introductie van so grote previlegien, als de hoge heerlykheeden in Europa of ook in Nederland hebben, in 't gemeen hier niet dienstig syn; en tot so verre heeft sig ook de sin van de propositie niet uytgestrekt ; want, gelyk üwEd. Hoog Agtb. ten regten aanmerken en ook wel waar is, dat die uylgeslrekte voorreglen — en wy voegen daar by, hier te lande nog meer dan elders — souden kunnen werden misbruykt, niet alleen, omdat deselve vallen kunnen in kwade handen, maar ook, omdat hel inlandse bestier hier

1745. G. W. VAN IMHOFF. 261

onder een souverain en onverdeeld gezag dient te blyven en een gemeen Europees, de nieuwe boeren niet uytgeschoten, sig nu reeds maar te veel a!s een heer reekend onder den inlander, lot so verre, dal men werks genoeg heeft deselve in toom te houden; so souden ook de inconvenienten soveele zyn, die uyt sodanige verheffingen souden resulteeren, dat het seekerlyk nog de Regeering alhier, nog ook de overige coloniers, aangenaam soude kuimen vvesen eenige daar onder so verre te distingueeren.

Dus syn de . landen hier — en dat moeten sy ook blyven — plantagies, vrye erven en maar een specie van heerlykheyt, voor so verre den aard van 't land, de gewoontens der Javanen en bet oude herkomen mede brengen, dat de geene, die op dat iand wonen, den eygenaar so veel als haren land-heer reekenen, by eene reedelyke behandelingo hem allerlye hofdiensten doen, — want by eene onreedelyke lopen sy aanstonds weg en laten hem met het land sonder volk sitten — en voorts tiende ot huar, ook wel een vyfde, aan hem opbrengen, na dat het land beter of slegter is; hebbende alle de uytgegevene landen — en dat is den eersten oorsprong van alle de eygen- dommen der ingelanden — dese verpligting in 't gemeen, dat zy baare producten van coSy en peper, etc. aan de Comp. moeten leveren; en dat is ook alles, wat de Corap. daar af heeft, daar integendeel de overige landen, die nog by wege van concessie svn onder het bestier der Javaanse hoofden, waar van dit BaytenSorg ook een is, als hebbende voor desen onder het inlandse hoofd van Gampong Baroe gehoord, buyten dese verpligting ook nog gehouden syn tot allerlye diensten voor de Gotnp., lans ook tot een vaste leverantie van pady of rys in de bolster in de pakhuysen alhier, voor de scheepen, de <tai en de verstrekkingen aan land, dewelke leverantie by onse resolutie van den S*^ November 1746 bepaald is en een weynig geschikt na proportie van die van de coffy, om dat %rvitat goed te maken, dewyl de leverantie van 't laasle nog eenigsinds voor een beneficie werd gereekend; schoon 'er onder d'eene en andere soort van landen geen ander onder-

J62 ^745. G. W. VAN IMHOFF,

scheyd is, als dat de eerste ia voorige tyden afgestaan syn in eygendom voor seekere taxatien en vervolgens door de eygenaars» gelyk de andere door de vrugt gebruykers, syn bebouwd en beplant geworden ; en van dien laast genoemden aard is Buyten-Sorg of hel land, ten westen van de groote rivier aan de voet van de berg Salak geleegen en sig strek- kende tot aan de rivier van Tangerang, daar alle het land wederom staat onder een ander gemeen hoofd der Javanen, gelyk ten noorden het district van een derden Javaanse regent te vinden is, wiens land genoemd werd Coedong Badak : blyvende ten Zuyden en ten Oosten het overige land van Campong Baroe, dat sig b' oosten de grote revier nog so verre uytstrekt tot aan het gebergte, dat het voor den inlandsen regent nog naulyks te behecren is; en dewyl hieruyt blykt, dat de plaats of plantagie of bet land en district, nu genaamd Buylen-Sorg, niet anders nu staat onder den Gouverneur Generaal, — die bet woeste en onbebouwde daar van beezig is op eygen kosten te verbeeteren en daar omtrent gevolgclyk gelyk slaat met de minste der ingelanden, die men sodanige landen in eygendom gewent is te geeven, — dan het bevorens ten opsigte der diensten en verpligtingen van de Gomp'* heeft gestaan onder het inlandse hoofd, so blykt ook, dat de Gomp. met dien afstand niets ver- liest en by dies bebouwing in tegendeel wint, door dien den vorigen opsigter, na hel geene reeds gesegl is, so groten district niet kunnende heheeren na behooren, nu integendeel twee voor een aan dies verbeetering beesig syn; en de Gomp^. soude nooyt van dat land Gampong Baroe, so als het geconi- bineert was, dat gekreegen hebben, wat zy nu van Buyten- Sorg en Gampong Baroe beyde krygt, dewyl den inlandsen regent, nu de handen wat ruymer, een goed exempel voor hem, door dese nabuurschap wat meer ondersteuning of by nalalig- heyd ongenoegen te wagten hebbende, veel meer dan bevorens besig is syn land te bebouwen en bebouwbaar te maken door watcrleydingen en andere middelen, die den inlander daartoe aanmoedigen kunnen. Op dien voet dan is de uytgave van 't land Buyten-Sorg

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 263

geschied, met eea oogmerk om den landbouw in 't gemeea daar door te bevorderen ; en UwEd. Hoog Agtb. begrypen ligt, dat het oog van een hooftgebieder deser landen, dooralsulken uylspanninge over den land-bouw gaande, niet anders dan profytelyk kan syn voor alle inf^eianden, welkers landeryen in 'i gemeen ook zedert vier of vyf jaar merkelyk en oog- sebynlyk verbeeterd syn; maar, indien suix alleen soude weesen voor den weynigen tyd, dat den presenten Gouverneur Generaal misschien nog in dit bestier of in het leven sal blyven, so soude bet waarlyk te veel moeyte genomen en voor de Comp^. ook te beklagen syn, dewyl dan Buyteu-Sorg en de landen daar omtrent wel haast weder tot bare vorige woestheyd souden keeren, sodanig,datselfsniet tebesigligtensoude wesen, so als het bevorens daarmede gelegen was, voor het opruy- mm der wegen en het wegkappen der wildernissen ; en daar- om tfeemd den presenten Gouverneur Generaal de vryheyd UwEd. Hoog Agtb. nadere gunstige dispositie hier over te vragen en te versoeken, dat deselve hem dat faveur gelieven te bewysen, dat so veele andere gemeene coloniers en inge- seetenen genoten hebben, om het voorsz. land Buyten-Sorg by eene billyke taxatie, ^^eschikt na dies waarde, ten tyde het selve door dese regeering wierd afgestaan, in eygendom voor hem en syne erfgenamen te mogen overnemen, 'tzy op dien voet, als de andere uytgegevene landen door de Comp^. altoos syo overgelaten aan particuliere bebouwers en beplanters, of ook selCs behoudens de tegenwoordige verpligte lands diensten en servituten, voorwaards aangehaald; en daar voor sal hy aan UwEd. Hoog Agtb. hebben de hoogste verpligling, dewyl hy dan hope heeft, in der tyd weder te sien inkomen met eenig voordeel de nog al naamwaardige kosten, die daar aan tot hier toe reeds syn g'impendeert en nog verder (gedaan sullen moeten werden om er iets goeds van te maken; en UwEd. Hoog Agtb. konnen wel verzekerd syn, dat by sorge sal dragen, dat van dit gunstbewys, nog door hem, nog door syne erfgenamen geen kwaad gebruyk werde gemaakt, terwyl hy syn eerste oogmerk in 't aanleggen van die plaats

564 1745. G. W. VAN IMHOFF.

steeds in het oog sal houden, namentlyk de verbeetering van 't land en den welvaart van de Comp'., het welke de twee beweeg-raderen syn van alle syne gedane voorstellen en in 't werk gestelde middelen tot hier toe en^ so hy hoopt, dat ook in 't vervolg sullen blyven."

Heeren XVI1"«<> beantwoordden dit weder den 18 September 1750, als volgt:

Het is een merkelyk abuys van UE., wanneer baar laten voorstaan, als off ons door wangunstige pennen van Batavia off verkeerde rapporten in't vaderland van de uitgifte van een gedeelte van het landschap Campong Baroe inde Jaccatrase landen aan onzen jegenwoordigen Gouverneur Generaal een gants ander denkbeeld zou zyn gegeven, als met de wezend- lykheid der zaaken over een kwam. Want, by aldien wy hadden konnen vennoeden, dat zyn Ed^ intentie had gehad om met de uitgifte van dat land zigh te blyven bomeeren in die zelve bepalingen, zo als menigvuldige andere landen aan parti* culieren zyn uitgegeven geworden, en niet, zo als nogtans duidelyk en expressis verbis word gezegd by zeeker geschrift van den Gouverneur Generaal van Imhoff, by UE. resolutie van den 10 Augustus 1745, op dit subject genomen, geinsereert, te weeten, om dit district te separeeren van de ordinaris jurisdictie als eene heerlykheid en gepreviligeert stuk goed met hooge en laage jurisdictie en zodanige vrybeeden, voor- regten en vergunningen, als by vrye heerlykheeden gehooren, wy zouden ons zo ampel over die materie by onze letteren aan UE. van 15 September 1747 niet hebhen behoeven uit te laaten ; want dan hadden wy den jegenwoordigen Gouverneur Generaal van Imhoff met weynige woorden konnen accordeeren, zo als wy zyn Ëd* thans accordeeren by deezen, om een gedeelte van het landschap Campong Baroe, thans genaamt Buitenzor^, op een billyke taxatie, geschikt na dies waarde, ten tyde hetselve door UE. aan zyn Ed^ wierde afgestaan en de uit- gifte daarvan verleent, in eygendom voor zyn Ed* en desselfs erfgenamen te mogen overnemen op dienzelven voet, als andere uitgegeven landen door de Comp** altoos zyn overgelaten aan

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 26K

particuliere bebouwers en beplaoters, en over zulks zonder hooge, midddbaie of laage jurisdictie ofi titul van heerlykheid, hoe geiiaamU behoudens nogtans deze verpligting, dat de vrugten, van dat land komende, moeten werden gelevert aan de Comp^ en voorts in vervaagt ing, dat den Gouverneur van Imhoff, volgens zpe toezegging, zorge zal dragen, dat van deze gunstbewyzing door zyn Ed*^ erfgenamen geen kwaat gebruyk zal werden gemaakt.

Il ^^'C^r. Ampliatie mn het reglement van 18 Junij 1745, wal betreft de bagage van zeevarenden in Indiê.

Nadien 't sedert het affschaffen, zo der schotten en waterga* ten, als andersints in de ruymen der schepen van de Comp. de ondervinding komt te leeren, dat, niet tegenstaande het bergen van de provisie, equipagie goederen, het water en brandhout tusschen deks, nog al eenige plaats overschiet door de mindere bemanning der schepen van de Gomp., die hier te lande varen, en de korte reysen, dewelke, zonder praejuditie van het benodigde logement voor het volk, kan wer(fen geconcedeert tot een zeker gepermitteerd gebruyk der officieren van de schepen om haar een des te beter middel van bestaan te verschaffen en daar door een ieder ie meer op te wekken tot vigilantie en behartiging van &k in den dienst ter zee, waar aan de Gomp. zo hooglyk gelegen legt.

1. Zo zal voortaan op alle schepen, in het land varende, frqiermitteerd werden een hok tusschen deks, groot, op schepen, die met Gapitains en Lieutenants varen, om 2S lasten poeder- layker daarin te kunnen bergen; op de geene, daar Gapitain- Ueutenants op varen, 18 en de geene, die met schippers en stuurlieden varen, 15 lasten.

2. De voors. lasten zullen verdeelt werden, als volgt:

2S lasten op schepen, die met Gapitains en Lieutenants varen, ais:

266 1745. G. W. VAN IMHOFF.

10 lasten voor den Gapitain,

9 » » de beyde Lieulenants en den Opperstuur- man, ieder drie; 6 > » » Onderst uurliedeu en den Opperchiru-

gyn, ieder Iwee.

25 lasten te zamen. 18 lasten op schepen, die door een Capitain-Lieuteiiant gecommandeert werden, als:

8 lasten voor den Capilain-Lieulenant,

6 » • n Lieulenant en den Opperstuurman,

ieder drie. 4 » • B Onderstuurman en den Opperchirur-

gyn.

18 lasten Ie zaaien. 15 lasten op schepen, die door een Schipper gecommandeert worden, als:

6 lasten voor den Schipper,

3 » • • Opperstuurman,

6 B o • Opperchirurgyn en de beyde Onder-

• stuurlieden

15 lasten te zamen. Alle de overige en mindere officieren, tot de schepen ge- horende, zullen te vreden moeten zyn en blyven met de aan haar gepermitteerde kisten by het reglement van anno 1743. 5. De voorm. officiers zullen in voors. hokken tusschen deks moppen bergen zuyker, rys, arak en alle andere produc- ten de.« lands en arliculen van negotie, die gepermitteerd zyn, so wel gaande van Batavia naar de buyten comptoiren, als van daar weder keerende, zo veel de plaats of de voren- staande bepaling van het gewigt toelaat.

4. VVelverstaande, dat het voors. hok, gemaakt zynde ter grootte, dat daar in het bepaalde getal van lasten aan poeder zuyker in canassers kan werden geburgen, by het inneemen van goederen, die minder in volumen en meer in gewigl bedragen, de bepalinge der lasten niet g'excedeert zal mogen werden, schoon ook de plaats dat toeliet, om de schepen niet

5. Q. W. VAN IMHOFF. 267

te overladen, op poene van confiscatie aller afgescheepte goederen.

5. En by aldien men aan het gepermitteerde getal van lasten niet konde voldoen door de volume der goederen, dat egter hel hok niet zal mogen verv^ydert of vergroot werden, niaar dat de officieren als dan gehouden zullen weseu de overige plaats voor die volume te soeken in de plaatsen, voor haar logementen aan boord gedestineert, zonder die van de underofficieren of het gemeen daar mede te mogen belemme* ren, op poene van 500 ryksdaalders l)oe(e, len profyte van de Academie de marine, en op die vnn confiscatie, zo zy teffens excedeeren het bepaalde getal van lasten.

6. Ook zullen in de voors. hoeken niet mogen geburgen wer- den eenige goederen, die stank verwecken en eenig naamwaardig ongemak aan het volk, veel min die geene, die eenige schade aan de schepen of hare lading veroorsaken kunnen, op poene van gelyke boete in het eerste en op die van vergoeding der schade in het laatste, mitsgaders arbitrale correctie daar en boven in het een en ander geval; welke boetens en verant- woording geheel en al zal incumbeeren den geenen, die hel schip commandeert, en dewelke daarom geen permissie zal mogen geven aan zyne subaltern, nog ook zelfs eenige ordre tol den afscheep van zyn eygen goed, dan na voorgaande keonisgevittge en bekomen consent van de respective opper- hoorden der plaatsen, dewelke dat consent egter, buyten dn voorbepaalde gevallen, niet zullen mogen weygereti, maar by ontmoetinge van onredelyke contradiclien en hoofdigheeden ook wederom gehouden zullen zyn daar van aan de Regeering alhier keonisse te geven, ten eynde men de geene, die zig hier om- trent te buyten gaat, kan aanspreken, gelyk zy, opperhoofden van de buyten coinptoiren, ook in allen gevalle gehouden zullen zyn advertentie te doen, wanneer tegens de vorenstaande bepalingen van plaats en swaarte eenige excessen werden begaan.

7. De goederen, die in deservoegen gepermitteerd worden, zullen tietalen de haUe inkomende en uytgaande regten en daar van alleen g'eximeert blyven de bepaalde kisten by het reglement van anno 1745.

268 1745. G. W, VAN IMHOFF.

8. In het terugkeeren van de lywaal gevende comptoiren zal men voor ieder last, dat gepermitlteerd is, mogen aan- brengen van Cormandel een pak, Ier groote van 10 corgies salempoeris^ en uyt Bengale en van Sourate of eldeis twee pakken van gelyke grote, mits in het laatste geval observee- rende het geene omtrend de meerdeie volume voorwaards, articul B, is gesegt.

9. De voors. hokken tusschen deks zullen ook gepermit- teert werden, wanneer de schepen van het eene comptoir naar het andere varen, onder alle de restrictien, voorwaards daar omtrent gemaakt.

10. Maar de meergemelde hokken zullen niet gemaakt mogen werden, als op de aanwysinge van den equipagiemees- ter der plaatse, daar het geschiet, en hier ter presentie van den opper- of onder-equipagiemeester, dewelke ook de ruymte hehoorlyk zullen doen meelen en sorge dragen, dat daar om- trend geene excessen gepieegt werden.

11. En zo wie de gesette sehotten op eygen authoriteyl komt te versetten, zal voor de eerstemaal verbeuren eene amen- de van vyf honden ryksdaalders, ten profyte van de Academie der Zee-leerlingen, en voor de tweede maal eens so veel en arbitrale correctie daar en boven.

12. Den equipagiemeester alhier zal, boven de voorwaards gemaakte l)epalingen, nog de vryheyd hebben om in een schip van 150 of 145 voet af te scheepen vier en zyn onder-equi- pagiemeester twee lasten, en in schepen van 136 voet drie en den onder-equipagiem. een en een half last, mitsgaders in de schepen van 130 voet twee en den onder-equipagiem. een last, 't zy, dat hy zulks zelfs wil doen in goederen in het voors. gepermitteerde hok of dat hy zig des wegen komt te verdragen met iemand der officieren, die aan boord zyn, in welk laatste geval de voors. officieren dat aandeel sullen heb- ben boven haare vorige permissie, alles ten opsigte der volume, soort van goederen en ook met relatie lot de lywaat geven- de comptoiren onder de bepalingen, voorwaarts gemaakt; en zullen de equipagiemeesters op de respective comptoiren, van

13. Q. W. VAN IMHÓFF. 26è

waar de schepen naar andere coroptoiren mogten werden gesonden, gelykstandig zyn met het geene den onder-equipa- giemeester lot Batavia gepermitleert is, en het aandeel van dese als dan ophouden, gelyk ook in het retour van Ceylonse uytkomende en andere schepen, die niet van Batavia derwaarts gedepecheert zyn ; dog het aandeel van den opper-equipagie- meester tot Batavia zal mogen blyven continueeren, indien hy op de plaatse, daar het voorvalt, iemand heeft, die daar van gebruyk maken wil ; maar in schepen, die van het eene comp- toir naar het andere gaan om verder van daar na Batavia te keeren en die eerst van Batavia naar het eene of andere comptoir gesonden zyn, zal den Bataviasen onder-equipagie- meester hy het laatste retour blyven behouden zyne geper- mitteerde bagagie van twee, een en een half of een last, boven en buyten het geene den equipagiemeester der plaatse, van waar het schip laasl afvaart, uyt hoofde van deze permissie daar in komt te schepen, gelyk in een schip, dat uyt Bengale naar Ck)rmandel en van daar na Batavia gaat, de Bengaalse equipagiemeester zal mogen treden in de portie van den Bataviasen onder-equipagiemeester, wat de reyse van Bengale nanr Gormandel betreft, dog van Cormandel na Batavia gaande, zal den onder-equipagiemeester deser hooft-plaatse mogen ge- bruyk maken van zyne permissie, schoon ook den Napatnam- sen-equipagiemeester, uyt kragte van dese vergunning, almede een, een en een half of twee pakken van de boven bepaalde grote daar in kwam af te schepen.

13. Laastelyk zal den water-fiscaal gehouden zyn sorgvul- dig toe te zien, dat den inhoud deses niet werde g'excedeert, zo wel in het gaan als komen; en hy 7al tot beloning van zyne moeyte mogen neemeu van ieder pak, dat door de scheeps- officieren uyt kragle van dese permissie van Cormandel werd aangebragt, tien ryksdaalders en van ieder pak, dat uyt Ben- gale of Souratte komt, vyf ryksdaalders zonder meer en ook zonder iets te mogen nemen per last van de goederen, die afgescheept worden, of van pond-goederen, die aangebragt worden, maar alleen van de pakken-lywaten en zonder dat

è70 ^745. G. W. VAN IMHOFF.

ook zyne bediendeiis iels zullen mogen neemen van de voors. sclieeps-olTicieren of deselve eenige molest toebrengen om iets te hebben, op poene van depor lemen t voor de voors. bediendens, (Ue sig daar in te buyten gaan, en verder arbitrale correctie, naar bevinding van zaken; maar zullen deselve allesints ver* pligt en gehouden zyn de voors. scheeps-olTicieren daar omtrent naar de billykheyt de behulpsame hand te bieden en ook aan de andere kanl sorge te dragen, dal hier omtrent niets tegens de intentie van dese vergunning geschiede.

17 Augustus. Middel van bestaan. Zie lager bij 17 October 1746.

17 Augustus. Bepaling^ dat dp elk buiten-kanloor^ een- maal 'sjaarSf in vollen Rade, door Compagnie' s dienaren moest worden afgelegd een eed van purge nvegens de t>denglyklieyd harer opgave van den iti- en verkoop.''

Zulks moest dienen «om daar door volkomen gelooff te » kunnen slaan aan hare behandeling." Zie ook 9 Augustus 1746.

6 September. Voorschrift nopens ^bestel-kasjes."

»By aldien ÜE.", schreven Heeren XVII"*" in hunne missive van 6 September 174S, »als gezamenüyke leeden van de »Hooge Tafel het overmaken van bestelkasjes, buiten de bepaalde •voor de mindere dienaren, met discretie tracteeren, zo als »wy ook niet anders konnen vervjrachlen, zullen wy hetzelve •ook met discretie behandelen."

De »bestel-kasjes" van de leden der Hooge Regering werden niet opgenomen in de voor dergelyke colli's bestemde kisten.

6 September. Last op de Indüclie Regering ten aanzien van Chinezen zooveel toegevendheid te gebruiken, cUs r>met gerustheyd en securiteyd'^ kon geschieden. ,

1745. G. W. VAN IMHÓFF, 271

Volgens Heeren XVII°«*> zoude dit plaats hebben, «wanneer •men maar de oude ordres, die met veel overleg en voorsig- •ligheyd op dat stuk zyn genomen, preciselyk" opvolgde.

6 September. Toekenning aan de Opper-meestcrs {chirur- gijns) van dezelfde gepermitteerde bagage als aan de Onder-stuurlieden.

Dit geschiedde door Heeren XVII^'' wegens het groote ge- brek aan Opper-meesters. Zie deel IV, biadz. 123.

6 September. Bepaling, dat assignatien, afgegeven door hei Indische bestuur op Heeren XVII°®", eerst na afloop van de jaarlijksche najaars-verkooping in Nederland uitbetaald zouden worden.

Vroeger waren die assignatien (wissels) betaalbaar na aan- komst eener retour-vloot in Nederland, maar deze regeling gaf aanleiding tot xcavillatien en critiecquen", waarom Heeren XVU*^° daarin wijziging bragten.

De nieuwe bepaling moest in de assignatien vermeld worden.

Niet alleen te Batavia, maar ook op andere kantoren van de Compagnie werden dergelijke assignatien afgegeven.

7 September. Bepaling^ dat ter reede Batavia geen buskruit gelost of ingenomen mogt worden builen tegen- woordigheid van den kommandatit van het betrokken schip,

Znlks werd bepaald, »ten eynde met so gevaarlyken stoiFe •des te voorsigtiger werde gehandelt."

Kort te voren was ter reede Batavia een Compagie's schip in de lucht gevlogen.

2^J 1^46, G. W. VAN IMHOFF.

14 September. Vernieuwing van de verbods-bepalingen tegen het i^wayangspeL"

Aanleiding hiertoe gaven »de in dese maanden September »en October vallende offerhanden [van Chinezen] voor leveu- •digen en dooden."

Zie ook 6 October 1722.

16 September. Lasl^ dat op de buiten^kantoren {enkele uitgezonderd^ r>waar van hier nader gewag zal gemaakt ^werden'*) van alle inkomende en uitgaande goederen {behoudens vati eenige, ^speciaal in 't vervolg te benoe- ^mene articulen'') 5 pet, aan regten zouden worden geheven.

Voor de Compagnie bleef gereserveerd de handel in specerijen, koper, tiii en peper, alsmede het aanvoeren van opium te Batavia, welk laatste artikel de Regering verklaarde te zijn ■de grootste contrabande, saisabel voor een ieder, die dezelve •vind en opbrengt/' Nopens de verschillende kantoren werd het volgende bepaald: Amboina en Banda: dat de vrye vaart van hier na dese provintie en van daar na herwaart, item tusschen desebeyde gouvernementen toegelaten werd aan de ingeseteneii en onder- danen van de Nederlandsche Comp. of inlanders, onder haer sorterende, op dese conditie en voorwaarde, dat geene derselver by hun vertrek na derwaart zal mogen medenemen, 'tzy eenige witte, blaauwe, ruwe of eenige andere geschilderde of ongeschilderde lywaten, in hoedanige soort deselve ook zoude mogen bestaan, of wel by retour van daar mede voeren eenige speceryen, de eerste op de poene van dies verbeuile en de laatste op de van ouds gestatueerde straffe des doods, waar- omme ook tot meerder geruststelling deser regering ten opsig- te van dit importante articul alle uyt dese provintien ver- treckende vaartuygen, des eenigsints doenlyk zynde, niet alleen

1745. 6. W. VAN IMHOFF. 27

t¥

tol buyten de specery-eylanden door 'sComp^ vaartuygen zuilen moeten gecouvoyeert ; maar ook by hare aankomste alhier ter rheede door den waterfiscaal, evenals zulx omtrent de scheepen van de Comp. in gebruyk is, gevisiteert en tot derselver ontlossing bewaakt worden door dienaren van gemel- den officier, evenals ook door gem. vaartuygen by hun vertrek na herwaarts geene andere dan dese hooflplaats en by hun retour na derwaart geen andere dan het hooftcomptoir zal mogen werden aangedaan, excepto het hooftcomptoir op Java in de reyse van hier derwaarts, hetwelke ten inkoop van ryst en andere gepermitteerde goederen aan de naviganten op dit vaarwater verstaan werd te permitteeren^ tot gerief van de gemeente in dese provintien ; en den thol van alle inkomende r}'st in Amboina en Banda te stellen op een ryxd'. voor het last en twee dito voor de uytgaande dito, mitsgaders de minis- ters te gelasten aan dese regering op te geven alle de sortemen- ten van lywaten, die deselve mogten bevinden, dat aldaar voor de Comp. verkoopbaar zyn, ten eynde haer, nu den particulie- ren aanvoer ten eenemaal sal komen te cesseren, daarvan te gerieven, ter vermyding van het gebrek, dat de inwoonders andersints zouden komen te lyden.

Vervolgens in consideratie gekomen zynde de vaart na en van Ternaten, soo is verstaan daaromtrent almede plaats te laten hebben, hetgeene nopens de vaart, met uytzondering nogthans van het convoy der van daer verlreckende, omtrent Amboina en Banda is geslatueert, dog aldaar en op Macassar van alle uytgaande ryst drie ryxdaalders per last aan thol te laten voldoen en één ryxd'. by den invoer, item den lywaat- handel, dat is den aanbreng in Ternaten, aan de Comp. alleen gereserveert te houden, dog de vaart tusschen dit gouvernement en Macassar te interdiceren om vele goede redenen, daaronder ook voornamelyk den goudhandel in de bogt van Tomini en aan of op de noodwestcust van Celebes tot aan Cayelie toe, hetwelke verstaan word alsnog te houden voor de limiten tusschen Ternate en Macassar, en de laatstgem. te interdiceren verderop langs die custe te varen, sooals ook die van Ternaten

PLAIAAT-BOEK DEEL V. 18

J74 1745. Ö. W. VAN IMHOFP.

niet verder afwaarls of om de Zuyd sollen mogen komen, alles om des te beter meester van dien handel te blyven en des Ie beter tegen de morsseryen te kunnen waken.

JMacassar de vrye vaart tussen dese hoofdplaatsen en dil gouvernement reeds hebbende, item na Banda en Amboina agtervolgens het reglement, jongst daar in loco daerop beraemt, soo is verstaan op den presenten voet daarmede wel te laten continueren onder de bovenstaande bepalingen belangende Ter- nate en ook onder de vergunning om in de heenreyse van hier Java's hooftcomptoir te mogen aandoen, dog niet op de terugreyse, maar alleen direct herwaarts en voorts ook in de heenreyse geen andere dan de hooftplaatse off het casleel Rotterdam te mogen aanloopen en eyndelyk den lywaal aan- breng aan de Gomp. alleen te reserveren, mitsgaders belangen- de de conditien, op dewelke den IK May dezes jaars de inko- mende en uytgaande regten voor de eerste maal ten deseii gouvernementen zyn verpagt geworden, het zesde articul nopens den invoer van Enropesche dranken en andere tol consumptie dienende goederen, benevens huysselykeen dagelycxe benodigt- heden voor 'sComp'. ministers, mindere bediendens en burgers, buyten de betaling van thol en selver buyten visitatie als een te generaal en te ver geêxtendeert articul in 't geheel te royeren en het 7* art. te amplieren, dat alle de van hier na derwaarl varende personen van de door hun aldaar aangebragt werdende meubelen en provinien zullen moeten vertoonen een, daarvan alhier door den heere Gouverneur-Generaal verleend, permissie- brielje, na hetwelke ook eenlyk deselve vry van thol sal moeten gehouden, en by het 8* artic. gevoegt worden, dat de ingebrag- te amphioen, zoowel als de uytgaande, gelyk by de voors. conditie is gestelt, ook sal subject bly^'en de ordinaire 5^/^ aan thol, item het 14, 15, 16, 17 en 21 articul, sprekende van de in- en uytgaande ryst, na de boven vermelde bepaling voor een ryxd**. inkomend en 3 ryxd\ uytgaande het last, veranderd en ook door het ministerium by het iV artic. speciaal en niet in generale termen gestelt moeten worden het getal der vaartuy- gen, gesanten en sendelingen der inlandse vorsten, dewelke

1745. Q. W. VAN iMHÓFf^. i7|j

Tan de betalinge van den Ihol zullen blyven geéximeerd, nadat 'slands constitutie zal komen te vereysschen, onder eene aan* wyzing aan meerm. ministers, dat alhier eenlyk tholvry gelaten worden de vaartuygen, waarop sicli eenige princen of gesan- ten dan wel sendelingen in persoon komen te bevinden, sonder meer, item voor het overige het verder genoteerde by de voorsz. pagloonditién te approberen.

Malacca, enz/'

Bij circulaire van 20 November 1745 verklaarde de Rege- ring nader, dat zij «allen handel, zelfs ook in de allerindifferentste •dingen, buyten de geene, die met onse pascen gedreven •worden, voortaan niet meer" zoude «tollereeren opdeeylan- •den, met welkers volkeren wy van overlange exclusieve •contracten hebben, als daar zyn: Java, Hadura, Sumbawa •en de verdere eylanden om de Oost, Boeion, Saleyer, Celebes, •Bomeo, Banca, en de geheele binnen cust van Sumatra, met •aUe overige plaatsen, alwaar ons alleen competeerd het regt •om te mogen handelen."

•Die van de Engelsche en Fransche Gompagnien'' moesten gewaarschuwd worden, opdat zij geene » ignorantie" nopens het vorenstaande zouden kunnen voorwenden.

23 September. Afschaffing van het verstrekken van equipage^goederen aan schepen op de btêiten^kantoren.

By vertrek van schepen van Batavia werden deze altijd van het noodige voorzien.

23 September. Regeling der tractementen van kinderen, in dienst van de Compagnie.

•Tot l)elet van alle excessen, die in dit articul al vry wat •dos lange zyn begaan", bepaalde de Regering het tractement van kinderen:

oud 8 — 12 jaren op / 5 's maands

• 12 — 18 » » 7 onder dan IB » • 9 »

276 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

Kioderen, die bij hunne aanneming in den diensl jonger dan 8 jaren waren geweest, moesten ontslagen en hun reeds genoten tractement terugbetaald worden. . Die kinderen werden o. a. »aan de penne" gebruikt.

24 September. i>Project'a$80ciatie van geprivilegeerde •kooplieden tot den amphioen.''

1. De Comp. sal alle den amphioen, die zy uyt Bengale krygt, moeten overlaten aan de g'associeerdens en geenedaar van verkopen of versenden,

2. De g'associeerdens sullen gehouden wesea in te staan voor een jaarlykse debiet van 1200 kisten of 100 kisten ter maand, die zy ten pryse van 450 vi\ courant de kist zullen hebben volgens de ordinaire volwigtigheyt en soort, by de Comp. gebruykelyk, in zes terraynen of om de twee maanden af te halen.

3. Wat 'er meer als 1200 kisten gedebiteerd word, sal aan de g'associeerdens werden overgedaan tot 400 rd^ courant ieder kist, en wat zy meer als 1500 kisten komen te slyten tot 550 rd«.

4. De g'associeei*de moeten voor 5 jaren vast staan.

5. Zy mogen in het laatste jaar niet meer nemen als in de voorgaande of zy zullen gehouden zyn met den aanvang van het vyfde jaar de continuatie van hare privilegie te versoeken.

6. De actiën van de Societeyt sullen by de cassier van de C!omp. acceptabel zyn voor 50 percento by provisie, in stede van contant geld; en, na mate dat de Societeyt in crediet komt, sal derselver cours werden vermeerdert.

7. De Societeyt sal bestaan uyt 300 actiën van 2000 rd\ ieder, tot welkers subscriptie het boek sal werden g'opent met den eersten October 1745 en na verloop van een maand gesloten.

8. Veertien dagen na het sluyleu van de boeken der sub- scriptie sal een ieder moeten contribueeren een vierde van zyn actie aan de cassier van de Societeyt ; en dat eerste four-

9. Q. W. VAN IMHOFF. 277

nisHement zal uyterlyk mei het tweede voldaan moeten zyn, op poene van verval der actie ten behoeve van de Societeyt.

9. Drie maanden naderhand sal het tweede quart moeten gefourneert werden, op deselve poenaliteyl, schoon ook aan het eerste fournissement niet geraanqueert hadde; en voorts van ses tot ses maanden de twee overige lermynen.

10. De Societeyt sal hebben een directeur, twee hooft- participanten, een cassier en een boekhouder, welke drie eerstgem. de dagelykse besorging der saken hebben sullen; dog, wanneer 'er iets te delibereeren is van importantie, sal de meerderheyt van dese vyf decideeren.

11. Die tien acties heeft, sal gerekent werden als een hooft-participant, mits deselve onverbonden en onbeswaart zyn, het welke hy des noods met eede sal moeten affirmeeren ; dog, schoon iemand meer als tien acties liadde, sal hy egter niet meer dan een ieder hooft-parlicipant te zeggen hebben in de generale vergadering van de Societeyt, waar in de boekhouder ook tellens als secretaris fungeren en, soo wel als de cassier, ook een stem hebben sal; en by egualiteyt derselve sal die van den directeur decideeren.

12. Niemand sal boekhouder of cassier kunnen werden sonder selfs vyf acties in de Societeyt te hebben.

13. De cassier sal daarenboven nog borge moeten stellen ten behoeve van de Societeyt tot 10000 rd'.

1 4. Directeur of administrerend hoolt-participant sal niemant kunnen werden dan die tien acties heeft.

15. De hoofl-participanten sullen tot de bedieninge van directeur, administreerende hooft-participanten, boekhouder en cassier een dubbelt getal van personen kiesen en die verkie- sing aan de hoge Regering van India presenteeren om daaruyt de vaceerende plaatsen Ie vervullen. Dese amptenaren zullen by provisie zyn voor den tydt van het octroy en by versterf of vertrek sal men op de selfde wyse de vaceerende plaatsen vervullen.

16. De Societeyt zal mogen versoeken en in hare dienst houden so veel inlandsche of Europische kruys vaartuygen.

278 ^745. Q. W. VAN IMHOFF.

met commissie van de hoge Regering tegen de amphioen sluykers voorsien, als zy nodig oordeelen sal, onder sekere reglementen, daar voor by hooggem. Regering te maken ; en de aanbaliogen, die zy doen^ sullen wel tot haar profyt zyn, dog haar egter, in cas die op een groot getal kassen liep, niet sullen bevryden van de vorenstaande verpligting om voor 1200 kisten jaariyks vast in te slaan.

17. Alle ses maanden sal 'er door den directeur en admi- nistreerende hoort-participanten een generale vergadering van alle hooft-participanten vlierden beroepen, waarin bet dividenl sal werden gereguleert voor de verlopene ses maanden.

18. En sal daar in wyders met de compareereode hooft- participanten gedelibereert en by meerderbeyt van stemmen geconcludeert werden alles, wat ten beste van de Societeyt komt te strekken.

19. Van de winsten, die behaalt werden in de eerste vier jaren, sal niet meer als uyterlyk de helfte mogen werden uytgedeelt: het resteerende sal oplopen ten faveure yan de Societeyt, tot dat men siet, of zy gecontinueert sal werden o( niet, in welk laatste geval dan, teflens met bet ordinaire divi- dent van bet laatste jaar, sal werden verrekent en uytgegeven het opgelopene restant.

20. De onbenodigde penningen in den handel en het over- schieten van de winsten, in het voorgaande arlicul vermeit, zullen door den directeur en administrateurs werden g'em- ployeert in andere goede articulen van negotie of uytgeset op goede bypothequen, op die zelfde voet, als by beeren Wees> meesteren geschiet.

.21. De actiën van de Societeyt zullen transportabel zyn, mits betalende een half p^ c^. aan den boekhouder voor de nota van bet transport, en niet subject wesen eenige andere belastingen, excepto het zegul geld: van welk half procento de koper en verkoper ieder de helfte betalen zal; ook zullen de Yoorsz. actiën geen arrest subject zyn.

22. De cassier sal hebben een salaris van 2000 rd'., de boekhouder 1000, sonder dat zy iets verder voor onkosten aan

23. Q. W. VAN IMHOFF. 279

de Societeyt wegens hare dienslen in rekening zullen mogen brengen ; het appoinlement van den directeur en administraleurs zal gereguleert werden Ier eersten vergaderingen die gehouden zal werden, na dat de boeken van de subscriptie gesloten zul- len zyn.

S3. De Societeyt zal mogen hebben by Comp'. boeken eene lopende rekening, die alle ses maanden voor de generale vergadering zal moeten eOen gesteld of geconfronteert werden ; en het onbenodigde geld zal in 's Comp. geld casse mogen geborgen werden.

24. Dese Societeyt zal alleen geprivilegeerd zyn omtrend den amphioen, dog in alle overige articuien van negotie, 't zy by de Comp. of wel onder de gemeente, gelykstandig staan mei alle andere negotianten.

25. Zy zal tot haar zegul mogen gebruyken het ordinaire merk van de Comp. tusschen de leUeren A. S., boven een G. en onder deselve B.

26. De verdere ordres en reglementen, die zy nodig beeft, zal zy in tyt en wylen moeten beramen in hare generale vergaderingen, onder de toestemming van de hoge Indiase Regering.

27. Zy zal ook mogen hebben hare factoors op de comp- toiren van de Comp., dewelke door de respect, opperhoofden naar de billykheyt zullen gemain tineer t werden.

28. Indien zy in der tydt haren handel so verre ex ten- deert mogte en zy nodig hadde een scheeps-timmerwerf te maken en meer andere articuls van omslag, waar toe de plaats binnen dese haven te klein vallen mogte, zo zal haar van de Comp. werden gegeven het eyland Hoorn tot zulk een gebruyky de Comp. de grond aan haar behoudende, dan wel daarover met haar in der tyd nader contracteerende.

29. De heer Gouverneur Generaal zal altoos^ uyt hoofde van zyn ampt. Opper Directeur van de Societeyt wesen en de vryheyt hebben in hare vergaderingen, zo hy wil, te praesi- deren, met de meerderheyt of by egualiteyt met de dubbelde stemme als praesident, die van den directeur voor die tyd

280 1745. Q. W. VAN. IMHOFF.

cesseerende, te concludeeren en len allen tyde de boeken te laten opslaan en nasien om Ie weten, hoe de zaken van de Socie(eyt behandelt werden.

30. De Societeyt zal voorts alle protectie, huipe en bystand van de Comp. genieten, alle equipagie goederen niet een capi- taal advans van haar mogen kopen, benevens so veel arthillerye, als zy tot defensie van hare schepen en vaartuygen nodig heeft, dog by aldien zy dienaren van de Comp. in haren dienst vrilde hebben, zal zy dat telken reyse speciaal moeten versoe- ken by de Hoge Regering.

31. De Societeyt zal ingaan ten opsigte van den amphioen, van de Comp. te nemen, met ult^ Augiisto of pr*®. September deses jaars en dus met ult^. October te onlfangen hebben 200, met uit**. December weder 200 en voorts van twee tot twee maanden twee hondert kisten, dog als het termyn verschenen is en de Comp. niet voorzien zyii mogle, zal de Societeyt ongehouden wesen het manqueerende aan dal termyn in het volgende te ontfangen, maar zy zal volstaan kunnen met de twee hondert van ieder termyn op zyn tyd te ontfangen.

32. Die genegen is te subscribeeren, kan sig na pr"^ October aanstaande addresseeren by den eersten opperkoopman van H casteel, Jeremias van Riemsdyk, alwaar de inteekeninge zal geschieden.

28 September. Bepaling, dat de bewoners van aan de Compagnie toebehoorende tooningen ook onderworpen waren aan de behsting, bekend onder den naam ^f^roede- y>geltr

Dientengevolge moesten o. a. de cipiers van de twee boeijen te Batavia die belasting betalen.

28 September. Vergunning voor den opper-chirurgijn^ LambregtSy wekelijks in Compagnie" s apotheek te Bata- via een of twee openbare lessen te geven in de genees- en ontleed'kunde.

1745. G. W. VAN IMHOFF. 281

Uem werd ook toegestaan »dese of geene lichamen der •overledenen daar toe te bekomen/'

De Regering was van oordeel, dat dit onderrigt »door den •lyd sekerlyk van eenige vrugt sal bevonden werden voor •veele onkundige cbirurgyns en tot opwecking van andere •moet strecken om te onderhouden en verder te perveclio- •neeren, hel geene zy weten."

1 Oclober. Last op de eigenaren of huurders van lan- derijen in de Bataviasche ommelanden, waarop suiker- molens aanwezig waren, gedurende de drie eerstvolgende jaren, jaarlijks 1000 klapper-hoornen op die landerijen Ie planten.

De poenaliteit was ontneming van verleende privilegiën.

Ueemraden moesten voor de naleving dezer bepaling zorgen.

Be last werd gegeven »tot verbeetering van de colonie in •der lyd en tot meerder voordeel der inwoonders, ook teffens «lot gerieff der gemeente."

2 October. Uitschrijving van een algemeeiwn dank^ en bede-dag wegens hel aatistaande vertrek eener relQur- vloot.

5 October. Maatregelen tot het rein houden van de stad Batavia.

De Regering bepaalde ter zake: 1^. Scheepenen te qualificeeren na haaren voorstel, met afschaf- fing van alle in de stad althans gevonden wordende vuil- nisbakken, tot het aanbesteeden van den vervoer der tot hiertoe daarinne geworpene grove vuylnis met vaartuigen, soo veel in getalle, als vermeent sal werden noodig te weezen, om gebragt te worden in het nieuwe werk op de bank voor de revier off elders, daar men het ordonneeren sal.

282 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

2^ Om het transportereen met daar toe voorgedragene vaar- tuigen, die by de Gomp^. off by den aanneenier na de keuse van denselve ten synen koste sullen werden aange> maakt, van de vloeybaare stoffen uyt de secreet en na een aan ie wysene plaats, met vervroeging van den tyd tot het werpen derpelve in de voorma vaartuygen van vyfl tot ses uuren s*niorgens, almeede door aanbesteeding (e bezorgen en wel soo tydig, dat deeze ordre in train kan werden gebragt, soo dra men met het uytdiepen der gragten in de stad een begin komt te maken.

3«. Door haar Eerw'. alverder met den eersten te doen aan- besteeden het uytspitten en uytdiepen der stadsgrag- len selfs, om des te beeter den aanneemer tyd te geeven lot hel aanmaken van de benodigde materialen en gepro- poneerde kruywagens, met het vernieuwen van de be- schoeying aan de burgwallen der voorm. gragten, in soo verre sulks noodig weezen zal en anders niet, in een eguaale hoogte en de nodige diepte ten aansien van de fundamenten van dien, beneevens het ophalen van een muurtje van een voet hoog boven de boord off de rollaag van de burgwal als een kleene borstwering, en bet maken van zinkputten binnen de burgwal met de nodige ysere plaat voor den uitloop en een boute rooster booven deseWe na noodzakelykheyd en de proportie der huysen, invoegen door haar Eerw. selfs geproponeerd is.

4®. Tot het wegbrengen van de vuyligheyd uyt de slagleryen binnen deeze stad een vaartuyg, eeven als voor de vloey- baare sloffe is gesteld, op een vaste plaats daar omtrent te doen aanhouden en het huysje van den afslager van de vismarkt met bet aldaar in de gragt staande hoofd na de aanwysing te verplaatsen op de hoek van de doode kleene revier, tusschen de rystpasser en het suyker pakhuys, en alle de aldaar gevonden werdende vuyligheyd door de opsiender van ged^. markt Ie doen bezorgen, dat op even* ged"*. hoek in het water gesmeeten werd.

o*. De slygers, die over de gragten zyn, voortaan niet op palen,

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 283

in de graglen slaande, te permitleeren en die soo syn, daar van de paaien te laaien wegneemen, neevens alle steektrappen, dog op uytleggers de voorsz. steygers off baloons op gragten te permitteeren, mits dezelve leggen op de rollagen van het niuurtje, boven gemeld.

6'. Scherpelyk te interdiceeren bet wasschen en plasschen in de stadsgragten, het doen van gevoeg en het werpen off gieten van eenige vuyligheyd by dag offnagt in dezelve en daar tegens door haar Eerw*. te doen beraamen de nodige nadere ordres, en

7'. voorts door den aanneemer van den vervoer der grove vuylnis sorge te laaten dragen, dat de sinkputten, die voor reekening van de Gomp^ in de vakkeu voor de gronden, haar toebehoorende, item aan de vleugels der bruggen ge^ maakt sullen werden, soo wel als door de bewoonders der huysen, die voor hunne woningen staan, behoorlyk gesuyvert en schoon gehouden werden.

• 12 Oclober. Bepaling, dat de Regering de witte boenen,

^dewelke uyt de Jaccalrase bovenlanden werden afge-

•bragt,** zonde aannemen tegen 80 rijksdaalders het last.

Deze prijs was 10 rijksdaalders minder, dan waarvoor die boonen aan particulieren werden verkocht, «nadien den afvoer

de consumtie onder de ingezetenen surmonteerd."

De Regering kocht dan ook die boonen om »den inlander, »daar mede zitten blijvende, niet te degouteeren van de verdere «voortzetting van meer andere aanplantingen."

Kaapsche boonen kostten aan de Regering 74 rijksdaalders het last.

15 October. Last op de builen^kantoren processen we- gens injuriên naar Batavia op te zenden.

In het algemeen moesten op de buiten-kantoren civiele pro- cessen, aldaar voorl&omende, afgedaan worden, maar niet pro-

284 ^745. G. W. VAN IMHOFF.

cessen wegens injuriën, >iia(]einalen desc gemeenlyck maar 'halff civiel zyn en irreparable consequentien kunnen na sig » sleepen. **

19 October. Wijzigingen in de r^ project-associatie'^ van de Amphiocn-societeit.

De Regering verecnigde zich mei de volgende voorstellen, gedaan in de eerste, op 16 October 1745 gehouden vergade- ring der aandeelhouders:

De vergaderinge door den Gouverneur-Generaal geopend synde met toewensinge van Gods zeegen over deeze associatie ten beste van de Nederlandsche Maatschappye, deeze stad en colonie nicl alle desselfs ingcsetenen, mitsgaders de g'intresseerdens in dezelve in het bysondere, soo wierd vervolgens geproponeerd olV niet nu en in het vervolg, telkens by het beroepen eencr generale vergaderinge van alle de hoofd participanten; nodig soudc syn, dat, alvorens ter deliberatie over eenige zaaken te treeden, een ieder der gecompareerde leeden sig kwam te Ie- gitimeeren met^ in plaatse van eede, te verklaaren, dat hyde benodigde thien acties om alhier cessie te kunnen hebben vry en onbeleend, waaronder egter niet verstaan werd de be- leening by de Societyt selis, in der waarheid is bezittende, waarop verstaan is by de Hooge Regeeringe deezer landen dat onder de verdere poincten voor te dragen tot een ingre- diënt voor het octrooy om de Societyt te strekken tot een wet voor het vervolg, en hebben sig dien volgende ook al aanstonds gelegitimeerd de gecompareerde en presente leeden.

Ten vervolge van welke poincten al sullen dienen te werden voorgedragen aan haar hoog Ed*. om door haare hooge ordre te werden bekragtigt en de societeyt te dienen in het vervolg ter observantie buyten de articul, vermeld in het project, ook verstaan is belangende den amphioen, dat die zal mogen wer- den verkogt uyt de hand ofT aan de meestbiedende, soo als de societeyt sulks voor haar het voordeeligste sal vinden, het eerste echter wel onder en door de bezorginge van de twee admi-

1745. G. W. VAN IMHOFF. 285

nistreerende hoofdparlicipanien, dog met coiuinunicalie van den directeur; en dat dies aflevering sal geschieden op des directeurs ordonnantie, geteykend by den hoofdparticipant, die dezelve heeft verkogt, voor gezien, by den cassier voor den ontfangst van dies bedragen en by den boekhouder voor geboekt.

Dat voorts die verkoop wel zal mogen geschieden by enkelde kisten, parthyen van 5, 10, 15 off uyterlyk 20 kisten, dog geen grooter teffens en vooral niet by weege van overlatinge van alles te gelyk aan een enkeld perzoon; ook voor geen minder prys dan de geene, die van tyd tot tyd ter generaale vergaderinge van de gezamenllyke hoofdparticipanten sal wer- den vastgesteld; en da(, die prys bepaald synde, waar voor en niet minder ieder kist te koop sal syn, ieder een, selfs ook de administreerende hoofdparlicipanten, de vrybeyd sullen hebben die (e koopen, mits in dit geval den andere hoofdparticipant, die bet niet overneemt, voor gezien teykene, op dat alles in behoorlyke ordre moge toegaan en het meeste profyt van de societey t betragt werde ; ook dat, by een merkelyke rysinge van den prys 't zedert de by de generaale vergadering ge- maakte bepalinge, den directeur gehouden zal weezen ten spoedigsten eene nadere byeenkomste der hoofdparticipanten te beroepen tot nadere fixeeringe van den prys.

Dat voorts de betalinge zal moeten geschieden in contant off by verpanding van goud, silver of juweelen, dewelke onder be- hoorlyke notilie, naar voorgaande taxatie, sullen werden ge- burgen in 's Comp'. groole geldkasse off geldkamer, ook by hypotbecatie van vaste goederen, na de ordinaire wyse voor heeren Scheepenen te doen, en eyndelyk ook onder borgtogt, dog dal belangende het goedkeuren van die borgen sulks sal loopen voor reecq. en verantwoording van den directeur off boofdparticipant, die sulks privative mogle doen, off dat men daarover sal moeten oordeelen by de meerderheyd in de ver- gadering van vyven, wanneer het zal loopen voor rekening van de societyt.

Voorts ook by haar Haar hoog Ëdelens (e verzoeken, dat

286 1745. Ö. W. VAN IMHOFP.

den boekhouder van de socieleyt, na dat hy onder eede gebragl sal syn, mag weezen gequalificeerd tot het passeeren van obligatien en borgtogten voor en ten behoeve van dezelve, en dat deeze instrumenten mogen weezen van dezelfde kragt en waarde als de geene, die by notarissen off secretarissen werden gepasseert.

Item, dat het termyn der betalinge altoos zal moeten werden gesteld, soo het selve niet illico contant geschied, op vier maanden en dat aan den kooper geen langer crediet sal mogen gegeven werden dan by de vergaderinge van vyven en ook by deeze niet dan in extra oixlinaire gevallen, en ook dan nog maar uytterlyk voor K maanden langer off negen maanden in 't geheel, onder den intrest van Vs P- <^'^- van den dag der verkopingb aff.

En eyndelyk, dat, schoon by het 51^ articul van H project gezegd is, dat de societeyt van twee maanden tot twee maan- den sal ontfangen haare twee hondert kisten, die zy gehouden is van de Gomp* te accepteren ten bepaalde pryse, indien de Gomp^ op die tyd daar van voorzien is, het egter aan de Societeyt ook vry mag staan, als de Comp* genoegsaam voorsien is, by

een goeden aftrek haare termynen te anticipeeren en op een- maal, al was het ook voor ses maanden, te gelyk te ontfongen, dog dat den directeur en de hoofdparlicipanten, die de admi- nistratie hebben, den verkoop tot de bepaalde prys niet sullen mogen extendeeren boven de voorsz. bepaalde quantiteyt van 200 kisten in 2 maanden sonder daartoe nader door de generale vergaderinge gequaliOceerd te syn, en dat alzoo de occagie tot een meerder vertier dan dat getal, al soo wel als de ry- singe van den prys, den directeur sal obligeeren tot het con- voceeren van een extraordinaire generale vergaderinge, soo dikvrils als dat voorvalt.

Dat wyders alle andere goederen van de secietyt, die dezelve in tyd en wylen mogte willen van de band zetten, by publicque opveylinge sullen moeten werden verkogt aan de meestbiedende en dat geene onderhandse verkopingen off overlatingen geper- mitteerd sullen syn, ten ware in de vergadering van vyven

1745. Ö. W. VAN IMHOFF. 487

off by de meerderheyd van dezelve sulks g'oordeeld wierd voor de societyt profytelyker dan de publicque verkopingen Ie syn.

Dat den inkoop van de goederen, die voor de societyt werden opgeslagen, door den directeur sal werden gedaan met advis van de administreerende hoofdparticipanten, ook des noods door een besluyt der vergaderinge van vyven, dog dat nog directeur, nog hoofdparticipanten, die de administratie hebben, nog ook den boekhouder en cassier, geen inkoop van off voor sig sells suHen mogen doen van die dingen, waar in de socie- tyt negotieerd, excepto de producten van deeze colonie, gelyk suyker, aracq, etc, en dat sy van de ingekogte goederen in de generaale vergaderinge alle ses maanden sullen moeten produceeren specificque lysten, met A% naamen derveikoopers off leverantiers en de prysen der ingekogte goederen, om gere- videerd en g'examineerd te werden by de hoofdparticipanten, soo sy dat noodig oordeelen.

Dat wyders den cassier nooyt meerder aan contante pen- ningen onder hem sal mogen houden dan twintig duyzend ryksd*. en de rest by 's Comp'. groot cassier moeten overbren- gen; en wat booven de voorsz. somma onder hem verblyft, dat den directeur van de societyt daar voor aansprakelyk zal syn, by aldien 'er schade op viel, waar en teegen den directeur de vryheyd hebben zal zig van tyd tot tyd de restanten van de cassa te laten opgeeven.

Dat voorts cassier en boekhouder verpligt sullen syn 't divi- dent der geene, dewelke uytlandigh mogten weezen, na dat dezelve, binnen een maand na het gedaane advertissement van de uytdeeling in de couranten, daar op selfs off door haar geinagtigdens geen ordre sullen hebben gesteld, in 's Comp'. cassa op wissel te tellen, 't sy na Nederland off na een der comp- toiren in India, sonder daar voor iets te mogen genieten oft op brengen dan het wissel geld, dat by de Comp^. werd af- gekort, en de onkosten van het opmaken derselve, item het haiff pc^' voor 's Comp'. cassier en dat sy voorts de daar van ofigemaakte wissels in. duplo sullen moeten verzenden by de

288 1745. Ö. W. VAN IMHOFP.

eerste daar op volgende scheepsgeleegentheyd onder 's Comp^ papieren, na de plaatse^ alwaar de eygenaar der acle, wnar op het divident gevallen is» sig komt op te houden.

Nog is verstaan van de Hooge Regeeringe te verzoeken, dat het termyn van dit octroy en in selver voegen ook van de gehoudenisse der g'associeerdens om jaarlyks ten bepaalde pryse van 450 rd*. de kist twaaiff hondert kisten van de Comp^. te moeten ontfangen, mag werden genoomen op 1 0 a 1 2 jaaren, nademalen de gestelde vyff jaaren naauwelyks souden toeryken om, by eulameering van eenige andere articulen van negotie, eene regie preuve daar aff te neemen en de eerste beginselen veel maal de swaarste en meer verlies als winst snbject zyn.

Insel vervoegen is verstaan haar hoog Ed'. te verzoeken, dat het eyland Engels Onrust off Onrust Kerkhoff, als daar toe by inspectie het bekwaamste bevonden synde, aan de societyt mag werden gegeeven^ ten gebruyke en, des noods, ter extructie van de nodige timmerplaats voor haare en andere schepen.

Laatstelyk is, na voorafgegaane taxatie, verstaan van de Comp^ te verzoeken, buyten de 142 kisten restant amphioen Comp'. sorteeringh ten bepaalde pryse van 4B0 rd". voor het termyn van September en October, ook nog seekere 34 kisten Baggel- pourse amphioen, door de Engelse oorlogscheepen in dit voor- jaar uyt de Manilhase prys opgebragt en van haar by de Comp*'. overgenoonien, dewelke g'oordcelt is, soo wel om haar slegte soort, aln dat drie jaaren oud en seer onwigtig en ingedroogd is, niet meer waardig te syn pro rato van de andere dan 200 rd^ de kist, sooals dezelve is.

Waar na ook in de deliberatie genoomen synde de afgave van de acties, nadat dezelve beboorlyk sullen weezen g'expedieerd en geregistreerd, soo is verstaan dezelve niet te laaien af- geeven, voor dat het tweede termyn der betalinge daar op zal weezen gedaan med^. February 1746, en daarna dezelve ook by de societyt selfs, soo wel als by 's Comp^ groot cassicr volgens 't project associalie by weege van verpandinge sonder intrest acceptabel te verklaren voor KO pc^<^. van het ware

^46, Ó. W. VAN IMHOFF. 289

capitaail, immers tot soo lange de societeyt noodig oordeelen zal daaromtrent veranderinge te maken, dog dal inmiddels egter de voorsz. acties verkoopbaar en transportabel sullen syn van heedeii af, mils de overschryvingen werden gedaan. Da dat op de naamen der intekenaars sullen weezen g'expe- dieerd de origineele acties, het welke geschieden sal, soo- dra de officianten door haar hoog Ed** verkooren en b'eedigt sailen syn.

Voorts is verstaan het salaris van den directeur deeser societyt te bepalen op drie duyzend en dat der twee admi- nistreerende hoofdparticipanten ieder op twee duyzend vyQ hondert rd'. 'sjaars, ten minsten voor het eerste jaar en tot dat men zien zal, wat de societyt daar omtrent nader be- palen kan.

En is telfens byde vergaderinge g'oordeeld, dat de volmagten der absente hoofdparticipanten wel admissibel syn ter ver- gaderinge, soo sy zig door vertooninge haarer volmagtschappen beboorlyk en in die qualiteyt ook haare principaalen koomen Ie legititueeren ten opzigte van de acties, maar dat zy ineligibel syn tot eenige ampten van de societyt, soo niet voor haar selfs teffens hebben een radicaal van eligibiliteyt uyt hoofde van vyiT off thien aetien."

De Regering bepaalde nog, dat de aandeelen der sociëteit voorzien moesten worden met een zegel van 2 rijksdaalders.

19 October. Bepalitig^ dal te Batavia wederom gezworen makelaars zouden tvorden aangesteld.

Zulks geschiedde >tot meerder gerieff voor de burgers en •inwoonders deeser steede en voornamentlyk voor de aan- •komende en vertrekkende negotianlen."

De Regering behield aan zich de benoeming der makelaars (•twee a drie") en gelastte Schepenen eene instructie voor hen op te stellen.

Zie deel I, bladz. 30& en 12 Augustus 1746.

PUIAIT-BOEE DEU T. t9

290 174Ö. Q. W. VAN iMhOFI^.

19 October. Openstelling van de vaatt van den averwal naar Java voor de onderdanen van den Sultan van Palembang, ^dog niet verder ooslwaards dan tot ^Samarangr

De Sultan had hierop bij herhaling aangedrongen, omdat zijne onderdanen voornamelijk van Java de rijsl moesten be- trekken, welke zij noodig hadden.

In zijne verlegenheid had de Sultan reeds connectiön met Siam aangeknoopt, welke aan de Bataviasche Regering «suspect" voorkwamen.

De openstelling werd dan ook verleend onder voorwaar- de, dat de Sultan: 1^ zoude afzien >van de vaart naar Siam, Malacca en verder

•noordwaarts" ; i^ zoude verbieden >den vervoer van tbin naar Java, mits •dat, in gevalle de derwaart vertrekkende vaart uygen het •thin tot ballast niet hadden kunnen ontbeiren off, by •onkunde van het verbod, het selve hadden ingeladen, sy •als dan gehouden sullen weezen 't selve aan te geeven •om voor de Comp^. te worden ingekogt ten pryse, als •daar voor op Palembang werd betaak, en dat by contrarie •de overtreeders strafbaar sullen syn."

22 October Eed-formulieren voor den directeur^ de administrerende hoofd-participanten, den boekhouder en secretaris y alsmede den kassier van de Amphioen-socieleil.

Deze formulieren bevatten niets bijzonders. Genoemde •officieren" der sociëteit moesten ook een eed van purge afleggen.

29 October. Last op de haven-knechten voor HOO rijks- daalders van elkaar over te nemen zekeren opstal op Compagnie* s grond buiten den Boom te Batavia, •tot i>gemak en gerieff voor de sodanige dienende.'^

1745. G. W. VAN IMHOFF. 291

Die opstal moest »in een goede staat, sonder eenig verval", door den tijdelijken eigenaar gehouden worden.

5 November. Prijs^bepaling van bouw-materialen te Batavia.

•Niet tegenstaande de dagelyxe verbetering der oolonie" verminderden de bouw-materialen niet in prijs, weshalve de Regering vaststelde den prijs van:

bet laxa ofte thien duysent slux wel doorbacfce metsel- sleenen, na de ordres en maten gefabriceert, op 40 ryxd';

de tombak off roede kraal steenen, so als die van de kalk- 'branders doorgaans in voorige tyden voor 12 off 13 rd'. ge- •levert is, op 16 rd';

•metsel kalk, de ses balys van de ordinaire grootte, op 1 rd'.'*

Aan het GoUegie van Schepenen liet de Hooge Regering over biervan eene keur met strafbepalingen te maken, waartoe dat CüUegie in zijne vergadering van 17 November 174K overging, bepalende eene boete:

voor de steenltakkers, van 40 rijksd. voor elke laxa steenen ; » » steenhalers, » 16 » > » roede koraal;

» kalkbranders, » 1 » » » 6balienkalk: •die zylieden boven de voors. gestipuleerde prysen zullen •hebben verkogt, de belfte voor de diaconye armen deser stede •[Batavia] en de weder belfte voor den officier, diedecalange •doen zal."

Bij recidive zouden de steenbakkers en kalkbranders van hun privilegie beroofd en de vaartuigen der steenhalors ge- confisqueerd worden, met verbod die nering ooit weder bij de hand te nemen.

Biljetten in de Nederlandsche, Maleische en Chinesche talen werden ter zake aangeplakt.

De Regering bepaalde nog, dat alwie ongenegen was zich aan bovenstaande bepalingen te onderwerpen, gedurende 6 maanden op den ouden voet met het bakken van metselsteenen, enz. kon voortgaan.

292 1745. G. W. VAN IMHOFF.

9 November. Bepaling, dat op alle^ i^g' accordeerde* passers buiten Batavia hoomvee mogt worden verkocht.

De beperking, gemaakt deo 31"^° Maart 1730 deel IV, (bladz. 257), strekte slechts >tot ongemak van den inlander en ook «teffens tot ongerieff voor de ingesetenen*' van Batavia.

Vao v^eynig omslag" zoude zijn en «sonder eenige naam- •waardige inconvenienten" kon geschieden, dat de keurmeester zich naar alle passers begaf >ter vertoiling en tot het roerken •van de beesten."

18 November. Verbod voor presidenten en leden van politieke en justitiële raden, voor Sjahbandars en Licent- meesters op buiten-kantorcn domeinen van de Compag- nie te pachten of als r^medestaenders'' dan wel borgen aan zoodanige verpachting deel te nemen.

De poenalifeit was verbeurte van het ambt en «andere slraffen, • na bevindinge en exigentie van saken." Zie bij 50 December 1743 en 11 Januarij 1743.

18 November. Bepaling, dat op de builen-kanloren, hij verkoop van vaste goederen en vaartuigen, ten behoeve van de Compagnie zoude geheven worden eene belasting van 5 pet.

Alleen bij verkoop van eeiiig vaartuig door den maker was de belasting niet verschuldigd. Zie ook 9 Januarij 1674.

18 November. Bepaling, dat »6y leeven en sterven' de kapiteins der Engelschc O. L Compagnie' s schepen^ binnen het gebied van de Nederlandsclie O. /. Compag- nie, in rang gelijk zouden wordefi gesteld aan de kapi- teins ter zee van de Nederlandsche O. I. Compagnie

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 193

en de kapiteins van de Engelsche Konittgs-schepen, ter zee aan de Nederlandsclie commandeurs en te land aan de Nederlandsche luilenant-kolonels.

Voor de kapUeins der Engelsche 0. I. Compagnie's schepen pAA de ovei'weging, dal »'er lans wal meer distinctie als •lievoorens dient te weezen met de vrye vaart der particulieren • roor de schepen der geoclroyeerde nïaatscliappye hier in •Indien ; en die natie gewend is allerlye beleeflheden te bewy- zen aan de hoofden on/er schepen op de plaatsen der Engel- »sche 0)mpagnie/'

20 Novenfiber. Y oorschriften nopens insolvente boedels»

Dewyl wy bevinden," schreven Heeren XVII**" in hunne missive van 20 November 1745, »dat er vele difficulteiten en -confusien op het stuk van het houden van het judicium pre- •ferenliae et concurrentiae in Indien komen te ontstaan, en •wy verraynen, dal hetzelve eenmaal behoorde gebragt Ie worden 'op een vasten en egualen voet, zoodanig, dat, in cas van 'overdai^inse van crediteuren uit het vaderlant naar Indien, •by den rechter hier te lande na alle apparenlien gene be- *denkelykheyt daar over zal vverde gemoveert, maar het zelve •aanstonts geaccordeert, zo hebben wy goetgevonden, dat in 'het houden van het judicium preferentiae et concurrentiae -van inzolvente boedels van 'sComp" dienaren in Indien, voor zo veel de mobilia aangaat, in den aanstaande zal moeten •wonlen geprocedeerl met de navolgende distinctie:

•eerstelyk: dat zo wanneer die inzolventie komt te vallen *in Imedels van luiden, in Indien geboren en aldaar in 's Comp' 'dienst aangenomen, alsdan het gemelde judicium zal moeten •worden gehouden in Indien;

teu tweede: dat hetzelve judicium ook in Indien zal werden «gehouden in inzolvente boedels van weduwen van 'sComp*. •dienaren, indien zy naar liaar mans overlyden een geruimen *tvl in Indien en met intentie om haar Gxum domicilium

294 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

«aldaar te vestigen hebben gewoon t, als zynde alsdan niet •anders als vry burgers te considereren ; doch

»len derde: dat. zo wanneer de insolvente boedels zyii van «luiden, werkelyk in den dienst van de Coinp. overleden, 't zy '•deseive in Indien een zo genaamt flxum domicilium hebben » gehad t of onder het navigeren of anderzints zyn gestorven. »iuil$gaders ook derzelver weduwen haar domicilium al- «daar geen jaar en dag na haar mans overlyden vrywillig »gecontinueert hebbende, het voorsz. judicium zal moeten werden "gehouden Ier plaatse, van waar die perzonen zyn uylgevareu."

Op 27 December 1746 besloot de Indische Regering geen gevolg te geven aan dit voorschrift, zoolang niet bekend zoude wezen de zienswijze van Heeren XVII"" nopens het »decisive,'* Indische besluit van 1 Februarij 1746, »dewyl hier mede » niets verloren werd dan de lydt en in het andere geval eene "irreparable praejuditie soude werden toegebragt aan het «eminente privilegie der jurisdictie, dat de Comp. van den •Souverain heeft verkregen.**

Op 21 Maart 1747 berigtten Weesmeesteren, dat »de executie "der voorm. ordre in der daat al zeer diiïïciel en als onuyt- »voerlyk" was. waarom de Indische Regering hiervan Heeren XVII"'° ter spoedigste inlichtten en onderwijl Weesmeesteren magtigden »op den vorigen voet voort Ie varen/*

In hunne missive van 15 September 1747 deelden Heeren XYIInen QQg ^^^ volgcude tcr zake mede:

By onze letteren van 20 November 1743 hebben wy UE. laten toekomen onze ordres tot wegneming van het different, ontstaan over de plaats, alwaar het judicium preferentiae et concurrentiae van boedels, in Indien insolvent vallende, moet werden gehouden, waar aan wy ons als nog gedragen ; want, behalve dat het zelve met die distinctie, dien wy daar inne hebben gemaakt, ten uiterste billik en redelyk is, zo valt er boven dien niet veel sporrelings tegen, alzo de Heeren Schepe- nen der stad Amsterdam op geen andere voet eenige over- daging zullen accorderen en wy ons ook versekert houden, dat gereglen van anderen stcvlen, die wel iiidistincte overdaging

1745 Q. W. VAN IMHOFF. 195

liebben geaocordeert gehad» daar van tegenwoordig zynterug gekomen en dezelve in den aanstaande almede op geen andere voet zoude accorderen; dog het komt ons byna onbegrypelyk voor, hoe UE. in een begrip kunnen vallen, dat die overdaging wel zou kunnen geschieden buiten het geregt om en dal genoeg zoude zyn, dat by de couranten of anderzints wierden kkent gemaakt den dag, waar op het concursus creditorum zoude werden gehouden, ten einde een ider zig als dan daar Ier plaatze zoude kunnen aangeven, nadien het immers notoir Ls, dat de Raad van justitie nooyt imant defaillant zal verkla- ren, die zig op dat concursus ci*editorum niet als crediteur bad aangegeven na een voorafgegaane advertissemeni in de couranten, die niet in staat zyn imant te versteken van zyn regt, dewyl DE bekent is, dut daar toe andere middelen van regte werden gerequireert.

23 November. Vergunning voor den eersten en ttveeden Equipage-meealer te Batavia^ aan anderen af te staan het hun verleende regt tot het afschepen voor hunne rekening in elk Compagnie's schip van zekere •quanti- •teyt en qualiteyt gepermitteerde negotie-wharen.''

De «precies- en ombragieus-heyd van haren dienst" liet hun Diet toe van dit «douceur te gaudeeren."

Bij afstand van hun regt bleven zij echter «responsabel •voor d'exces^n, die daar omtrend mogten werden begaan.'

Zie bladz. 268 en 269.

25 November. 'Bepaling, dal »dc approbatie of sur- •cheance van vonnissen gedefereert was aan den Baad T^van politie, wanneer de Gouverneur in de saak *of als aanklager óf om andere motiven gemesleert •was/'

Deze beslissing berustte op het beginsel, dat «niemand in •zyn eygen zaak regier of opperregter kan wesen."

296 1745. G. W. VAN IMHOFF.

25 November. Last op de soldij'boehimiders der bui- ten-kantoren jaarlijks eenc door hen onderteekende lijst van de gega^eerden naar Batavia op te zenden, vermeldende de namen dier personen^ hun ouderdom, hoc lang zij de Compagnie hadden gediend^ het tijdstip hunner pensionering en hel bedrag hunner ^rust-gage.''

Bedoelde lijsl verving de rekesten, welke door de gegagieer- dcn jaarlijks, »soo ieder alleen, als alle gesameullyk, na her- «waarls werden overgesonden om de coulinuatie van haare »rusl-gages Ic versoeken", rekesten, welke meestal door »duys- »ler- en gebrekkig-hcyl" uitmuntten.

30 November. Bepaling^ dat aan de predikanten ie Batavia^ in plaats van contanten^ ^seckwyn" als rant- soen zoude worden verstrekt^ te heginnen met liet boekjaar 174^/,.

De emolumenten dier predikanten waren »soher" en aan wijn zouden zij »nog meer als aan het geld hebben in de »huysliouding, die thans ter deeser plaatse nog al kostbaarder •als voor desen valt."

30 November. Octrooi voor de gepriviligeerde ^ Societeyt •tot den handel in amphioen"

Wy, ten beste van de Generaale Nederlandsche Maatscbappyc in dese gewesten iterative in overweging genomen hebbende het importante articul van haren handel in amphioen om het selve, na de intentie onser hoge principalen, te regulceren op eenen vasten voet voor het vervolg, sodanig, dat dies privative dehiet, de hoog gem. Maatschappye uyt kragle van haare exclusive contracten met meest alle de landschappen, alwaar men gewoon is van dat sap gehruyk te maken, sooevidentriyk

1745. G. W. VAN IMHOFF. 297

competeerende, dog door de contramineurs van haren handel so dikwils en onl)eschaanidelyk door allerlye practycquen en sluykeryen g'infringeerl ende ondermynl werdende, op de Dieesl uylvoerlyksie wyze aan haar voor hel vervolg versekeri en teffens op een seker jaarlyks inkomen iiyt dit voorrinamste articul van haren handel staat gemaakt kan werden, niet uytsigt tot verdere verheteringe van dit middel door den tyd. Da rype delilieratie hehhen goedgevonden dies verkoop en debiet in dese gewesten voor al de boven vermelde, daar de Maatschappye alleen tot den aanbreng geregtigt is, onder sekere condilien en slipulatien, by wege van privilegie, over te laten aan eenige g'associcerde particulieren, volgens seker project of plan van associatie, daar af geformeert, by onse resolutie van den 24"* September 1745 g'approlieeri en na eene Toltallige inschryvinge van soo veel capitaal, als tot so groten onderneming geoordeelt wierd vereyscht te werden, by onse nadere resolutien van den lï«" en 19*^" Oclober geamplieert, als streckende niet alleen ter bereyking van de liovenstaande oogmerken, maar ook teffens tot een vast en g'accrediteerd fonds voor de gemeente om daarin hare capitalen en middelen Ie besteden en dus tol een algemeen welvaren, heyde van de Maatschappye, hare colonie en ingesetcnen: weshalvenook hy ons op den voor vermelden 19 Ocfolier goedgevonden zynde den eerst op vyf jaaren geprojecteerden tyd van dese privilegie, ten versoeke van de subscribenten, al aanstonls en ab initio te J>epalen op tien jaaren, ten eynde een jegelyk dit fonds des te meer moge accrcditeeren; soo hebben wy dan om alle de voorsz. en meer andere redenen, ons daar toe permoveerende, uyt kragte onser commissie en exerceerende souvemine magt, goede kennisse en wetenschap, goedgevonden en verstaan de voorsz. g'interesseerdcns in de subscriptien, liieromme en ten dien flne gedaan, en hare regt verkrygende voor het vervolg te iticorporeeren in eene Societeyt lot den handel in den amphioen en deselve te priviligeeren ende te octroyi'eren, gunnen, priviligeeren en oclroyeeren deselve by desen voor den lyd van tien eerstvolgende jaaren, ingaande

298 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

met primo September 174S en eyndi^eode met ultimo Aug. 1755, beyde inclusivt;, onder de volgende conditien:

1. De Comp. sal geduurende den tyd van dit octroy alle den amphioen, die zy uyi Beiigale krygt, overlaten aan de Societeyt en geene daar van verkopen of versenden.

2. De Societeyl sal gehouden vvesen in te staan voor een jaarlykse debiet van 1200 kisten of 100 kisten ter maand, die zy len pryse van 450 rds. courant de kist sal hebben, volgens de ordinaire volwiglighyd en soort, by de Comp. gebruykelyk, in ses termvnen of om de 2 maanden af te haaien.

3. Dog, als het lermyn verscheenen is en de Comp. niet voorzien zyn niogle, zal de Socieleyt ongebonden wesen het manqueerende aan dat termyn in het volgende te ontfangen, maar zy zal volstaan kunnen met de twee hondert van ieder termyn op zyn tyd te onttaugen en ook de vryheyd hebben om, wanneer de Comp. van een goede parthy voorsien niogte wesen, by een goede aftrek de evengem. termynen te mogen anticipeeren en op eenmaal, al was het ook voor ses maanden, te gelyk ontfangen.

4. Wat' er meer als 1200 kisten gedebiteerd word, zal aan de g'associeerdens werden overgedaan tot 400 rds. courant ieder kist en wat zy meer als 1500 kisten komen te slylen tot 550 rds.

5. De Societeyt zal in het laaste jaar niet meer mogen neenien als in de voorgaande, of zy zal gehouden zyn met den aanvang van het tiende jaar de continuatie van haar privilegie te versoeken.

6. De Sf>cieteyt zal b&staan uyt 300 actiën van 2000 rds. ieder.

7. Met medio November deses jaars een ieder na het project associatie hebbende moeten contribueeren een vierde van zyn actie aan den cassier van de Societeyt en dat eerste fournissemenl met het tweede uytterlyk voldaan zullende moeten zyn, op poene van verval der actie ten behoeve van de Societeyt, zal drie maanden naderhand het tweede quart moeten gefourneert werden, op deselve poenaliteyt,

8. Q. W. VAN IMHOFF. 299

schoon ook aan het eerste fournissement niet gemanqueert badde, en voorts van ses tot ses maanden de twee overige teruijrnen; en sal de Societeyt tot vergroting van haar capitaal geen nieuwe subscriptien mogen doen dan met consent deser Regeering.

8. De actiën van de Societeyt zullen transportabel zyn, mits betalende een half procento aan den boekhouder voor de nota van het trans|K>rt, en niet subject wesen eenige andere belastingen, excepto het zegul-geld, van welk half procento den kooper en verkooper ieder de helft betalen zal ; 'ook zullen de voorsz. actiën geen arrest subject en geschreven moeten zyii op een zegel van twee rds.

9. De actiën zullen by de Societeyt zoo wel, als by 'sComp. groot cassier, by vvege van verpanding zonder intresse* acceptabel zyn voor 50 procento van het ware capitaal, by provisie, in steede van contant-geldt, iuimers tot soo lange de Societeyt nodig zal vinden daarinne verandering te maken ; en na mate, dat de Societeyt in crediet komt, zal derselver cours ook by de Compagnie vermeerdert werden.

10. De Societeyt sal hebben een directeur, twee hoofdpartici- panten, een cassier en een boekhouder, die teffens secretaris sal syn, welke drie eerstgemelde de dagelykse besorging der zaken hebben sullen; dog, wanneer *er iels te delibereeren is van importantie, sal de meerderheyd van dese vyfdecideeren; en zallen de amptenaren, die daar loei hans verkooren werden, dese Societeyt bedienen den tyd van het octroy en by versterff, vertrek of by versogt en g'obtineerd ontslag van en by dese Regeering, na dat de Societeyt in eene generale vergadering daar over alvorens gehoort sal zyn, zullen de vaceerende plaatsen op de nominatie, door de Societeyt gedaan, van een dubbeld getal daartoe eligible personen door dese Regeering vervult werden, soo als op eene thans geformeerde diergelyke nominatie tot eerste bewiiidsluyden en bediendens van deselve verkoren en vervolgens ook beboorlyk in eed genomen zyn de volgende, te weten, tot directeur de heer Jarob Mossel, tut de twee hoofdparlicipanten, Jacob Gooi en Jan van'tHoff,

300 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

ft

tot cassier. Jan Cranendonk, en tot boekhouder en secretaris. Abraham Bogaart.

11. Den heer Gouverneur Generaal zal altoos, uyt hoofde van zyn ampt, opper-direcleur van de Societeyt wesen en de vryheid hebben 'm haare vergaderingen, zoo hy wil, te praesideeren, met de meerderheid ol by cgualiteyt mei de dubbelde stemme als praesidenl, die van den directeur voor die tyd cesseerendo, te conciudccrcu en ten allen tyde de boeken te laten opslaan en nasien om te welen, hoe de saken van de Societeyt behandelt werden

12. Die tien acties heeft, sal gerekent werden als een hoofdparticipant, mits deselve onverbonden en onbeswaart zyn, het welke hy des noods met eede sal moeten aflirmeeren ; met desen verstande noglhans, dat daeronder niet begrepen zullen zyn zodanige actiën, die door de respective eygenaaren by de Societeyt selfs Iteleent mogten wesen.

13. De volmagten van de absente hoofdparticipanten zullen admissibel zyn ter vergadering, soo sy door vertooningen van haare gcvolmagtschappen zig selfs behoorlyk en ook in die qua- liteyt haare principalen komen te licritimeeren ten opsigle van de acties; maar daei*enlegen sullen zy ineligibel zyn tot eenige amplen van de Socielcyt, soo niet voor haer selfs teffens hebben een radicaal van eligibiliteyt, uyt ho(^de van vyf of tien acties.

14. Directeur ot administreerend hoofdparticipant sal nie- mand kunnen werden dan die tien acties heeft.

15. Niemand sal liockhouder of cassier kunnen werden sonder selfs vyf acties in de Societeyt te hebben.

16. Den cassier sal daarenboven nog borge moeten stellen ten behoeve van de Societeyt tol 10000 rds.

17. Den cassier van de Societeyt sal nooit meer contanten onder hem mogen houden dan twintig duyseud rds. en het overige jnoeten brengen by Conip" groot cassier; en sal den directeur niet alleen aanspreckelyk zyn voor hel geene boven de genoemde somma onder den cassier mogte blyvon, maer ook de faculteyl hebben zig de restanten van de cassa van tyd tol tyd te laten opgeeven.

18. Q. W. VAfj IMHOFF. JOl

19. Den cassier en boekhouder sullen verpligt wesen het divident van de uyllandige participanten, indien deselve binoBD een maand na de gedane advertentie i>y de couranten van de te doene uytdeeling door hun selfs of door hunne gemagtigdens geen ordre sullen hebben gestel t, in 'sGoinp' cassa op wissel te tellen, H zy naar Nederland dan wel naar een der buyten comptoiren, sonder daar voor eenige provisie of andere onkosten in rekening te mogen brengen of te genieten dan het wisselgelt, dat by de Gomp. word afgekort, mei de onkosten van bet opmaken derselve, item het half procent voor 's Gomp^ cassier ; en sullen wyders den voornoemde cassier en boekhouder de daar van opgemaakte wissels in duplo met d'eerst derwaarts te verlreckene scheepen moeten versenden onder 's Gomp' papieren naar de plaats, waar de eygenaar der actie, waar op het divident gevallen is, zig ophout.

20. Den directeur sal hebben een salaris van drie duysent rds. des jaars en een ieder der twee adminislreerende boofdparticipanten twee duysent vyf hondert nis. 'sjaars, ten minsten voor het eerste jaar en tot gesien sal werden by de Societeyt, wat daar op nader sal dienen te werden bepaalt.

21. Den cassier sal hebben een salaris van twee duysent rds. en den boekhouder van een duysent rds. des jaars» sonder dat zy iets verder voor de onkosten aan* de Societeyt wegens hare diensten in reekening sullen mogen brengen.

22. Den boekhouder van de Societeyt zal, na 't prestoeren van den eed, gequalificeert wesen om, ten overstaan van getuygen, sodanige instrumenten, als tot de Societeyt relatie hebben, 't zy obligatien, borgtogten of van wat natuur deselve mogen zyn, te passeeren, die over sulks van deselfde kragt en waarde zullen werden gehouden, als of deselve voor een notaris dan wel een ander hearapt-scbryver gepasseert waren.

22 Dese Societeyt zal alleen geprivilegcert zyn onitrend den amphioen, dog in alle overige articulen van negotie, 't zy by de Gomp. of wel onder de gemeente, gelykstandig staan met alle andere negotianten.

502 1745. G. W. VAN IMhOFF.

23. De Societeyt sal mogen hebben by Comp. boeken een lopende reekening, die alle ses maanden voor de generaale vergadering zal moeten effen gesleld of geconfronteerl werden, en hei onbenodigde geld zal in 'sGomp*. geld cassa mogen geborgen werden.

24. Zy zal tot haar zegul mogen gebrayken het ordinaire merk van de Comp., tusschen de letteren A. S., hoven een 6 en onder dezelve U.

25. De verdere ordres en reglementen, die zy nodig heeft, zal zy in tyd en wylen moeten beramen in hare generaale vergaderinge» onder de toestemming van de Hoge Indiase Regering.

26. Zy zal ouk mogen hebben haare factoors op decomp« toiren van de Comp, dewelke door de respective opperhoofden naar de billykheyd zullen gemaintineert werden.

27. De Societeyt zal voorts alle protectie, huipe en bystant van de Comp. genieten; alle equipagie goederen met een capitaal advans van haar mogen kopen, benevens zoo veel arthillerye, als zy tot defenlie van haare scheepen en vaar« tuygen nodig heeft; dog, by aldien zy dienaren van de Comp. in haren dienst wilde hebben, zal zy dat tel ken-reyse speciaal moeten versoeken by de Hoge Regeering.

28. De Societeyt zal den amplnoen; die zy 'smaands van de Comp. staat te oiUfangeu, op de haar convenabelste wyse mogen debiteeren en zoodanig zy voor 't gemeene belang der intressanten geraden zal vinden, namenllyk uyt de hand of aan de meest biedende, mils zulks geschiede door besorging van een of beyde de administreerende hoofdparlicipanten en met communicatie van den directeur der Societeyt; zullende vervolgens de aflevering geschieden op een ordonnantie van den directeur, die insgelyks onderteekc it zal moeten werden by den hoofdparticipant, die de parthye verkogt heeft, voor gesien, by den cassier voor den ont'fangst van dies Ijedragen en by den boekhouder voor geboekt.

29. Ook zal de Societeyt den auiphioen mogen verknopen by enkelde kisten, zoo mede by parthyeu van 5, 10, 15 of

i745. Ö W. ^AU IMHOPF. 503

uyUerlyk 20 kisten, maar in geen grooter quanlileyt teffens, gelyk dan ook, voor al aan geen enkeld persoon, by wege vaii overlating» de gantsche party zal mogen afgestaan, nog ook voor geen minder prys, dan die van tyd tot lyd in de f^eoerale vergadering van alle de hoofdparticipanlen zal werden vasl geslelt; voor welken prys yder e«i en zelfs de admi- nislreerende hoofdparticipanten vryheid zujien hebben inkoop Ie mogen doen, onder deze restrictie nogtans, dat in zulk een geval de andere hoofdparticipant, die daarinne niet par- ticipeert, de ordonnantie zal moeten tekenen voor gesien.

30. Den directeur der Societeyt zal ook geobligeerd zyn om, zoo dra hy ontwaren mogte, dat de prys van den am- phioen, sedert de by de generale vergaderiiige gemaakte be- paling, merkelyk begonde te rcysen, daarvan dadelyk kennissc te geven aan eene ten dien eynde geconvoceerde nadere ver- gadering der hoofdparticipanten, om over de verhooging der prys van den amphioen te delibereeren en die vast te stellen.

31. Gelyk ook den directeur en de hoofdparticipanten, die de administratie hebben, den verkoop tot de bepaalde prys niet zullen mogen extendeeren boven de bepaalde quanliteyt van 200 kisten in twee maanden, sonder daar toe door de generale vergadering gequalificeert te zyn.

31 De betaling van den amphioen zal moeten geschieden in contant, dan wel by verpanding van goud, zilver of juwee- len, die onder een distincte notitie, ook na voorgaande taxatie, zullen werden geseponeerd in de groole geldkamer ten desen casteele; voorts by bypothecatie van vaste goederen, na de ordiuaire wyse voor Scheepenen te doen; en eyndelyk ook onder borgtogt, die, door den directeur of administreerend hoofdparticipant der Societeyt geapprobeerd wordende, zal zulks voor hunne privative reekening, maar, indien de borgtogt by meerdcrheyd van stemmen in de vergadering van vyvenwerd goedgekeurd, voor reekening van de Societeyt lopen.

33. Indien de hetaling van den ingekogten amphioen niet dadelyk by den ontfangst geschied, zo zal aan den koper geen langer crediet dan een termyn van^vier maanden geaccordeert

S04 1745. G. W. VAN IMHÓFI^.

mogen werden, dan by de vergadering van* vy ven, en bydese ook niet langer dan uyUerlyk tol negen maanden, het eeue en andere onder dit beding, dat den koper, boven de in 't voorgaande articul vermelde borgstelling, ook gehouden zy een half percenlo intrest des maands, van den dag der ver- koping afgerekeut, te betalen.

34. Indien de Socicleyt, in 't vervolg van iyd hare negotie ook tot eenige and(re articulen exlendeerende, eenige partyen goederen niogte willen verkopen, zoo zal zulks niet dan by publicque opveylinge aan de mceslbiedende mogen werden gedaan, zullende geen onderhandsclie verkopingen of overla- tingcn gepermilleert zyn, ten waare de vergadering van vy ven of de meerderheyd derselve het contrarie voor de Socieleyt profylelyker oordeelde Ie zyn.

35. Den inkoop van goederen voor de Socieleyt zal door den directeur, met voorkennisse van de administrcerende hoofdparticipanten, ook, tles vereyscht werdende, by een besluit der vergadering van vy ven geschieden, maar nog den directeur, nog de adniinistreerende hoofdparlicipanten, nog den* cassier of boekhouder zal geen inkoop van of voor zig zelfs mogen doen van zulke goederen, waar in de Socieleyt negotieeri, uyt- gezondert de producten dezer colouie, {jelyk zuyker, arack, enz., en zullen zy van de ingekogle goederen alle ses maanden in de giMierale vergadering moeten produceeren speciGcque lyslcn en daar by annoteeren de namen der verkopers of leverantiers, de tyd van den gedanen inkoop, item -Je prysen der ingekogle goederen, om, des geraden geoordeeld werdende, in voorschreeve generale vergadering gerevideerl en g'examineert Ie werden.

36. Alle ses maanden sal 'er d<K)r den direcleur en admi- nistreerende hoold participanten een genei'ale vergadering van alle hoordparticipanten werden l>ei*oe|)en, waar in heldividenl zal werden gercguleerl voor de verlopene ses maanden.

37. En zal daarin wyders met de compareerende hoofd- I>arlicipanlcn gedelibereert en by meerderheyd van stemmen geconcludeert werden alles, wat teu beste van de Societeyt komt Ie strecken.

1^46. ö. w. VAN iMhöff. Sok

38. Van de winsten, die behaalt werden in de eerste yier jaaren, zal niet meer als uyterlyk de helfte mogen werden aytgedeelt: het resteerende zal oplopen ten faveure van de societeyt, tot dat men ziet, of zy geeontinueert zal werden of niet, in welk laaste geval dan, tefiéns met het ordinaire divjdent van bet laaste jaar, zal werden verreekent en uyt- gegeven het opgelopene restant.

39. De onbenodigde penningen in den handel en het over- schietende van de winsten, in het voorgaande articul vermeld, zullen door den directeur en administrateurs werden g'em- ployeerd in andere goede artieulen van negotie of uytgezet op f^oede hypothequen, op die zelfde voet, als by heeren Wees- meesteren geschied.

40. De societeyt zal mogen versoeken en in hare dienst houden lo veel inlandsche of Europeesche kruysvaartuygen, met oommissie van dese Regering tegen de amphioen sluykers Yoorsien, als zy nodig oordeelen zal, onder zekere reglementen, daar voor by gem. Regeering te maken; en de aanhalingen, die zy doen, zullen wel tot haar profyt zyn, dog haar egter, in cas die op een groot getal kassen amphioen liepen, niet kunnen bevryden van de vorenstaande verpligting om voor 1200 kisten jaarlyks vast in te staan.

41. Indien de societeyt in der tyd haren handel zo verre eztendeeren mogte en zy nodig hadde een scheeps-timmer- werf te maken en meer andere artieulen van omslag, waar toe de phats binnen dese haven te kleyn vallen mogte, zo zal haar van de Gomp. by wyse van leening werden gegeven het eyhind Engels-Onrust of Onrust-Kerkhof tot zulk een ge- bmyk, de Gomp. de grond aan haar behoudende, dan wel daar over met haar in der tyd nader contracteerende.

42. Dit octrooy zal stand grypen voor den tyd van tien agter een volgende jaren, beginnende met primo September 1745 en epdigende met ultimo Augustus Ao. 17KK.

En op dat alle de voorsz. poincten en vryheden, hierboven ter nedergesteld, behoudens onse vorige placcaten en ordon- nantien en in specie dat van den jaare 1742 tegen alle anderen

PLAKAAT-Mn DEEL ▼• 20

506 1745 Q. W. VAN IMHOFF.

handel dan die iian de Gomp. in den ani|»bioen, dewelke w^ by desea op nieaws zyn iahaereereode, en onse nadere extensie van bet sdve by resolutie van den 16 September dcsesjaars, volgens dewelke allen particulieren, ongepermilteerden aan- voer van amphioen in dese zeeön, b'oosten Sunda en Halacca> engte, voor de grootste contrabande en saisabel by een iegelyk werd verklaart, mogen blyven in volle kragt en waarde ge- duurende de tyd van dit octroy; 20 ordonneeren en beveelen wy by deesen allen en een iegelyk» onder de gehoor8aambe>d van de Nederl. Oostindiscbe Maatschappy gehorende» deseUf te agtervolgen en te onderhouden of te belpen onderbouJeii en agtervolgen, daar en zo het vereyscben zal, sonder daar tegens directelyk of indirectelyk, nog binnen dese colosie, nog daar buyten, te doen ofte te doen doen in eeniger maniere, ^j» poene van daar over als overtreeders van onse ordonoantien en beveelen te zullen werden gestraft volgens de wetten ^ plac- caten en voorts na exigentie van zaken ; ontbieden ten dien eyndf en beveelen wel expresselyk den E. president en raden van justitie deses casteels, die van den E. geregte deser stad en alle verdere officieren en juslicieren, zo te deser hoofd-plaatse als elders, voorts alle gouverneurs, directeurs, commandeurs en alle andere gesagvoerende personen, soo te vrater als te lande, mitsgaders aJle ingesetenen en onderdanen van meerm. Compagnie, dat zy de voorsz. societeyt van geprivilegeerde koop luyden in den amphioen ruslelyk en vredelyk laien genieleu en gebruyken het volkomen offect van desen onsen oc^nKy. consent en privilegie, cesseerende alle empechemenLen ter cod- trarie, want wy het selve ten dienste en voordeele van meer- melde Maatscbappye bevonden hebben alsoo te behoren."

Heeren XVII''° aarzelden blijkens bun schrijven vau la September 1747, dit octrooi goed Ie keuren en gelastten geene prolongatie daarvan te verleenen zonder voorafgaande goedkeuring hunnerzijds.

Met art. 34, 35, 39 en 41 van het octrooi konden zij zich niet vereenigen, »want de Comp. zulke zaken [als tn die ar- tikelen vermeld] alleen voor haar moet blyven houden."

1745. Q. W. VAN IMHOFF. 307

10 December. Bepaling, dat verzoeken om uitkeering mn gelden uit insolvente boedels kondetb wordeti inge- willigd, T>mits cautie de restituendo ten genoegen van *den Sequester stellende."'

10 December. Toekenning bij admodiatie aan de Chi- nesche officieren te Batavia van de pacht der ivaag en van het y^photo'' voor het jaar 1746.

Zoiks geschiedde gewoonlijk, maar ditmaal werd aan dit •douceur" verbonden de voorwaarde »te doen exlrueeren een •publieque plaatse of matig gebouw, by wyse van een beurs

voor de commercianten, onder het oog en opsigt van den •Fabrycq, omtrent de redoute Middelsteen op de grote rivier."

13 December. Bepaling, dat *de afbetalinge van sodanige •thee, [voor particuliere rekening naar. Europa over- gevoerd'], welkers procedido niet weder geremiiteert •werd, maar in Europa blyven moet, voortaan zal ge- ^schieden immediaat na het aflopen van de ordinaire •voorjaarse verkoping van de Compagnie, in plaatse •van het pro dato daarby gestelde tetmyn van ses •maanden na de verkoping van gem. thee/'

Deze bepaling was een gevolg van de missive van Heeren XVIIn« van 29 Maart 1745.

De Opper-kooplieden van het kasteel Batavia werden aan- geschreven, in verband hiermede de »recepissen" te «formee- •rcn", welke voor die thee werden afgegeven.

14 December. Beglemcnt voor de huishouding van het Seminarium Theologicum te Batavia.

1. Hei ontbyt aal des morgens, soo dra het gebed gedaan is, genomen werden en bestaan in brood, goede bollandse boter, ryst met gerookte vis of iets anders, na tyds gelegen theyt:

308

1745. 6.  W.  VAN  IMHOFF^. 

het middagmael sal bestaan in de volgende spysra: des Sondags en Donderdags een goede soep en een goed stuk gebraden vleescb, met de vereyscbte groente.

des Maendags, Woensdags en Saturdags versche vis, soo die te krygen is, of eenige andere deugdsame spysen in dies plaatse, na gelegentheyd des tyds, altoos verseld met genoegsame soep en groente;

en des Dingsdags en Vrydags zoute vleesch of spek 'met bonen, cadjang of iets anders;

het avond eeten sal bestaan in eene goede melkspys of eyeren of wel iels diergelyx, nevens het resteerende eeten van des middags en dat met boter en brood, sullende wyders al- toos goede viritte ryst, soo wel des middags en s'avonds, als des morgens op tafel moeten zyn;

en zal in al het bovenstaande eene veranderinge konnen en mogen gemaakt werden na tyds omstandigheyt.

2. Ten dien eynde zal aan dit huys verstrekt werden het navolgende, en dat voor 24 koppen, als agtien jongelingen met ses meesters en dienaren van 't huys, te weten :

BO ft Hollandse boter, 1^2 ft fyne speeeryen in soort, 360 kannen witte wyn, 1 last witte ryst, Vs • zout, 10 kannen olyven oly, 36 do. azyn Hollands, 45 do. klappers oly, 42 bossen of 360 waxkaarsen, 6 vadems brandhout^ 15 ft peper, 2 slucken zout vleesch, 2 > » spek,

en twee rd'. contant daags of vier sts". voor ieder, en zulx tot den inkoop van versch vleesch, hoenders, vis, groente en alle verdere of meerdere benodigtheden ; al het bovenstaande te ontfangen om de drie maanden eens,

des maands:

alle drie maanden:

des weeks:

1745. G. W. VAN IMHOFF. 509

exoepto alleen het zoat vleescb en spek, dat alle weken, en de i»(er, die des maands sal werden afgehaalt.

Voorts het benodigde drinkwater des daags voor het huys ea ook voor de twee inlandse meesters, die apart woonen, als mede vuur en ligt voor dezelve, bestaande in:

maandelyx voor beyde te samen

10 kannen klappus oly en — 7i vadem brandhout.

3: Tot slaapgoed voor de agtien jongelingen sullen verstrekt werden soo veel matrassen, en dat nu voor eenige jaren, wy- ders ieder jaar agtien spreyeu en tien stucken gunees voor kassen sloopen, tafellakens, servetten, etc.

4. En dat aan het Seminarium, even als aan de Academie der marines, uyt Comp". pakbuysen voor inkoopsprys werden toegestaan alle het geene meerder of verder somlyds mogte benodigt zyn.

14 December. Bepaling, dat de koster van de Holland- sche kerk te Batavia^ voor het bedienen van de Cura- toren van het Seminarium en van de Scholarchen^ zoude genieten eene belooning van acht rijksdaalders 's maands,

14 December. Bepaling^ dat als uitgaand regt vooreen kistje opium betaald meesten worden 20 rijksdaalders, 9de hdfte van dien voor inkomend regt op Java^ dog ^aan de waag A^l^ rd* of 1 pet. van hetgeene daar- 9Voor aan de Comp. werd betaalt.''

17 December. Ampliatie van het reglement voor de Academie de marine.

1. De gouverneur of onder-gouverneur zullen niet vermogen eene van beyde des nagts uyt de Academie te syn, dan met consent der gezamentlyke curatoren of, by extra ordinaire gevallen, met consent van den heer president of H oudste lid»

510 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

2. Die van de cadets de wagt zal hebben, zal gehouden zyn des avonds op de ordre in het casteel present te zyn om het parool te gaan balen.

3. Zal het gem. parool moeten brengen aan deo heer president curator en, by desselfs absentie, aan het oudste lid, mitsgaders aan den gouverneur.

4. De wagt zal werden waargenomen door een der onder- officiers met vier cadets, gewapent met snaphaan en ba|onet.

B. Waarvan g'excuseert zullen zyn de kostgangers en die .den ouderdom van 14 jaren nog niet bereykt zullen hebben.

6. De plaats der scbildwagt zal zyn voor of binnen de deur der Academie, nadat de curatoren sulx ordonneeren sul- len: des avonds om 9 uuren zal de eerste wagt werden op- gebragt en alle uuren afgelost tot des 's morgens om B uuren ; en zal van tyd tot tyd door den officier met twee cadets een stille patrouille moeten werden gedaan door bet huis om te zien of een ieder wel op zyn plaats en alles stil is.

7. De wagthebbende onderofficier sal gehouden syn sorg te dragen, dat de overige cadets des morgens om 5 uuren werden opgewekt.

8. Gemelde onderofficier zal gehouden zyn des 's morgens om zes uuren aan den gouverneur, mitsgaders om seven uuren aan den president curator of, by absentie, aan het oudste lid schriflelyk rapport te doen van alle hetgeen» niet alleen des nagts, maar den voorigen dag is voorgevallen.

9. Praesise om half zes uuren zal de klok tot den ontbyt geluyt werden, wanneer de gezamentlyke cadets zullen moeten present zyn.

10. Het formulier van bet ogtend gebed zal door een der cadets om beurt gebeden werden en zal de wagthebbende officier behoorlyke notitie houden, wie absent of niet behoorlyk gekleet daar verscheenen zal zyn, mitsgaders daarvan kennisse geven by zyn rapport.

11. De cadets zullen by den anderen bly ven, niet alleen tot dat den ontbyt zal zyn genuttigt en 't formulier van danksegging gesproken, maar ook totdat den krankbesoeker zal zyn gekomen.

12. Q. W. VAN IMHOFF. 511

13. Die der cadets Ier bestemder tyt niet present .is, zal roor de eerste reys zyn ontbyl missen, voor de tweede reys twee dagen arrest houden en voor de derde reys vier dagen by den provoost op water en ryst gebragt werden.

14. Gelyke poenaliteyten en ordres omtrent de gebeeden zuUen plaats hebben by de middag- en avondmalen, mitsgaders voor die genen, die by de komst der meesters niet op de be- hoorlyke plaatse zullen zyn.

1 4. Geen der cadels zal vermogen absent te zyn, dan met speciaal consent van een der curatoren, op gelyke poenaliteyt, dan eenlyk des Sondaags by het middagmaal en de dagelykse uuren ter recreatie van 5 tot 7.

15. Zullen gehouden zyn des Sondags twee maal ter kerke te komen, ofschoon by een harer vrienden ten eeten waren geweest, op gelyke poenaliteyten, ten ware met speciaal consent van een der curatoren ; en zal de wagthebbeude officier gehouden zyn by zyn rapport daar van keonisse te geven.

16. Aangaande de oeconomie zal de castelain of hofmeester alleeo de besorging over kost en drank hebben, mitsgaders ge- houden zyn zorg te dragen voor de reyniging van het huys; en zullen gevolglyk alle de domestiqueu onder zyne ordres staan en hem beboorlyk moeten gehoorsamen, waar in by door den gouverneur en voorts ook door de curatoren sal wer- den gemainteneert.

17. Zal gehouden syn, by de maandelykse vergaderingj aan curatoren over te geven by notitie, wat spys er dagelyx ge- bruykt zal zyn, mitsgaders de maanddykse onkostreecq. (voor soo veel hem aangaat) en een beboorlyk mondeling rapport doen nopens de conduites der domestiqueu.

18. De uuren der lessen zullen zyn, als volgt:

alle dagen, des morgens om 6 uuren en des avonds om 8 uuren, in praesentie van den gouverneur off onder gouverneur» zal de krankbezoeker de gebeden komen doen, mitsgaders een of meer capittels uyt de heylige Schrift voorlesen en dese oeffeninge beginnen en eyndigen voor de middag met bet zingen van eenige verse uyl de Psalmen; *

312

1745. Q. W. VAN IMHOFF.

Maandags Din((sdags Donderdags Vrydags

Woensdag en Saturdags

Maandag

Dingsdag Donderdag en

Vrydags Woensdag en

Saturdag

voor de middag: van 7 tot 8, mathesis en cyffermeesler, van 8 — 9, Moorse en Latynse talen, van 9 — 11, de navigatie en schryff meester, van 11 — IS, de teykenmeester. van 7 tot 8, de navigatie en scbryf konst, van 8 > 9, zullen de cadets, onder opsigt van de onderofficiers, moeten nasien baare lessen in de theologie, (ot dat den krank- besoeker van 9 tot 11 zal komen, van 11 tot 12, de dansmeester, nadeiuiddag :

van 2—5, scbryfF-, cyfier- en matbesis-

meester, van 3— S, de navigatie

van 1 — 3, scherm-meester, van 3 — B, publicque lessen in de navigatie. Een ieder der meesters zal gehouden zp zoo lang te blyven, tot dat door de volgende zal zyn afgelost.

19. De krankbesoeker zal gehouden zyn zig te moeten reguleeren na sodanige ordres en manier van instrueeren, als hem door den predikant, aan wien bet opztgt over de onderwysinge is gedemandeert, zal werden voorgeschreven.

20. Niemand van de cadets zal tot luyienant bevordert werden, dan nadat alvorens in publicque examen zal hebben gegeven genoegsame preuves van bequaamheyd in theorie en, zoo veel mogelyk, ook in de practycq, welke extra ordinaire zoo wel als ordinaire examina voorlaan eenige dagen tevoren by biljetten aan de Academie, de kerken, het casteel ^n stad- huys en aan de werff zullen werden bekent gemaakt.

21. Niemand zal tot luy tenant gevordert werden dan die alvorens confessie van de gereformeerde godsdienst zal hebben gedaan, dog van een andere protestantsche godsdienst zynde, zal hy genoodzaakt zyn aan de curatoren te beloven bet zelve per eerste gelegentbeyd te 'zullen doen.

22. Q. W. VAN IMHOFF. 515

23. Op alle de scheepen, ia het land varende, alwaar een capileyn of capiteyn-luytenant commandeert, zal voortaan, zoo veel nodig is, een der cadels geplaatst werden om, alvorens tol luytenant te werden g'avanceert, een reys als jong officier te hebben gedaan, zonder egter een wagt alleen Ie mogen waameemen.

24. De ter zee dienst doende cadets zullen gehouden zyn, by haar retour ter Academie, over te leveren een behoorlyk journaal van het geen haar gedurende de reys merkwaardig is voorgekomen, zoo nopens het climaat, stroom, verandering van winden, land teekens, mitsgaders teykeningen, hoe de landen zig komen op te doen, als anders, omme daar over te werden g'examineert.

25. Wanneer curatoren vergaderen zullen, het zy ord". of extra ord°., zullen alle de cadels, meesters, onderofficieren, onder-gouverneur en gouverneur present moeten zyn eu blyven geduurende de vergadering, op poene voor de eerstgemelde, als boven by het houden der maaltyden is gestalueert, en voor de overige van een maand gagie, (en profyle Her Academie.

SB. By aankomst van een der curatoren zullen de gesa- mentlyke cadets in twee ryen gerangeert staan, by komst van den president of een ander raad van India, met den onder- gouverneur aan het hoofd en voor de overige leeden met een der onderofficiers.

56. By komst van den Gouverneur Generaal zullen alle de cadets, officiers, onder-gouverneur en gouverneur met ont- blote degens gerangeert staan en blyven, zoo lange niet zullen zyn gecontramandeert, dog voor anders niemand.

57. Geduurende de vergadering zal een cadet en by pre- sentie van zyn Hoog Edelheyd S onderofficiers met bloote deegen de wagt houden.

17 December. Aanstelling van een gouverneur over de Academie de Marine.

Deze gouverneur, die geene zitting mogt nemen in het

314 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

CoUegie van Curatoren der Academie, kreeg den rang eo hel tractement van een kapitein-ter-zee en voorts >de ai^incte- •roenten en conditiên, by het opregten der gem. Academie » vastgesteld."

17 December. Bepaling, dat het Hoofd der militie of een ander Hoofdrofficier als Curator van de Academie de marine i^admissibel" was,

17 December. Bepaling, dat zonen van land- en zee- officieren, ^van competente ouderdom synde'\ in de Academie de manne konden toegelaten worden.

17 December. Heffing ten behoeve van de Academie de marine: 1 * van ééne maand tractement van hen, die tot *capi'

r>tains militair of hoger qualiteyt onder de militie

^werden verhoren**; 2*^ van twee maanden tractement van hen, die i>uyt de

•zeevaart in burger vrydom'' overgingen.

17 December. Bepaling, dat jaarlijks uit Compagnie* s magazijnen tegen inkoops-prijs, ten behoeve van de r^cadets** der Academie de marine, zouden worden ver- strekt twee stukken blaauw en even zoovele stukken rood laken, alsmede twee stukken blaauw en twee stuk- ken rood •greyneJ*

17 December. Toekenning aan den predikant, die in de Academie de marine het godsdienst-onderwijs zoude geven, van een idouceur' van 100 ducatons 'sjaars, te betcden uit de kas dier inrigting.

21 December. Openstelling van de vaart van Bomeo op Samarang en Grissee.

1745. G. W. VAN IMHOFF. 318

«

De Regering ging hiertoe over om de vaart tasschen Bomeo en Makasser, zooveel mogelijk, te verhinderen, «als voor de »Comp. de allerschadelykste."

Het aandoen van andere plaatsen op Java dan Batavia, Samarang en Grissee zoude met verbeurdverklaring gestraft worden.

Voor in- en uit-gaande regten moesten de »overwalders*' op Java betalec K.

Ook werd de »thor\ bij art 12 van de Bataviasche pacht- Gonditien op cenige goederen gesteld, voor Samarang en Grissee van toepassing verklaard, met deze wijziging, dat voor inge- voerde, Europesche of inlandsche manufacturen 2B pet. moest worden betaald.

Eene boete van 1000 rijksdaalders werd gesteld op conni- veniie van de pachters.

21 December. Verbod voor de Chinezen zich te^onder- ^mengen met de Mahametanen.''

Zij moesten blijven «onder derselver natie en officieren'', ter voorkoming van «fraudatie van het booftgeld."

21 December. Vergunning ^als voorheen'' tot het uit- voeren van rijst van Cheribon naar Bantam,

De praauwen moesten Batavia aandoen om zich van passen voor deze «directe'' vaart te voorzien.

21 December. Vergunning tot het . afhalen van hout- werken van Java en tot het bouwen van vaartuigen aldaar.

Een en ander, dat «ten dienste deser colonie en tot ver- •grooting van de burger- en smalvaart" moest strekken, mogt slechts geschieden «onder het oog en toezigt van 'sComp*. «bediendens."

316 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

25 December. Vernieuwing van het bepaalde op -^ Junij 1745 nopens den thee-handel op Nederland.

25 December. Verpachting van de ^generale en gemeene ^inkomsten'' van de stad Batavia voor het jaar 1746.

De verschillende pachten bestonden uit de navolgende:

de inkomende en uytgaande regten off de pagt van de boom,

de scheeps-handel»

de groente-kraamtjes en win- keliers,

het hoofdgeld der Chineesen,

het slagten van 't vee,

de vis-markt,

de hane vegterye,

de topbanen.

de inkomende en uytgaande

rys, de herbergen binnen en buyten

de stad, de rystpasser, de koornmolen, het kerven der Ghineesche

tabak, de waxkaarsen en de inkomende en uytgaande

poeyer- en candyzuyker.

De voorwaarden bleven dezelfde als >ina® passatoten huyse van den onfanger generaal, alsmede by den sjabandhaar en licent- meester, item den gecommitteerde tot en over de zaken van den inlander, den Capitain der Baliers, Achmat Babandan, en den Capityn der Ghineesen natie, Lim Beengko, item by de geafBgeerde biljetten gesien zyn geworden en althans de novo ter voorsz. plaetsen gezien zullen kunnen werden, onder deze verandering by dezelve nogthans:

Eerstelyk, ten aanzien van de pagt van de inkomende en uytgaande regten by artikel 10 der pagtconditien, by wege van extensie, dat voortaan geen kisten, ook selvs niet de geenen, die by het reglement van Ao. 1743 aan 'sGomp'. zeevarende ofBciers en gemeene zyn gepermitteerd, \ zy in 's Comp'. boots, schuyten, tanjonpoures off andere losboots, de boom zullen mogen passeeren, sonder een briefje van den sjabandhaar te hebben en aen den pagter af te geven, waar by blykt, voor wie, wat schip en werwaarts gedislineert is, welke briefjes de pagter sal bewaren om voor te komen, dat op dezelfde naem

1746. Ö. W. VAN IMHÖFP. Sl7

niet twee en meermalen goei ter sluyk na boord werde ge- bragt, gelyk ook hetzelfde zal moeten geschieden met de aankomende scheepen, waarvan den waterfiscaal los briefjes geven zal van het gepermitteerde by het reglement van den jaare 1743, dat tholvry in komt, en welke briefjes almede aan den pagter zallen moeten werden overgegeven by het passeeren van den boom.

Ten tweeden: by weege van explicatie van 'tart. 11 der voors. pagt conditien» dat den pagter van voorm. inkomende en uytgaande regten geene uytgaande kassen of kisten onder de naam van meubelen zal behoeven te laten passeeren, schoon ook de versenders off vervoerders van een briefje van den heere Gouverneur Generaal mogten wesen voorzien, zonder deselve te openen, ten ware die geene, deweicke de zelve hebben afgepakt, om zulks voor te komen, den pagter daarby geroepen en deze de voorsz. kisten off kassen met zyn sjap voorsten hadde.

Ten derden: by voorsz. art. 11, by wegen van ampliatie, dat hetzelfde ook plaats sal hebben omtrent alle inkomende kassen off pakken, 't zy die als provisie off als huysraad, kleeding ofi op eenige andere naem aangegeven werden, tot voorkoming van soodanige sluykeryen en verkortingen van de uytgaande regten^ als men bevind, dat onder alsulke bena- mingen gepleegt werden: en zal hier van niemant mogen pretendeeren g'excuseert te syn.

Ten vierden: by ampliatie van het art. 16, dat ook den evengemelde pagter gehouden zal wesen, wanneer by by het openen vande aengebragt werdende pak goederen present wil zyn, op de eerste waarschouwinge zelvs te komen off iemant van zyne bediendens te senden, die g'qualificeert sal moeten wesen de zaak aff te doen, om dus te zien, dat het aange- geven goed met de bevinding accordeert.

Ten vyfden: by verandering van art. 14, dat van alle uyt- gaande amphioen den invoer op de daartoe gestelde straffe verboden blyvende, in plaats van de ingevolge voorjarige pagt gestelde, gebefte vyff per cento, voortaan van ieder kistj'e niet meerder dan 20 rd. voor uytgaande regten betaalt sal werden.

518 1745. Q. W. VAN IMHOFF.

sooder reflectie op dea prys of oiarkt, hier of elders; en tot verbetering van de pagt vande inkomebde en uytgaande ryst, dat de pagler derselve pagt alhier ter plaatse langs de comp* toiren van Java, van v^aar ryst kan werden uytgevoert, zyne bediendens zal mogen stellen, dewelke zig alvoorens by den commandeur en raad tot Samarang en voorts ook by de resi- denten der plaatsen sullen moeten bekent maken alssodanige en vervolgens ook door dezelve gemaintineert werden, om het uytgaande en inkomende regt van 6 rd'. per coyang, volgens het 3* art. van de pagt-conditien, te heffen voor reeckening van den pagter.

Laastelyk, by ampliatie der generaele pagtconditien, dat geene der pagters van de voormelde pagten, by wege van accoord, minder sal tnogen nemen, als de geregligheyt, die daar toe by de respeclive conditien gesteld staen en die hy uit dien hoofde gepermitteerd is te nemen, op verbeurte van een dyysend rd'. voor den pagter van de boom en vyff hondert voor de andere, te verdeelen als alle andere boetens van de boom, rys en zuyker pagt agtervolgens het gesolveerde in rade vaa India op den Zl^** December deses jaars 174S; zullende wyders, als van ouds, moeten werden verstaan, dat de geene, die een van de onder genoemde gróte pagten komen te mynenenaen te nemen, namentlyk:

de inkomende en uytgaande regten off de pagt van de boom,

de groente kraamtjes en win- keliers,

het hoofdgeld der Ghineesen

de vis-markt,

de inkomende en uytgaande

ryst, de scheeps handel, het slagten van 't vee, de topbanen, en de inkomende en uytgaande

poeyer- en candy-zuyker,

voortaan niet zullen werden geadmitteerd tot pagters off bor- gen in eenige andere van de voorenstaande pagten en dat het hoofdgeld der Ghineesen door geen andere als iemand van de Chineese natie gepagt zal mogen w^en; voorts zal de voldoening der pagten, contrarie hel voorig gebruyk, wan- neer die ten deele in payement moeste geschieden, althans, mits

1746. Q. W. VAN IMHOFF. SlÖ

de schaersheyt aen dien, in andere goede, gangbaere munte moe- ien gedaan werden promptelyk, waeromme een iegelyk verdagt zal moeten zyn de pagtpenningen ter belioorlyker tyd, nanientlyk alle maenden voor den agsten van de maandr praeciselyk te betalen, sonder daer mede meer te traineren of te talmen tot deo IB of ^0 en verder in de maand, sulks de Comp. niets te Yooren blyft, off dal andersints na den agsten van de maand daarvoor, sonder eenig aensien off verder uytstel, paratelyk sullen werden geexecuteert ; dog de pagt van de boom, de welke alleen maer een instede van twee maanden voor uyt betaalt werd, zal voor den 20*° van de maand altoos voor de volgende vol- daen moeten wesen, op gelyke poenalileyt van parate executie. Werdende ook by desen een ieder bekent gemaekt, dat men niet alleen verslaan heeft, volgens hetgeen daer van in den tyd nader by placcaat staet te werden bekent gemaekt, de vaert van den overwal na Java weder open te zetten als voor desen onder betaling nogtans van de regten, by de pagtconditien van de boom vermeld sub arlicul t, 11 en 12, item nog met dese restrictie, dat de aenkomende vaertuygen geene andere plaelsen, op poene van conSscatie, zullen mogen aendoen dan Saoiarang en Grisse, maar ook dat men voor de vaarluygen van de onderdanen des Palembangsen Sulthans, ten afhaal van rysl en andere gepermitteerde waeren, almede geopend heeft de vaert na Java, mits niet verder oostwaarts gaende dan tot Samarang, en dat daar en tegen goedgevonden is privalivelyk voor de Gomp. aan te houden den handel in lywaten in de gouvernementen van Amboina, Banda, Maccasser en Ternaten en dus ook, buyten het geene daer van aen de op haer ver- strek slaende scheepen na derwaert voor dese keer en niet verder nog gepermitteerd werd, ten scherpsten te interdiceeren den vervoer na derwaerts van alle, 't zy ruwe, gebleekte, rode, blauwe off geschilderde lywaten off hoedanig die ook mogten wesen genaemt, dog warentegen tot gerief der ingesetenen alhier verstaan is, even als voor den jaere 1741, toe te laten den afhael van houtwerken van Java ten dienste deser colonie ea het aanmaken aldaer van aklerhande soorten van vaartuygen,

580 1^45. Q. W. VAN IMHOFF.

mits daer van behoorlyk kennis werd gegeven aen het mi- nisterium te Samarang en voorts dat ook zal weesen geper- mitteerd den vervoer van ryst, direct van Gheribon naer Bantam, dog dat alle de van Bantam na Gheribon vertrekkende vaartuygen alvoorens dese rheede sullen moeten aen doen om behoorlyk van een pas voorzien te veerden, ten vervoer van ryst na Bantam voormelt, waarvan den thol van sesrd'. per coyang almede zal komen ten voordele van den pagter alhier.

Soo wie gadinge heeft in de voorwaarts gespecificeerde Bataviase pagten, die kome op Vrydag den 31^ deser maand, des morgens de kloeke seven uuren, op de binnen plaets van het generaele gouvernement binnen dit casteel, alwaar deop- veylinge zal geschieden, en doe zyn profyt.

24 December. Bepaling, dat de rector van het Semina- rium theologicum te Batavia zoude genieten, j^boven itdesselfs ordinaire besolding en emolumenten als pre- vdicant, 1000 guldens aan contant geld, 400 bossen r^pady, 4 lasten ryst, 2 amen wyn, 2 vaten bier, 4 •ponden foely, 4 ponden noten, 4 ponden nagulen en »4 ponden canned*' s' jaarÉ, en boven dien 50 kan kiapper'oly 'smaands.

Een en ander was «maar weynig meer", dan aan deo Binnen-regent van het Armenhuis was toegekend.

28 December. Vermeerdering van het aantal Vendu- meesters te Batavia van twee tot drie.

28 December. Vergunning voor particulieren ^tot den mytvoer van eenige lywiüen na de Oostersche provintiën.'

Deze vergunning werd verleend, »mits zulx geschiede ma- »tiglyk en voor al niet willekeurig, mitsgaders dat daar onder

1745, 1746. Q. W. VAN IMHÖFF. ZÜ

•ook niet begrepen zyn 'sGomp* sorteeringen, waar van men •voorsien is en met dewelke de ministers aldaar staan gerieft "te werden."

•Serwaert vertreckende schepelingen van de Gomp/' hadden reeds vroeger eene dergelijke vergunning gekregen.

4 Januarij. Vernieuwing en an^pliatie van de plakaten tegen handel in vuurwapenen en hei gebruik daarvan door onchristenen.

Nademalen ons van tyd tot tyd met seer veel ontstigtinge is Ie voren gekomen, dat, niet tegenstaande de gestelde ordres en poenaliteyten by placcaten van den 9®° December 1620, 29 April 1671 en B Maart 1726 tegen het kopen en verkopen van allerhande schietgeweir en het mede voeren en gebruyken der selve op landwegen, velden en in bosschen, aller wegens onder den inlander, geen Christen zynde, egter dit ongeoorlooft gedoente niet alleen als nog voortgang komt te nemen, maar ook door vervuliinge van de bovenlanden mei ged. schiet- geweir al veeltyds, gelyk bevorens, weder ontwaart werden moorderyen en roveryen, die op weegen en velden gepleegt werden en waarvan de dode lichamen op verscheyden plaatsen zyn en nog dagelyks werden gevonden, sonder dat men de daders van dien tot nog heeft konnen ontwaeren,alzo de selve, sig in de bosscheo, ruygtens en struyken verbergen- de, daar door komen te ontwyken de straffe, die andersints deselve zouden moeten ondergaan, so is % dat wy, overwegende de noodsaakelykheyd om tegens alsulke gedoentens te voorsien en de hoe langer hoe meer bntveyligt wordende wegen door de nodige ordres te beveyligen en de oorsaek van dit quaad weg te nemen, in rade van India, op den 10^ December 174S goed gevonden en verstaan hebben, de voornoemde placcaten

PLÜAAT-BOn BBSL ▼. ^t

522 1746. G. W. VAN IMHOFF.

van den 9«° December 1620, 29 April 1671 en S Maart 1726 in haare volle kragt latende, by renovatie en ampliatie vande daar by vervatte ordres, by desen aan alle inlanders sonder onderscheyd, binnen de limiten van het koningrj'k Jaccatra wonende, uytgesondert de christenen, de inlandsche hoofden, de opsigters of mandoors der landeryen en zuykermoolenaars, aan de welke drie laastgem. een bepaalt getal van sulk geweir zal wesen toegelaten, mits aangevende aan den ge- committeerde tot en over de zaken van den inlander en daar voor ook responsabel blyvende, op de poenaliteyt, by de voorin. placcaten gestatueert, ten scherpsten te interdiceeren, gelyk deselve geinterdiceert werden by desen, niet alleen het voeren en gebruyken van eenig schietgeweir op de landwegen, velden en in de bosschen, maar ook het aanhouden derselve, met ordre, dat alle de geene, die eenig schietgeweir, in de voorni. landen woonagtig, raogten hy zig hebben off meester zyn, gehouden en verpligt zullen wesen *t zelve te brengen by den meerm. gecommitteerde, tot en over de zaken van den inlander en sulx binnen den tyd van ses maanden, gerekenl van heden af, op poene, dat die, contrarie decseonsebeveelen, eenig schietgeweir mogte komen aan te houden, 't zelve verbeuren en boven des gecorrigeert werden zal, als een contraventeur deser onzer placcaten, alzoo wy sulx (en beste van dese colonie, veyligheyt der inwoonders en voorkoming van zoo veele ongeregeldheden in diervoegen bevonden hebben te behooren.

7 Januarij. Bepaling^ fktt hel stadhuis te Batavia be- waakt zoude worden^ des duags door eenige kafnerhe- waarders, door Schepemn aan ie stellen^ en des nachts door de ^hirgery'' {schutterij).

Een korporaal en zes man, die des nachts, viermalen 's weeks, door schutters vervangen werden, bewaakten tot nog toe het stadhuis, maar «de swakte van het guarnisoen" liet zulks niet meer toe.

1746. G. W. VAN IMHOFF. S2S

^S lanuarij. Intrekking van de bepaling, dat praauwen, varende tusschen Bantam, Cheribon, Java en vice versa, verpligt waren Batavia aan te doen.

Zie bij 21 December 1745.

Deze intrekking geschiedde op verzoek van de Bantamsche 'bediendens'' en »uyl consideratie van de verduuring der «levensmiddelen (die vaert meest in den aanbreng van le- 'veasmiddelen bestaende) door de meerdere ongelden, die de • menschen by het aandoen van dese rheede moeten maken, •en het langer traject, dat zy ook op dien voet onderworpen -z)^, mitsgaders tot voorkoming van meer andere incon- •venienlen."

»

28 Januarij. Verbod tegen de vaart van Chinesche jonken regtstreeks van China naar Makasser, Bandjermasin en andere plaatsen r^om de groot e Oost**

Die vaartuigen moesten eerst Batavia aandoen ; zoo niet, dan zouden zij »sonder de minste conniventie voor goede prys^' verklaard worden.

De aanleiding tot bet uitvaardigen van dit verbod was een klacht van deu pachter van het kerven van de Chinesche labak te Batavia, wiens belangen (hij kreeg ais «tol" een tiende van die tabak) daardoor benadeeld werden, en vrees van de Rege- ring voor »een sluykwerkje in speceryen."

28 Januarij. Magtiging op den Directeur'generaal, hu ^gevalle van navrage na eenige aan handen zyniesoT' dementen van lywaten en dat deselve een goede markt i>beloven, daar van te houden kleene verkopingen, zon- ^der nadere, particuliere resolutie [van de Hooge Re- jfenwgf], by dewelke dog telkens moeten inkomen de y^daar van opgemaakte rendementen'*

3J4 1746. G. W. VAN IMHOFF.

1 Februarij. Vergunning tot het houden des Woensdags van een pasar te Bekasi en op het land Pondok Gedé.

Aan den toenmaligen eigenaar van het land Pondok Gedé, den gecommitteerde tot en over de zaken van den inlander, P. van de Velde, werd bovendien toegestaan »het aanhouden •van blokhuysen, so op Pondok Gedé, als Seringsing, alleenlyk «egter dienende tot het provisioneele secureeren en opsluyten »van weglopers en quaad doenders, waar mede den inlander »na het opvatten anders veelmalen in de bovenlanden belem- »mert is/'

By resolutie van 18 December 17S9 is dit laatste privilegie bevestigd.

1 Februarij. Bekendmaking in Europa van insolvente boedels, in Indiê aanwezig.

0m eenmaal de inconvenienten, tot de afdoeninge van » zaken dus lange ontmoet, wasH mogelyk, weg te nemen en »ook die in den aanstaande voor te komen'', gelastte de Rege- ring den Raad van justitie te Batavia »van de boedels, dewelke »als insolvent onder haren Secretaris als Sequester berusten en welkers afdoeninge nog moet geschieden, — item in het vervolg van de geene, die zig nog mogte opdoen, — aan de »respective Gameren, voor de welke de gewesene possesseurs »der ged^ nalatenschappen zyn uytgevaren, kennisse te geven »by een briefje, onder cachet volant aan deze Regering over »te geven, en daar by aan d'E. Heeren Bewindhebberen van •sodanige Camer te versoeken, 'tzy by couranten of wel op •eenige andere, gevoegelyke wyse, notificatie mogte werden «gedaan aan alle die geene, die eenig regl, actie of pretentie »op die nalatenschappen mogte vermeent te hebben, om •dezelve alhier sodanig te prosequeeren, als by resolutie van •den 26^° April des jaars 1740 staat aangewesen en waar »van den bepaalden tyd van drie jaren genoegsaam sufficiënt »is, dat van diergelyke insolventie geheel Europa kennisse »kan bekomen/'

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 3J5

4 Februarij. Bepaling, dat aan de müitairen en aan de zeevarenden eene gelijke hoeveelheid rijst en katjang voor rantsoen zoude worden verstrekt.

Vroeger iverden aan hen >voor een hall! randsoen of twin- «tig ponden cadjang thien ponden rysl verstrekt."

Maar volgens de Regering was »kennelyk, dat bet eerstgem. •veel streckbaarder is, dan bet laatste."

8 Maart. Last op het coUegie van Heemraden ^deaan* •plantinge van coctAs bomen in 7 genera^ in dese •ommelanden te bevorderen.'^

De maatregel, genomen op t October 174B, bad wel eeni- ge, docb niet de beoogde resultaten opgeleverd. De Rege- ring nam daarmede echter genoegen, «nademalen in saken,

die de algemeene verbetering van de colonie raken, nimmer »so seer op den letter, als op de intentie moet werden gezien.''

11 Maart. Toekenning aan den kastelein van het stad- huis te Batavia eener bezoldiging van 12 rijksdaalders 's maands.

Deze was door Schepenen aangesteld ingevolge van bet bepaalde op 7 Januarij 1746.

Aanvankelijk wilde de Regering, dat de bezoldiging betaald zoude worden uit de »burger krygs cassa", maar 18 dagen later, den 29'***° Haart, bepaalde zij, dat die bezoldiging voor rekening van de Compagnie moest komen, omdat »de consti- • tutie van de burger krygs cassa" de maandelijksche uitbe- taling van 12 rijksdaalders niet toeliet en de >wagtmeesters" ook door de Compagnie werden betaald.

14 Maart. Last op de ingezetenen van Batavia, wonende langs grachten, de beschoeijing dier grachtm te ver- nieuwen.

326 1746. G. W. VAN IMHOFF.

Dit stuk, afkomstig van Schepenen, luidt, als volgt: Van weegen den E. geregte deser steede, als hier toe door d'Edele hooge Regeerlnge deser landen gelast en geordoniieert synde geworden, werden de ey genaars der huysen, pedakkeo, stallen en erven, staande ende gelegen langs de gragten, in alle de bloeken, zoo aan de oost- als wcst-zyde binnen dese stad, voor soo veel elk aangaat, — Compagnies vacken en gronden uytgesonderl, die van harenlwegen sullen werden besorgt, — by desen g'adverteeit, dat men van intentie is, om altoos water genoeg in de stad te hebben en, door middel van de nieuwe sluysen, reets gelegt en nog in meerder getal aan te maken, 't selve op een bequaame hoogte en diepte te houden, eerst daags, by goed weer, een begin te doen maken met het xnoddereu en uytspitten van alle de voorsz. stadsgraglen, den een na den anderen, en dat men verhoopt ultimo October aanstaande 't selve werk te sullen kunnen voltooyen, en dat daaromme voorsz. eygenaars werden gewaarschouwt hun, des genegen zynde, by tyds te voorsien van houtwerken, kalk en steen, item werklieden^ mitsgaders alle het geene noodig soude moogen weesen tot het vergrooten en repareeren van haare beschocyingen of burgwallen, staande in de voorsz. gragten voor haare gebouwen en erven, nademaal deselve beschoeyingen of burgwallen, van 4 of 5 metzelsteenen opgaande tot op twee steenen, by gelegentheyt van die uytgravinge door bovengem. eygenaars, mitsg. dieper als tegenwoordig en wel tot op de diepte van ses of seven voeten, hier en daar na bevindinge iets meer of minder, en in de groote revier of daar het verder vereyscht word, nog dieper, op een fundament van palen en planken, met puyn aangestampt, sullen dienen gelegt en gem. beschoeyingen boven de oppervlakte van de Heere weg, met de rollaag daar onder gerekent, een voet hooger dan gem. Heere weg gemetselt, mitsg. van binnen tegen de voorsz. beschoeyingen al mede door gem. eygenaars een zink-put met een roosterwerk, om daar in het water en slyk, uyt de rioolen der huysen en van de straten afvloeiende, te ontfangen en te loosen, aangemaakt sal moeten worden.

1746. G. W. VAN IMHOFF. 527

en sulks alles op de aanwysinge van den rooy meester, onder hel opsigl van gecommitteerde Schepenen, die, om een yder te regt te helpen en toe te sien, dat alles ordentelyk en na liehooren werd verrigt, expresselyk in yder wyk znllen werden aangesteld, zullende verders meergem. eygenaars, wanneer niet begeeren al 't selve werk selfs te doen, vermogen sulks ie laten verriglen stads wegen tot haren costen.

Voorts werden voorsz. eygenaars nog geadverteert, dat zy veertien dagen voor den tyd, wanneer voor haare huysingen (Ie bovengem. uylspittinge in de gragten sal begonnen worden, waar van sy nader sullen worden gewaarschouwt, als dan alle de balken, stylen, palen en planken, stygers, steek- of andere trappen of wat van die natuur soude mogen weesen, H sy van ouds of nu jongst eerst aangemaakt, die in de gem. gragten voor haare erven slaan of te vinden zyn, zullen moeten uylhalcn en de gragten daar van zuyveren, op poene voor de gecne, die daar omtrent in gebreeke mogten komen te blyven en de zuyveringe op den dagh, wanneer de uyt- modderinge voor hare erven sal beginnet, niet sullen hebben gedaan, dat als dan sulks voor haare reekening sal worden uytgevoerl en sy van alle, in de gragten bevondene houtwerken of andere materialen zullen verstaan worden den eygendom verlooren te hebben.

18 Maart. Schorsing voor het jaar 1746 van het fcc- paalde op 5 November 1745 nopens den prijs van kalk.

Duurte van alwat tot het branden van kalk noodig is, was de oorzaak van dezen maatregel.

21 Maart. Yoorschnflen nopens den handel in opium^ peper, tin en Japansch slaaf koper.

Nadcmalen by het openstellen van de vaart voor de burgers en iiigesetenen descr stad en van de andere colonien der maat- schappye in den jare 1743, en nog nader by het verdere

5Ï8 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

reguleeren dier vaart ter resolutie deser tafel van den 16^ September mn, wel expresselyk uytgesondertzyndearticulen yan speceryen, op de van ouds daartoe gestelde straffen; amphioen, buyten de geene die van de Comp. gekogt werd, op de daartoe by placcaat van 18 July 1742 gestelde dood- straffe, mitsgaders peper, thin en Japans staafkoper, op poene ven confiscatie en andere daarop te vallene boetens en amen- den, en het nodig zy, dat nopens de drie laastgem, articulen gemaakt werde eenige distinctie tot nadere interpretatie van de voorsz. interdictie en beier verstand van de intentie deser Regeering.

So is in Rade van India op den 18*^° deser maand Maart nader gedelibereert over den toevalligen, dan wel vrywiltigen aanbreng te deser plaatse van dese drie articulen van negotie nyt gewesten of van plaatzen, waarop de Gomp. niet negotteert of waarmede zy niet benadeelt word, dewelke de Comp. zig veel eer te nutte zoude kunnen maken, item ook, dat omtrent den vervoer eenige nadere distinctie tot ophelderinge nodig is, en dierbalven goedgevonden en verstaan, de twee articulen van speceryen en amphioen onder baare tegenwoordige strenge interdictien latende blyven, so wel hieromtrend, als ook teffens tot ampliatie van het geene ten opsigte van het laastgem. onlangs reeds bekent is gemaakt, by desen te verklaren:

1. Dat alle particuliere amphioen, sonder onderscheyd, die door de straat Halacca naar de zuyd of door Sunda's engte naar de oost of noord passeeren wil, contrabande zal zyn in den eersten graad, paisabel voor een ieder, dat is, met vol- komene vryheyt voor een ieder, die deselve ontmoet, om die aan te halen en uyt de scheepen of vaartuygen, die hy daarmede beladen vind, so hy des magtig is, uyt te ligten en op te brengen ter deser hooft plaatse of het naastgelegenste comptoir van de Comp., om aldaar vervolgens geprocedeert te werden tot dies confiscatie, dewelke zal geschieden ten behoeve van dien opbrenger, geheel en al, naar aftrek der geregtelyke onkosten, ten eynde een ieder werde geanimeert daaromtrent zyn best te doen en dat groote quaad met allen ernst en als

2. Q. W. VAN IMHOFF. 329

met Yereenigde kragten te weiren, zullende den fiscaal der plaatse en hier den Advocaat fiscaal van India zich moeten Toegen by den aanhaler en voor hem procedeeren tot de Toorsz. confiscatie, daar voor genietende den tienden penning eu de armen deser hoofd-stad den hondertsten penning, de twee laatste posten te defalqueeren van het geheele bedragen der Toorsz. amphioen, dewelke aan de Amphioen-societeyt te deser plaatse zal moeten werden overgelaten op de taxatie van dies waarde, na de constitutie van dat sap in proportie van 's Comp". amphioen, die deselve ontfangl tot 450 rd'. de kist, (ot welke taxatie zullen werden gebruykt de kundigste en bequaamste subjecten^ ter wederzyden, by den aanhaler en de societeyt, ten getalle van twee of meer te benoemen, naar het goedvin- den van den regter, en voor welke getaxeerde prys de societeyt gehouden zal zyn de voorsz. amphioen aan te nemen en dadelyk te betalen in contanten gelde by de leverantie.

2. Dat voorts op poene van confiscatie en verbeurte van viermaal dies waarde, te verdeelen k uso, zal zyn en blyven verboden allen handel en vervoer van dese naar eenige andere plaatsen in Indien van peper, thin en Japans staaf-koper, excepto alleen de peper en het thin, die met speciale permissie deser regeering jaarlyks door de Chineesche jonken en Maccaose vragt-, mitsgaders de van hier derwaarts navigeerende burger- scheepjes naar China werd vervoert, of ook wat alverder van dese drie articulen in der tyd naar andere plaatsen te voeren gepermitteerd mogte werden, waarvan de speciale permissien ook alloos zullen moeten consteeren.

3. Dat inselyer voegen sal zyn en blyven verboden allen handel in peper op Mallabar en in peper en thin op Palembang, Banca, Blitoeng en de daar onder leggende eylanden, op poene niet alleen van confiscatie dier geslokene peper en thin, maar selfs van 't vaartuyg met dies verdere inlading en arbitraire correctie van den regter, na bevinding van zaken.

4. Dat daar en tegen niet alleen sal zyn gepermitteert, gdyk reeds toegestaan is, de vaart op de thingevende plaatsen, leggende langs de vaste custe ten noorden en zuyden van

330 1746. G. W. VAN IMHOFF.

Malacca en verder langs gem. vaste cusl, ja selfs op Ligoor, Siam en elders, maar dal ook vry en liber van daar sal mogen worden aangebragt de tliin, die op de voorsz. plaatsen valt, 't zy tot Malacca^ om aldaer aan de Comp. gelevcrt te werden, schoon en wel gesuyveri, ten piyse van 45 tot 48 rd\ de bliaar van drie picols, na dat deselve beter en minder in soort vall, dan wel herwaards om ook alhier aan de Comp. geicvert te werden, schoon en wel gesnyverl, tol 17 rd*. het picol, de onkosten van den invoer voor rekening van den annbrenger blyvende, mitsgaders de inkomende reglen tot een half rd. het picol, onder dese conditie nogtans, dat, soo wie thin komt aan te brengen van de voorsz. quarlieren en deselve weet te sluvkcn aan den boom of door andere canalen of ook, selfs verlok hebbende, komt te verswygen en binnen den lyd van driemaal vier en twintig uuren niet komt aan te geven ter loveranlic aan de Comp., welke leverantie dan vervolgens kan gc'schieden, na dal de onllossing van schip of vaarluyg sulx mede brengl, niet alleen in de voorsz. confiscatie uïel de boele van het quadruplum sal vervallen, maar ook daar en boven arbitralyk gestraft sal werden, na bevinding van zaken.

5. Dal, by aldien hel ook op eenige accidenteele wyse niog- le gebeuren, dat alhier wierd aangebragt Japans staafkoper, 't zy met de Chineese jonken van Nimpho of elders, hel selve in gelyker voegen binnen den voorsz. bepaalden lyd, onder gelyke poenalilcylen, aen de Comp. sal moeten aangegeven en vervolgens gelevert werden ten pryse van 50 rd. hel picol, Balavias waaggewigt, de onkosten vair den invoer voor den aanbrenger blyvende, nevens het inkomende regt lot een rd". het picol.

6. Dat wyders ook met de ihans weder opengestelde vaart na en van Borneo op dese hoofdplaalse, Samarang en Grissee aan alle daar op navigeerende en tradiqueerende handelaars sal weesen gepermilteert het inkopen van peper, zoo good zy kunnen, mits zy gehouden sullen zyn dezelve, op welke van dese drie plaatsen zy ook Ier houw komen, alle Ie saam

7. Q. W. VAN IMHOFF. 331

suiver en schoon geharpt aan de Comp. te leveren len pryse van twaalf courante rds. van 48 stuyvers, soo als ook alle vorige zyn, en sullen de voorsz. handelaars nog in die hela- ling het minste verkort, nog ook in dies leverantie eeniger malen opgehouden mogen werden, mits zy of de nadere har- ping, by de Comp. gehruykelijk, gedogen of 0|) de daar af te nemene deugdelyke proef soo veel pr. clos, als deselve aan stoff nog komt in te houden, aan d<;n ontvanger van die peper laten valideeren, waar van ook expresselyk menlic sal moeten werden gemaakt, blyvendc de onkosten van den invoer ook voor rekening van de aanbrengers, huy ten den tol tot een quart rd. het picol.

En op dal dese goede intentie van de overigheyt tot ver- l)eteringe van den wettigen en weiringc van allen voor de Comp. schadelyken sluykhandel des te beter worde nagekomen, werd by desen wel expresselyk aan een ider verboden, van eenige aanbrengers peper, thin of Japans staaf koper te kopen, Ie ruylen, in pand of voor schuld aan te nemen en genera- liter, 't zy hier aan of van deze naar een andere plaats gaande, daar in eenigen handel te dryven, op poene, niet alleen voor kopers en verkopers, etc, van, buyten de confiscatie, ieder het quadruplum tot boete tp verbeuren, maar ook daar en boven van arbitrale straffe voor dese en alle andere overtreders van deze ordonnantie, na bevinding van saken, het welke een iegelyk, die het aangaat, zig lot narigt kan laten dienen en daarom ter ordre van de hoge overigheyt werd getranslateert in de Porlugeesche, Maleysche, Javaansche en Chineesche talen, mitsgaders gepubliceert en g'affiggcerl, als na gewoonte.

24 Maart. Last op de Weeskamer zekere, heéedigde ver- klaring Ie voegen bij naar Nederland over te zenden obligatién.

»Tot wegneeming," schreven Hecren XVIl"'^ in hunne mis- sive van 24 Maart 1746, «van alle differenten, die er komen

332 1746. Q. W. VAN IMHQFF.

te ontstaan by hei betalen van obligatien, door Weesmeestereo van Batavia gevonden in de boedels van verstorvene persoonen, onder hunne administratie gebragl en aan de Weeskamer hier te lande, om daar van by de Compagnie voldoening te erlangen, overgesonden, gelasten wy UE. de Weeskamer te Batavia te ordonneeren om, by 'toversenden van alsulke obli- gatien, telkens te voegen een beëedigde verklaring van die persoenen, die in den boedel worden gebruykt, ofte wel ander- sints een declaratoir van Weesmeesteren selfs, houdende 't een en ander, dat by naukeurig examen van de boeken en staat des boedels aan henlieden in geenerley wyse is bewust of geblee- ken, dat sodanige obligatien souden syn gesprooten uyt oorsake van eenige gelden of goederen, op bodemary of op halve, meer- dere of mindere winste mede gegeven, onder wat naam het zoude mogen wezen, directelyk of indirectelyk, alsoo sodanige obligatien, uytgesondert die spruyten uyt goederen, waar van de versendiug en negotie aan particulieren door de Compagnie gepermitteert en opengestelt is, by publicatie van haar Ho. Mogende in dato 7 January 1743 syn verklaart te wezen nul en invalide, maar dat in tegendeel souden syn gesprooten uyt deugdelyk verschuldigde, geleende of aangetelde penningen."

Eerst den 27"^^" December 1746 kregen Weesmeesteren hiervan^ kennis, terwijl de Regering hun vergunde, » indien

ten opsigte van dies executie eenige swarigheyt of beden- » kingen mogten vermeenen te hebben, hare consideratien •dientwegen schriftelyk in te mogen brengen."

Weesmeesteren hadden bedenkingen, maar bij missive van 14 September 1748 gaven Heeren XVII^*^» te kennen, dat zij die bezwaren hadden «gepondereert, dogh van geen

valeur bevonden.'* Zij waren overtuigd, dat «buyten sodanig een beëedigde verklaring off geteekenl declaratoir van Wees- » meesteren op sodanige obligatien geen regt" zoude worden gedaan.

Weesmeesteren vernamen zulks eerst den 20»**" Septem- ber 1749.

1746. Ö. W. VAN IMHOFF. 553

21 April. Wijziging van het reglement voor de praauw- voerders.

De «Hooge Regering vereeaigde zich met de navolgende voor- stellen ter zake, haar door het College van Schepenen gedaan.

Eerstelyk, dat de praauwvoerders werden geéxcuseert van het dagelyks looten om haere legplaetsen en beurten, by voor- kominge van eenigen togt of vragt, mitsgaders daer en tegen haar gepermitteert om selvs togt of vragt te mogen zoeken, mits dat zy, by bekominge van dien, gehouden sullen wesen om daar van ten eersten kennisse te geven aan de respective commissarissen, op zodanige peene, als by het lO^articulvan haar instructie vermeit staat.

Ten tweeden, dat haar salaris eeniger maten wert verhoogt, zodanig, dat zy, met een tot vier persenen, 't zy met of zonder ' kooygoet en plunderagien, na de rheede vaerende, genieten zullen vier en twintig stuyvers, dog meer als vier personen innemende, t zy met of zonder kooygoed en plunderagie, voor ieder hooft ses stv. meer:

van de rheede na de stad varende, de helfle van het boven- staande salaris;

en een togt na de Fluyt doende, voor ieder coyang, in plaatse van 12, 24 stv'., even als een togt na Angiol of de rheede;

dan dewyl dese verhooging onder andere zal strecken tot be- swaanvs van de arme zeevarenden, die na boort varen, susti- neeren Schepenen, dat men, om deselve aan de andere kant te ge- moet te komen, v(K)r de regentyt of quade mousson, in steede van ses maanden (wanneer een yder, de praauwen gebruykende, volgens de instructie aan de voerders moet betalen dubbelde salaris) zoude kunnen rekenen vier maanden in 't jaar, dat is December, January, Pebruary en Maart, waar tegen men, om de praauwvoerders weder te bevoordeelen, het dubbelde salaris van het hooft en de verdere opzienders in de voorsz. lyt van vier maanden zoude kunnen afschaffen en ordre stellen, dat sy hun altoos te vreeden moesten houden met het enkelde salaris, vermits men niet kon sieu^ dat aan den dienst

534 1746. G. W. VAN IMHOFF.

van 't gemelte hooft en de opsienders in de quade moussou meerder moeyte en arbeyd geattacheert is, als in de goede mousson.

By dese gelegenlheyt nemen Schepenen ook de vryheyl Uw Hoog Edelens ter kennisse te brengen, dat de praauwvoer- ders niet wel te persuadeeren zyn om aan de Rotterdammer- poort en de groote revier te gaan leggen, ter afwagtiiig van eenige togt of vragt, nademaal de ervarentheit heeft geleert, dat zy aldaar weynig of niet werden g'employeert, uythoofde zyn Schepenen van opinie, dat zy van die legplaatsen gevoege- lyk zouden kunnen werden ge£xcuseert en de aangestelde comraissarisen van die plaatsen, als daar niet benodigt wezen- de, haar employ vinden zo aan de ])oom, als de Utrechtseen Diestpoort, ter vervang van haere mackers, die door indispositie of andere wettige oors^ken buyten staat mogten weseu haar dienst in persoon waar te nemen, en zulks ter schicking van haar hooft, onder het hooger gezag van den president van Schepenen, om welke reeden oordeelen Schepenen, dat het ook niet ondienstig zoude wesen, dat het dagelyks inkomen of salaris van gemelte commissarissen by den anderen gelegt en, als de maand om is, onder haar vyven, ieder voor een eguale portie, wert gepartageert en verdeelt, zo als dat omtrent de aanspre- kers of lykbidders alhier practicabel is.

Schepenen hebben ook geremarqueert, dat, H sedert de instructie voor de praauwvoerders in train is gebragt, veele derselve, zo om gemelte instructie niet subject te syn, als om de pagl uyt te winnen, haere praauwen in zeylvoerende champans hebben verandert en op die wyse op vragt komen te varen ; weshalven zy Uw Hoog Edelens in bedenking geven of men, tot voorkoming van alsulke quade practycquen, de op vragt varende champans niet mede jaarlyks zoude kunnen laten nomberen en haar doen begrypen onder depagtvanden schepenhandei.

26 April. Uitstel van de verpachting der Javasche üjalibatidarijen lot ultimo Julij 1746.

1746. G. W. VAN IMHOFF. 335

Uiervan is kennis gegeven door >anixie van billelten in de

Nederduytscbe, Maleydse, Javaanse en Chineese tale."

20 Mei. Bepaling f dat de jongste Notaris en Procureur ie Batavia de Diaconie gratis moesten bedienen.

Volgens de Regering was deze bepaling eene «bereets in 'Vroegere dagen gestelde ordre/*

27 Mei. Bepaling, dat met het lossen en aan de eige- naren afgeven van ^^ recognitie-goederen'' niet behoefde gewacht te worden, totdat de daarvoor verschuldigde ^recognitie-geldm^ zouden zijn voldaan blijkens een door den Ontvanger -generaal afgegeven kwitantie.

Dat wachten belemmerde te zeer het lossen der eigenlijke lading van te Batavia aankomende schepen, «doordien, die M'ecognitie-goederen ordinair boven op gevonden werdende, men «onvermogens is aan het onderste te kunnen komen."

De Ontvanger-generaal moesL echler zorg dragen, dat het verschuldigde behoorlijk geïnd werd.

13 Junij. Vermindering van de vracht voor thee, aan de Compagnie verschuldigd, van A tot 5 rijksdaalders de pikoel.

Zie bij 25 Junij 1743. — De vermindering geschiedde » tot *beler succes" van het »op vragt beladen" van Compagnie's schepen in China.

20 Junij. Intrekkitig van het octrooi, verleend den 9^*" Februarij 1745 tot het drukken, enz. van r^Bataviase r>nouvelles.''

Zulks geschiedde op last van Heeren XVI1°^", die blijkens himne missive van 20 November 1745 van oordeel waren,

336 1746. G. W. VAN IMHOFF.

dal •meD van het drukken en nytgeeren Tan de couranten •ie BaUTia al nadeelige gefolgoi hier te lande [Nederland] •heeft bespeurt/'

21 Junij. Oproeping van zekeren A. R. Neindorff, heer van Grumnoen en WeddensMfen.

Deze oproeping geschiedde op verzoek Tan den hertog van Bmnswijk-Lunoiburg hij billetten, vrelke, zoowel te Batavia, ak op de buiten-kantoren vrerdeu aangeplakt.

Vermoeddgk was de gezochte persoon in 1716 of 1717, ooder een valschen naam, als sergeant in Indiê gekomen.

De oproeping bleef vmchtekNis.

28 Junij. Oprichting van gjahbandarijen te Indramajoe Tji'osem en Pamanoekan.

Evenals de overige sjahbandaryen «langs Java en ook die van •Cheribon'* zouden deze sjahbandaryen verpacht worden, en wel te Batavia.

Die in het Cheribonsche had de Regering voor 1800 ryks- daalders 'sjaars \dJk de Vorsten aldaar ovei^euomen.

28 Junij. Bepaling^ dat voor etken Chinees, woonachtig langs Java*s Noordhist, hei hoofdgod 2272 stuivers ^smaand;^ zoude bedragen.

' De pacht van dit boofilgekl moest overal, behalve te Sama- rang en te GheriboD« by die van de sjahbandarijen gevoegd worfcn.

i8 Junij. Bepaling, dat de ^land-thol of de hecken langi de stranden^ t\in Jat\i^s noordkust districtsge- Ktjze zanden morden vei^pacht, tsodanig, dat in ieder ypofemisckap langs de stranden maar één pagter ny."

1746. Ö. W. VAN IMHOFP. 357

«

^ Junij. Bepaiingy^ dai dislriclsgewijze zoude worden verpacht i^de alleen voor de bovenlanden van Java

• overgebleven thol van het sjappen der kleeden op de •bazaars in de voorsz. bovenlanden.^^

8 Julij. Vervanging, zooveel mogelijk, van keltingslag door verbanning naar het eiland Edam voor *dro8$ers •en andere ligle delicten onder de Europeesen"

Door den heere Gouverneur Generaal aan de Heeren Leden io consideratie gegeven zynde of, in plaalse van de sedert veele jaren alhier in usantie geweest zynde straffe om d'Euro- peesen, dewelke komen te drossen, in de ketting voor den tyd van ses en meerder maanden te laten klinken en dus nevens seer veele subjecten van geschavotteerde Europeesen, inlanders en slaven aan de geraeene werken te laten dienst doen, geene aodere zoude kunnen g'inlroduceert werden, eensileels om daar door weg te nemen het quaad, dat uyt die straffe komt voort te vloeyen, dat sodanige drossers, eenmaal met gescha-^ votteerde boeven en ander gespuys eguaal gesteld zynde, daar door alle boope tot herstelling verliesen en dus ook alleappa- renlien van inkeer en beterschap in baar verdooft werdenen, wanneer na de expiratie van haren tyd uyt de ketenen ge- slagen werden, genoegsaam alle eer en schaamte quyf en voor de wereld als bedurven zyn, waar door tot alderhande ergere bedryven, ja tot bet uyterste quaad, misschien wel eens uyt moedeloosbeyt, komen te vervallen, en anderdeels ter zake bet lopen van d'Europeesen in de ketting over soo geringe delicten by den inlander in 't gemeen veel veragting voor d'Europeese natie komt Ie verwecken, alles herkomstig uyt het gebrek aan tugt- en beter-huysen in deze stad om diergelyke delicten op een min in Hoog lopende wyse te kunnen corrigeeren; proponeerende welgem. zyn Edelheyt derhalven om den Raad van Justitie dezes casteels en ook de ministers en bediendens op de respective buyten comptoiren, om door de laaste aan de regthanken in den hare verders te werden aanbevolen, te

PLAKAAT-BOEE DEEL V. ^^

^88 1^46. Ö. W. VAN IMHOPP.

gdasten en te recommandeeren om in het vervolg, in stede van gemelde strafife tan de ketting, de drossers en andere Europeers, die niet gescbavotteerd werden, met verlenging van den tyd na bevinding van zaken, te relegeeren ten eylande Edam om aldaar gedurende derselver bannissement in delyn- baan dienst Ie doen, nademaalen den heere Goaverneur Gene* raal vermeende, dat de Gorap. daar mede teffens dienst ge- schieden zoude, dewyl zy altyd volk tot dat werk nodig heeft en selfs niet na vereysch daar toe fourneeren, mitsgaders niets beier koop als de sulke krygen kan, de welke ^ioor de pro- longaiie van de tydt voor een, twee a drie jaren ruym so veel getugtigl souden werden door desen minderen arbeyd, als bevorens door de ketting.

En hier op voorts in aanmerking genomen zynde, dat inder- daad daar door niet alleen de voormelde inconvenienien en cmiseqiientien zouden kunnen weggenomen, maar ook de Euro- peesche drossers van liet schandaal, dat zy andersints door de ketting moeten ondergaan, als een straffe zynde, die voor weggelopene slaven alhier en andere sulke dienstbare, die eenig quaad begaan hebben, in gebruyk en selvs onder dat slegtc volk ten uytersten veragtelyk is, bevryd kunnen blyven, somier egter daarom ongestraft door te slippen, als mede dal, nadien men ten gemelde eylande Edam wel in staat is voor bet aufugceren van desulke, die men aan het werk wil ge- houden hebben, sorge te dragen, zy lieden daar dan veel secuurder zullen zyn als selvs hier in de ketting, waar uyt zy dikwyis seer gemnkkelyk weten te echappeeren; so is verstaan den Raad van Justitie deses casleels, mitsgaders de ministers en bedieudens op de respeclive buyten comptoiren te recommandeeren door extract dezes om de kettingslag voor drossers en amiere ligle delicten onder de Europeesen en andere, na lievinding van saken, soo veel uiogelyk te menageeren en in stede van dien deselve te condemneeren tot den arbeyd aan de lynbaan ten voormelde eylande Edam voor kost en kleedhig gedurende sodanigen tydt, als bevonden sal werden te behoren, milsgaders laastgeracldc Ie beveelen

174Ó. G. W. VAN iMHOFf^. S39

001 sodanige gecondemneerdeas dan by eerste gelegentheyd herwaards te senden.

8 Julij. Vergunning ^onder zekere redelyke conditien** tot •hel beduiken der peerl-reven langs de stranden t>van Java en Cheribony mitsgaders hel bewerken of •opgraven van sodanige goud- of zilver-mynen^ als 'er •op Java gevonden mogten werden.''

De Regering wenschte hiermede eene »preuye'' te nemen.

De voorwaarden zouden nader beraamd worden met de gega- digden, die zich mogtea aanmelden, » hoe spoediger, boe liever."

In 1749 heeft de Regering getracht te verpaciiten «de be- ■diiyking der paarlrheveu m het meir Tsia-cranakan [Segara anakkan] aan de Zu^dsee."

12 JuHj. llillooving eeaer premie van f 900 — , voor henj die in minder dan 6 maanden, en va»/* 1200 — , voor hen, die in 5 Va maanden een Compagnie' s schip van Nederland naar Batavia overbragten.

Er bestonden premiên van f 600 en f 300 (• volle en halve •premie'*) voor hen, die binnen 67} en 7 maanden de reis maakten; maar, aangezien »de Gomp. so ongemeen veel gele- »gen legt aan het verkorten der uytreysen," vond de Indische Regering die premiên onvoldoende, — vooral, omdat het nut van korte reizen >niet eens te vergelyken is by bet weynigt •geUl, dat daar voor werd uytgegeven en byna niet beter •als tot bevordering van sulke goede oogmeriLen kan werden •aangelegt."

•De tyd, dat ter verversing aau Gabo de goede hoop ver* ■toeven," werd van den duur der reis afgetrdiken, evenals na 3 Maart 1747 ook het verpligte verblijf bij het eiland S^ Jago.

12 Julij. Verbod voor zee-officieren, na liet ontvangen hunner *depeche'\ brieven en andere papieren^ aan wal te komen.

S4Ó 1746. G. W. VAN IMHOFI^.

Zulks geschiedde »ler voorkoniing van disordres en onge- •macken/*

De poenaliteit was: 1® inhouding van traclement gedurende 6 maanden; 2° eene boete tot hetzelfde bedrag ten behoeve van de Aca- demie de marine.

12 Julij. Bekendmaking, dal de Regering op hel zout van Rembang, na 1 Januarij 1747, niet meer dan 4 rijksdaalders per kojang zonde ^valideerend*

De Regering was van meening, dat zoowel «de inlandse •regenten, die het [zout] laten aanmaken, als de residenten, »die het inkopen, daarmede bestaan*' konden, vermits Java zout in overvloed opleverde. •

12 Julij. Voorschrift tiopens eeden, pro en conlra^ in cas civieL

Versogt weseude de ordres deser tafel omtrent zeker geval by de justitie in cas civiel, alwaar men pro en contra hadde laten swceren en vervolgens de zaak gesurcheerd, so is ver- staan hetselve als oneygen aan te sien, in so verre die tegen- strydigheyt so groot mogte zyn geweest als ja en neen, wanneer de tweede eed niet hadde behooren g'admitteert te werden; dog, ingevalle zulx op de ordinaire termynen van regten geoppert was, dat als dan den raad van Justitie beyde dan wel een van beydc soude hebben kunnen nfwysen tol voorkominge van een blykbarc valsheyd, alles na bevindinge van zaken en na geniocdc, na welke ook verstaan is de zaak finaal te laten afdoen en aan den rcgter over te laten de meerdere of minden; verwerping van de cenc eed tegens den andere en de admissie van verdere ceden, verdagt zyndc, dat een regier niet als om zeer gewigtige redenen den eed van de hand moet wysen, lerwyl sulx dikwyls tot nadeel van party kan dienen en er, na de gedane eed, in alle gevalle overig is het jus reprobandi olie van wrakinge cndc straffe

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 541

voor die geene, die naderhand overtuygt werde valschelyk Ie hebben gesworen.

19 Julij. Magtiging op de buiten-kantorefif bij het af- geven van ivisseh op Batavia, 100 Spaaiische realen aan te nemen tegen 130 rijksdaalders van 48 zware stuivers.

Zulks geschiedde «ten eynde daar door den handel in 't •generaal en die van den aniphioen in't by zonder te facilileeren

en dus ook magtig te worden de Spaanse realen, die men albier steeds tot den peper-bandel nodig beeft."

De realen moesten »goed en onvervalscbt'' zijn en »by het 'gewigi" worden aangenomen.

26 Julij. Bepaling^ dat de Vendumeesters te Batavia^ bij verkoopingen van Compagnie' s goederen in de stad, de helft van hun salaris aan de Opper-kooplieden van hei kasteel moesten afstaan.

Evenzoo moest de afslager, bij verkoopingen in bet kasteel, de helft van zijn salaris afstaan

26 Julij. Bepaling, dat de boelen, waartoe zeevarenden werden veroordeeld^ niet aan de Diaconie te Batavia, maar aan de Academie de marine moesten toegewezen worden.

Dit voorschrift gold zelfs voor het Compagnie*s kantoor in Perziê en was dientengevolge ook voor hare andere kantoren geldig.

26 Julij. Bepaling^ dat de beêediging van verklaringen, afgelegd door schepelingen wegens het kappen van ankers^ touwen^ verlies van sloepen, enz.^ voor den Raad van justitie moest geschieden.

542 1746. G. W. VAN IMHOFF.

26 Julij. VrijHeUing van de CheribonKhe Vorsien en hunne depailys^ van hel betalen van inkomende en tiUgaande regten.

Zij lieloofden, >dal sulx [bet invoeren Ie Cherilmn van goe- deren] niet verder soude streckea ais voor baar huys gebruyk • en nimmer misbruykl werden tol nadeel van den |iagter."

De sjabbandar te Cberibon. pacbter van de bewuste regten, werd ontbeven van de verpb'gting tot bet geven van geschenken aan de Cberibonscbe Vorsten, in stede waarvan de Regering elk dier Vorsten jaarlijks zoude begiftigen met eene waarde van I ikO k f 250.

De Regering meende, dat >sulx wel dubbeld sat werden »ingebaald by het meerder rendement van die sabandharyc, •wanneer de pagters vry zyn van die oude nsantie om alles, •wat minder dan een rd'. bedraagd, voor niet te moeten geven, •dewelke haar tot geen kleine last tot bier toe beeft gestrekt."

28 Julij. Yoorschriflen nopens passagiers^ op Compagnie* s schepen in Aziatische wateren varende.

By de aankomste der schepen van de buyten-plaatsen niet zelden gebeurende, dat de daar mede overkomende passagiers hares weegs gaan zonder zig hier aan te melden, gelyk uyt Souratln, Persien. van Mallabaar en van Ceylon menigmaal transport werd verleent aan te rug komende Maliomel lianen van hare bedevaarten, die hier of elders te huys geboren, waar door men niet alleen onkundig blyft van de komste der sodanige, om dat die verleende permissie wel eens geheel niet of doorgaans maar geciteert werd by de generale en somtyts seer voluniincuse brieven van die comptoiren, dewelke cIc tyd niet toelaat op het moment van de aankomste der scheepen iliico te resumeeren en men alzo nog voorsieninge kan doen tegens de gene, die men niet gaarne in de colonie zoude willen admitleeren, nog ordre stellen op sulke, die uyt dezelve weder elders heen en verder versooden moeten worden.

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 54S

gelyk daar zyn de gerele^ecrrde en andere g^condemneerdens, (Ie overheden der scheepen daar hencvcms ook deorgians «iet denfcenée om het aan de wal brengen en vertoorn der daar ar verleende ordonnantien, hoewel ook die selfs zeer zeiden de reede der overkomst behelsen, en das het werk hier maar Ie svvaarder werdendc met het opsoeken dier zake by de papieren; zo is op de pro|>ositie van den heere Gouverneur Generaal verslaan de resp. couiptoireu circoiair aan te schryven, dat by de overkoinste van passagiers of gecondcmneerdens daar af zullen moeten gemaakt werden aparte nieaiorien» die de overheeden der scheepen, nevens de verdere papieren van de Coulp^, zullen moeten werden ter hand gesteld om deselve niet de brieven tcflens op haar komst alhier over Ie geven, en bebelsen moeten op een distincte wysc, het geene daar af by de brieven in 't breede word vermeld, daar onder voor al de oorsaak en gelegentheyd harer versendinge, waar toe, voor hoe lange en wat dies mfeer is.

29 Julij. Bepalitig^ dat de Regering van elke arak- branderij te Batavia jaarlijke zoude koopen 150 leg- gers arak tegen 35 rijksdaalders de legger.

Do Regering ondervond telkens moetjeiljkheden in het ver- krijgen van de voor haar noodige hoeveelheid arak, welke moeiJeUJkheden, volgens de arak-branders, zouden ophouden, indien zij slechts »eenigen staat konden maken op de leve-

rantien by de Corap.*'

Er waren jaarlijks voor den dienst ongeveer 1800 leggers Doodig en langs den aangegeven weg hoopte de Regering jaar- lijks ruim 2000 leggers magtig te worden.

Aangezien «jarige arrak vry wat gesonder als de versch •gebrande is,'* hoopte de Regering ook «een tamelyk restant •te bekomen."

29 Julij. Vergunning voor de Lulherschen Ie Batavia, •na den gods-dienst, voor eygen kerk en kerkenrdienaren •eene collecte te doen."

344 ^746. Q. W. VAN IMHOFF.

Tijdens de godsdienst-oefeDing mogl alleeo voor de alge- meene annen gecollecteerd worden.

Alle, op die wijze 'inkomende gelden" moesten «aandedia- »oonen van de geretormeerde kerken" werden Ier hand gesteld.

Bij resolaiie van 12 Januarij 1748 is deze bepaling gehand- haafd.

29 Julij. . Bepaling, dat aan den Lutherschen predikant, evenals aan de leeraren van de gereformeerde gemeente, van Regeringswege water en brandhout zouden worden verstrekt.

29 Julij. Toekenning aan de gereformeerde en LiUhersche predikanten, *boven de presente emolumenten"^ van i>een portie speceryen.''

In Nederland geschiedde zulks «alomme^ daar Kamers van «de Compagnie g'establisseert" waren.

Uit de resolutie der Hooge Regering van 17Februarij 1750 blijkt^ dat de bewuste «portie" bestond uit ^1^ £ 's maauds.

29 Julij. Bepaling, dat de ^^overwalsche vaart subject" was aan een thol van vier p" c"

Zulks geschiedde >(er verbetering van de inkomsten der »sabandharyen" en om die vaart gelijk te maken aan »den •vervoer van hier."

29 Julij. Bepaling, dat de pachters, bij gebrek aan Spaansche realen, hunne pachtpenningen konden voldoen ^met andere, courante munie," gerekend i^^ rijksdaal- ders tegen 100 Spaansche realen.

29 Julij. Bepaling, dat voor elk kistje opium, dat op Java naar de bovenlanden werd vervoerd, 20 rijks- daalders aan tol moest betaald worden.

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 345

Zalks zoude geschieden »aan de respective tliolpoorlen eeos, i zonder meer."

29 Julij. Bejmling^ dat te Batavia de salj)eter bruto moest worden ontvangen^ uitgeleverd, verkocht en afgescheept.

Zulks werd vastgesteld »ter voorkoming van sodanige exces-

sive minwigten, als sedert nu eenigen tyd na den anderen op de salpeter zyn ontmoet."

1 Augustus. Voorschriften voor de buiten-kantoren met betrekking tot de Academie de marine.

Op den gedanen voorstel van den lieere Gouverneur Generaal is goedgevonden en verstaan de ministers en bediendens op de respective buyten comptoiren, ter voorkoming vao alle verkeerde behandelingen» te gelasten om door den Secretaris van politie aldaar, niet alleen behoorlyke aantekening te doen houden van al het geene, dat met betrecking tot d' Academie de Marines te deser plaatse aldaar mogte wesen voorgevallen, maar ook daar van en van het geene gemelde Academie by boetens, condemnatien, etc. mogte werden toogeweesen, behoor- lyke kundschap en rekening te doen by een door denselven, op ordonnantie der ministers, ondertekende missive aan de caratoren van gem. Academie alhier ; item om by overmakinge Yan penningen de daar van verleend wordende wissels ook aan gemelde curatoren over te senden by gem. schryvens, dal nevens 'sGomp. papieren sal moeten gesonden, en by de overkomende registers, soo wel als de somma der remisen by de brieven, behoorlyk bekent gestelt werden.

1 Augustus. Voorschriften nogens de medicamenten^ be- stemd voor de Bataviasclie apotheek.

Gesproken zynde over de zeer verschillende gevoelens en opgavens, al van eenigen tyd herwaarl, ten opsigle der medi- camenten, dewelke so uyt Nederland als d'Indische quartieren voor d'apotheek alhier werden aangebragt, dewelke voor het

546 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

meerengedeelte seer slegt geconslitueert werden bevonden en, het zy dat daar omtrent niet met de meeste trouwe of niet met genoegsame attentie werd te werk gegaan, d'apotheek deser stad doorgaans ontbloot doen blyvcn van het geene men dik- wyls het meest benodigt heelt; so wierd, uyt hoofde van de noodzakelykheyd om tegen het een en ander te voorsten en onder so veele middelen, als reeds ter verbeteringe van de behandeling der sieken, zo in het hospitaal als dders, zyn gestelt, ook eenmaal dese inconveniënten weg te neemen, die men met iterative ordres tot beiere behandeling of andere mesures qualyk te boven scbynt te kunnen komen, goedge- vonden en verstaan om in den aanstaande al, wat voor meer- melde apotheek door den apothecar alhier als benodigt werd opgegeven, by aparte cysschen te petitioneéren uyt Nederland en de Indische complo?ren en de heeren M**. te versoeken, mitsgaders naar de buyten comptoiren te ordonneeren om ged. gevordert werdende medicinalia, afsonderlyk gepakt, dit heen over te senden, Iieschreven voor de Baiaviasche Apotheek^ mitsgaders sodanige overkomende kisten, kassen, vaten, balen of eenige andere fusten of embalagien in 's Compagnies me- dicinale winkel alhier te doen openen, in presentie van den apothecar, en al het geen J>evonden werd goed te zyn, ten eersten aan hem te laten overgeven voor de betalinge als na gewoonte, met sodanigen rabat voor taxatie, als de medicinale winkel thans geniet, dog hel bedurvene ook illico te laten wegwerpen, na dat daar van behoorlyk raport in scriptis sal wesen overgegeven en daar by aangetoont of het selve pre- sumtief op de rcise mogte wesen bedurven, dan wel slegt van soort ingekogt zyn, om in cas van het laaste de nodige ordres voor het toekomende te kunnen stellen hier te lande en om- trent Nederland de nodige kennisse daar van te geven aan de Heeren Bewindhebberen.

5 Augustw:. Reglement voor den kerkeraad en op liet verkiezen van ouderlingen en diakenen der Luthersche gemeente te Batavia.

1746. G. W. VAN IMHOFF. 547

1747. De personen, die by onse gemeente tot ouderlingen en. diaoonen kannen verkoren worden, moeien contribueerende ieedemalen zyn van onze kerk, die ter goeder naam en faam staan en geen openbare grove zonden leven, zig ieverig in on^ e vergaderingen laten vinden en bet naglmaal gebruyken, mei één woord, vrome en godvrugtige mannen en, indien bet mo- gelyk was, in den huwelyken 8taat levende.

1748. Het getal van dezelve kan voor eerst op agt bepaalt worden, zynde zoo dan het getal der ouderiingai vier en vier bet getal der diaoonen.

1749. Een zeeker of dobbel getal van bet vastgestelde sal men, zoo voor ouderlingen als diaoonen, uyt Gomp'. dienaren en burgeren benoemen.

1750. En zulx zal geschieden voor dese eerste maal door alle gequalificeerde en gezete ledematen, dog in bei vervolg door den kerkenraad van dien tydt.

1751. De gemaakte nominatie van hei zekere of dubbelde ge- tal zal in het toekomende (maar niet voor de eersie maal) aan de gemeente driemaal voorgesteld en daar by een ieder vermaant werden, indien hy met grout en bewys tegens de voorgestcMe personen iets wist voor ie brengen, waarom de- zelve tot de gemelde ampts bedieningen onbequaam mogien zyn, zulx behoorlyk te kennen te geven.

1752. De nominatie gemaakt zynde en siani gegrepen hebbende, zal de verkiesing geschieden door het lot, indiervoegen : nadat de laaste voorstelling der genomineerde personen is gedaan, zal (in hei vervolg de afgaande kerkendienaars, naar heigebruyk onzer kerken bedankt zynde) den predikant soo veele briefjes in gereetbeyt hebben, als er tot ouderlingen personen benoemt zp, en alleen zo veel briefjes met eenen zegenweosch beh., als er ouderlingen verkoren moeten worden ; vervolgens zullen dese briefjes op bare namen agtervolgens de nominatie getrocken werden, zullende dan de geene, die de briefjes, met de zegen- wensch iieh., te beurt mogten vallen, de ouderlingen zyn.

1753. Indiervoegen zal men ook uyl de nominatie der diaconen de nodige diaconen verkiesen.

348 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

8. De ouderlingen en diaconen, dus verkoren en tot bare bedieningen geroepen zynde, zullen den volgenden Zondag, naar het gebruyk onzer kerke, lot haren kerkendiensl in hel open- baar worden ingezegent.

9. Dog sal men alvorens de verkiesing ofle ook v^el de nominatie aan zyn hoog Edelbeyt dpn heere Gouverneur Generaal en de wel Edele heeren raden van Indien communiceeren en desselfs goedkeuringe ootmoedig versoeken.

10. De dus vcrkore, geapprobeerde en ingezegende ouder- lingen en diaconen zullen geduurende den tyd van twee agter eenvolgende jaren den dienst der kerke gelrouwelyk waarnemen.

11. Dog de helft van de geenen, die eerst verkoren worden, kunnen bestaan met een jaar, op dat vervolgens jaarlyx de helft der kerkendienaars kan verandert werden en de weder- helfte in den dienst blijven moge.

12. Indien iemand van de broederen ouderlingen oi diaconen binnen den lyd van zynen dienst quame te overlyden ofte vcr- trecken, zal voor eerst iemand van de afgaande broederen opzieu- deren en in 't vervolg, indien Heen ouderling of diaken was, een van die ouderlingen of diaconen, welke het laaste afgegaan zyn, den dienst tot de volgende verwisseling, sonder ceremoniën, in zyn plaats waarnemen.

13. De geene, die haren dienst gelrouwelyk geduurende

den bestemden tyd hebben waargenomen, zullen daarvoor

agtervolgens onze kerken-agenda openbaar worden bedankt.

14. Het ampt der ouderlingen zal voornamen tlyk in deze

volgende stucken bestaan:

V Eerstelyk zullen zy allen raogelyken vlyt aanwenden en zorge dragen, dat Gods woort by onze gemeente steeds in allen deele zuyver gepredikt en de sacramenten naar Chris- tus instellinge bedeelt en in 't gemeen de Gods-dienst agtervolgens de algemeene Nederlandsche kerkelyke ordoa- nantie, opgeslell voor de gemeenten, toegedaan de onver- anderde Augsburgsche geloofsbelydenis, gerenoveert en gerevideert te Amsterdam in den jare 1686, waargenomen en onderhouden worden. Ten welken eynde altoos ten minsten

174e. Ö. W. VAN iMHOPf. 340

twee van liaar in alle predikalten tegenwoordig zyn en deselve aanhoren zullen.

2* Ten tweeden zullen zy verzorgen, dat de beroepen pi-e- dikanlen en andere kerkendienaars hare beloofde gagie en salaris ieder vierendeel jaars behoorlyk geworde, mits- gadei's het geen elders nodig zyn zal, verrigt, uytgevoert en voldaan werdc.

j" Daarom zullen zy ten derden, met en benevens de diakonen, de vrye giften aan de kerkdeuren, de attributien der leden en verdere revenuen der kerke ontfangen en van haren ontfangst en uytgaaf rigtig boekhouden ; en daar van zullen

4^ Ten vierden, alle vierendeel jaars voor het consistorium en alle jaren voor de gezamentlyke contrihueerende leden deser gemeente behoorlyke reekening doen, latende nadien hare reekening door het onderscfirift der tegenwoordige broederen goedkeuren.

5° Ten vyiïden, zullen zy, met en benevens de predikanten, op de gantsche gemeente hun opsigt hebben, opdat by de- selve allerhande zonden, schanden en ergernissen vermyt of andersints na behoren bestraft en verbetert werden mogen.

15. Hel ampt der diaconcn znl hier in bestaan, dat dezelve: P Eerstelyk, allen den lasl der ouderlingen getrouwelyk

helpen dragen en ten dien eynde zodanige commissien ge- willig mede op baar nemen, als de kerkenraad haar zoude komen op te dragen. 2'^ Ten tweeden, zullen zy onder alle predikatien met den klingelbeudel omgaan en de almoesen der Christenen ten behoeve van het onderhout der algemeene drmen ontfan- gen, daar vnn behoorlyke aantekening houden endiepenn. ter bestemden tyd aan Ao broederen diaconen der gerefor- meerde kerk tegens behoorlyke quitantie overgeven.

16. Dese ouderlingen en diaconen zullen met de predikanten den kerkenraad deser gemeente uytmaken.

17. By haar zal alles in*t gemeen verhandelt werden, wat lol de kerkelyke tugt en huyshouding behoort.

18. By haar zal werden uytgemaakt, wat een iegelykder

SjjO i74é. 6. W. VAN IMHOFP.

• ouderlingen en diaconen voor commLssien op lianr zullen nemen en hoc ver een iegelyk daar in zal mogen gaan, en alles in des Heeren vrese overwogen worden» wat ten voor- deele van de gemeente zoude kunnen strecken en diende gc- reguleerl te worden.

19. By haar zal in den begin dadelyk worden zorge i;c- dragen, dat de kerkbouw begonnen, ernstig voortgezet en lol stand gebragt werde.

20. De kerkenraad heeft magt al sulke besluyten te nemen, als zy tot nut en voordeel, rust en vreede van de gemeente oorbaar viot: en alle leeden, in het vervolg daar inkomende, zullen zyn gehouden dezelve op te volgen en tot uytvoeringe te brengen.

21. In groote en gewigtige zaken zal het baar steeds vrye staan de gezamentlyke contribueerende leden te vergaderen en derzelver raad in te nemen, zullende zo dan daaromtrent het besluyt der meeste stemmen zonder tegenspraak werden opgevolgt/'

In dit, door den predikant der Luthersche gemeente, Michiels, ontworpen reglement maakte de Regering slechts de navolgende wijzigingen:

Eerstelyk, dat de geene^ dewelke tot ouderlingen en diaconen mogte werden genomineert, alvorens verkoren en afgekondigt werden, aan dese Regeering zullen moeten werden voorgedra- gen om by dezelve te werden g'approbeert.

Ten tweeden, dal die ouderlingen en diaconen eens des jaars in het openbare, gelyk by de diaconen der gereformeerde kerken gedaan werd, reekening zullen moeten doen, ten overstaan van gecommitteerdens dezer Regeering, van den ontfangst en uytgaaf, geduurende den tyd van hel voorgaande jaar.

Ten derden, dat by de te samen geroepen werdciide lede- maten geene andere besluyten zullen mogen genomen werden dan over het geene de kerkelyke huyshouding concerneert, en dat, ingevalle dezelve in hel alderminsle betrecking tot het burgerlyke hebben, dat alsdan alvorens aan dese tafel om approbatie zal moeten werden verzogt, voor en al eer te tre- den tot d'executie van dezelve; en

U46. Ö. W. VAN IIVIH0F#. S61

Laaslelyk, dal 8onder prealable voorkeiiiiissc en loeslemmiiige van deze Regeeriiig geen generaale vergadering zal roogen lieiegt werden.

9 Augustus. Formtêlier voor den eed van purge, jaar- l^ks Uer eerster vergaderinge'' af Ie leggen door de Gouverneurs, Directeuren, Commandeurs en andere Opperhoofden op de buiten^kantoren, i^benevens haare \Raaden; item in de snlhalterne commandemenien en wpperhoofdschappen van derselver ressort by de Gezag- svoerders en Raaden ; mitsgaders by eene declaratie, nn plaatse van eede, door de Hoofden der verdere T^etablissemetUen, daar geene Raadsleden zynJ'

lek verklaare ende sweerc, dat ick geduurende ket gepas- seerde jaar in de maneance van 's Comp'. saken my vromelyk ende ^etrouwelyk gedragen hebbe, naar beste weeten, en in 't bysonder, dat de Maatschappy, die ick diene, door my of by myu wcelen of toedoen door nieniant anders^ 't zy by inkoop, dan wel in eenige andere arliculen, niet verkort ofte benadeelt, maar alles in dier voege opregleiyk behandelt is, als ick in myn eygene belangen sonde hebben kunnen en mogen doen. Soo waarlyk enz.

9 Augustus. Bepaling, dal hel voorschrift van 12 Decem- ber 1744 nopens den rang van kapitein-ter-zee alleen belrdiking had *op navigeei^endc en niet op aan de wal itbescheyden zce-officiers.''

12 Augustus. Instrnctie voor de makelaars.

1. Ten eersten zal niemand vermogen eenige wettige makelaardye, 't zy in koopmanschap, wissel, assurantie, actiën, crediten ofte andersints te exerceeren, onder wat praetext het o«)k zoude mogen wezen, zonder alvorens daar toespecia-

554 1746. G. W. VAN IMHOFP.

lyk by de Edele Hoge Regeriose deser landen gecommilleerd te zyn.

2. Zullende derhalven op het makelaardyschap van de geene, die daar toe niet zyn g'aulhoriseert , en op derselver registers en a^nteekeningen geen geloof geslagen^ nog by de banken van justitie daar op regt gedaan mogen werden verder als een getuyge.

3. Een makelaar zal zyuen meester, 't zy koper of verkoo- per, in alle opregliglieyd dienen en zynen last ten nicesteii prolyle desselfs gelrouwelyk uytvoeren.

4. Zal raeede gehouden zyn alzulken last, als hem van iemand, voor zo veel zyne bedieninge raakt, zoude mogen gegeven werden, hoedanig dezelve zy, ook secreet te houden ende aan niemand openbaren, (en zy hy deselve van eenige weeskinderen ofte andere, ouder voogdye staande, die haar meuble ofte inmeuble goederen zogten te aliéneeren, bekoonien hadde, in welken gevalle hy haare monboirs ofte voogden van zynen last, zonder eenige simulatie, behoorlyk adverteerfen zal.

5. Zal niet vermoogen eenige waaren ofie koopmanschap- pen, in cooformité van zynen last geprocureert hebbende, by hem te houden om met deselve een goed vrind ofte andere als zynen eersten meester te beneficeeren ofte aan iemand van eenige voorvallende parthycn de voor-presentatie te doen tot praejudilie van andere, op poene van privatie van zyn oOficic.

6. Zal een makelaar mede niet vermogen op eenig con- tract van twee diverse coopluyden, na een en dezelfde wharen staande, twee Godspenningen te ontfangen, nog, soo lange iemand in 't bedenken van een zaake staat en de behandeling niet opgezegt is, een ander meester daar over aan te neemen, op poene van een hondert rd*. ten behoeve van de burger- . officieren, namentlyk den baillieuw en den land-drost, ieder in zyn district.

7. Zal mede niet vermogen cenigen koophandel te dryven ofte in eenige koopmanschap part ofte deel te hebl»en, nogte hem met eenige faclorien bemoeyen, directelykofindirectelyk, op poene van arbitrale correctie.

1^46 G. W, VAN IMHOPF. SK5

8. Maar zal hem moeien laten vergenoegen mei een alsulke salaris ofle loon, als op hel makelen al rede gesleld is, te weten : een halff ten hondert van goud, sillver, obligatien, actiën, etc. ende een per cenl voor al het overige, ende hier namaals Dog zoude mogen gesteld werden, te belalen door den koper en verkoper, elk de helft, ten ware anders geconditioneerd wierd, zonder dat hy, makelaar, die tax- zal mogen vermeer- deren ofle verminderen ofte min, als hem toegelegt is, van iemand te praetendeeren.

9. Welk salaris een makelaar, last bekomen ende uyt kragte van dien eenige parthyen opgelopen hebbende, ook zal genieten, indien de contractanten daar na, 'Izy om geen cortagie te geven of andersints, sonder behulp van den make- laar eenige parthyen sloten, invoegen of hy present by het coDtract geweest ware.

10. Zal een makelaar meede niet vermogen te staan over eenige koop of contract, hoedanig het zelve zoude mogen zyn, als hy weet de contractanten of een van hun insufBsant te zyn, gelyk hy zig meede niet zal mogen bemoeyen met eenige contractanten, die frauduleus, bedriegelyk, dubbelsinnig en valsch zyn en tegen de gemeene wetten, statuten, placcaten en de ordonnantien zyn strydende.

11. Zal gehouden zyn goed ende pertinent register te houden van alle contracten, die hy zoude mogen aangaan, daarinne distinctelyk aantekenen de namen van de beyde contractanten, tyd, qualiteyd ende quantiteyd, mitsg. de con- ditien van de contracten, waar van hy, des verzogt zynde, parthyen aan wederzyden extract geven zal.

12. Ende op dat het geene voorsz. is, religieuselyk naar- gekomen werde, zullen de makelaars voor d'exercitie van haar ampt den naarvolgenden eedt doen.

Eed voor den makelaar.

Ik iielove ende sweere, dat ik al zulkcn last, als my van iemand nopende eenige contracten, luyn bedieningeaancraande,

PL AI A AT-BOEK DEEL V. 23

554 l^^Ö. 6. W. VAN IMHÓFP.

hoedanig die ook zoude mogen zyn, sal gegeven worden, aan niemand zal openbaaren, maar alles secreet honden.

Dat ik, 't zy koper ofte verkoper, die my employeert en zoude mogen versoeken, getrouwelyk dienen ende zynen last punctueelyk nakomen zal.

Dat ik, van iemand last bekomen hebbende, zyne versogte wharen, goederen ende koopmanschappen voor geen ander vriend, op hope van meerder profyt, sal ophouden, nog aan ymand van de parthyen, die my souden mogen voorvallen, de voor- praesentatie doen.

Dat ik geen koophandel dryven ofte in eenige koopman- schappen part of deel zal zoeken te hebben, nog ook eenige factorien doen, directelyk of indirectelyk.

Dat ik my zal con lenteeren met al zulken loon, als al rede op hel makelen gesteld of hier namaals nog soude mogen gesteld v^rerden, sonder min of meer van iemand te praetendeeren.

Dat ik geene contraclen, die valsch, abusief ende tegen de gemeene regten, statuten, placcaten en ordonnantien zyn str- dende, met ymand zal aangaan, maar my in alles so dragen sal, als een goed, getrouw ende vroom makelaar toestaat ende betaamt.

Zoo waarlijk moet my God Almagtig helpen f

Denzelfden dag bepaalde de Regering, dat «dezelve [make- laars], nevens de vendumeesters, voortaan sullen assb- teeren by den verkoop van immeubilaire goederen, waar van zy de maneance hebben, daar onder begreepen schepen en scheeps-porlien, en alle verkopingen in 't gros, by oorgies of 20 stucken, dan wel packen te gelyk, genietende em vierd** van het salaris, daar toe staande, dat goed gevonden is vooi het vervolg te stellen op twee en een halff ten hmdert, en daar van een quart pr. cent voor den afslager, blyvende bri salaris van de vendumeeslers en afslager omtrent de meubilaiiv goederen als thans in gebruyk is, te weten : vier ten hondert voor de vendumeesters en een ten hondert voor den aüslager. railsg. aan ged. makelaars te permitteeren het waarnemen van commissien buyten 'slands, mits dat zy in aliolkesakcn

1746. G. W. VAN IMHOFï^. 35^

niet sollen vermogen te ageeren als roakelaai^s, maar daarvan oioeten afsien; item aan de Europeese makelaars toe Ie voegen de rang van boekhouder.

12 Augustus. Oprigling van een ^Collegie van com- •mercie."

By het berigt over het poinct der makelaars door heeren Raden, Mossel en Crul, nog gevoegt zynde eenige andere arti- culen en remarques over saken, deivelke tot verbetering en fadliteering van de vrye vaart en commercie deser stad eene andere en beter schicking als de tegenwoordige vereysschen, en daar onder het opregten van een apart coUegie van com- mercie, niet alleen om af te doefi alle diflerenten en veelvuldig occarreerende disputen tussen rheeders en zeevarende, item tossen rheeders en rheeders, so wel als tussen zeevarende en zeevarende, ook die van kooplieden onder den anderen, dewelke, so sy alle voor de ord'. rechtbanken ter eerster instantie moesten werden gebragt met observantie der ord**^. termynen van regten de trafBquanten en naviganten tot een iegelyx schade merkelyk ophouden en andere negotianten van buyten detour^ neeren en afschricken zouden om herw. over te komen en zig alhier te stabileeren, maar ook op den handel inH gemeen een oplettend oo^ te houden, de hinderpalen weg te nemen, dies oylbreyding en verbetering te bevorderen en, daar het de nood vereyscht, voorstellen aan dese Regeering daarover te doen, ten eynde de noodige arrangementen daar omtrend te kunnen maken; en hierop door den heere Gouverneur-Gene- raal verklaart zynde, dat dies noodsakelykheyd al ondervonden was, door dien zig in die korte tyd en eerste beginsel der opengestelde vaart al gevallen hadden toepiedragen, dewelke niet hadden kunnen werden g'ajusteert sonder hem in syn ampt daar af lastig te vallen, door kregeligheyt van parthyen, in omslandigheeden, die presseerden en een spoedige afdoening vereyschten, het welke in't vervolg buyten twyffel nog al meer sal voorvallen^ doordien het werk hier nieuw en onge«

{556 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

woon, dos ook alleriye iocidenlen eu cavillaüeD sabject is, ?oor al mei inlandse cooplieden en bewoonders, die so wepig vies daar af vallen, als de Chineesen en andere inhabitanlen deser stad en colonie, so is verslaan dese propositie famplec- teeren en dien volgende aan te stellen een collegie van com- mercie, mitsgaders hetselve te doen bestaan uyt een lid van den raad van justitie deses casteels als president en ses commissarissen, waaronder twee oud Schepenen, eeu Gomp". dienaar en een burger, en in 't geheel twee dienaren en vier burgers zullen moeten zyn, (er afdoeninge der differenten, dewelke over den coopbandel en vaart der bur- gers ontslaan en spoed vereysschen, na de instructie daar af Ie formeeren, ook tot het verleenen van namptissement, be- houdens appel aan Schepenen en van daar of ook wel, na de constitutie der zaken, direct aan den raad van juslilie deses casteels.

Voorts is verstaan de voorsz. commissarissen over de zaken van commercie ook leffens te laten wezen commissarissen der bank en bank van leening, tot welkers opregting by het voorsz. geschrift almede een voorstel werd gedaan, waar aff de noodsakelykheyt in so geldeloose tyden als dese, so wel als de nuttigheyt voor de gemeente en het voordeel voor de Gomp. genoegsaam in hel oog loopt en de nadere schikking staat gemaakt te werden in der tyd, te meer, nadien er geen tegenslr>'Jigheyt of merkelyke beswaarnis is in hel waarnemen van het eene en andere en men andersints geen behoorlyk bestaan soude kunnen geven aan het eerst gem. collegie, na proportie van de moeyte, die daar aan vast zal zyn.

12 Augustus. Afschaffing van het verpliglc wegen in de ioaag te Batavia.

Alleen van hen, die vrijwillig iets in de waag wilden laten wegen, zoude een »malig" waag-gcld gevorderd worden.

Een iegelijk mogt in zijn huis geijkte balansen en gewigt en gebruiken.

1746. G. W. VAN IMHOFF. 357

Ter voorkoming van »prejadilie" van den pachter van de waag zouden, hij uitvoer van iK)nd-goederen, die goederen bezwaard worden »naar de tegenwoordige belastinge off tot E »een ten hondert."

12 Augustus. Bepaling, dnt de fjouvcrncur van de Aca- demie de marine Ie Batavia zitliny zoude nemen in de mryiidering van Curatoren dier inrigting.

Op veraock van Curatoren geschiedde deze wijziging van Lel op 17 Decemher 1745 hepaalde nopens den gouverneur.

12 Augustus. Regeling der Aollen* voor suiker op Java.

Op het versoek van den pagter der tolpoorten tot Japara, dat de zuyker niet onder de goederen, waarvan de thol op 5 p^ c***. gestelt is, moglê gerekent, maar van dcselve gese- pareert werden, is goedgevonden en verstaan de taux voor de afkomende zuyker aan alle de tliolpoorten op Java te bepalen op een quart rd^ p^ picol candy en ^s ''d'. voor hel picol poeder zuyker, als byna op een met de voorwaarts gem. 5 p*^. c^. uylkomende en ook het gereedste middel zynde tot voorkoming van alle disputen over de hoedanigheyt en [ priseering der zuykeren, mitsgaders aan de Samarangse minis- I Iers kennisse te geven van dese alteratie, met last om hetselve allerwegens, daar het vereyscht werd, te doen publiceeren ter narigt van de afbrengers deser soetigheyt.

Ook is goed gevonden en verstaan voor den aanstaande vast te stellen, mitsgaders de Samarangse ministers, item den resident tot Cheribon ter uytvoering aan te beveelen, dat van alle de zuyker, dewelke direct van Java na de overwal sal werden vervoert, in den aanstaande, ten behoeve van den pag- ler alhier, zal gebeft werden, voor uytgaande regten 10 schell. of 1^2 rd*. van het picol candy en 5 schell. of ^a ^^^' ^^or het picol poeder zuyker, zonder onderscheyt van soorten, of even zo veel als hier ter rheede by afscheep werd betaald, en zulx boven den gestalueerden thol aan de poorten van V»

358

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

en Vé ^^' ^^^ P'^l ^° ^^ uylgesondert het geene nopens de uytgaande regten voor de sabandharyen op Java in anno passato is geregulecrl en vastgeslelt.

16 Augustus. liegdingen luypens hel Iromvm van Lu- therschen te Batavia.

Ten aansien van de tegenwoordige inrigting en instelling van verscheyde kerken ordres en gebruykelykheeden van de gemeente, toegedaan de Augsburgse confessie alhier, na den gebruyke en de voorbeelden daarvan in de Nederlanden, is ter deser gelegen theyd goedgevonden en verslaan die van de voorsz. gemeente, na de wyze van Amsterdam en volgens 't sevende hoofdstuk, art. 1 van hare kerken ordonnantie, a®. 1686 te Amsterdam gedrukt, na alvorens de geboden drie Sondagen na malkander, so wel by de gereformeerde, als haar eygen ge- meente zyn afgekondigt, voor depoliticqueoverheytofdeselver gecommitteerde te laten trouwen en over sulx hier ter stede de dienaren van de Gomp^. voor commissarissen van den Raad van Justitie deses casteels en de burgers door die van Sche- penen, dog, een van beyde der aanstaande conthoralen van de gereformeerde religie synde, op de ordinaire wyse in de kerken."

In April 1747 verzocht de Luthersche kerkeraad, dat het tronwen > alleen kerkelyk mogle geschieden, na de exempelen »in het Generaliteyts-gebied", maar dit verzoek wees de Indische Regering van de hand, »als zynde 'tinsegenen geensints een

hertrouwen, maar eene mere kerkelyke solemniteyt en in geenen deele de essen tia matrimonii."

16 Augustus. Last op de Westersche kantoren ezels en ezelinnen naar Batavia te zenden.

Uyt aanmerking van het gebrek aan bequame draagbees- ten in dese colonie zo wel als op vele plaatsen van Java, al- waar de binnelandse inwoondereu, het gemak van de rivieren tot den afbreng harer producten na de stranden of markt-

1746. G. W. VAN IMHOFF. 389

plaatsen niet kunnende genieten, baar eenlyk moeten behelpen met koe- en bufielbeesten, dat eensdeels kostbaar en ander- deels met veel inconvenienten verselt is door de hoogtens eo oDgebaande wegen, over dewelke die dieren met geene last Tan eeoige naam geraken kunnen sonder sig sodanig te forcee- ren, dat wel baast styff en onbequaam worden, is op de pro- positie van den lieere Gouverneur-Generaal goedgevonden en verstaao de ministers en bediendens op de respeclive Westerse comptoiren by een circulair briefje te gelasten om, tot de nadere ordre deser tafel, per yder, dit heen vertreckende schip over te scnden ses stux, so ezels als ezelinnen, met debesor- ging van het benodigde voedzel voor dat vee geduurende de reyse, ten eynde door de aanqueeking van dese dieren hier te lande het voorsz. gebrek in der tyd te verhelpen.

19 Augustus. Inlrekkifhg van ^^de Eurapecse poslhatiding 4ol Chiampia*' {Tjampea^ Buitenzorg).

Wanneer die post is opgerigt, heb ik niet mogen ontdekken.

Zij werd in Augustus 1746 opgeheven, »als in tyd van «vreede onnodig en maar aanleyding tot desordres gevende."

De »pagger" aldaar zoude door een paar inlandsche soldaten bewaakt worden »om deselve in staat te houden/'

23 Augustus. Lmt op de Fiscaals der buiten-kantoren, ^tDanneer 'er in saken twee sententien uniform mogten *weesen geslagen of niet evident mogte komen te conslee- *ren de apparentie om sulks by hoger beroep geredres' •seerl te krygen^ zy alsdan het appel aan den Raad

mn JMtitie \te Batavia^ wel mogen en ook zullen i^moeten menageren."

De poenaliteit was vergoeding »uyt eygen beurse" van de kosten, »die op alzulke nodelose proceduren mogte komen te

vallen, om dus de Comp., die deselve andersints dragen moet, •daar van bevryd te doen blyven."

360

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

23 Augustus. Toelichting lot arL 8 van het octrooi der Amphiden-societeil.

Bij overgang van eenige actie op een nieuwen bezitter moest, ten behoeve van den boekhouder der sociëteit, betaald worden »het gestatueerde half pet. voor de overschryvinge, »door en in sodaniger voegen, als by het gem. agtste art. is •vastgesteld."

Misverstand was ter zake »al ontmoet."

23 Augustus. Bepaling, dat dcliclen, gepleegd op schepen van partictUieren, *by eene urgeerende noodmkelykReyl,'' moesten worden berecht op het eerste Compagnie' s schip, dat men ontmoette.

Bij dat berechten moest de «teneur" van den Artikel-brief van 4 September 1742 in acht worden genomen, d. w. z.,

dat, in cas van klaarheyt en pressance, finaal en al aanstonds, »of by duysterheyt en in saken, die uytstel lyden kunnen, »met de gevangens by provisie op hare schepen te sccureren »en met de stucken ten haren laste over Ie geven aan het «eerste coraptoir van de Comp., daar men regts-spraak oefleut."

26 Augustus. Middel van bestaan. Zie lager bij 17 October 1746.

26 Augustus. Reglement voor de ^gcmccne' tafel der pennisten binnen het kasteel Batavia.

Zie ook bij 14 September 1660, 6 Maart 1665 en 20 Febriiarij 1739.

Deze tafel was in verval geraakl, deels ten gevolge van de duurte der levensmiddelen «sedert eenige jaren," deels door gebrek aan orde en lucht. »Sleglc subjecten hadden door »hun onordeiilclyke levenswyso andere goeden van smlanige • byeenwoninge afkeerig geuiüakl."

1746 G. W. VAN IMHOFF. 561

Het vernieuwing van het vroeger ten aanzien dier tafel vastgestelde bepaalde nu de Regering:

1. Dat tot bekostiging van een orden telyke tafel alle de pennisten, van de p^ adsistenten af tot de ordinaire clercquen op de generaale secretarye en de boekhouders op de overige schryff- comptoiren incluys, schoon zy daar niet komeneeten» egter jaarlyx zullen contribueeren het bedragen van een maand kost geld, ten behoeve van de voorsz. tafel, excepto de geene, die gelrouwt of by hunne ouders woonagtig zyn.

2. Dat door de pennisten, die uyt den dienst ontslagen en in burger vrydom gesteld worden, tot de voorsz. tafel ge- contribueert sal moeten werden twee maanden gagie.

3. Tot een beter bestaan van de pennislen, die aan de gemeene tafel sullen komen te spysigen, zal aan deselve C!omp\ wegen, boven haar ordinaire kost-geld, nog toegelegt werden een ryxdaalder, te genieten by den bakmeester, nevens zyne verdere dou^^eurs, zo als thans in gebruyk is.

4. Dat van 'de boven vermelde penningen, zo wel het geene jaarlyx van de te contribueerene een maand kostpenningen der overige pennisten en van de twee maanden gagie der in burger vrydom overgaande staat in te koomen en het geene men in der tyd daar aan nog mogte toevoegen, sal moeten geformeerl werden een aparte cassa voor de pennisten, om uyt deselve te fourneeren de overige onkosten der gedagte tafel en andere nootwendige uytgaven in der tyd, van welke pennisten-cassa de administratie sal werden gedefereert aan het opperhooft van 't generaale soldy comptoir, met den eersten geswooren clercq ter generaale secrelary en den negotie boek* houder alhier.

5. Dat yder pennist, soo die op de schryff-comptoiren bin- nen dit casteel, als ook die in de si ad zyn bescheyden, de vryheyd sal hebben om van deese gemeene tafel te kunnen profiteeren, onder de restrictien, daar omtrent gemaakt of nog te maken.

6. Dat door den bakmeester, onder de goedkeuring van bel opperhoofd over 't generale soldy comptoir, de eerstge-

362

1746. G. W. VAN rMHOFF.

swoore ckrcq van de generale secretarye en den negotie-boek- houder, als na het voorsz. van de kostpenningen boekhoudende, sal gereguleert werden de dagelyxe kost en de geregten voor dese tafel by eene na de tyd van 't jaar geschikte lyste en soo als dat plaats heeft in de Academie de marine, waar na sig den voorsz. bakmeester zonder de minste afwykinge sal hebben te gedragen.

7. Dat tot voorkominge van alle disordres en naarkoming van een welgeschikte en orden telyke levenswyze der aan dese tafel spysende pennisten, door een der baasen van de respective scbryf comptoiren binnen dit casteel het opsigt sal gehouden werden, dagclyx, geduurende het middagmaal, van eiff tot twaalff uuren, by beurten onder deselve te verdeelen, Ie weelen van de generale secretary, door den eerstgeswooren clercq en syn adjuucl ; van 't negotie comptoir door den negotie boek- en factuurhouder : van 't comptoir generaal en de generale visite door de op yder comptoir bescheydene twee eerste suppoosten; uyt de logie door den cassier en den visitateur der soldyen, item de guarnisoen-, logie-, hospitaals- en inlandse militairen boekhouders, mitsgaders dat door dezelve gelet werde, dat het gedachte middagmaal door den bakmeester naar de geciteerde lyste, praecise en na behooren, werde opgedist.

8. Ook sal door den caslelyn, die in de logie geplaatst sal werden en aldaar op een der kamers huys moeten houden, mitsgaders soo veel mogelyk altyd present syn, zorge gedragen werden, dat de logementen der pennisten en wat daar aan dependeert, ryn en suyver gehouden werden door'sComps. slaven, tot dato hier toe g'employeert, en alle morsseryen ge- weird; ook sal hy van al het voorvallende aan 't opperhoofd van 't generale soldy comptoir behoorlyk rapport moeten doen en door dese gesorgt werden, dat tegens alle onbehoorlyk- heeden na vereysch van zaaken werde voorsien.

9. Den bakmeester sal gehouden syn de keuken en de gereetschappen, daar inne gelioorende, ook de tafels, waar aan gespysigt werd, en de plaats der spysiging selfs altyd schoon en suyver te houden en behoorlyk te letten, dat de kopere

r

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 363

pannen, etc. Iweeinaal des jaars of na bevinding van nood" zakelykheyd verlint en dus voorgekomen veerde, dat de spyse niet in . onvertinde of van het liu ontblooU^ kopere pannen , etc. klaar gemaakt werde; en sal deese vertinniug geschieden ten laste van de Comp. in het ambagls quartier, op poene, dat by bevinding van nalatigheyd den baknieester daar voor verbeu- ren sai twee maanden gagie, ten behoeve van de genieene tafel.

26 Augustus. Reglement voor het 'posi-kanloor te Batavia.

Tot de oprigting van dit post-kautoor, hetgeen zoude staan onder het opzigt van den Commandeur en Ëquipagiemeesler •voor drie quart" en van den Equipage-boekhouder » voor een »quart'\ was reeds den 12^^*" Augustus 1746 besloten, «tot

geriefi so wel, als tol meerder securileyt der ingeselenen, «vooral der commercierende menschen van en na de buyten- •comptoiren, item van en na Nederland."

Het reglement luidt, als volgt:

1. Daar zullen twee postmeesters wesen en twee clerquen, alle staande onder den eed van secretesse en trouwe behan- deling.

2. Een van deselve clercquen en, by indispositie van bey- | de, een van de post-meesters selfs sal dagelyks, 's morgens van A. agten tot elven en 's namiddags van drie tol vyf uur, in 't ,fr; post-comptoir op de werff moeten sitten, de brieven aanleeke- nen, ontfangen en versenden.

3. Niemand buyten hen mag binnen 'tcomploir gelaten werden by het aanbrengen van brieven van elders, veel min des eenes brieven aan andere besteld of afgegeven. ^c^j

4. Alle andere werd 't bestellen van brieven verboden, op poene van twee ryxdaalders boete telkens, dog iemand begee- rende de overgebragte brieven selfs te bestellen, mag, na gedane aanteekening in 't comploir, met de ordinaire bestelder mede gaan; de voorsz. boete sal zyn de helfte voor den advocaat i^ '^

fiscaal en de wederhelfte voor het post-comploir; en suHen so : 1

II

364

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

wel de post-nieesters als de geswore clercqueii de bekeuringe mogen doen en, by bevindinge van de gegrondheyd derselve, door den fiscaal de boetens werden ingevordert of by .contra- dictie de zaak gebragt voor den regter, ten pericule van den bekeurde.

5. Het register der brieven moet secreet en altoos in H comptoir gesloten blyven en door den gesworen clercq selfs opgelesen werden, hei geene iemand, zyn eygen zaak rakende, komt vernemen en niet verder.

6. De post-roeesters zullen voor bare moeyie en *l salari- scren van derselver clercqucn en de bestelders, etc, hebben, van ieder reys, dat iemand het boek laat open slaan, twee en een halve stuyver, voor ieder brief 5, van een pacquct, daar een gesegelde brief in gesloten is, 10 sUiyvers en meerder na rato; dog armen sullen niets betalen en egler hare brieven niet mogen onthouden of ter versending afgewesen werden: van pakjes, dosen of kleeiiigheden, die een mensch dragen kan, sal by de besiellinge betaalt werden vun een tot vier schel- lingen, na de grole, door de posimeeslers na de bülykheyd te taxeereo, maar van kisten of kassen en andere bestel-goederen van volume sal niets betaald werden als prauw- en coely- loon en het post-coraptoir sal egter gehouden zyn de bestel- linge daar af te besorgcn.

7. Voor goud en juweelen, zo ver de occasie de versending permitteerd met Comp". schepen, zal een half percento en voor silver, gemunt of ongemunt, een percento betaald werden, waar voor het post-comptoir sal moeten caveeren nopens de behoorlyke bestelling, hebbende de vryheyt om ten dien eyndc eene wel versorgde kist met of op dien voet als sComp. geldkisten te versenden met hare schepen, waar voor den overvoerder zo wel als voor 's Comp^ geld een apart cognos- cement teykenen sal, onder deselfde gehoudenisse om daar voor sorge te dragen als voor 's Comp*. contanten of goederen ; maar die met particuliere schepen eenig goud, silver, juweelen, etc. door het posl-comptoir versonden wil hebben, sal daar over moeten accordeeren met het selve.

1M6. Ö. W. VAN IMHOFP.

36»

8. De secretarissen van politie ter buyten plaatsen zullen in den haren post-meesters wesen en van 't geene herwaards of derwaards gaat, den vyfden penning genieten van het boven- gemelde Bataviase postgeïd, soook van goud, silver enjuweelen. Zo dat voor een brief een sluyver, voor een dubbelde twee sluyvers, voor het silver een vyfde en voor goud en juweelen een tiende ten hondert zal moeien werden betaalt aan de post-meester in loco, waar aan het selve geadresseert is.

9. Dog onder den anderen sullen de postmeesters op de buyten comptoiren te samen in alles eenlyk de helft hebben van het geene de Bataviase postmeesters toegelegt is, en dus den vierden penning ieder, makende twee en een half, vyf of meer stuyvers voor de brieven, een half ten hondert voor silver en een vierde ten hondert voor goud, waar in den ver- velender en den ontfanger eguaal sullen deelen, sonder aansien van distantie of plaatsen, onder deselfde verpligting om voor de bestelling te caveeren als hier ter plaatse.

10. Niemand sal van de betalinge van het post geld vry wesen, als de leden van de hoge Indiase Regering met hare familien, de secretarissen van de Regering in functie en de gouverneurs, directeurs en commandeurs op de onderhorige comptoiren."

Ten opzigte van Nederland heeft dit post-kantoor niet lang gewerkt, want in hunne missive van 15 September 1747 schreven Heeren XVII"^" aan de Indische Regering: »met het » overzenden van brieven naar herrewaerts zal moeten werden •gehandelt op den ouden voet, zooals tot dus lang in gebruyk »is geweest en geensints door zoogenaemde postmeesters, uyt «kragten van een post-comptoir, aan een particulier persoon •mooge overgesonden werde, dewyl de Compagnie voor haar »de vryheyd wil houden om te gebruyken het regt, haar by «den ArticulbriefI gegeven, en waar van men zig nogtans «niet de bonne grace zou kunnen bedienen, wanneer men die «overzending, uyt kragte van een opgeregt post-comptoir, 'permitteerde en approbeerde; ook zou door zulk een post- •comptoir een voet werden gegeven tot het overmaken van

5

♦v

■Ji1

.1^

' 1

J 't

366

1746. Ö. W. V/fN IMHOFP.

tandere beslel-goedereii en \vy daardoor liglelyk weder in hel »oude labyrinlh kunnen vervallen, waarvoor wy sorge moeten •dragen en alle passen, die daartoe aanleyding souden kunnen •geven, afsnyden."

27 Augustus. Reglement > voor de bank van leening te Batavia.

1. Het fonds van de bank van leening zal bestaan iiyt drie liondert aciien, van een duysent ryxds. courant ieder, en daar van twee hondert voor de Comp. en hondert aciien voor particulieren, behoudens nadere subscriptie in deselfde proportie, indien hel nodig is het fonds te augmenteeren ; item behoudens de vryheyl aan de Comp. om van voorsz., hare actiën de helfle of meer, ja deselve geheel te verkopen; en eyndelyk ook behoudens de faculteyt om dese bank van leening teffens te maken tot een wisselbank, na dat men sulx in der tydt zal oordeelen nodig te zyn.

2. Tot commissarissen van de bank van leening by de Indiase hoge Regeeringe vastgesteld wezende een president, nevens ses leeden, makende alzo uyt een collegie van se ven personen, sullen deselve continueeren, zo lang 'tderselver gelegentheyt en aanweesen zal toelaten, en by openval weder door de hooge Regeering gevuld werden, zodanig, dateer altoos 4 Gomp^. dienaren en drie burgers sig daar onder bevinden; en zal hun rang gegeven werden immediaat na Heemraaden.

3. Onder voorsz. commissarissen zal den eersten of presi- dent, nevens 't volgende lid, wesen groot cassier en beyde een difierente sleutel van de groote cas hebben: en zal dit collegie bediend werden door een boekhouder, die met eenen als secretaris fungeeren sal, mitsgaders een cassier, beyde in den rang van onder-coopman ; en zal den president, des nodig» 't overbodige geld mogen doen overbrengen by 's Comp. groot cassier, om aldaar in bewaring te blyven, tot commissarissen 't zelve weder benoodigen ; ook zal den kleen cassier niet boven de 10000 rd^ onder zig mogen houden als ten pericul van

4. G. W. VAN IMHÓFP. S6?

den praeses: zullende gemelde cassier zyn comptoir mogen houden in de bank, dog niet behoeven daar in te wonen; egter zal, zo wel hy als de boekhouder, moeten hebben vyf actiën in de bank en borg stellen voor tien duysent rd** yder.

4. Twee der commissarissen by beurten, den praeses uyt- gesondert, zullen alle voormiddagen van negen tot elf uuren moeten vergaderen in de bank, alle panden te boek stellen, 't goud en fyne steenen by gewigt of gecalculeert na 't gewigt in roarcquen en caralen noteren en onder haar bewaring op- sluyten, na datse alles ten haren risico wel gewaardeert zullen hebben; dog mogen voor juweelen, goud en silver een waar- dyn nemen, die van de bank een vast salaris per annum by provisie hebben zal en daar voor de taxatie zal doen ten zyneu risico, berge stellende tot twee duysent ryxdaalders; en n^oet den cassier en boekhouder dagelyks accorderen en, zo wel als het coUegie, onder den eed van secretesse staan.

5. Het collegie van commissarissen sal ordinair in 't begin van yder maand en verders, wanneer het nodig is, by een komen en al 't voorgevallende in de gepasseerde maand nasien, approbeeren en verders besluyten, 't geene ten besten van dese bank nodig is; en eens'sjaars sal 'er aan gecommitteerdens van de Indiase Hoge Regeering en de twee grootste partici- panten rekening werden gedaan.

6. In dese bank mogen gebragt werden contanten, goud, zilver, juweelen, koopmanschappen, lywaten, huysraad van weynig omslag en van waardye en andere diergelyke dingen meer; en die 't leggen van een jaar en 6 maanden konnen verduren, zullen ook voor die tyd mogen g'accepteert werden; maar bederf subject zynde, zullense na 't goedvinden van commis- sarissen voor negen, ses, ja selfs voor drie maanden werden beleend, dog niet beneden de een hondert en vyflig ryksdaal- ders te beleenen; en sal in den ontfang en uytgave al'tgeld moeten gewogen werden, na voorgaande besigtiging en goed- keuring, en de 1000 ducatons moeten wegen 132 en een half marcq; de 1000 ropyen 46 en een half; en de 1000 Spaanse realen UI marcquen.

368

1746. 6. W. VAN IMHOFP.

1747. Van art beleende sullen reciptssen gegeven werden op een schellings zegul, luydende : ie voldoen aan den houder ^ zoo veel 't gemunte of ongemunte goud of zilver aanbelangt : en om alle vervalsingen voor te komen sullen alle deselve by den praeses genommert en met een expres Batavias wapen- zegul, onder den praeses te bewaren, gedrukt en daar in door gesneden werden, als de Turckse passen: juweelen, goud en siiver, daar van sullen de recipissen luyden op den inbrenger of zyn regt verkrygende en niet getransporteert mogen werden op een ander, dan lefTens de interessen suyverende in de bank en een nader beleening daar af formeerende, als op nieuws, by aldien den koper of nieuwe eygenaar bet pand wil laten con- tinueeren, dog by versterf van den inbrenger zal zyn boedel in stede van den overledenen werden erkent, sonder eenige verdere ongelden, als off den inbrenger nog in leven ware.

1748. Van alle panden, waar op beneden de 1000 ryxdaalders geleent werd, zal 9 per cento en van sommas daar boven 6 per cento intrest f s jaars betaalt werden ; en zal by 't leenen moeten bepaald werden, wat tyd 't in de bank sal staan, 't zy 3 maanden, 6 maanden, 9 mnandeu of een jaar, sullende het kortste termyn drie maanden moeten zyn ; en zo ymand 't goed binnen den gestipuleerden tyd afbaald, zal hy dog voor die gestipuleerde tyd volle intrest moeten betaalen; en de intrest van de dag der betaling tol'teynde der gestipuleerde tyd zal zyn ten prof y te van de bank.

1749. Indien 't verpande goed binnen den gestipuleerden tyt niet gelost, nog op nieuws daar over g' accordeert werd, zullen deselve na ses weken over dien tyd publicq verkogt werden en sal dese verkoping geschieden by commissarissen, sonder bemoey van de vendumeesters, onder 't gewone salaris van meubilaire goederen, onder hen, nevens den cassier en boekhouder, te verdeden en zulx voor rekening en ten profyte of nadeele van de verpanders ; en by aldien 't goed minder rendeert, als de gelig te som en renten, zal dat verhaal gesogi werden op den inbrenger, sonder dat gevraagd zal werden, wie den waren eygenaar is, ten ware, by insolventie vanden

1750. Q. W. VAN IMHOFF. 569

inbreDger en den eygenaar bekent zynde, hy of desselfs boe- del konde werden aangesproken, in welk geval soo wel ak omirend den inbrenger de bank ook praeferentie sal hebben, zo als ook haren boekhouder als vendumeester, eguaaloietde secretarissen van Weesineesteren, nevens parate executie.

10. By publicquen verkoop zal ' de eygenaar binnen een jaar daar na 't overgeschotene boven zyn belening cum interesse et expensis moeten vorderen, op poene van verval, een derde aan den armen en twee derde ten profyte van de bank.

11. Den boekhouder en cassier van de bank zullen ten overstaan van commissarissen ter maand taxeeren de waarde der goederen, bederf subject zynde, sonder egter daar voor iets te mogen declareeren ; en zal op goud, silver en juweelen mo|?en werden beleent van twee derde tot drie vierde der getaxeerde waarde, op koopmansz. van vyftig tot sestig ten honderd en op de overige goederen niet boven de vyflig ten hondert, naar het oordeel en goetvinden van commissarissen.

12. Van alle beleeningen, duysend rd^ en daar boven lopende, sal een per mille by het ontiangen en afgeven werden betaalt; van alles, wat onder de duysent ryxdaalders bedraagt, twee per mille en van het geene minder als vyf hondert monteert, een half per cento, by het inbrengen en afhalen telkens te bepalen, zo menigmaal partyen werden beleent; en zal dit het salaris zyn van den boekhouder voor twee derde en van den cassier voor een derde.

1 5. Den boekhouder zal in de lombard wonen en ook pand- bewaarder zyn, gehouden wesende die te verantwoorden en 't vermist werdende te vergoeden, ook by goed weer dagelyks te lugten met 't open zetten der vensters.

14. De bank sal borge blyven voor alle de panden, die haar ter bewaring gegeven zyn, en de restitutie geschieden aan den houder van de recipisse, ten ware blyke van valsheyd. Haar by brand of dergelyke ongelukken sal de schade by den eygenaar moeten werden gedragen en deselve egter gehouden wesen de opgenomene penningen te betalen.

15. Goederen ingebragt werdende, die gestolen zyn en

PLAIAAT-BOEK DEBL T. 24

MO

i74é. Q. W. VAN IMHOFF.

waar van den boekhouder kennisse gegeven is, moeten aan- gebonden en den eygenaar Ie rug gegeven werden, maar zo na den inbreng ontdekt worden, moet den waren eygenaar 't geleende restitueren.

16. Ultimo December zal een yder houder der actiën race- ten contribueeren een vierde en vendgens van 3 maanden tot 3 maanden de verdere drie quarten, en sullen dese actiën transportabel wesen, mits een half per cento aan den boek- houder betaalende voor de nota vanH transport, en niet sub- ject eenige andere belastingen, behalven 'tzegul geld, nog ook arrest, moetende geschreven zyn op een zegul van een ryxdaalder.

17. Dese actiën sullen by 'sGomp. groot cassier, by wege van verpanding sonder intrest, acceptabel zyn voor 50 per cento van 't ingdegde capitaal, in steede van contant geld.

18. Commissarissen sullen onverbonden en onbeswaart moeten besitten vyf actiën en 'tselve des noods met eede aflirmeeren; dog voorsz. beleninge by de Comp. sal hun vry staan; en zuilen tot hun voordeel hebben een half per cent van de 6 per centos, die voor intrest ontfangen werden sullen, en een ten hondert van 9 per cent ; en zal de cassier ook een geld kamer ten lasten van de bank mogen houden, dog voor zyn risico; en by aldieh de bank meer uyldeelen kan als 6 ten hondert in het jaar aan hare participanten, so sullen den praeses en ses commissarissen, nevens den boekhouder en cassier, de twee laatste voor een komende, mei haar agten neg hebben een vierde van het geene het divident boven de ses ten hondert loopt, en de overige drie vierde sullen werden gevoegt by het divident, behoudens, dat gedeeltens van per cento, die de suyvere winsten by het sluyten der boeken mog- len bedragen, niet zullen gecomputeert werden, maar tot bet volgende jaar werden overgedragen als een restant van de bank

19. Commissarissen suilen verpligt wesen alle volmagt schappen te aanvaarden, die haar vry willig werden opgedragen en haar getrouwlyk daar in te quyien voor een ygelyk, welke reeds afwesig zynde of staande te vertrekken, genegen mog

20. Q. W. VAN IMHOFF. 571

te wesen zyne saaken hen ter maneaDce over te geven, en zuUen daar van apart boek houden en onder secretesse b^ dit coUegie bewaren, mitsgaders voor hare moeyte genieten vyf per cento, waar van een voor den boekhouder en de overige vier onder den praeses, ses leden en den cassier eguaal te verdelen of yder een half per ceuto, het welk haar par- ticulier profyl zal wesen; dog sullen daar en tegen ook geen groSe en voluraineuse goederen in de bank mogen bergen, maar daar voor pakhuysen hebben te huuren, even als andere volmagten: nogtans zullen zy goud, zilver en juweelen van hare principalen in de bank mogen en ook moeten seponeeren onder deselfde precautien als beleend goed, genietende de bank daar voor een per mille, als het niet langer als een maand; twee per mille, als het meer als een maand; en maandelyks een per mille, als het boven de drie maanden daar in bewaard werd, in 't welke commissarissen niet sullen participeren : en zullen, na gelegentheyd van zaken, ook wel fyne en koslbaare goederen in de bank geburgen mogen werden, mits betalende een ordinaire pakhuys-huur voor sodanige goederen, mede ten profyte van de bank.

^0. Den cassier en boekhouder sullen verpligt wesen het divideut van de uytlandige participanten, indien deselve binnen een maand na de gedane advertentie van de te doene uytdee- ling, door hun selfs of door hunne gemagtigdens, geen ordre sullen hebben gestelt, in Comp. cassa op wissel te tellen, 't zy naar Nederland, dan wel naar een der buyten comptoiren, sooder daar voor eenige provisie of andere onkosten in re- keniug te mogen brengen of te genieten dan 't wissel-geld, dat by de Comp. word afgekort, met de onkosten van het opmaken derselver, item het half per cento voor 's Comp. cas- sier; en zullen wyders den voorsz. cassier en boekhouder de daar van opgemaakte wissels in duplo met de eerst derwaart vertrekkende schepen moeten versenden, onder 's Comp. pa- pieren, na de plaats, waar d'eygenaar der actie, waar op het divident gevallen is, sig ophoud.

21. De bank zal medio Augustus sluyten en niet earder

.. t

in

1746. Q. W. VAN IMHÓFF.

weder open gaan, als den 15 September, om in dien tyd de boe- ken op te maaken en te sluyten, met Comp*. cassier te liquideren en de vereyscbte uytdeeling te doen.

? Augustus. Bekendmaking, dat bij Compagnic's groot- kassier in het kasteel Batavia gelegenheid zoude uvr- den gegegeven tot inschrijving op actiën in de bank van leening.

Het boek der inschrijvingen zoude worden geopend op 1 September 1746 en acht dagen later *off zoo veel vroeger

de voorsz. inschryving compleet geschied is/' gesloten.

10 September. Voorschriften nopens memoriën van over- gave van hel bestuur over eenig gewest.

Die memoriën moesten, volgens, Heeren XVII"«", »blyven »binnen de paaien van een memorie, die instructief heet, en 'gevolgelyk daarby kort, dog succinct ter needer stellen den «toestand van het gouvernement, commandemeut in't generaal, »etc. en speciaal de poincten van^negotie, met hetgeene daar-

toe betrekkelyk is, so omtrent den inkoop, als verkoop, »gelyk meede, daar het te passé komt, hoe den aard en nalu- •rellen der inlandse vorsten zyn en hoe men die moetbehan- » delen.*'

13 September. Vergunning lot het hwren van den Sul- tan Sepoeh en den Sultan Cheribon als getuigen in zekere regtzaak,

•

Hoewel bij deze gelegenheid niet is be))aald, dat de toe* stemming der Regeering altijd noodig was lot het betrekken van inlandsche hoofden in regtzaken, blijkt toch uil dit voor- beeld, dat men dergelijke toestemming natuurlijk en noodig oordeelde.

De Sulian's moesten «volgens 'slands wyse" te Cheribon worden gehoord.

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 375

15 September. Last op den Raad van Justitie en het CoUeffie van Schepenen^ ^wanneer \daor die CoUegièn'] •iets omtrent het justitieele werd gerequireerd van de ^onderhoorige plaatsen^ — ook zelfs de geene, daar •regtbanken geètablisseert zyn, — zig altoos te addres- *seren aen de Regering; en zoodanige letteren^ als de ^justiiie mogte goedvinden derwaarts af te sendeti, onder "^cachet volant aan te bieden om dus met de nodige *ordres en aanschryvens der Regering te werden geap- ^puyeert en by eerst voorkomende gelegentheyd afgeson^ •den met 's C4omp'. papieren/'

16 September. Bepaling, dat Majoors •de rang moes- ^len cedeeren" aan den Seamde in het commandement Java en aan den Opper-koopamn, opperhoofd van Soerabaija, y^ten allen tyden en op alle plaatsen van •dat commandement."

• ïi 20 September. Wijziging van art 7 van het reglement -i^

voor het post-kantoor te Batavia, vastgesteld den 26**®"

Augustus 1746.

Voor zilver geld moest bij verzending per post tusschen Balavia en plaatsen langs Java's Oostkust, in stede van 1 pet., slechts 7i V^^' ^^ ^^^ gou<l ë^^^y in plaals van '/, pet., slechts ^4 pet. betaald worden > om de na byheyd der genoemde ■plaatsen en den langs deeze cusle, het gansche jaar door, "gedreven werdenden smallen handel.''

20 September. Voorziening in transport-middelen naar het warme bad te Tji-panas en in karboutven voor den landbouw.

Boor den heere Gouverneur-Generaal Ie kennen gegeven zynde de noodzakelykheydt; dat tot het op- en afbrengen v^ de

•■ V ,1

1 j

374

1746. Q. W. VAN IMHOFF,

impotenten tasseben dese stad en bet warme bad op Sipannas een middel wierde beraamt ter bezorging van bequame draag- beesten, nademalen de weg van dese slad tot aan de voet van bet gebergte ten voorsz. eynde wel met buffels karren bereden en gebruykt, ^og de nog zeer on gebaande en style wegen van daar na Sipanas niet dan met draagbeesten gepas- seert konde werden, zo wierd op den verderen voorstel van welvermelde zyn Edelheyt goedgevonden en verstaan voorl- aan geen oude paarden meer van 'sComp\ stal te verkopen, maar deselve, wanneer tot den dagelyksen dienst albier afge- keurt en niet ten eenemaal onbequaam bevonden werden, na de gem. bovenlanden te laten brengen om tot den voormelde dienst gebruykt te werden, mitsgaders van Java nog te ont- bieden eenige honderd buffels om niet alleen daartoe, maar ook tot alle andere diensten ter voortsetting van den land- bouw gebruikt en onder opsigt en ter verantwoording van den gecommitteerde tot en over de saken van den inlander, na dat die beesten alhier eonigen tyd geweest en aan de veran- dering gewent sullen syn, onder de inlandse hoofden verdeelt te werden voor bet ordinaire huurloon van pady, tot venneer- dering van 'sGomp'. inkomsten.

20 September. Bepaling, dat zwavel geene contrabande was.

De Raad van justitie te Batavia was van een tegenover- gesteld gevoelen, omdat »de swavel een principaal ingrediënt

tot het maken van buspoeder is, welkers uy tvoer

en verkoop, niet alleen aan vyanden, maar ook aan vrienden »en vreemden verboden was'* (zie bij 9 December 1610, 29 April 1671, 5 Maart 1726 en 4 Januarij 1746).

De Regering echter overwoog, dat «deselve nog buyten des •tot veele andere nodige diensten, selfs ook tot medicyn onder i»den inlander werd gebruykt en op veele plaatsen van Indien »buyten de jurisdictie van de Comp. kan werden bekomen »en dierhalven den particulieren in- en uytvoer hier ter BSteede of op de buyten-comptoiren geensints van die con-

174a Q. W. VAN IMHOFF. 378

•sideratie is» dewyl het laiul selh hier ^n op Qhmbon swaviel ►uylleverl."

:3 September.

Instructie voor de praauw-voerders, hm hoofd

i\ Oeteber.

en verdere opzieners.

1. Eerstelyk zoUeo de gene, die haar met het prauw voeren erneen;n, zig voortaan niei meer mogen verhuuren naar eygen goeddunken en willekeure, zo als tot nogloe prao- ticabel is geweest, in wat voegen of onder wat pretext 't ook soude mogen weesen.

2. Maar eerst haar moeten aangeven by de opsienders o£ commissarissen, die ten getalle van vyf stuks expres sullen werden aangesteld, ten eynde goede aanteekening te houden, niet alleen van de namen der eygenaars en voerders, maar ook van de nombers van alle die vaartuygen.

3. Zullende van de vyf commissarissen één buyten de boom, de tweede aan de Rotterdammer, de derde aande Diesl-, mitsgaders de vierde aan de Uytrechtse-poort buyten ende de vyfde of laatste aan de groote rivier binnen de stad hun ^j.j

den gantschen dag, van 's morgens te ses tot des avonds te ses uuren, in ^pres daar toe gemaakte huysjes moeten laten vinden.

4. Voorm. vyf commissarissen zullen, zoo wel als de prauw* voerders, staan onder een hoofd over haar alle, door de hoog Edele Indiase Regeering te stellen, en ged^. commissarissen zullen van het voorgem. hoofd ontfangen moeten de nodige ordres.

5. Gemelde commissarissen zullen onder het gesag vaa meerm. hoofd zorge hebben te dragen, dat'er dagelyks veertig kleyne, twintig middelmatige en twintig groote of in't geheel tagtig vaartuygen, alle goed en bruykbaar, buyten de boom gereed leggen om een iegelyk zonder onderscheyd daarmede ten dienste te staan.

6 Item ten dien fine ook twintig praauwen van diverse charter aan de groote rivier binnen deze stad, dewelke des

376

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

morgeas met de schatting of het openen van de sluysen sul- len konnen binnen komen en des avonds met de schutting weder na buyten varen.

7. Maar de overige vaartuygen zullen moeten verdeelt voorden aan de Rotterdammer-, Diest en Uyttersche poorten, alle buyten de stad.

8. En om veelke leg-plaatsen de voerders dagelyks, op een vast uur, daar toe te stellen, ten overstaan der respective commissarissen sullen moeten looten, gelyk vervolgens de aanweesende op elke plaats in het bysonder dat nog eens sullen moeten doen om de successive beurten, by voorkominge van eenige vragt, en zulx tot preventie van alle questien, die daar over anders ligtelyk zouden kunnen ontstaan, zoo wel als om de commissarissen te decken voor de naam, dat zy den eenen praauw-voerder meer begunstigen als den andere.

9. Het zal de gemelde praauw-voerders geensints vry staan zoo veel gelds te bedingen, als het haar goed dunkt, van de gene, die haar van nooden hebben, maar zy zullen moeten te vreeden zyn met het geene haar tot een vast vragtloon is toegelegt, zoodanig als het zelve hier agter speciiicq werd aangeweesen.

10. Ook sal niemand van alle de prau w-voerders vermogen eenige, hem te beurt vallende togt of vragt te weygeren, op verbeurte voor de eerste maal van vyf rd'., de tweede maal tien rd*. ende derde maal op poene van arbitrale correctie, zullende gemelde boetens verdeelt werden, d'eene helft ten voordeele vande Hollandse kerk ende andere helft ten voor- deele van den ballieuw of landdrost respective, onder wiens jurisdictie de zaak zal komen voor te vallen.

11. Deselve praauw-voerders werd ook scherpelyk verboden zig te laten omkopen om enige goederen, hoedanige of welke het ook souden mogen weesen, van buyten na binnen, dan wel van binnen na buyten of elders te vervoeren, maar zy zullen daar en tegen gehouden weesen, tot zulks aangesogt werdende, hunne respective opsienders aanstonds daar van ken- nisse te geveq.

12. Q. W. VAN IMHOFF. 577

11 Egter zal het hun vry staan, op de rheede zynde, iets op vragt of eenige manschap in te nemen, mits dat de be« taling gedaan werde aan haaren opzigter en de ontlading niet geschiede sonder dat den zelven zulx zal hebben toege- staan, Qp poene, dat hunne praauwen voor sesweeken aan de ketting sullen werden gelegt.

13. Ook zullen de eygenaars voor hare slaven moeten in- staan om de ingeladene goederen, die buyten ongeluk van weer en vrind absent komen te geraken, te vergoeden.

14. En, by aldien bevonden werd, dat zy zig tot eenig sinoekelwerk hebben laten gebniyken, soo sullen zy sonder conniventie aan den iy ve, na exigentie van zaken, werden gestraft.

15. En zo wanneer in dit geval kan aangetoond werden, dat den eygenaar kennisse daar van hebbe, soo zal tegens den* selven nog swaarder werden geprocedeert.

16. De opsienders zullen wyders goede aanteekening moeten houden, aan wie de vaartuygen van dag tot dag werden ver- hourt, waar mede afgeladen en werwaarts deselve vertrocken zyn.

17. Den hoofd-opsiender zal maandelyks een lyst aan den pagter van den schepen-handel moeten overgeven, aantoonende, hoe veel praauwen, dat 'er gebruykt, en hoe veel er vertim- mert werden, ten eynde denselven daar uyt kan sien, of die pagt ook werd gefraudeert.

18. Het hoofd van de voormelde commissarissen en praau- wen-voerders zal tot salaris voor syne moeyte genieten, geduurende de goede mousson, dat is van primo April tot ttltimo September,, een stuyver en in de regen tyd of quade mousson, van primo October tot ultimo Maart, een dubbelde stuyver van ieder ryxdaalders, die de prauw voerders zullen verdienen.

19. De vyf commissarissen zullen almede van ieder ryx- daalder, die, gelyk voorzegt, door de prauw-voerders mogte werden verdient, even zoo veel als het hoofd over deselve ge- nieten en ieder commissaris voor zyn aandeel behouden, 't geen ter plaatse, alwaar hy volgens art. 3 deser instructie zig moet laten vinden, zal werden, ingesamelt.

378

1746. Q. \Nk van iMHOFr.

1747. Waar en tegen gemelde hooit en commiasariasen zig voornamenilyk zuUeu hebben te i^glen de eygenaars of voer- ders niet te verkorten ofte meer na zig te noemen, dan hun toegestaan werd, op poene van de eerste maal te verbeuren vyftig ryxdaalders, de tweede maal een hondert ryxdaalders ten voordeele van de Hollandse- kerk en den officier en voor de derdemaal op verbeurte van hun ampt en arbitrale correctie.

1748. Voor bet overige zullen de praau w-voerders moeten te vreeden zyn met het onderstaande salaris, te weeten van primo April tot ultimo September:

met een tot drie persoenen, 'tzy met of zonder kooy- goed en plunderagie, na de rheede varende, twaalf stuyvers;

dog meer als drie persoonen innemende, Hzy met of son- der kooygoed en plunderagie, zullen de overige, hoofd voor hoofd, niet meer behoeven te betalen als een dubbelde stuy ver;

met een kiding derwaarts varende, zal van elke coyang, sottder onderscheyd wal lading (excepto fust, waar voor zy iets meer zuilen vermogen te pretenderen, ter arbitpagie van voorschreve commissarissen), die se kunnen inneemen, haar goed gedaan werden vierentvrintig stuyvers, Hgeen ook plaats hebben zal in de volgeade togten om de West, als:

de Fluyt, per coyang, twaalf istuyvers ;

Tangerang of de Qual, .... een ryxdaalder.

Onrust ende eylanden daar omtrent,

Gatiapang,

Soengitaay,

Tandjong Kaayt,

Bantam, vyf ryxdaalders.

Om de Oost:

Angiol, per coyang, vierentwintig stuyvers,

Tandjong-Priok en de kleyne M aronda,

Edam, een ryxdaalder,

de groote M aronda en Bakassi, een ryxdaalder,

Grauwang, een ryx^. en dertig sts".

ses en dertig stuyvers,

een ryx<^. en dertig stuyvers;

ses en dertig stuyvers,

1746. O. W. VAN IMHOFF. 579

Dog voor al het geeo, dat boven een coyang mogtewefleD, de bdfite van het voorenstaande loon voor ieder meerdere coyang» waarentegen geduurende de regen tyd, te vreten van primo October tot ultimo Maart, het zelve loon dubbeld aan haar betaald zal moeten worden, zonder dat iemand zig daar tegeos zal mogen opposeeren.

s^oI^rtlT'' Reglement voor de kodtSy den hoofd-opzigter en de kodi'meesters.

1. Eerstelyk zullen alle de gene, die haar met coely werk erneeren, het zy vrye persoonen of lyfeygenen, zulx niet meer op eygen anthoriteyt en willekeurig vermogen te doen, zoo als dat tot nog toe in gebruik is geweest.

2. Maar zig eerst en alvorens moeten aangeven en addres- seren by den hoofdopsigter der coelys, den welke ten dten eynde door d'Edele hooge Regeringe deser landen expres zal. •]< werden aangesteld, dan wel by een van de onder hem gesub- ordineerde coelymeesters.

3. Die, ten getalle van vier stux, door Schepenen ver- koren sullen werden en verpligt zullen zyn op verscheyde plaatsen in de stad haar verblyf te houden, yder met een bord of teeken voor zyn deur, beschildert met het chiap of merk van de onder hem sorteerende coelis.

4. Namentlyk: een by het pleyn omtrend de Lepelstraat, die tot zyn district zal hebben het gantsche vierkant ofte ^. . de bkicken K, L, M, N en O, gelegen aan de west-zyde van ^ ^ . de groote rivier, daar onder begreepen de Equipagie werf, de Westzydse pakhuysen en de boom.

5. De tweede omtrend de hoek van de zandzee, wiens ; ^I l district zig uytstrekken zal over de blokken 6, H, I, P, Q, roede gelegen aan de Westzyde van de groote rivier, daar onder begrepen de Anker werf, vis- en ryst basaar.

6. De derde in de Uytrechtse straal, omtrend de Jonkers jl ( gragt, die tot zyn wijk hebben zal de blocken A, B, C, D, E en F, ' 1* mede geleegen aan de Westzyde van de groote rivier. f ~,

il ■•

V

¥

•< •

ff-

380

1746. G. W. VAN IMHOFF.

1747. .De vierde of laatste op de Leeuwinne gragt by de Prince straat, die tot zyn \vyk zal hebben alle de blocken, gele- gen aan de oostzyde van de groote rivier, daar onder begree- pen 'tCasteel, het Ambagts-quartier, het Ziekenhays, etc.

1748. Dese hoofd opsigters en coelymeesters zullen dan de coelys, 'tzy vrye lieden dan wel lyfeygenen, aannemen en wyders besorgen moeten, dat ider coely-meesler onder zig heeft een getal, ten minsten van 48 stux coelis, onder het gesag van vier roandadoors, dat is 12 coelys onder een roandadoor.

1749. Dewelke alle een bysonder merk of chiap, gerigt na het bord van haren coelymeester, by haar zullen moeten dragen tot een kenbaar teeken, onder welke coelymeester sy sorteeren, op dat de coelys van de eene wyk niet in de andere komen te werken en alsoo confusie veroorsaken.

1750. Zullen de voorsz. coelys en hare mandadoors voorts van 's morgens te ses tot 's avonds te ses uuren voor de wo- .niug van haren coelymeester present en gereed moeten wesen om een iegelyk, die haar nodig heeft, ten dienst te staan.

1751. By aldien de coelys van eene wyk in eene andere komen te werken, soo zullen de eerstgemelde verbeuren haar coely loon, ten profyte van den laastgemelden coelymeester.

1752. Gelyk de ingesetenen en bewoonders deser stede ook verboden werd zig te laten bedienen van coelys, die niet in hare wyk sorteeren, op verbeurte van tien ryksdaalders voor den coelymeester van het district, waarin het casus voorvalt, ten ware, dat zoodanige ingezetenen of bewoonders, zig in eene andere wyk bevindende, aldaar de coelys mogten benodigt hebben, buyten dat het een iegelyk ook gepermitteert blyfft sig van zyne eygene slaven in plaatse van coelys te bedienen.

1753. Een coelymeester, alle zyne coelys verhuurt hebbende en door de bewoonders van zyn district om meerder coelys aange- sprooken wordende, zal den digst by hem woonenden coelymeester moeten laten weten, om hem ten eersten zoo veel coelys toe te zenden, als zodanige bewoonders zullen benoodigt wesen.

1754. En van welke coely loonen den eerstgenoemden coely- meester als dan niet zal mogen gaudeeren, maar integendeel

15^40. G. W. VAN iMHÓFf^.

isi

deselve, soo haast hy die onlfangen heeft, uytkeeren en vol- doen zal moeten aan den coelymeester, die hem zyne coelys gezonden heeft.

15. Aan yder eoely zal voor een boodschap of eenigen arbeyd, niet langer dan een uur duureude, moeten betaald werden 3 stuyvers; voor een halve dag 6 stuyvers en voor een ge- heelen dag 12 stuyvers, zonder meer.

16. Waar van de eygenaars of eygenaressen van de coelys, dan wel de coelys selfs, vrylieden zynde, zullen genieten S stuyvers 's daags, voor ieder coelygereekent, gewerkt hebbende of niet, terwyl het overige verdeelt zal werden tusschen den hoofd opzigter en de respective coelymeeslers, ieder voor de geregte helft.

17. Doch de respective coelymeeslers zullen uyt hare portie weder moeten betalen hunne mandadoors, die ieder 's daags sullen winnen 12 stuyvers.

18. Waarentegen den hoofd opzigter uyt zyn geregte helft zal vergoeden moeten het kostende van zodanige goederen, als aangetoond en bewesen kunnen werden door de coelys onder het arbeyden gestolen te zyn, mits behoudende zyn regres op de onder hem sorterende coely-meesters, mandadoors of coelys.

19. Alle voorvallende zaken met relatie tot de coelys zullen ter eerster instantie gebragt moeten werden voor commissarissen van zee- en commercie-zaken en by deselve ook de plano werden afgedaan, dog, in cas van hoger beroep, alleen voor Scheepenen te deser slede, zonder onderscheyd, Jlan wien de coelys toebehorende, ook tot wie de zaken specteerende zyn.

S3 September. 21 October.

Reglement voor vrij schippers en bootsgezellen.

1. Den schipper of reder, die een bootsgesel huurt, moet hem eenen huurpenning op de hand geven, tot zeker bewys van een vaste huur.

2. Na 't ontfangen van den huurpenning zyn de gehuurde bootsgesellen gehouden binnen vier en twintig uuren scheep

■r

ft

'1.'

il v;

'm,

c

\mj^

■ I

■ t-

^i

1746. Ó. W. VAN IMHÓPF.

te gaaD, 't schip te helpen toemaken, laden, ballasten en ge- reet maken om te zeylen, zonder te mogen aan land varen, veel min vernagten, (en zy met verlof van den schipper.

3. Komt de hootsgesel niet te scheep, mag den schipper een ander huuren en verbeurt de verhuurde, indien 't een officier is, tv^ee rd, maar een slegt hootsgesel een rd'., ten behoeve van den vrater-onderschout, dien de schipper zttlx op gelyke poene moet aangeven; en is de hootsgesel evenwel nog, indien de schipper het begeert, gehouden scheep te komen.

4. Het schip gereet gemaakt zynde, moet 't volk, de halve of quart huure op de hand ontiangen hebbende, binnen vier en twintig uuren aan boord komen, indien 't schip na oosten of noorden wil, maar binnen twee etmalen, indien na de west vertrekt, op poene als boven.

K. Loopt iemand van 'tscheeps volk met de halve of quart huur weg, diens naam, woonplaats, etc. moet de schipper voor zyn vertrek aan den waier-onderschout te kennen geven, op poene van tien rd*., by den schipper voor zyne eygene reke- ning te verbeuren, indien hy zulx niet doet.

6. Geen officier of hootsgesel mag uyt de huure scheyden, na dat hy scheep gekomen is of de halve of quart huur op de hand ontiangen heeft, op verbeurte van de halve huur, ten ware om wettige redenen, met kennisse van commissa- rissen, en weder uytkeerende, 't geen hy ontfangen hadde.

7. Zegt de schipper iemand zyn huur op sonder wettige redenen, verbeurt hy voor zyn eyge rekening, ten behoeve van den genen, dien hy zyn dienst opzeyd, de halve huur.

8. Onder de wettige redenen zullen gerekent werden, wanneer iemand zig, 't zy tot stuurman of eenig ander dienst verhuurt hebbende, daar voor onbequaam bevonden werd: en zal hem dan niet alleen de huur opgezegt mogen en door hem het genotene geld te rug gegeven moeten werden, maar hy zal ook daarenboven verbeuren de helfte van de bedougene loon van de geheele reyse, ten behoeve vnn de zeevarende armen.

t74e. G. W. VAN IMHOFF. %9%

9. Een schip zeylrheede legende, dat is drie dagen voor lyn vertrek, zal geeo arrest of gyselÏDge over particuliere schulden mogen verleent werden op schipper, stuunaaD o( bootsman, maar wel op hare goederen.

10. Indien een voorgenoraene reyse gestaakt werd, zal den schipper zyne schepelingen mogen afdanken, mits betalende een quart van de bedongene huur.

11. Buyten dese plaatse, dan wel na het vertrek vanhier de reyse geslaakt of het schip of enig ander vaartuyg ver- kogt werdende, zal den schipper gehouden lyn het volk boven de vcJIe huur nog twee maanden gage voor hare t'hay» reyse Ie verstrecken, oai sonder schade t'huys Ie kunnen komeo.

12. Geen hoolsgesel of officier mag uyt het schip, dal van d«ser stede vertrocben is, 't zy binnen of buyten 's lands gaan, veel min sonder des schippers verlof aan land vernaglen. '

13. Wil de schipper uyt een schtp, dat geladen werd of alree geladen is, enig goed weer uyllossen en ander goed in de plaats laden, daar in moet het boolsvolk hem gefaoorsamen, op poene van een maand wedde, by den genen te verbeuren, die zig onwillig toond; des moet ook de schipper, na 't afleg- gen van de reys, het volk daar voor te vreden stdien.

14. Komt 'er enige verandering, 'izy binnen of buyten 's laods, op de voorgenomene reyse te vallen, 'l zy m de reys te verkorten of Ie veriengen (^ van de ene |daals op d'andere te verzeylen of herzeylen of 'ook buyten de voorgenomene reyse te lossen, ]aiea en herladen, daar in moei het scheepsvolk, 'I ty dal 't by de reyse of maand aangenomen is, den schip- per ten dienste stadn, uytgesondert op onvrye plaatsen te vaaren; des is de schipper weer gehouden het volk, na het afleggen van de reyse, daar weder na behoren voor te behuen.

15. Doet de schipper een of meer volle reyzen buyten 's lands, is ileselve, daar hy komt te tossen, gehouden het vidk lm vollen of tem halven af te heialen, op poene van tien rd'., tea zy -daar enig vu'scfail («tstond nopende het verlengen der gnu. reyze, en moet dit geschil open hlyven slaan om hier

te4

1746. G. W. VAN IMHOFF.

ter steede afgedaan te kunnen werden, sonder elkander enige moeyten aan te doen, op poene van de gantscbe huure te verbeuren, indien de boolsgesel zig zulks onderwind.

16. Wie legen den schipper binnen scheepsboorl eenige moeyle aanregt, verbeurt ses guldens voor de zeevarende amien.

17. Trekt enig officier of bootsgesel, 't zy binnen of buyten scheepsboordy op den schipper of iemand anders, in scheeps dienst zynde, z>7i mes, zulks moet daar na aan den water- onder-schout aangegeven werden, die dan deselve persoon in hegtenisse en voorts in handen van den oiBcier sleld» die oa zyne instructie hem voor zynen competenten regier moet te regt stellen, om na behoren gestraft te werden.

18. So het gebeurd, dat *er iemand binnen boord op de reyse delinqueert en dat sodanig particulier schip of vaartuyg een schip van de Gorap. ontmoet, zal hy den delinquant aan boord van dat schip moeten overgeven om 't zy na herwaart of wel na de plaatse zyner destinatie gebragt en aan den geregte overgegeven te werden, met behoorlyke inforraatien en bescheyden; dan wel de saak presseerende en geen uylstel kunnende lyden, deselve aan boord van sodauigen schip van de Compagnie af te doen, navolgeus den articul brief van den Souverain sub dato 4 September 1742, titel 12.

19. Na 't afleggen van de reys en 't ontladen van 't schip moet den schipper of reder binnen veertien werkdagen, na 't landen, 't scheepsvolk betalen en heeft den schipper aan ieder officier een rd'., en aan een bootsgesel een halve ryksdaalder voor ieder dag te betalen, by aldien hy sulks binnen ses dagen na 't ontladen of opleggen van 't schip niet doet.

20. Maar is het des koopuians schuld, dien de goederen aangaan, dat hel schip binnen de veertien werkdagen niet ontladen werd, in dien gevalle moet den koopman den schipper alles vergoeden en voor de schade instaan, dien hy daar by geleden beeft.

21. Is de schipper om eenig geschil onwillig in 't betalen der huur van 't bootsvolk, mag het volk daar over den schipper niet schelden of eenige moeyten aan doen, op poene van een

1746 Q. W. VAN IMHOFF. 385

halve maand wedde, maar is gehouden hein voor cotiunissaris- sen l'ontbieden, om hun verscliil voor hen beslegt te werden.

S2. Komt een schip binnen of buyten 's lands aan de grond (e raken of te verongelukken, mag 't scheeps-volk niet verlrecken sooder verlof van den schipper, maar zyn gehouden 't scheeps gereedschap en koopmans goed na hun vermogen te bergen, uiils daar voor genielende een redelyk bergloon voor de gebergde koopmanschap boven hun huur, zo hen komt op de gebergde scheeps gereedschappen.

25. Word iemand van 't scheeps- volk in 't bergen der koop* manschappen nalatig bevonden of van 't schip weg te lopen, zo verbeurt een oiQcier, boven zyn halve huur, tien en een slegt iK)otsgezel vier ryksdaalders, ten behoeve van den waterschout.

26. Niemand zal eens anders bootsgesellen in dienst mogen neemen, 't zy officieren of gemeene, dan na dat hy aangetoond heeft van zyn vorige dienst ontslagen te zyn, op poene van twee maanden wedde ten behoeve, de helfte voor voorsz, armen eu de wederhelfte voor den waterschout, en nulliteyd van de aanneminge.

25 September. Verbod legen liet houden van j^parliailiere ^vendutien, die by dese en geene binnem huys by ^verhoging of opslag werden gehouden.'*

Dergelijke vendutien mogten alleen gehouden worden »niet •voorkennisse van de Vendumeesteren en onder betaling van »het gewone salaris."

27 September. Voorschriften nopens particulieren han- del in manufacturen tusschen BcUavia en de Oostersclie provintiên.

I)e Regering vond goed »de gem. handel in so verre weder- om te permitteren, dat de kooplieden, behalve blauwe, rode, rawe en witte doeken, als waarin den handel voor alsnog aan de Gomp. gereserveert blyft, alle soorten van andere

PL&UAT-IOEK DEEL ▼. 25

386

174e. Q. W. VAN IMHOFF.

lywalen zullen mogen vervoeren, mits betalende deuytgaande regten hier en wederom de inkomende ginter, mitsgaders daar en boven de afpacking doende ter presentie van den pagter van de boom of die van bem daar toe gemagtigt is, en, na de a^acking, door gedagte pagter dan wel door die geene, welke daartoe ordre mogte bekomen, met bet maken van een kruyssnee inde goeny, op de linne sak stellende seker cachet, dal ten dien eynde zal werden gegeven ; en voorts daai van, zo v^el als van de quantiteyt, op de pasce mentie maken- de om door de officieren op de voorsz. buyten comptoiren, so v^el als door de kruyssers, met rigeur te kunnen laten tegen gaan eenigen anderen invoer dan dese, dewelke de Gomp^ g'oordeelt werd so min schadelyk te zyn, als dat de- zelve veel meer zal strecken tol een hoogst noodsakelyk gerief der gemeente van die contryen omtrent articulen, die in veelerleye differente kleinigheeden, byna ondoenlyk om door de Comp'' bekent te werden, bestaan en waarvan zy zig egter niet zonder groote inconvenienten passeeren kunnen, dan dat daar door soude werden om verre geworpen het oogmerk, dat men heeft bedoelt by de resolutie van den 16^" September 174S, reserveerende den handel in lywaten geheel en al aan de Gomp.

5 October. Uitschrijving van een algemeenen dank- en bede-dag wegens liet aanstaafide vertrek eener retour- vloot.

11 October. Last op de buiten-kanloren den voorraad i^musquetten' behoorlijk te onderhouden en de miliiai- ren ^van tyd tot tyd in de behandelingen van dat ge- weir te oeffenen.'

Volgens de Regering waren «musquetten veel beeter tot ■defensie van een vaste plaats, dan snaphanen, also die zo •suflBsant niet zyn en veel ligter onklaar raken."

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 587

11 Oclober. Bepaling, dat men een Compagnie's slaaf of slavin kon vertmsselen tegen een anderen slaaf of slavin, mits cautie stellende.

Men moest alsdan bij de Compagnie consigneren de som van 35 rijksdaalders »of het ordinaire inkoops bedragen van

een slaaf, dan wel borge stellen voor hei aufugeren binnen •den lyd van drie jaren."

11 Oclober. Bepaling, dat ^capitains militair te Sama- ^rang de rang aan alle cooplieden in officio'* moesten i>cedeeren' en dal de eerste administrateur aldaar, ^als eerste bediende van politie na den Commandeur, r^althoos de rang hoven andere cooplieden compeleerde."

De rang van in kwaliteit gelijkstandige personen regelde zich gewoonlijk na den datum hunner acte van aanstelling.

«Onder een ernstige reproche*' voor de betrokkenen »over *de onderlinge, geduurig voorvallende hacquettes" over rang- kwestien werd deze regeling vastgesteld.

17 October. Reglement voor de dienaren der Compagnie Ie Batavia, belast met eenige administratie, r>om by bieder derselve daar op jaarlyks afgelegt te werden den *eed van trouwe behanddinge.'^ ''j^

Dit reglement, hetgeen den naam draagt van «Ordonnantie •van het middel van bestaan," luidt, als volgt:

Nademalen onder veele andere poincten van redres voor den dienst van de Comp. ook nodig g'oordeelt is te beramen een^ vasten regul en rigtsnoer voor de geene, die in eenige j,

adminis tratien van geld oi goederen tot Batavia zyn gesteld, li

ten eynde, door de aanwyzing van een eerlyk middel van be- staan voor de sulke, niet alleen weg te nemen alle ydele prae- lexten, waar meede veele mesuses en malversatien kunnen

388

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

werden gecoloreert, maar ook eeD iegelyk te doen blyven binnen de palen van zyn pligt om zig conscientieuselyk in zynampt te gedragen, welende wat hem daar inne toegelaten en ver- boden is, mitsgaders zo wel door een genereuse beloning alle de gene op te wekken, die de voors. diensten reeds bekleedeii of daar na nog aspireeren kunnen, als door een ernstige onder- houding deser ordonnantie alle misbruyken en afwykingen (e straffen zonder eenige connivenlie, over dewelke men ander- sints somtyds nog al heeft gehaesiteert door voorwendsels en uytvlugten van allerley aart omme een willekeurige en on- geregelde behandelinge, zoo niet goed te maken, ten minsten straffeloos te doen doorslippen ; zoo is by de liooge Regeering deser landen, naar zeer opereusc besoignes op den 17^^*^ Augustus 1745 en 26'^^" Augustus 1746, goedgevonden en verstaan dit een en andere te l)egrypen in een apart reglement en ordonnantie en het selve te laten aanvang nemen met primo September 1746, mitsgaders jaarlyx eenmaal daar op te doen afleggen eenen aparten eed van trouwe behandelinge door de gene, die tot dies nakominge zyn g'obligeert, naar het formulier, dat aan het eynde van dese ordonnantie tot een ygelyks na- rigt sal werden bekent gesteld.

TITEL I. Van de Cassiers.

Art. I. Onder deeze benaminge werden hier eenelyk verstaan den groot cassier van de Comp., houder van de dagelykse geldcassa,. en den cassier van den generalen ontfangst, zynde die van het zoldy-comptoir zoo zeer geen cassier als een uytdeelder der kostpenningen en dus niet onder de volgende ordonnantie begreep^, zo min als den bewaarder van'sGomp. contanten, die in voorraad zyn, ofte den opper-koopman van het casleel. die de groote geldkamer onder zyne bewaring heeft; nog ook de respective secretarissen der coUegies, in zo verre die, en nevens haar nog andere, cassiers zyn van societeyten en ge- meenschappen, reets hier ter stede g'etablisseert of in 't ver- volg uog op te regten.

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 589

Art. II. A.

Den groot Cassier of die der dagelykse cassa zal van alle penningen, die by hem in cassa zullen ontfangen of uyt de- selve afgegeven werden, genieten, op de naar te meidene re- partitie, een half pro cento; en dese half pro centos moeten gecontribueert werden door den tclder en oiitlanger; dog van (Ic na te raeldene gelden zal hy zulks niet mogen praeten- deeren, maar de volle sommas afgeven, ontfangen en verant* woorden, als:

1° van de huyshuuren aan de leeden deser Regeering en hare secretarissen ; ook niet van het geene dezelve op reekening van betaling uyt de administratien verstrekt geworden of by lauxalie over of aangenomen werd, waar van de voormelde twee secretarissen, den brigadier en de twee opperkooplieden deses casteels mede blyven g'excuseert en, voor zoo veel aan- gaat de huyshuuren, ook de leeden in den Baad van Justitie deses casteels en de predikanten alhier ter plaatse;

2^ van de gelden, die door den cassier van tyd tot tyd,

op ordonnantie van den beer Directeur Generaal, inde groote l|||li

geldkaraer overgebragt of door hem tot dagelykse uytgaven |*"

uyl dezelve ontfangen werden; >

3*^ van het geene aan het opper-hoofd van het generale zoldy comptoir werd afgegeven tot het betalen der kostgelden;

4^ van de verstrekkingen aan den groot winkelier ter belalinge van verdiende gagien, etc; '

5^ van de pagt en andere penningen, dewelke door den oDtfanger generaal en licentmeester ingezamelt en in Comp*. cassa overgebragt werden;

6® van de gelden, die uyt Comp^ cassa, op de besluyten : ;ii

deezer regeering, aan het Collegie van Schepenen deser steede werden afgelangt tot stads diensten van uytmodderinge, als andersints;

7^ van de gelden van insolvente boedels, door de seques- lers, volgens de vaderlandsche ordres, in cassa overgebragt werdende ;

590

1746. Q. W. VAN IMHOFR

8^ van de capitaleii, van de Gollegies van Weesmeesteren, Heemraden, Boedelmeesteren, kerken en godsbuysena deposito geaccepteerl, en ook de renten daar van, door de Comp. vol- daan veordende:

9^ van de gelden^ op vinssel na Nederland of Cabo de Goede Hoop geremitteerd wordende;

10^ van de zulke, die in der lyd aan de Comp. geld op intrest zullen geven, als 'er noodzakelykheyd ontstaan mogte om contanten voor de maatschappye te negotieeren;

11^ van de overschryvinge van & deposito staande capitalen ;

18^ van de Iractementen, aan de weduwen der predikants afgegeven wordende;

13^ van de rustgagie der gegagieerdens ;

14° van de contanten, die aan de dienaren voor haare emolumenten werden verstrekt;

15° van de gelden, die uyt hoofde van eenige vergoedinge of belastingen mogten werden in cassa gebragt;

16° van de gelden, die door den curator ad lites uyt nalatenscbappen van overledene dienaren mogten werden ge- remitteert;

17° van den contanten verkoop uyt de ndministratien, daar onder begreepen den verkoop van dranken, etc. in het pro- visie maguasyn, onbequame goederen in het ambagts quartier onder de twee gewoone jaarlykse opneemingen;

18° van de gelden, die aan de godshuysen, het Semina- rium Theologicum en Academie der marines moeten betaald, mitsgaders aan deselve per wissel geremitteert worden;

19° van de aanweezende inlandse gezanten, bannelingen van staat en divei*se inlandse groten, ten koste van de Comp. ofte ook andersint s alhier onderhouden wordende, met en be- nevens de zodanige, als konnen gereken l worden tot deese te behooren;

20° van de brieven bestelders van de aankomende scheepen;

21° van de officieren van de inlandse burgerye en Papan- ger comp., de bediendens van de oost en wesl zydse comp.» mitsgaders van de vyf slads bediendens, te weelen ;

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 391

Waagmeester ;

Royineester;

Opzieiider %an de vis-markt;

Opsiendf r van de rys-markl ;

Keurmeester van de vlees-hal;

Ilem vao de binnen moeder van het vrouwen tuchthnys.

22° vati bet geene aan den scbryver van Tangerang werd afge^'eeven ten inkoop van pady, etc. voor de be^etteiingen aldaar;

23° van bet geene af|f;egeeven werd aan het ambagts-quatier, Onrust en de werf voor de slave kost penningen, etc;

24° van de kostgelden der ketting-gangerF ;

25° van de gelden, die gequaii6eeerde en mindere dienaren, by vertrek na Nederland of elders, ten inkoop van provisien genieten ;

26° van de contanten, die aan de scheeps^verheeden wer- den afgegeven, by vertrek na Nederland, tot den inkoop van verversingen by het inlopen van vreemde havenen;

27° van condemnatie en andere gelden, welke by de res- pectieve coUegien van justitie ingewonnen en in 's Gomp. cassa overgebragl werden;

28° van den verkoop van rys op de bazaar lot soulaas der ingesetenen;

29° van de betaling, aan de bakkers gedaan wordende, voor de leverantien van brood, etc. aan deese Regeering;

30° en dan nog van alle betalingen, welke somwylen moeten werden gedaan aan de scheeps overheeden tot den inkoop van gezoute vis, cadjang, bonen, tammerinde, etc. voor de schee- pelingen, by gebrek aan voorraad in de pakhuysen.

II. B.

Van alle, het geene dan onder de bovenstaande uylsonde- ringen niet begrepen is, zal den groot cassier, als gezegt is, hel half pro cenlo genieten en daar van precise notitie moe- ien houden, alzo dies liedragen eenmaal des jaars, dalis: voor hel sluyten der boekenofnadaldecassaonder ultimo Augustus zal weesen effen geslell, zal moeten verdeelt werden onder

392

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

de geene, die men daar af een porlie heeft toegelegt volgens de onderstaande verdeeling:

voor den cassier selfs een quart;

ieder opperkoopman deses casteels een aglste;

de tweede in de groote geld cassa een agtste;

het negotie coniploir drie sestiende;

het comptoir van den heer Directeur Generaal een agtste;

en de confrontisten der Bataviase hyboekjes een sestiende.

UI. A

Den cassier van den generalen ontiang ofte den klein cassier zal insgelyks een half ten honderl mogen neemen van de pagt- penningen, die maandeiyks ontfangen werden, dog niet: t^ van de verdere inkomsten, die by de reekening van den

generalen ontfang maandeiyks verantwoord werden; 3® nog oo!i van de penningen, die in 's Comp. grote geld cassa werden overgebragt.

En zal het voors. een half pro cento van de pagters al mede eerst aanvang kunnen neemen met de nieuwe verpag- ting onder ultimo December 1746.

lU. B.

Het voorenstaande half pro cento zal met het uyteynde van het jaar al mede moeten werden gepartageert tusschen den ontfanger generaal voor twee derde en den cassier van den generalen ontfang voor een derde.

TITEL II. Van de Administrateurs in U gemeen.

Art. 1. Onder deese generale benaminge werden niet alleen begre- pen de geene, die men doorgaans pakhuysmeesters of opsig- ters en verantwoorders van 's Comp'. maguasynen noemt, maar ook alle andere, die administratie hebben vnn hare goederen, gelyk daar zyn de hoofden van de equipagiewerfT, het ambagts- quartier, het arsenal, de wapencamer en de stal ofte den commandeur en equipagie-meesler, den fabrycq, het hooft van de arthillerye, den haas van de wapenkamer en den stal-

1

f:

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 593

meester, alle dewelke zullen hebben de volgende gemeene

voordeelen en ook de bygevoegde gemeene verpliglingen.

Arl. 2. l)e gemeene voordeelen van alle de administraties der nego-

tie pakbuysen, de werff, 't ambagisquartier, 't provisie magua-

zyo, de medicinale winkel, de wapencamer, d'arthillerye en

paardestal suUen syn:

1^ den inkoop der benodigtlieden voor ieder pakhuys lot de ^

diensten, die aldaar te verriglen zyn, voor zo verre die direct daar aan gelevert en niet uyt eene andere administratie daar aan verstrekt werden ; en op dien inkoop zal haar i

gepermitteert zyn van den leverantier te nemen vyff ten %

Dondert, 't zy by de male of het gcwigl, dan wel andere <

betaling, dog het eene off het andere alleen en niet con- junclive of van het eene zoo wel als van het andere, alles onder dit beding, dat sodanigen inkoop en leverantie niet zal mogen geschieden dan met consent van den heer Directeur Generaal en onder zyn Ed*. approbatie van de prysen, die daar voor betaalt werden, zonder dat egter aan de voorsz. administrateurs verboden is selfs leveranciers te zyn, mits zy, des begeerende, telkens gehouden blyven de monsters van het geleverde aan den heer Directeur Generaal te vertonen en het verbruykte te verant- woorden ;

2^ inselvervoegen zullen voorsz. administrateurs van alle an- dere inkoop, die in en voor den dienst van de Gomp. aan dese hooldplaatse geschiet en hier onder niet speciaal aangevoerd en bepaald is, 't zy goederen, tot den afscheep na andere plaatsen gehorende, of materialen en Ik)uw- stoffen, scheepsbehoeftens en andere dingen, die men ge- went is hier in te kopen of die ter deser hoofdplaalse lot 800 dragelyxe prysen als elders te krygen zyn, zowel de leverantie, als de voorsz. vyff ten hondert mogen hebben, alles onder gelyke approbatie van den heer Directeur Generaal, als in het vorige poinct is gesegt;

5° ook zullen zy al te samen mogen nemen van den koper op

594

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

de goederen, die uyt hare adnnnistratien voor contant wer- den verkngt. vyff ten bonden, maar niet van de verstrec- kiiigen op reekening van belaling aan de leeden van de Regee- ring en andere ^epriviligeerde personen, aan de collestien en aan de gndshuysen, dewelke ht t bedragen van baar iienot uyt de resfi*. adininistratien na bel tegenwoordige gebruyk jaarlyx tweemaal sullen blyven betalen op de ordinaire rekening en ordonnanlien.

UI A. Daarentegen sullen de voorsz. administrateurs in't gemeen en alle gesamentlyk, zoo wel als ieder in het bysondere, ge- houden wezen nauwkeurig' toe te sien en op den inhoud dezes met eede jaarlyks te bevestigen:

1° dat zy in bare resp^ adminislratien zo zuynig en zoo op- lettend zyn te werk gegaan, als iemand in zyn eygeii zaken zoude kunnen doen; 2° dat zy ten opsigte der leverantien stiptelyk hebben nage- komen de ordres, die haar gegeven zyn^ zo wel omtrent de prysen als .soorten der goederen, aan deComp. ge- levert, en dat zy zig bier omtrend, niet alleen zelfs hebben verrykt boven het aan baar gepermitteerde» maar dat zy ook, zoo veel in haar vermogen was en zo veel zy in hunne eygene zaken hadden kunnen doen, hebben gesorgt en toegesien» dal zulks door andere niet beeft kun- nen geschieden, veel min, dat zulks by haar weeten of conniventie door andere zoude zyn geschied; 3^ dat zy ten opsiglen der overwigten en overmalen niet heb- ben te buylen gegaan de voorwaards gemaakte bepalingeu en ten aansien van dezelve, zo wel als van de ondervolgeude afscbryvinge en minderheeden, so by ontfangsl en afscheep, die haar inH gemeen of in't bysonder lot een eerlyk nn'd- del van bestaan zyn aangewesen, sig hebben gedragen, als lieden van eer betaamt, zonder iemand in hel zyne to ver- korten, iets meer te vragen off af te nemen en hem hoven bel gepermitteerde te beswaren, veel min in maat of ge wigt Ie verkorten, dan wel aan eeuige vervalsing, vermenging

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 596

of verandering van goederen zig schuldig te maken, ook dat zy niet weeten, veel min gedoogt ofie geconniveert hebben, dat iemand in den hare uk door het eene of andere schuldig heeft gemaakt, maar dat zy integendeel tegens alsulke excessen en enorme behandelingen zo ^^irgvuldig hebben gesorgt en gewaakt, als iemand, om niet bedrogen te werden, in zyne eygene saaken soude kunnen ofte ujo* gen doen.

ffl B. En opdat de voorsz. administrateurs tot het praesteeren van den bovengem. eed des te beter in staat mogen vrezen, zoo zullen zy gehouden zyn, zoo dikwyls haren dienst, Hzy by afscheep of ontCemgst, benodigt is, zonder aansien van dagen of uuren, en voor al de pakbuysmeesters, beyde altoos present te zyn; en voor het ordinaire werk zullen zy de vier voor- naamste werkdagen in de week, des Haandags, Dinsdags, Dun* derdags en Vrydags, precies van zeven tot elf uuren voor de middags en van twee tot vyff of ses uuren nademiddags in hare pakbuysen altoos present moeten zyn, gelyk ook des Woensdags en Zaturdags morgens op voorsz. uuren, behoudens hare verschyninge ook des namiddags op die twee dagen, als het nodig is, op poene van eene maand gagie, telkens te ver- beuren ten behoeve der cassa van de pennisteu, wanneer daar in nalatig bevonden werden.

III C. Ook zal den compiandenr en equipagiemeester, den fabrycq en opsiender of het hoofd van d'arthillerye, als administrateurs oiet alleen van veele onder haar gehorende pakbuysen, maar ook als lM)ofden van de gesubordineerde administrateurs, basen 60 andere opsigters, voor haar hebbeu te responderen, behou- dens dat zy daar omtrent de vryheyt hebben te nemen zo veel praecautien, als zy tot hare dechargie nodig oordeelen sul- len, ook die van doleantie over hare inaltentien, versuymenis- sen en verwaarlosingen, dan wel quade behandelingen by de minste ontdekking van dien, om daar omtrend ten eersten redres te erlangen.

396

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

III D.

Ëyndelyk zullen de voorsz. administrateurs in't gemeen hebben te besorgen, dat onder de voordeelen van overmaten en gewigten, by inkoop of leverantie, sodanige, waar af de Coinp. de privative negotie aan haar gereserveert heeft gehou- den, niet komen te vervallen in handen van particuliere, schoon dat tot haar meeste voordeel mogte strekken, maar zy zullen die articulen, gelyk tol nog toe zyn Japans staafkoper, peper en thin — ook in deze zullen weesen de coffy en salpeter — direc- telyk aan de Gomp. hebben te leveren, zoveel zy uyt de ge- permitteerde overwigten daar af in een rond jaar hebben overgehouden; en zulks ook voor begrepen moeten houden onder den eed, die zy aileggen, behoudens dat zy die goederen sullen mogen leeveren, in cas van ondei*scheydene prysen, tot de hoogste, waar voor dezelve by de Gomp. alhier ontfangen wer- den; maar alle de overige goederen^ die zy door hare geper- mitleerde overmaten en gewigten over behouden, zullen zy mogen verkoopen, zo goed zy kunnen, aan de gemeente of versenden, dan wel aan d'E. Gomp. leveren, zo als (e rade werden zullen.

TITEL III. Van de Administrateurs in het tnf zonder off

ieder in hei zyne.

Art. I.

Buyten deze voordeelen, aan alle administratien gemeen, zullen de resp^. pakhuysmeesters nog hebben de volgende, ieder, pro rato zyner gelegenlheyd, indiervoegen te verdeelen, als daarby werd aangewezen, en teffens ook onder de daar by gemaakte restrictien, wolkers punclueele observantie al mede zal begreepen zyn onder den jaarlyxen eed, die zy zullen af- leggen.

Art. II. A. De negotie pakhvysen.

Onder dese benaminge begreepen zynde de pakhuysen aan de westzyde, de waterpoort, op Onrust en de Kuyper, het zuy- ker- en hel kleede pakhuys, uytmakende vyf differente admi-

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 597

Distraiien over gantsch diflereQte soorten van koopmanschappen,

zo zollen egler

II B. De pakhuysen aan de Weslzyde, item aan en

bexyden de Waferpoort,

a. (en opsigte der voordeelen by den anderen werden gevoegt om onder de vier administrateurs van de volgende profyten, die haar zyn toegelegt, eene jaarlykse verdeeling onder den anderen in gelyke portien te doen, als hebbende gelyke verantwoording ieder in het zyne:

6. de coffy, uyt de Jaccatrase bovenlanden aan de Comp. ge- levert werdende, zal na het goed vinden van den Directeur Generaal in dese pakhuysen werden opgeslagen; enhetzy dat den eenen daar van meerder, den anderen minder ontfangt, de profyten van dien zullen komen voor de ge- meene reekening en beslaan in een gepermitteerd overwigt volgens de tegenwoordige usantie, dat namentlyk die boonen tegens een houdert en veertig pond het picol ontfangen en daar en tegen de balen van twee picols of 250 pond met 2 pond overwigt ofte 252 pond weder afgescheept werden, uyt welk verschil de voorsz. administrateurs zullen moeten goedmaken alle indroginge geduurende den tyd van twee of meer jaren, dat dezelve onafgescheept leggen blyft, item alle bederff en spillagie, ten waare by accidenten en toe- vallen, die door haar niet hebben kunnen werden voorge- komen en waarop een speciale dispositie by de regeering zal moeten vallen;

c. de thee, op vragl na Nederland versonden werdende, zal ook voortaan betalen een schelling per picol ofte aglste rd'. voor de moeyte, die de voorsz. pakhuysmees- ters daar omtrent sullen hebben, 't zy, dat die aan de westzyde alleen of wel daar en aan de pakhuysen, die voor reekening der administrateurs van de Waterpoort lopen, na gelegentheyd des tyds ontfangen werd; daar en tegen gem. administrateurs ook zullen moeten caveeren voor de schade en het bederf, dewelke daar aan mogten toekomen en door hare voorsorgen hadde kunnen belet

398 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

werden» van den ontfangst derselve tot dat die weder hebben afgescheept; d, buyten deze gepermitteerde voordeeien sullen de voorsz. pakhuysmeesters niets te prelendeeren hebben aan afschry- vingen of minderheeden van goederen, die zy volgeos de tegenwoordige schieking in hare admiuistratien komen te ontlangen, maar die stuk voor stuk en pond voor pond hebben te verantwoorden, uy tgesondert de speceryen, waar aff de onderwigten met eede, des begeert wordende, steeds apart te bevestigen, door de Hooge Regeering van Indien steeds by bysoudere resolutien werden gereguleert, na bevinding van zaken; en waar van de overwigten ten voordeeien van de Gomp. komen, mitsgaders omtrent dewelke, gelyk alien particulieren handel, also ook alle indirecte behan- deling verboden blyfl op lyf en levensstraffe, volgens de placcaten, die in haar volle vigeur omtrent dit arlicul gelaten werden.

Art. Il C. Hel Suyker pakhuys,

a. sal alle de goederen, die hel zelve ontfangt, moeten uytievei-en, so als die onlfangen zyn, zonder spillagie ofonderwigt;

b. uytgesondert het van ouds gepermitteerde overwigt of den uytslag van een half pond op de hondert ponden van het koper in platen, het koper in vrondels en vullens, hel plat loot, het orgel loot en de vermiljoen;

c. mitsgaders geene andere voordeeien hebben dan ses stuy- vers per picol, door den leverancier te lietalen, van alle de poeder zuyker, die aan de Comp. werd gelevert en tot den handel of versending dient, dat is van de twee eerste soorten cabessa of bariga, en negen stuyvers van ieder picol candy zuyker, zonder eenig overwigt of verdere on- kosten voor den leverancier hoegenaamt of van waar ook deriveerende ;

d. blyvende egter de acceptatie en pryseringe der suy- keren, die gelevert werden, na de tegenwoordige en aloude methodes, aan hel goed vinden van den heer Directeur Generaal ;

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 399

e, laalstelyk znllen die van het bovengem. pakhuys ook moe- ten 2orgen, dat de zuyker, die aan de Comp. werde geievert, niel werde vermengt, verandert of verrnylt ; en dat zal ook speciaal begrepen zyn onder den eed, die zyjaarlyks hebben af te leggen.

Art. n D. De pakhuysen op de eylaiMkn Onrast

en de Kuyper, a. De peper, die v^el een der voornaamste articuleo van deze administratie uytmaakt, daar omtrent sullen de adminis- trateur dezer pakhuysen:

1^ naar de oude bekende ordrcs, nevens hare gecomniit- teerdens moeten besorgeii, dat de stof van de geene, die ongeharpt overkomt en by den ontfangsl in hare pak- huysen geharpt werd, illico, dat is ten selven dage, dat de harping geschiet, of uyterlyk binnen vier en twintig uuren, werde begraven of weggeworpen ter plaatse, daar toe g'ordonneert, om voor te komen, dat dezelve onder de ont- fangene peper niet weder werde gemengt; sulks alsoo mede begreepen is onder de vervalsching en vermenging der goederen, waarop zy zig jaarlyks, nevens andere, moe- ten zuy veren met eede; 2^ zy zullen ook, buyien de ondervolgende permissien, nog met exorbitante tarras, nog met andere uytvindingen niemand by ontfangst of afgave moeten verongelyken, dog belangende de stoffigheyt van de peper, dewelke buyten haar toedoen werd veroorsaakt door het leggen, indrogen en verarbeyden, volstaan kunnen met de tegen- woordige methode om daaraf diverse deugdsame proeven te nemen en daar op eene calculative stoffigheyt bekent te stellen; 3® by het ledig raken harer pakhuysen zullen zy voortaan twee ten hondert mogen opbrengen, eenmaal sonder meer, maar niets by den afscheep of voor alle andere spfliagie ; 4^ de peper, die van Bantam en Palembang wert aangebragt met 'sGomp". scheepen, daar op zullen zy hebben het

400

1746. G. W. VAN IMHOFF.

halve p'. c^. overwigt, waar mede dezelve komen te ontfangen, aLsoo volstaan kunnen met pond voor pond sonder overwigt weder af te scheepen. 5® de peper, die daar en legen met inlandse vaartuygen werd aangebragt en aan haar ^elevert, daar van zulleo zy om het meerdere hazard van het steeleo» verspillen, vervliegen en de onkosten, die zy hebben omtrent de aanbrengers van dezelve, een overwigt roogeu iieemeu van drie ten honderi, ten laste van den leverancier, waarentegen zy ook caveeren zullen voor alle on- hebbelykheeden, die door hare bediendens mogte wer- den gepleegt omlrend de aanbrengers by voorsz. leve- rantien.

b. De coffy, Cheribonse, ter plaatse van den eersten afscheep door de scheeps overheeden voortaan tot hondert dertig pond per picol ontfangen en hier wederom aan de pak- imysen tot een hondert agt en twintig ponden hel picol afgelevert werdende, so sullen d' adminislrateurs deser l>akhuysen kunnen volstaan met daar voor een pond per picol overwigt of een hondert ses en twintig pond te ver- antwoorden by de embalagie; en zy zullen daarenboven by het ledig raken der pakhuysen nog hebbeu twee ten hon- dert ter afschryvinge, sonder meer, Hzy dat die lang of kort blyft leggen en onder wat naam het ook wesen mag, even als van de Westzydse en andere pakhuysen voorwaards is gesegl.

c. De salpeter zal voortaan by dese administrateurs met twee pro cento overwigt bruto ontfangen en bruto zonder over- wigt afgescheept, verkogl of verstrekt moeten werden; en mag by het ledig raken der pakhuysen nog twee pro centos werden opgebragt.

(/. Item het calialourhout van Choromandel met een pro cento en het sappanhout van Siani en Bima met een half pro cento overwigt opgeslagen, netto uylgeleverl en by het ledi^^ raken der pakhuysen nog twee pro cento gevalideert werden.

1746. Ö. W. VAN IMHOPP.

401

Art. II E. De nieuwe kleede pakhuysen.

a. Den administrateur deser pakhuysen zal van alle kisten amphioen, sonder onderscheyd, die uyt dese administratie aan de gepriviligeerde societeyt werd afgegeven, zonder te doen te hebben met de geenen, die gedagte amphioen van de societeyt koopt, genieten een en een halve ryksdaalder voor ieder kistje, zonder meer, en zulks door de societeyt moeten werden betaalt;

b. van alle de goederen, die in dese administratie na vorige gewoonte by publicque vendutie verkogt werden, zullen de kopers by dies afhaal moeten betalen twee en een haiff pro cento boven haren inkoopsprys en van dese twee en een balf pro cento zullen de opperkooplieden deses casteels ieder drie quart en den administrateur deser pakhuysen een half pro cento hebben ; hel overige half pro cento zal den afslager genieten; en de opperkooplieden zullen moeten ca veeren in solidum voor het inkomen derselve.

Art. III De kleene winkel. n, In dese administratie zal zig den administrateur in het ver- kopen der goederen moeten reguleeren naar de markts- prys in de stad, makende maandelyks een prys courant, onder d'aprobatie van den heer Directeur Greneraal, mits de vaderlandsche goederen niet minder als dertig en de Indiase vyf en twintig pro centos zuyver advans afwerpen, zullende de leden van de Regeering kunnen volstaan met Iwee derde gedeelte der ordinaire advansen, die by verkoop vallen, te betalen voor de goederen, die zy uyt dese admi- nistratie ten haren behoeve mogten laten halen: b. de bysondere voordeelen van desen administrateur zullen alleenlyk bestaan in de verhoogde pro centos van spillagien, etc, die hy in stede van de bepaling, by resolutie van den 15 Jannuary 1682 gemaakt, voortaan sal mogen op- brengen, te weten:

op de takenen, fluweelen en andere vaderlandsche manufac- turen, welke by de elle, en niet op dewelke by geheele stukken verstrekt of afgeschreeven werden, vier en een half pro cento.

■f

PLAKAAT-BOEK DEEI V.

26

i

40i

iMe. G. W. VAN IMHOFP.

foely, canneel en noten, op de verstrekte en verkogte par- tyen» seven en een half pro cento. garioffel nagulen, vier en een half pro cenlo. op verwen, inkt stoffen, styfsel en diergelyke wbaren, seven en een half pro cento.

op Bengaalse getwerude en Chineese naey zyde en Hollands garen, vier en een half pro cento.

c. en hoe we! deseo administrateur de vryheyd hebben zal de speceryen voor de voors. toegestane overwigten nieede af te setten, onder den contanten verkoop, die hy daar af doet, zoo zal hy eg ter, ook by het afleggen van den eed, onder deze specialiteyt ook begreepen zyn, dat hy eens- deels geen andere of meerder speceryen voor zyn of imands anders reekening heeft verkogt, waar in hy direct of indirect heeft geparticipeert of waar af hy direct of indirect eenige de minste kennisse, veel min eenige conniventie daar omtrend gebruykt heeft; maar hy zal ook daar eii boven onder den selven eed speciaal moeten bevestigen, dat hy nauwkeurig agt genomen heeft op suspecte kopers, schoon ook by het poi:d maar teffens afgehaald, en tegen alle fraudes, zoo veel hem mogelyk, heeft gewaakt, agtervolgens de resolutie dezer Regeering van den 2B*^ July 1702. Art. IV. Hel graan maguazijn. De administrateurs in dit maguazyn zuUeh zig, bdwgende de rys, te vreeden moeten hojuden met de ter resolutie van den le^^!" October 1744 toegestaaae 100 pond op ider last en voiorts op de pady, cadljiang, boonen, erwteo^ tarwe, rogge en beschuyt vyf ten hondert by verkoop, versending en ver- strekking hebben, sonder meer; de pady daar en tegen by het bos te verantwoorden, even zoo swaar als ontiangen werd, dat is 20 pond het l)os of, na aftrek van het geaccordeerde voor de spillagie, 19 pond het bos.

Art. V. Het yzer maguasyn sal v4>ortaan, in steede van de tegenwoordige afschryvinge, geschikt na het geresolveerde op den 17^^° October 1692 en 258*ea October 1695, de volgende hebben, en dat sullen ook de

1746. Ó. W. VAN IMHÖFf^.

40S

eenigste bysondere voordeelen deser adminislralie moeten wee SCO, Ie weeten: op hel yzer in slaven, vier pro cenl.

• hel hoep yzer, vier » »

• de stool piaalen, ses > »

» hel 8taa1, iwee » »

• de spyicers in soorl, drie • ■

Art. VI. liet provisie maguazyn 8. sal desselfs vaten vleescb, spek, boter, de leggers of halve leggers mei natie wharen, item geheele en telve aammi moe- ien verantwooitlen by pond en kannen, sodanig, ais lol nog loe in usanlie is, sonder verdere afschryvinge; h. sal ook in H vervolg de ieedige vaten, ook die van de ver- kopingen, hel welke wel expresselyk daar by geeeoditio- neerl zal werden, behoorlyk moeien veranlwoorden ;

c. zy zullen de emolumenten van ouds, bestaande in een val Vriesche booler, een legger France wyn, vier en Iwintig bossen waxkaarsen en honderl vier en veerlig ponden lammerinde, voor beyde iJi bel jaar, Uyvea behouden ;

d. op de bieren en zoa ook op de wynen en andere dranken, die versenden worden, sullen zy ses Ui» boiidert mogiefi aisehryven, by uylleveriing of veranlwoording, waar m tegen zy, gelyk deselve duym steek onlfangen, alsoo ook Auymsleefc vei-slrecken, veFseddeii of uylleverea zsHen ; en l>y defl ottKangsi zal niels paogea wenüien opgebragt, m% in soort, nog in quanlileyl, als zoodanig het waadyli be- vonden is, het w^e ook speciaal, zoo wel als de onver- meagii^ en onvervalscUng tan de drooge oT naUe wbaren,» hoe ook genaaml, door haar of innind anders, zoo veel z^y weelen of mei alle mogelyke opleltendheyd hadden kunnen weeten, onder den eed begrepeq zal zyn;

t. zy zullen ook geene andere als goede dranken mogen on- fangen, maar de resl dadelyk meeten opgeeven, by den oBtfangsl, lol verkopinge of uy tjsiorti^g ;

l maar by het zuur werden van eenige wel ontCang^ie valeny buylen haar toedoen of yersuym, aparte verklaringen,

I

i

404

1746, Ö. W. VAN IMHOFF.

onder preseotatie van eede, daar Yan hebben te beleggen en daar afschryvinge van te versoeken, als ook van die vaten geen pro cento te reekenen ;

g. op de dranken, die in bouteilles ontfangen werden, zullen zy mogen afschryven vyf ten hondert, eens, zondermeer:

h. op cattoen, wax en zout al meede vyf ten hondert;

t. op waxkaarsen twee ten hondert, alles by verkoop, ver- strekking of versending;

k. van ieder legger arack, die aan de Gomp. gelevert werd voor betaling, maar niet van de geene, die voor de gereg- tigheyd van het branden inkomt, een ducaton, door den leverancier te betalen, zynde een en vyf agtste rd'., dog geen leckagie of spillagie, waar voor zy behoorlyk zullen moeten toezien.

TITEL IV. Van hel geene de byzondere Administrateurs

weder zullen moeten wjtkeeren.

Art. I A.

Alle de bysondere administratien, hier onder genoemd en

geen andere, sullen van hare bovenstaande gepermitteerde dou-

eeurs moeten doen eenige uytkeeringe, dog ook geene andere

als degeene, die hier onder speciaal zyn bepaald, namentlyk:

Art. I B. Aan de opper kooplieden deses casteels. om aan dezelve teffens een behoorlyk middel van bestaan te verschaffen, jaarlykshel volgende te weeten:

de opperkl. 't negotie compt. de administrateurs der wcslzyde rd". 225 rd^ 2g de » aan de water- poort » 225 » 25

den administrateur van 't zuyker-

pakhuys ... » 270 » 50

de administrateurs ten eylande

Onrust en de Kuyper » 540 » 60

den administrateur van hel kleede

pakhuys » 180 «20

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

405

de opperkl.

*t negotie compt.

de administrateurs van het graan

maguazyn... rd". 180

rd«. 20

de » van 't provisie

maguazya.. » 540

» 60

den cassier der dagelykse cassa » 2250

» 250

te samen rd^ 4410 rd'. 490

Art. I. C. Aan de ordinaire gecommitteerdens in de pakhuysen, hier onder speciaal benoemd, en aan geen andere, ook niet aan exlra-ordinaire gecommitlcerdens, clercquen of eenige andere, onder wal benaming of praelext het mogte zyn, zullen de pak- huysmeesters almede gehouden wezen uytkeering te doen van hei volgende, om die gecommitteerdens almede aan een be- hoorlyk middel van bestaan te helpen, buyten haar tegen- woordig genot van kostgeld, te weeten: aan de gecommitteerdens aan de west zyde rd^ 250 » » » in de Waterpoort » 260

» » » in 't suyker pakhuys » 300

• • » op Onrust en de Kuyper • 500

'^ > » in de geldkamer, door

den administrateur van de kleede winkel uyt te keeren » 200

» » in het graanmaguazyn » 200

» » » » provisiemaguazyn » 300

Of Ie samen rd». 1800

Art. II. Alle douceurs, die voorts door eenige der voorvermelde administrateurs aan Europeesen of andere mindere opzigters, schryvers of andere bediendens in de pakhuysen mogten werden toegelegt, zullen van haren goede wille dependeeren en daar omtrent geen gehoudenisse zyn, op dat de zodanige des te meer zig mogen beyveren om haar en gevolgelyk

406

1746. Q. W. VAN IMHOFF.

haren dienst genoegen te geven, te meer, dewyl zy voor

dezelve moeten caveeren en voor alles verantwoordelyk bly ven. TITEL V. Van den groot winkelier.

a, Den groot winkelier sal in het vervolg, te beginnen met de eerste voorkomende verstreckinge, in steede \an half geld, half goed of k uso, de afbetalingen der maandgelden in *i geheel mogen doen in contanten gelde, de lywaten en alle andere goederen, zo om scbaarsheyt als ongewiltheyd, g'excuseert blyvende, dog de ryxdaalder van 48 sv^aare stuyvers op reekening moeten stellen tegens 64 liftte stuyvers na de aloude gewoonte;

6. sal ook in den aanstaande, in steede van de ses stuyvers, die men tot hier loe gewoon is geweest aan den winke- lier te geven van de helfte der gagie, die in goed verstrekt wiert, om daar vooral mede contant te bekomen, van ieder ryxdaalder, die verstrekt werd, ten lasten van den on tfanger afkorten mogen drie stuyvers;

c. van deze drie stuyvers sal by twee moeten brengen ten vQordeele van de Compagnie en de overige een voor hem en den tweede in. de groote winkel alhier behouden, en daar van twee derde voor den eerste en een derde voor den tweede, tot hun bestaan, sonder dat 'er iets anders zal mogen werden opgebragt of afgekort, ten laste der afbetaalt werdende dienaren.

18 October. Eed-formalieren voor de Commissarissen van zee- en commerde-zaken en van de bank van leenimj, alsmede voor hunnen kassier, secretaris en boekhouder.

ïks^ larwiulieren bevatten niets bijzonders.

18 October. Bepaling, dat de uitbetaling der soldij van inlandsche soldaten, die op de bmlen-kantoren gediend hadden, alleen zoude ^chieden r^aan de geene, die ^haar wettig kmmen legilimecrcn en qualificeeren.''

1746. 6. W. VAN IMHOFF.

407

•De gagie iev overledene zeer selden door de erfgenamen •of wettige executeurs, maar meerendeels, dan eens door •derselver hoofden, dan weder door iemand uyt de inlanderen, •onder den titul van erfgenaam, zonder eenig regt of qaalifl- *catie ontfangen werden/'

Indien de soldij niet aan den regthebbende Icon worden iiilbetaaM, dan aoude deze verbeurd verklaard worden, »de

eene belfle ten behoeve van de weduwen^cas der inlandse •officieren, de andere helfle ten behoeve van de bibliotbeek, •binnen dit casteel op te regten" (^).

21 Oclober. Instntctie voor de Commissarissen vdn zee- en commercte-zaken.

1. Tot commissarissen voormeld zal altans en in *t vervolg werden verkoren een Raad van Justitie als president, nevens ses leden, waar onder, als aan de hand zyn, een a tweeoud- Schepenen, en in H geheel vier dienaren en drie burgers, aül- lende de praesident, soo wel als de leden, continueeren, zo lange 't haar gelegentheyd en aanwesen zal toelaten, en de Terkiesinge derselver aan de hoge Regeringe vefblyven, en dit coUegie in rang immediaat naast dat van Heemraden volgen, mitsgaders ten haren dienste hebben een secretaris, soodanlg, dat den praesident en ses leden ook met enen zullen wesen commissarissen van de bank en de bankcassier fungeeren als secretaris van zee- en commercie-zaaken.

2. Deselve sullen in de bank van leeninge haar vergader^ plaats hebben en ordinair zitten, wanneer 'er zaken ter rol gepresenteert zyn. Maandags, Woensdags en Saturdag 's mor- gens, van 8 tot 11 uuren, en extraordinaris, als, z'daar toe versogt zynde, de zake het vordert.

3. Voor dese commissarissen zullen ter eerster instantie

(') Nopens die bibliotheek wordt in de resolutie nog het volgende aangeteekend : »dc meest benodigde boeken meu wel in vroegere lyden alhier ter secretarye ge- •vonden heeft, dog soccessive van daar zyn weggesleapl, zonder dat eygentlyk na •Ie gaan is, waar die vervaren zyn."

408 1746. G. W. VAN IMHOFF.

moeten dienen alle zaken, directdyk de nu open gestelde en verder in train geweest zyndc of nog te opene particuliere vaart aangaande, 't zy wat natie ook daar toe gepermitteert werde.

4. En dat wel specialyk tusschen koopman en koopman» over koophuur of vragt van schip of scheepen en derselver aangebragte of te vervoerene cargasoenen, geheel oftendeele; wyders alle zaken en geschillen, ook civiele actiën van injurie, kyvagie, enz. tusschen koopman en schipper, koopman en boots- gesel, schipper en schipper, schipper en bootsg&sel, koopman en lootsman, lootsman en schipper, inladers en uytladers, reders en reders, reders en schippers, in zaken, de vaart betreffende, on- der elkander voorvallende, daar onder ook zaken van bodemary en assurantie op dito ^ vaart ; en zullen de reders voor den schipper verschynen, in 't geene hy op haar ordre uytvoert; en laastelyk de verschillen tusschen koopluyden en bootsgezellen ter eenre en de hoorders of voerders der los- vaart uy gen, pakkers, wegers en los coelys ter anderen zyde; mitsgaders tusschen vertolders en de pagters van den in- en uytvoer, dog dit laatste alleen als een provisioneele schikkinge, om verder volgens de pagt conditien by de Hoge Regeeringe gedecideert te werden, gelyk ook alle civiele zaken, onder voormelde personen en over voorsz. materien voorvallende en voor commissarissen gebragt werdendc, door deselve finalyk by arrest zullen mogen werden afgedaan, sonder dat daar van enig appel zal komen te vallen, wanneer deselve niet hoger lopen dan tot een bedragen van twintig rd*. inclusive.

5. En zullen commissarissen in 't regt spreken gehouden zyn te volgen de placalen, op desen handel zedert de jongste openstelling in anno 1743 en 1744 g'emaneert ol nog te emanecren, nevens hel reglement voor vry schippers en boots- gesellen van hceden en wyders de Wisbuyse zee regten, zo verre geene sj>eciale ordres of placaten der Indiase Regeeringe daar tegen slryden.

6. Voor dese bank zullen parthyen niet vermogen te occu- peeren by advocaat of procureur, maar zullen gehouden weesen

7. Q. W. VAN IMHOFF. 409

in alles mondeling geding te houden en in persoon te com- pareeren; dog by enig wettig excuus, ook eerbare vrouwen, zullen iemand in baar plaatse mogen senden, mits geen advocaat of procureur zynde.

7. De citatien zullen daags voor de rol en Saturdags voor 's Maandags moeten gedaan werden door een bode, op sodanigen profyt en boete, als voor commissarissen van kleene zaken gebruykelyk is.

8. Commissarissen, de zaken tusscben partbyen niet konnen- de afdoen in der minne of by wege van willige condemnatie, zullen, des nodig oordeelende, de zaken mogen laten bescbryven, tot duplicq inclusive, dog niet verder, ten zy by de uytterste noodsakelykbeyd, en 4at gebonden zyn bare producten tot yders defensie over te leveren op de termynen, dewelke ter secre- tarye van 24 tot 24 uuren of na bevinding van zaken en uytterlyk van twee dagen tot twee dagen zullen gebonden werden, dog alles peremptoir, en de plano regt doen en, by goed regt, provisie van namptissement verleenen en, in bet diflinitive, condemnatie en absolutie, na bevinding van zaken.

9. De vonnissen, zo interlocutoir als difBnitive, sullen ter executie gesteld werden als die van commissarissen van kleene zaken, egter sonder enige termynen te bonden, maar alles len spoedigsten, zo commissarissen zullen oordeelen te behoren ; en zullen commissarissen tot inning der boetens en om de ayt- voering der executien, zo ver 't personeel is, te belpen sterken baren bode tot wateronderschout houden.

10. Die hem by enig diflinitief vonnis, ongerekent die eene dispositie over de waarde van twintig rd^ en daar beneden mogte includeren, beswaard vind, zal de interjectie van appel moeten doen binnen den tyd van 24 uuren na de pronun- tialie van bet vonnis, namptiseerende teffens den veertigsten penning tot boete voor bet appel ; en als de somma boven de tien duyzend ryksdaalders loopt, waar over het verschil is, den tachtigsten penning, waar na by bet versoek tot admissie sal moeten doen by d'eerst aanvolgend vergadering van den iudex ad qaem, schoon ook maar 24 uuren na de interjectie

i

410 ^746. G. W. VAN IMHOFF.

voorvallefi mogfe; en na de obtenue va» deselve, het appel op de alder eerste, het zy ordinair of extraordinair, roMag moeten prosequeeren en ter rolle introdnceeren, op poene van desertie, sonder dat selfs den Iriuinphant in prima insiantia versoek lot desertie zal behoeven te doen, maar sal het voor- schreven appel als dan eo ipso gehouden werden voor desert.

11. Tot spoediger expeditie van justitie in saken, de vaart en commercie betreflende en van dit collegie van commissarissen by hoger beroep, 't zy in de tweede of derde instantie, voor den Raad van Justitie of Schepenen komende, zal by beyde die collegien van justitie alhier des Saturdags morgens, ten minsten wanneer parthyen van het voorenstaande departement ter roile werden gebragt, gehouden werden eene extraordinaire of gepreviligeerde rolle en op deaelve, dan wel de ordinaire rol dagen, die zaaken, 't zy bepleyt of by geschriit voldongen, afgedaan werden met zoo veel kortheyt en acceleratie, als den appellations regter oordeelen sal te kunnen geschieden.

12. Tot onderhoud deser kamer sal by 'tverleenen van possen of licentie brieven voor schepen of vaartuygen, voerende meer ab 2S lasten, voor ieder last vier en twintijt stuyvers; tusschen de tbien en vyf-en-twintig lasten, twaalf en onder de thiM lasten ses stuyvers per last ingevordert werden om onder commissarissen en secretaris verdeelt te werden.

1 3. 's Woensdags zullen commissarissen, na 't aflopen van de rol^ zitten om aan te hooren, wat ten beste der commercie door koopluyden of zeevarende zal voorgesteld werden, om, zo zy 't goedvinden, daar van de nodige voordragt te doen aan de Hoge Hegeringe.

23 October. Instructie voor de atads-doctoren te Batanna.

De twee stads-doctoren zullen op haar eygen zelfs in haar ampt bestaan» buyten die van de chirurgie, en rang hebben naast den eersten administrateur in 's Comp". medicinale winkel aHiier en onder den anderen na den ouderdom van haare aanstelling, doch geen soldye van d'Ë. Comp. genieten, maar

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 411

een jaaiiykse wedde^ yder van ses hondert TjxAadiéen, door Scbepeneo te betalen uyt de stads gelden, en dan nog yyftig pyksdaatders door Boedelmeesteren uyt baare kamet* geMen, mitsgaders daar en boren g'etimeert wezen van de jaarlyxe belaliiige der wagen pagt aan Heemraden.

Waar voor zy gehouden en verpligt sullen wezen voor niet te moeten bedienen en vlsifeeren de zieken en impotenten in het wees-^ arm- en tuglbuys, het Chinees hospitaal, d'Academie der marioen, het Senrinariura Tbeoiogicum, mitsgaders alle andere pnblicqne foodatien en societeyten, item de erimineele gevangens en gegyzeldens in de boeyens, zoo van den Raad van Justitie, als Scheepenen dezer stede, in zoo verre de interna aangaat, sonder daar voor eenige extra ordinaire declaratien in te mogen brengen, hoedanig de ziekte ook wesen mogt.

CSelyk zy ook sullen g'obligeert wesen voor niel, invoegen voorsz., Ie moeten bedienen alle arme en behoeftige peraeoncn onder de dienaren van d'E. Gomp., burgers en andere vrye ingesetenen deser stede, ten welke eynde ay, boven baare wedde, alle drie maanden eens, uyt Comp. medicinale vrinkel genieten zullen de medicamenten in quanliteyt en hoedanigheyd, ak daar toe uyt voorsz. vdnkel volgens een gereguleerde lyst ver- strekt worden.

Zullen wyders, ter harten nemende het wdvaren en de genesiDge van baare patiënten, tot voorkominge van alle on* beylen gehouden wezen de praeparatieh van de medioamenleH zelfs te doen, dog zal aan elk tot derzelver behulp en admtentie, ook om hel chinirgynschap in de voorsz. godshuyaen en andere fottdatien onder baar oog en qpzigt te exerceeren en waar te nemeD, toegevoegt werden een ondermeester in dienst der E. Compagnie.

Een van haar beyde zal altoos by beurten maandelyx by der hand moeten ^esen en binnen de stad overnachten, ten dienste van de justitie en van de ingezetenen, die baar be- nodigt roogten hebben, en by de welke, wanneer zy geroepen woréen, niel zullen mogen weygeren te gaan, het zy daar over gepractiseerd hebben en daar toe genegen zyn of niet.

J

41S 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

Behoudens eene billyke betalinge van de vermogende, te weien boven en bebalven het kostende van haar eyge medi- camenten, die zy aan sulke vermogende luyden zullen moeten employeren, te weten een quarl ryxdaalder voor de minst ver- mogende, een halve ryxdaalder voor idere visite ofte gang van de geene, die in een middelbaar vermogen zyn, en een ryx- daalder voor ieder visite van gequalificeerde burgers en andere, ter decisie van Scheepenen.

Zy sullen ook in haar functie als doctoren, dat is, zo veel de interna aanbelangl, waar onder dan ook niet begrepen zyn vuyle siektcns, versweeringen, etc, de civiel gegyzeldc personen binnen de boeyen van den Raad van Justitie en Schepenen moeten cureren, dog tot haar lieder kosten of andersints, indien zy het niet belalen konnen, ten lasten van de credi- teuren, welke haar aldaar hebben doen zetten, genietende egter niet meer dan ses sluyvers voor elke visite van yder gyzelaar, boven de betaling van de verstrekte medicamenten.

De commissien en visitens van den Raad van Justitie en Scheepenen sullen zy te zamen, ten minsten een van haar beyde, met en nevens den stads chirurgyn (welkers dienst in zyn geheel gelaten werd, zo als hy deselve ook met betrec- king op de boeyen van gemelde Raad van Justitie tegenwoordig fungeert) moeten waarnemen, item de vereyschte attestalien verleenen en onderteekenen, zo wel als het medicineeren en practiseeren over de crimineele gevangens en gegyzeldens, die ziek, impotent of gequetst zyn.

Dog sullen zy voor de visitens van de vrienden der ver- dronckene en vermoorde ofte andersints om *t leven gekomene perzoonen niets vermogen te trecken, maar alleen van de delin- quanten, welke die dood veroorsaakt hebben en in staat zyn om te kunnen betalen : en van zodanige twee ryksdaalders voor yder perzoon, als te dier sake den stads chirurgyn by desselfs ordonnantie toegelegt zyn, zal hy stads chirurgyn voortaan maar genieten een halve ryksdaalder en de twee stads doctoren ider ses schellingen ofte drie quart ryksdaalder ofte met haar beyde een en een halve ryksdaalder.

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 415

Eyndelyk sullen zy verders gehouden en verpligl weesen iir hare functie de justitie en de stadl van Batavia ten dienste te staan, zo dikwils en ten allen tyden, wanneer haar sulx door den Raad van Justitie en Schepenen respective versogt en geboden sal worden, genietende daar voor eene eerlykeen redelyke beloninge ten laste dier regtbanken of van den ma- gistraat, zodanig haar dal van deselve sal werden toegeweesen en waar mede zy zig in allen gevalle te vreeden sullen moe-. ten houden; en sullen de voorsz. stadts doctoren, ten eynde by beyde de collegien van justitie admissibel en geloofbaar te zvD, op den ontfangst van deze hare instructie, dewelke haar by de intreede in haar ampt van de generale secretarye alhier authenticq sal werden ter hand gesteld, aan handen van den heere president in Rade van Justitie hebben af te leggen en vervolgens by Schepenen admissibel zyn met het vertoonen der acte, dat zy in Rade van Justitie hebben afgelegt den volgenden

Eed voor de stads-doctoren,

Wy beloven en sweeren, dat wy de hoog-mogende heeren Stalen der Vrye Vereenigde Nederlanden als den hoogsten en wettigen souverain, de Bewindhebberen van de generale Neder- land Oost-Indische Comp., mitsgaders den Gouverneur Generaal en de Raden van India gebouw en getrouw sullen wesen; dat wy ons in hel toevertrouwde ampt als stads doctoren con- scienlieuselyk en na beste weten en vermogen sullen quyten, agtervolgens de ordres en den inhoud van de ordonnantie, op dit ons ampt beraamt of in der tyd nog te beramen. Zoo waarlyk helpe ons God Almagtig,

25 Octoher. ^Tonline' ten behoeve van den opbouwvan r>een kerk-fjevaarle'^ voor de Liilhersche gemeente te Batavia.

1. De gehcelc lonlinc zal bestaan uyl oen capitaal van veertig duys. courante rd., dewelke lol den opbouw van bet voorgenoemde kerk gevaarte zullen besteed worden.

414 ^740, Q. W. VAN IMHOFP.

2. Dese lootine zal in twee dassen verdeelt worden en dus ieder das een capitaal van twintig duysent couranfte rd'. uytmaken.

3. Eeiie dassis, die wy d'eerste noemen zullen, zal gefourneerl worden door of ten behoeve van tagiig personen, onder de dertig jaren oud zynde.

4. De andere das, die wy de tweede heeten, door off ten .behoeve van veertig personen, boven de dertig jaren ond

zynde.

5. En dus zal eene actie in de eerste dassis eenesomoia van twee hondert en vyftig rd". en in de tweede eene somma van vyff hondert bedragen.

6. Van het capitaal zal betaald worden in de eerste das eene intrest van vier» in de tweede eene intrest van ses ten hondert.

7. Dese intressen zullen belaald wordmi aan de intres- santen van ieder classis, zo lange als iemand van desdve in het leven zal zyn, zonder dat nogtans de interesse vande eene da« op de andere vervallen kunnen.

8. Iemand van de intressanten in een classis komende te overlyden, zullen de intressen van zyn capitaal, te rekenen van het begin des jaars, daar in hy gestorven is, onder de nog levende intressanten van zyn classis rigtig verdeelt werden, zo dat de intressen gedurig groeven, tot eyndelyk de langst- levende inde eerste classis vo<h* zyn foumissement van 280 rd'. een jaarlyxe rente van 800 en de langstlevende van de tweede classis voor zyn fournissement van 500 rd*. eene jaarlyxe rente van 1200 rd". komt te genieten

9. Ondertusschen zullen aan de erfgenamen van een iegelyk der intressanten de rente, haar competeerende tot laaste jaar- slot voor baar overlyden, tegens behoorlyke blyken van haar erfregt betaalt werden.

10. Voor welke bestendige prompte betalinge der renten bet Uok, geprojecteert tot den opbouw der kerke, de Lutherse gemeente in vollen vryen eygendom competeerende, met al het geene daar op getimmerl zal worden en boven dien nog 10000

11. Ö. W. VAN IMHOFP. 4lt(

rd^, aan actiën in de bank van leoniiig te besteden, zullen gei^gleiyk verbonden worden.

11. Veertien dagen, na datdese iastervende lyfrente vol zal zyD, zullon de intcekenaars verpligt wezen hare ingetekende sommen te voldoen en de personen, op welke zy acties genomen hebben, met hare jaren en ouders te noemen ; en van dien lyd af zal den intrest gereken t worden en bet eerste rente jaar zyn begin nemen.

12. Dog also 'er van de intressauten naar buyten comptoiren en zelfs na het vaderland konnen komen te vertrecken en men dus niet dan na verloop van een en een halff jaar ver- sekering hebbeo kan, dat deselve by hel jaarslot nog in leven waren, zo zal de rente niet konnen betaalt worden dan na verloop van twee jaren, van den verscheyndag der rente af te rekenen.

13. Een iegelyk der intressauten zal ondertusschen verpligt zyn voor de expiratie van die iwee jaren by commissarissen, ten dien eyode aan te stellen, aan te toonen, dat hy of die persoeo, op welke hy actie heeft, op den verscheyndag der rente by leven zy geweest^ 't welke geschieden kan, of door in eyge persoon te verscheynen, of eenig certificaat te latien inleveren.

14. Tot faciliteering van welke inlevering^ inzonderl&eyt voor haar, die buyten lants zyn, gestipuleert wort, dat sulke iolressanten hare testimonia de vita direct aan den kerkenraad mogen zenden, die deselve by commissarissen zuUeo doen aanteekenen en ook zorge dragen, dat de intressauten, in Europa zynde en zulks begeerende, hare renten in Amsterdam een jaar, na dat deselve hier betaalt zyn, zullen konnen ont- '^ vangen. ^

15. Die van de intressauten verzuymen binnen de voor

bestemde twee jaren zyn leven te bewysen of dier personen, op |;

welke hy actie heeft genomen, zal voor dat jaar, waar byhy

het versuymt heeft, zonder tegenspraak voor doot aangcsiieii {|

en de liem competeerende intrest onder de overige intressanten '-

verdeelt worden, dog zal hy iiem in hel vervolg vvederommog/sn f

melden.

I

416 1746. Q. W. VAN IMHOPF.

De Redering bepaalde wyders nog, dat de in art. 10 be- doelde actiën gedeponeerd moesten worden in de Bank van leening en door den Raad van Justitie «inalienaber' ver- klaard.

1 November. Reorganisatie van liet Batatdasclw gar- nizoen.

Wierd goedgevonden en verstaan de guarnisoen houding alhier op Batavia voor den aanstaande indiervoegen te fixeeren op twee battaillons van drie compagnlefl yder, en de overige drie halve ditos te laten cautonneeren op de buyten posten Tangerang, Anke en M'. Coruelis, onder een officier p"^. com- pagnie en een capitain p^ battaillon, de laaste om daar na van tyd tot tyd te sien en rapport te doen, buyten dat van de commandanten der respectieve veldschansen ; voorts dat guarnisoen alle drie maanden ofte p^^. December, p^^. Maart, p™». Juny en p™«. September te veranderen en te laten aflossen uyt de gecantonneerdens en eyndelyk nopens de plaatsing, het waarnemen der wagten en het fourneeren van gemeene en onderofficiers zodanige schickinge en ordres te stellen, als zyn Edelheyt na de constitutie van den militairen dienst nodig vinden sal.

«

4 November. Bepaling, dal de brandspuiten, aanwezig binnen de stad Batavia, niet ^na buyten mogten^^ worden gebragt.

Evenmin mogt »in cas van nood [wegens brand] hy avond »of ontyden, wanneer de poorten reets gesloten zyn, het volk »uyt bet ambagls quartier of de werff iia buyten gelalen werden."

Ten behoeve van de voorsteden van Batavia kreeg de Dros- saard der Bataviasche ommelanden, «buyten de eene, die reeds «heeft, nog twee kleene, goede brandspuyten met de daartoe »gehoorende gereedschappen, zodanig als voor de scheepen uyt •Nederland zyn aangebragt."

i:^4è. é. w. VAN iivIhofp. 4l^

4 November. Verbod tegen thet extmeeren van ham- •boese en adappe huysjes of pedacken, met atap, stroo *of andere ruygte gedekt, in de voorsteeden van Batavia.^'

Onder de benaming: «voorsteden" begreep de Regering ■de eerste blocken ten westen van de stad, het quarlier der «Chioeesen lot aan de Papanger-wagt, de zuyder voorstadt, •na desselfs bekende liniiten, en ten oosten di* hlocken tot aan »de zoogenaamde Paroe's weg/'

Binnen den tijd van 6 maanden «of uytlc'yk binnen het •jaar*' moesten alle woningen dier voorstedrn v.in een pannen dak voorzien en, zooveel mogelijk, geheel v n si oen of hout gebouwd zijn.

Depoenaliteil was «demolieering ten kosten vin ih^eygeuaars/'

Aan den Drossaard der Bataviasche onniM'! h <len werd de handhaving van dit verbod opgedragen.

8 November. Voorschriften nopens parlimlicrcn handel in lijnwaden.

Vergund werd gebleekte en ongebleekte, roode en blauwe Irjnwaden, waarvan het koopen en verkoopen overigens voor de Compagnie was gereserveerd, over te voeren van het eeue hoofdkantoor naar het andere, zonder onder weg, buiten force majeure, eenige plaats aan te doen.

Op zoodanig hoofd-kantoor kon men vergunning krijgen om de lijnwaden ook naar andere plaatsen te vervoeren.

Haar alle lijnwaden, welke van Compagnie's wege werden verkocht, verstrekt of weggeschonken, moesten aan het eene einde met een merk voorzien worden, bevattende o. a. een letter »ter aanwyzing van den naam der plaats."

Bij invoer op eenig hoofd-kantoor moesten die lijnwaden op nieuw gemerkt worden.

•Dus in 't geheel verbooden werd, dat geene ongechiapte •kleeden van de voorsz.» aan de Comp. gereserveerde znorten MD ieder gouvernement of onder deszelfs ressort ten verkoop

PLUAAT-BOEI DEEL V. ^^

418 1748. Q. W. VAN IMHOFF.

«werden gebragt zonrler alvoorens voorzien te zijn met hel »chiap van hetzelfde gouvernement/'

üngeljapte zouden verbeurd verklaard worden, evenals die, welke wel op de eene plaats waren gemerkt, doch niet op de hoofdplaats van het gouvernement, waarin men die wilde verhandelen. »

Het tjappen moest geschieden door iien Fiscaal, ten over staan van gecommittperden uil den Raad van juslitie^ die jaarlijks naar Batavia moest rapporteren nopens de hoeveelheid en de sorteeringen der gemerkte lijnwaden.

Voor het merken mogten geene onkosten in rekening worden gehragt.

8 November. Afschaf /ing der levering aan deRegerit^ van tienden van liet rtjslgewas door leenlanden in het Bataviasclie. — Regeling van de rijst-leverantién aldaar.

Nopens deze aangelegenheid vindt men in de resolutiön der Hooge Regering het volgende aangeteekend :

Geresunieert zynde een berigt van den opperkoopman en gecommitteerde lot en over de zaken van den inlander» Pieler van der Velde, verthonende de van jaar tol jaar verminderde leverantie van thiendens aan pady of rys inde bolster in dese colonie en van welke diminutie door gem. commissaris van der Velde eenige voor redenen werden opgegeven, onder anderen ook het verlopen der volkeren in en na de troubelen van de jaren 1740 en 1741 en het daardoor onbebouwt leggen bly ven van veele landen, ook veroorzaakte nooddruft en onvermogen onder de nog overgeblevene om hare velden na behoren bruykbaa^ te maken, tot redres van bet zelve niet alleen proponeerende om aan de leveranciers, ter tegemoetkominge en aanmoediginge tot een meerder aanplantinge van rys, een convenable prys toe te leggen voor yder Ijain pady van 200 bosuien, i,astede van dezelve, gelyk tot hier toe, te laten leveren voor niet als thiendens, mitsgaders om als dan yder bos op ew Y^t gewigt te bepalen, waar toe door hem alverder.over

1746. Ó. W. VAN IMHOFF. 41^

gegeven is een project verdeeling, geschikt na de ordinaire benodigtheyt van de Conip. aan dese plaatse en na de calcu. lative probable leverantien, die van yder district of negory 'sjaarlyx aan de Comp. souden kunnen veerden gedaan, te weten:

bossen

Campong baroe, beoosten de grote rivier 6550 of tjains SS'/^

Campong baroe, bewesten de grote rivier 8550 » » 42'/4

dea logebey Naya Jewa tot Koedong Badak 1200 » » 6. —

capileyn Soeta Wangsa, om de oost . . 1800 » » 9. —

capiteyn Baktie» om de west 1800 » » 9. —

Mas Achmat tot Jatinagara 1500 ^ •> G'/a

de Javaanse luytenants om de oost .... 1200 » » 6. —

de Javaanse luytenants om de west . . . 1200 » • 6. —

dito vaandrigs om de oost 1000 » » 5. —

dilo dito om de west 1000 » » 5. —

alle de Javaanse zergeanten 800 » » 4. —

teld te samen bossen 26400 of tjains 132. —

En hierop in aanmerking genomen zynde, dat, schoon het neoien van tiendens van de landen, die door de Javanen wer- den bebouwl, in vorige tyden kan zyn geconsidereert als een tribuut van importantie, om dat het zelve denoteerd Ck)]Ilp^ eygendom aan die landen, sulx egter thans van geheel anderen aanschouw is, dewyl, so wel hier, als op andere plaatsen i^ Indien, de regul vast staat en doorgaat, dat al wat niet ge- loofwaardig bewesen kan werden particuliere eygenaars toe te komen, aan den heer van het land gehoort en dus ook het behouden van die thiendens in desen opsigte niet nodig is in den tegenwoordigen tydt, te meer het voor de Comp. eer schadelyk dan voordeelig is, doo;r dien zy van dertig tot veertig duysent bossen, die, so voor Heemraden, als voor het graan maguazyn gerequireert werden, al van over veele jaren nauwlyx de helfte en 't sedert het jaar 1726 nauwlyx een derde ge- kregen heeft aan thiendens, het welke al gaande weg so seer vermindert is, dat het nu geen vierde meer halen kan en de

440 i^^ö. ó. W. Van if^Hórp,

rest jdan dog by wege van leverantie van andere ingelandeo moet werden gekogt en nu ten duarsten selfs door de meer- dere consumptie der pady en het te niet lopen der thiendens. over welkers afneminge in de bovenlandscbe districten meo al herhaalde klaglen vind by de resolutien van Heemradeo van circa dertig jaren geleden, gelyk die ook seer sensibel te be- speuren is by Comp'. boeken, daar die post onder de inkom- sten van jaar tot jaar werd opgebragt, bedragende in de eerste dertig jaren van dese eeuw door den anderen nauwlyx twee duysent guldens tigt geld en in de aanvolgende op verre oa de belfte niet, terwyl die weynige, de menschen so zeer ohstee- rende geregtigheeden dan nog daar en boven den inlander tot last strecken en tot veele ongeregtigbeeden aanleydtng kunnen geven, alleen redundeerende op reeds verarmde boveo- landers, terwyl de uytgegevene stucken ter bebouwinge aan de particuliere in de beneden landen daar van vry zyn en egter veel meer profyt van de fanden hebben als dese afge- legene, dewelke ook nog beswaart zyn met verscbeyde heere diensten, etc, so is verstaan om alle deze redenen de thiendens voortaan in H geheel 'in dese ommelanden af te schaffen en io- stede van dien voornoemde verdeeling van pady te laten in train brengen door den tyd en trapsgewyse te doen stand grypen. sodanig, dat een yder in bet eerste jaar, dat wesen zal Ao. 1 747. sal kunnen volstaan met een derde van dien, het tweede twee derde en bet jaar 1749 de volle quantiteyt, dewelke zal moeten genomen werden op 36000 bossen in 't geheel of een hondert en taghentig tjain, ieder van twee hondert bossen, de tjain te betalen tot twintig ryksdaalders en ieder bos tot 16catje< of 20 ponden swaar, in 't Comp*. graan maguazyn alhier te leveren, waar onder ook zullen begrepen zyn voor den beer president en leden van het collegie van Heemraden, instede van de tot nog toe genoten 7400 bossen pady van een min bepaalde swaarte of gewigt, een getal van vyff voor vier of 92K0 sulke bepaalde bossen van 20 fi yder, waar door dan de voorgestelde verdeeling als nu sal komen te vallen met dese verandering, te welen:

1746. Q. W. VAN IMHOFF. 4J1

Het land bewesten de grote ri- vier, bezuyden Koedong Badak, thans aan den Gouverneur Generaal in ofBcio toebehorende bossen 12000 of 60 Ijains.

CampoDg Baroe selfs off bet land beoosten »

Koedong Badak >

Tjiliboet »

Capiteyns van de oost en west, ieder 2000 »

Twee luytenaDts. ieder IKOO >

Twee vaandrigs, » 1200 >

de z^geanten te samen >

Maas Achmat tot Jatinagara >

bossen 36000 of 180 tjains.

8 November. Bepaling, dal legitimatie van onechte hin- deren slechts door de Hooge Regering kon verleend worden.

Deze kon «eenelyk geschieden door den geene, die de eerste

eo de naaste is in de repraesentatie van den Souverain en van den selven ook direct en onmiddelyk afvloeyt/'

9000 » 4»

ISOO . 77,

ISOO . 7V,

4000 > 20

3000 * IS '

2400 » li

' 1200 » 6

1400 * 7

10 November. Bepaling, dat weduwen van Compagnies dienaren gratis van ecnig buiten-kantoor naar Batavia overgevoerd konden worden.

TranBport-geld was alleen verschuldigd voor burgers, hunne vrouwen en kinderen, alsmede voor slaven.

De Regering maakte deze bepaling, >aangesien deselve [weduwen] tot dat geringe douceur na billykbeyl schynen

gepriviligeert te zyn,"

4M 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

H November. Instructie voor de Kommandanten van bataillons (Majoors of Overste-luitenant s) op de buiten- kantoren.

1. Die in bovengein. qualiteyl milileerl, zal de rang heb- ben; daar Dessaves zyn, na de zelve, anders na de opperfcoop- lieden op de buytcu comptoiren.

2. Zal ook na dien rang sessie hebbeu in poliliquen rade.

3. En in het justilieele sig ook moeten laten gebruyken, als hy daar toe door de politie word aangestekl-

4. Heeft (;eene ordres te ontfangen, als van bet opperhoofd, waar onder hy sorteert of die boven hem 't gesag voert

5. Moet zig in het dagelykse werk van zyn dienst gedragen na de ordres, die hy van zyn hooft krygl, of na de besluyten, by den raad genomen.

6. Mag geene ordres stellen omtrent het militaire, als met voorkennisse en goedvinden van zyn hoofdgebieder of den raad^ en moet selfs in dagelykse voorvallen van alles behoorlyk rapport aan denzelven laten doen en ingevalle van aangelegent- beyd zelfs doen.

7. Mag egter en moet ook van alles, wat het militaire raakt, behoorlyk rapport ontfangen, niet alleen op de plaatsen, daar hy legt, maar ook, als hy hooft van de militie is, vaD de subalterne guarnisoenen.

8. Maar de ordres, die gegeven werden omtrent het militaire, behoeven na zyne nadere ordres niet te wagten, maar moeten voortgaan, wanneer dezelve voortvloeyen van de geenen, die gewettigt zyn om deselve te geven, dat is: den hoofigebieder en raad of het opperhoofd en raad van een subaltern comploir, die dat dan zelfs moeten verantwoorden.

9. Van het eene comptoir op het andere komende, zal, om alle confusie voor te komen, geen commando over de militie aannemen, schoon ook ouder van dienst als dengenen, die daar is, schoon ook maar een capiteyn aldaar hooft van de militie was; dog sal egter overal het respect als hooftofficier genieten en ook van alles rapport krygen.

10. G. W. VAN IMHOFF. 4^

11. In het ceremonieel zal hy gelyk werden gestelt met de secundes, opper-kooplieden of dessaves.

15 November. Eed-formulier voor den bode of water* schout van Commissarissen voor zee- en commercie^zaken.

Di| formulier bevat niets bijzonders.

15 November. Toekenning van twee klerken »op kosten ^van de Comp." aan Commissarissen van de Bank van leening.

15 November. Todichiing tot art. 3 der instructie voor de Bank van leening.

Bepaald werd »de borgtogten van den boekhouder en ca^sier •Daar gedane examinatie van bet CoUegie selvs te passeeren

en als dan een grosse van dien ter bewaringe in'sComp'. groote geldkamer te laten afgeven en de wedergade onder den President van het CoUegie te laten berusten/'

De opening van de Bank werd tevens bepaald op 1 December 1746.

15 November. Reglement voor de tafel-gasten van de i^gemeene" tafd binnen het kasted Batavia.

Alle de pennisten, die aan de gemeene tafel te kost gaan, zullen zig hebben te reguleeren naar de volgende ordres.

1. Wanneer het teken gedaan werd om te komen eeten, zullen de gasten zonder uytstel hare handen wasscheii en komen aanzitten, yder na zyn qualiteyt en, onder die gelyke qualiteit hebben, de geene vooraan, die langst tafelgasten geweest zyn.

2. Wanneer het gebed voor of na den eeten gedaan werd, zal een ieder zig stil en aandai;tig houden, op de boete van eea agtste reaal ten behoeve dcezer tafel

424 1746. Q. W. VAN IMHOFF.

5. Die geduureode de niaaltyd eenig geroep» geschreeuw ofte onbeschoft getier maakt, zal gelyke boete verbeuren.

6. Ieder zal zig aan tafel hebben te bedienen niet niesen vork en dezelve, nevens den lepel, aan den schafmeester ter bewaaring hebben over te geven, of anders zelfs telkens moeten mede brengen.

7. In het eeten zal geschiktheid en modestie gebruikt wer- den, zouder de spyze met ongemanierdheid te schenden ofte dat voor een ander staat onheuselyk na zig te trekken, op poene van twee schellingen.

8. Niemand zal over de spyse of het schaffen met of tegen den schafmeester eenige nisie ofte woorden mogen maken, veel min de spyze weg gooyen ofte anderzinls mishandelen; maar, wanneer op het een ofte ander iets te zeggen valt, zo zal een ieder het zelve de respective inspecteurs mogen be- kent maken om door ordre van 't opperhoofd dadelyk, dan wel, des nodig, van den heer Directeur Generaal daarinne voorzien te werden.

9. Van die gene, die op de logie wonen, zal niemand by dag of by nagt eenig geroep of geraas en getier, nog ook compagnien 's avonds later als na 't passeeren van de hoofd- ronde mogen maken, veel minder eenige rusie en vegteryen mogen aanregten, maar zal een ieder zig stil moeten houden, op verbeurte van een maand gagie de eerste reis, van twee maanden gagie de tweede reys en op poene van relegatie voor ses maanden van deese tafel en vier maanden gagie daar en boven de derde reys; ook wel na bevinding van zaken op swaarder straffe en arbitrale correctie.

10. Die naar expiratie der voorsz. relegatie weder bydeeze tafel g'admitleerd is en bestaan mogle de vorige fouten te begaan, zal de eerste reys immediaat, boven de boete van een half jaar gagie, geheel van de tafel gebannen worden en blyven, en nogtans jaarlyks, even gelyk andere pennisten, een maand kostgeld daar aan moeten betalen.

11. Tol voorkominge van brand zal niemand op de gemeene slaapplaats, naar het passeeren vau de boofdronde, eenig ligt

1746 G. W. VAN IMHOFF. 42K

ofte vuur mc^en brengen ofte hdiben, anders dan ter plaatse, daar toe geordonneerd, luede op gelyke poene.

10. Om dezelve oorzaak zal ook niemand op de voorsz. slaapplaats naar voorhz. tyd, 's avonds, mo(;en tabak roken, op poene als art. 7 en 8.

11. Niemand zal boven op de logie mogen wonen, als die zyn kostgeld aan de geroeene tafel verteert.

12. Niemand zal Comp". slaven of huurlingen, die ten dienste van de combuis en de gemeene tafel gegeven worden, tot eygene particuliere diensten mogen gebruyken.

13. Ook zal niemand de kost van de tafel nemen om boven in zyn kamer particulier te gaan eeten, maar zullen alle, aan de gemeene tafel bescheiden, aan dezelve op het gestelde uur moeten versehynen en tegelyk eeten, uitgenomen die ziek zyn.

14. Veel min zal iemand eenige kost van de tafel mogen nemen en aan anderen buylen de logie zenden, waar door de schotels en borden, die ten behoeven van de gemene tafel ver- strekt werden, t'zoek en weg raken, op poene als artic. 7 en 8 en daar en boven de t'zoek geraakte schotels en borden te vergoeden.

15. De respective bazen van de schryfcomptoiren binnen dit casteel, te weeten: van de generale secretarye den eerst- geswoore clercq en zyn adjunct, van *t negotie comptoir de negotie-boek en factuurhouder, van 't comptoir generaal en de generale visite de daar op bescheydene twee eerste sup- poosten, uit de logie den cassier en den visitateur der soldyen, item de guarnisoen-, logie-, hospitaals- en inlands militair boek- houders zullen f»ehouden wezen by beurten, week om week, present te weezen, wanneer de pennisten des middags op het gezette uur komen eeten, om te letten op het gedrag van de gasten en dat ook door den bakmeester de geregten volgens de daar van gereguleerde lyst precies werden opgedist.

16. Eii op dat aan dese onze ordonnantie behoorlyk vol- daan en dies inhoud praecies en slipt opgevolgt werde, zo won! het opperhoofd van 'l generale soldy comptoir by deezen gequalificeerd en gelast de voorsz. boetens, na gedane onder-

426 1746. G. W. VAN IMHOFF.

zoek, dadelyk contant in de pennisten cassa te doen betalen or anders daar voor, na verloop van tweemaal vier en twintig uuren, de ordonnantie te bezorgen, dat het bedragen van dien uyt de grote vrinkel voldaan en den schuldigen op desselfs soldy-rekening gesteld werde.

25 November. Vaart van Chinezen op Makasser.

Aangesien in anno passato aldaer wederom een Ghineese jonk gekomen en vervallen was, op pretext van eenige gansch niet aannemelyke redenen, so is tot voorkominge van een verdere verkeerde explicatie w^ens de uytsluyting van verbod ofte confiscatie in cas van zeenood goed gevonden en verstaan die mi- nisters aan ie schryven^ dat, by voorwending van denselven, den fiscaal het vaartuyg en lading, sonder egter hetzelve als met loestemminge van den nachoda of eygenaar te ontlossen, by provisie in beslag zal moeten nemen en voor den Baad van Justitie doen aantonen en bewysen de wettige redenen ofte oorsaak van het verval aldaar en, zulx niet ten genoege kunnende geschieden, voor deselve procedeeren tot confiscatie ; en, so by klaarblykelyk ontwaart by het vonnisse te syn beswaart, dat als dan zal moeten appelleeren aan den Raad van Justitie des casteels Batavia; voorts, om dat by voortset- ting der proceduren in allen gevalle moet getreden worden tot den verkoop der goederen en het sequestreeren van dies procedido tot den uyteynde van de zaak, de gem"^. seques- stratie te laten geschieden in Comp'. cas en die penningen, ook in cas d'appel, aldaar te doen verblyven tot nadere ordres dezer regeeringe tot de meeste sekerheyt van partyen hiuc-inde.

25 November. Laêt op de buiten-kantoren, bij opzen- ding naar Batavia van y^incurable" personen^ nevens hun naam en kwaliteit, ook bekend te steUen de kwa- len, waarmede zij behebl waren.

1740. Q. W. VAN IMHOFF. 427

Dit moest dienen om de geneesheeren te Batavia dadelijk op de hoogte te brengen van de zielite der »incurable" personen.

29 November. Bepaling^ dat in de vonnissen van Com- missarissen van zee* en commercie^zaken, alsmede in die van Commissarissen van kleine geregts-zaken niet mogt worden opgenomen de formule: *uyt de name ^ende van wegen de Hoogmogende Heeren Staten Gene- •raat der vereenigde Nederlanden/'

Heeien XV1I°<^° waren van oordeel, dat, overeenkomstig het advies van den Raad van Justitie ie Batavia^ deze formule koo •g'excuseert" worden in vonnissen van Schepenen en Commissarissen en dat derhalve aan het bepaalde op 6 Juiij 1731 niet «so ruymen interpretatie en applicatie'' behoefde gegeven te worden.

29 November. Wijziging van art. 6 der instructie voor de Bank van léening.

♦

Aan C!onimissarissen dier bank werd veroorloofd 1000 zilveren dakatons te ontvangen en uit te geven tegen 132 mark, >na- »demalen by examinatie bevonden was, dat 600 nieuwe du- •catons, die wegen moesten 79 ^^ niarcq, niet meerder ge- »wogen hadden dan 79H marcq en dus ^^ marcq te min en »de oude ducatons te min |f mq."

6 December. Regeling van het geoorloofde aantal schiet" geweer in het ^koninkryk Jaccatra.^'

Naar aanleiding van het Üepaalde op 4JanuariJ 1746 stelde de Regering de navolgende lijst vast:

428

1746. O. W. VAN IMHOFF.

101

81 —

119

226 30

76

13

25

Ps. 902

ö>.

21 —

Snaphanen Pist. In het district Tjanjoer, onder den Depatty

Wiera Tanoe Datta Ps.

Bandong, onder den Tom-

mongong Anga di Raidja.. »

Parackan Mondjang, onder

den Tommegon Tanoe Baya

Crawang, onder Depatty Pa-

nata Joeda

Sumadang, onder Ranga Coe-

soema di Nata

Tjeblagong, onder Aria Nata

Mangala

Tjekalong, onder den Aria

Wangsa Coesoema

Tangarang, onder den Aria

Souta de Laga

Campong Baroe, onder De-

mang Marta Wangsa

Wanna Jassa, onder Demang

Soura Dikara

Pamanoekan, onder den In-

gebey Wangsa Tanoe

Tjassem, onder den Ingabey

Garta Joeda

Pagadeen, onder den Inga- bey Wangsa Tanoe

Jatinagara, Tjetrap en Tje-

mapper, onder MasAchmat Op het land Sazackan, onder den Gapitain

der Oostzydse Javanen, Souta Wangsa

Op diverse landeryen en campongs, onderden

Cap^ der Westz. Javanen, Baktie Naya Wijaya

Op diverse landeryen en in d^ campong

Croekot, onder den Baliesen Cap^, Babandan

Trans|K)rteere . . . .

40 —

14 —

6 —

48

53 —

67 -

«»

1 -

21 73

<74é. Q. W. VAh IMHÓFF^.

429

2

Snaphanen Pist.

Per transport Ps. 902 73

Inde campong Pakajang, onder den Balieseu

(^pitain, Mochamat Saiee • 3 6

Op diverse landeryen van den Baliesen Cap^

Achmet Catewel . . "

Inde campong Paggerman, onder den Ma-

leyds Gap"., Moechiedin

Op het land Tjondet, onder den Macasaars

Cap*., Dayeng Mabella

lode campong Anke, onder den Baliesen

Cap. Luy., üebyn Bedouloe

Op diverse landeryen, onder denBoeginees Luylen*., AMul Basset

't land gen^ Moara Bacassie, onderden heer raad ordinair, Crul

diverse landeryen, onder den landdrost van Trabe

diverse landeryen, onder den oud dros- saairt, Justinus Vink

» diverse landeryen van den gecommit- teerde tot en over de zaken van den inlander, Pieler van de Velde

» diverse landeryen van den oud ritmees- ter van 't Hof

het land Assem, onder den burger rit- meester, Chrisloffe! Mol

• diverse landeryen, onder den inlands

burger, Anthony Willemsz

B diverse landeryen, onder den inlands

burger, Samuel Anthony

» diverse landeryen, onder den Moor,

Backer Dout

Aan den Moor, Samina, woonagtig in de campong Patoeakan

2 —

5 —

1 —

3 —

10

2

10 —

1 —

8 —

2 —

4 —

1 —

Te samen Ps. 959 8fi

430 1746. G. W. VAN IMHOFF^.

Als «onbenodigt" waren 56 snaphanen en 5 pistolen van de eijgenaren >opgeêysclit", welke de Regering tegen taxatie overnam.

9 December. Vrijstelling van ie Batavia aankomende, Chinesche jonken van visitatie, tegen betaling van zekere sommen voor inkomende regten.

Het visiteren dier jonken was niet alleen »wel wat hinder- »lyk aan de [Ghinesche] kooplieden'^ maar kon ook »zoexaci » niet geschieden, zonder dat eenige en andere geborgene coop- •manschappen ongesien doorgaan/*

U) wijze van proer voor den tijd van drie jaren stelde daarom de Regering het navolgende tarief vast:

▼oor een groote jonk Tan »Eymuy" S50 rljksd. kleine » » » 420

groote • » Canlon 750 kleine • •> » 700

groote •» » «Nimpho" 900 kleine » • » 750

De monstering der opvarenden zoude op de oude wijze voortgaan* Zie ook bij 9 December 1749 en 29 Junij 1750.

~ December. Voorwaarden, waarop aan den kapitein- Chinees, Lim Beengko, veipacht is het piivüegie van het koken en verkoopen van madat.

1. Zal niemand dan den voorsz. pagler gepermitteert ot toegelaten zyn binnen de naar te nieldene limilen eenige madat te mogen koken of verkopen, op verbeurte van een hondert rd'. voor de eerste maal, vyf hondert rd'. voor de tweede maal en verdere arbitrale correctie voor de derdemaal, de boetens half voor den officier en half ten behoeve van den pagter.

2. De Umiten, alwaar ged^ madat zal mogen gekookt en

3. G. W. VAN IMHOFF. 451

verkogt worden, werden begrepen van den westkant van de fortresse Anke tot aan de stad aan den zuydkant van de veldschansjes* bekent onder den naam van Noordwyk en Ryswyk, en bezuyden de brug, die in den zuyderweg legt tegenover de eerstgem.y tot aan de zuyder voorstad en van den oostkant van de fortresse Angiol tot aan de Parweesche weg; maar sal daar en tegen geen madat gekookt, verkogt of gebruykt mogen werden in eenige daar toe geschikte huysen in de geheele stad, nog de zuyder voorstad of de blokken b'oosten de stad lot aan de voorsz. Parweesche weg, op de onder volgende poene. 5. Imand, zig onderstaande buyten de voorni. bepaalde limiten nader sledewaarts, ook binnen deselve, eenige madat te koken of verkopen, zal zonder aanzien van persoonen of eenige conniventie arbitralyk daar over aan den lyve met de ketting werden gestraft.

4. Selfs zal het niet gepermi teert, maar in tegendeel by desen wel scherpelyk en op nieuws verboden zyn, op poene van hondert rd^ boete voor den pagter en arbitrale correctie ^ selfs tot de ketting toe, voor den verkoper, aan eenige lyf- eygenen, 't zy in geringe of naamwaardige quantiteyt of hoe het ook wesen mogte, selfs ook niet op de thans gepermit- teerde plaatsen, eenige madat te verkopen of te gedoogen en door de vingers te sien, dat deselve aldaar komen om die te kopen of te roken, maar sal den pagter en zyne bediendens, sulks ontdekkende, gehouden zyn, so veel hy kan, alsulke lyfeygenen te vatten, aan te houden en door de dienaars der justitie hare lyfheeren te laten toekomen, om deselve daar ar te waarschouwen.

5. En, op dat de officiers van de justitie en insonderheyd den drost der Bataviascbe ommelanden, wiens gehoudenisse het sal syn, so wel desen pagter in syne privilegie te main- leneeren, als op de executie vaq de bovenstaande articulen te letten, des te beter in staat wesen mogen dit alles naar de intentie van de Regeering te doen observeeren, zo sullen de huysen, daar madat gekookt, gerookt en verkogt werd, sekere teykens moeten hebben, waar aan men deselve uyt andere

452 1^48. Ó, W. VAN IMHOFF.

onderscheyden kan; en den gem. land-drost zal daaf van moeten gegeven werden eene accurate lyst, om door zyne bedleudens in en omtrent die huyseii de wagltedoen houden, tot voorkoming van alle disordres en onhebbelykheeden.

16 December. Toekenning aan de predikanten, te BcUavia

tn beroep'' zijnde, van Vi '^^^ ^Ü^t per maand uit Compagnie* 8 pakhuizen en aan die, te Batavia ^buyten •beroep'* zijnde, van de helft van alle, aan eerst- bedoelden toegekende emolumenten.

De laatsten hadden vroeger geene emolumenten gehad.

Volgens de Regering had »de eene, so wel als de andere

zulx tot haar bestaan nodig, vooral in desen tydt, dat door de duurte van sommige levensmiddelen, en daar onder de rys,

»hct ord'"'' inkomen derscivo, waar over zy zoo veele herhaalde •repraesenlalien na Nodcrlanil hebben gedaan, niet (e ruym •omkomt '*

16 December. Indiendsiellituj van een escadron huzaren, sterk 108 man, y^met de nodige opper- en onder-officiers.*'

Dat escadron zoude te Batavia in garnizoen liggen en uit de garnizoens-kas worden betaald.

Van Regeringswege zoude daaraar. slechts ten koste worden gelegd :

a. bij de oprigting: de verstrekking van paarden, hamache- menten en wapenen;

b. later: fourage voor 150 paarden a 2 rijksdaalders per paard.

18 December. Verpachting van de generaale en ge- •meene inkomsten van de stad Batavia voor het jaar 1747.

De verpachte middelen waren dezelfde als die, opgegeven

174e. G. W. VAN IMHOFF. 435

onder 23 December 1745, behoudens dat ditmaal ook de waag verpacht zoude worden.

De voorwaarden waren eveneens dezelfde, behoudens de volgende wijzigingen:

Eerstelyk, ten aanzien vande pagt vande inkomende en uyt- gaande regten by amplialie der conditien van deselve, dat, wanneer den pagter tot het zien openen der aangebragt wer- dende pakgoederen ten tweeden maale geroepen is en egter niet verschynt, den aanbrenger of eygenaar de vryheyd hebben zal met de opening sonder langer wagten voort te gaan;

dat door de. ministers op de plaatsen, van waar slaven na herwaart werden overgebragt, voortaan niet alleen het getal, maar ook de namen by de passen zullen bekent gesteld wer- den, ter voorkoming van de sluykeryen in dies aanvoer;

dat onder de Europische dranken ook begrepen en vry van thol zyn de Caabsche wynen, die alhier mogten werden aangebragt ;

dat van alle goederen, die ingevolge de amplialie op het reglement van den jare 1743, gedateerd 17 Aug. 1745, door de zeeoflicieren aangebragt, vervoert en versonden werden, in het vervolg, gelyk tot hier toe, niet meerder zal mogen werden gebeft dan de helft der gestelde inkomende en uyt- gaande regten;

dat ook geene vaartuygen met particuliere goederen nade kloeke ses uuren des avonds tot des morgens ten ses uuren door de boom dan wel eenige andere canalen zullen mogen binnen komen, nog daar mede in dien tyd niets in, nog ook uytgevoert, ook niet gelost, nog afgescheept werden, dan ter presentie van den pagter dan wel, by zyne absentie, van zyne bediendens ;

dat ook aan den invoerder of uytvoerder dan wel eygenaars der goederen, die in 'en uytgaan, niets uytgesondert» vry sal staan, wanneer over de taxatie derselver tusschen de soodanige en den pagter disputen ontstaan, om als dan de betaling der geregtigheeden te mogen doen in de goederen selfs, met vier ten hondert daarvan af te geven, en waar mede zig den pag- ter ook alsdan tevreden zal moeten houden;

PLMAAT-BOEt DEEL ▼. 28

434 1^46. Q. W. VAN IMHOFP.

dat den pagler, nu den vervoer van alderhande lywaien, uytgesondert blauwe, rode, rauwe en wille, die alleen aande Comp*". tot derselver handel gereserveert blyven, naar depro- vintien van Amboina, Banda, Ternaten en Ifaccasser open- gesteld en vrygelaten is, aan alle en een iegelyk» die devry- heyd hebben op die plaatsen te varen, de afpacking van al zulke lywaten gehouden zal zyn by te wonen or door iemand van de zyne te laten bywoonen, en dat by ten dien eynde zal moeten werden daarby geroepen, dan wel, by faute van dien, dat, door de vervoerders of verzenders van deselve niet ten fine voorsz. geroepen zynde, de vryheyt hebben en ook ge- houden wesen sal alle packen, kisten, kassen of balen, hoe groot of kleyo deselve wesen mogten, by het passeeren van de boom te openen en visiteren, ter ondecking of daarby geene andere dan gepermitteerde soorten gevonden werden, waarop deoselven behoorlyk agt zal moeten geven en, byonl- moetioge van ongepermitteerde lywaten in deselve, daarvan kennisse geven aan den Waterfiscaal, om tegens de versenders of vervoerders geprocedeert te werden na de ordre;

dat ook desen pagter voor ieder picol thin, die door parti- culieren vande thingevende plaatsen mogten werden ingevoeri, zal mogen heffen voor inkomende regten een halve rd'. en van ieder picol Japans staaf koper, van Nimpho door de Chi- neese jonken of van elders aangebragt wordende, een ryks- daalder, mitsgaders voor ieder pikol particuliere peper, van Borneo overkomende, een quart ryxd'.

Ten tweeden, tot verbeteringe vande pagt van de inkomende en uytgaande zuyker:

dat ten behoeve van dese pagt, volgens het geresolveerde in Rade van India op den 12*° Aug. desesjaars 1746enhetdien- volgende in train gebragte, ook in het vervolg van alle de zuyker, die van Java en Gheribon direct nade ovenval mogte werden vervoert, zal mogen geheven worden een en een quart ryksd. van ieder picol candy en vyR agste ryksdaalder van ieder picol poeder zuyker, boven de thol aande tholpoorten en uytgaand regt voor de sabandaryen op Java en Cherihou.

1^46. Q. W. VAN IMHOFP. 45Ö

Ten derden, nopens den pagter van den scheepshandel, dat» om des te beter te konnen werden nagegaan of den pagter derselve in zyne geregtigheeden gefraudeert wert, door den hoofdopsigter der prauwen-voerders maandelyks aan gem. pag- ter zal overgegeven werden een lyste, aanwysende, hoeveel prauwen gebruikt en hoeveel 'er vertimmert werden.

Ten vierden^ ten aansien van de waag, die thans weder zal werden verpagt en de betaalde geregtigheeden aan deselve ;

dat ingetrocken en vernietigt werden het 2«, 3", 4«, 6«, en 7^^ artical der pagt-conditien van den jare 1759 (^) en dal dus, tegens de voorige ordres en conditien, aan alle en een iegelyk gepermitteerd en toegelaten zal zyn het houden van g'eykte balancen en gewigten in huys;

dat voortaan de goederen, die hier ter plaatse by verkoop van den eenen op den anderen overgaan, niet subject sullen wesen aan de waag gebragt te moeten werden, maar dat het aan de keuse en vryheyd der menschen staan zal daar van gebruyk te maken dan niet;

dat, in stede van een ten hondert, voortaan niet meer dan een half percento zal werden betaald aan de waag, dog een percento van alle pondgoederen by den uytvoer, hetzy dat die bevoorens gewoogen zyn en de waag gepasseert hebben of niet.

Ten vyfden, nopens de pagt van inkomende en uytgaande ryst:

dat voortaan door de ministers en bediendens op Java, ook te Cheribon en de daaronder gehoorende plaatsen, op de passen zal werden bekent gesteld de waare quaotiteyt van de ryst, die van daar mogte uytgevoert werden, op poene voor degeene, die zulks niet na waarheyd aangeeft en bevonden werd deze ordre te hebben overtreeden, daar over te sullen werden gecorrigeert na bevindinge.

Laatstelyk, by ampliatie der generale pagtconditien, dat de betalinge der pagtpenningen zal moeten gedaan werden met een halve percento opgeld, dat is een halve rd., en zulx ten

(') Zie deel IV, bladz. 486 eo 487.

43è 1746. Ó. W. VAN iMHOF^.

behoeve ?an den ontfanger-generaal en de cassier van den generalen onlfang ; en zal voorm. betaling moeten gedaan werden in goede, gangbare munt, dog zal daar onder geen meerder payementy dat ongesnoeyt, ongescbroeyt en ongesleeteu zal moeten zyn, geaccepteerd werden dan vyff en twintig ryks- daalders by ieder een duysent ryksdaalders.

En zal wijders, als van ouds, moeten werden verstaan, dat de geene, die een vande meer genoemde, groole pagten komt te meynen en aan Ie nemen, namenllyk:

de inkomende en uytgaande reg- ten of de pagt van de boom ;

de groente kraamptjes en win- keliers ;

het hoofdgeld der Cbineesen ;

de vismarkt;

de inkomende en uytgaande rys; de scheeps handel; het slagten van 't vee; de topbanen en de inkomende en uytgaande poeyer- en candy suyker;

voortaan niet zullen werden geadmitteerd tot paglers of borgen in eenige andere van de voorens taande paglen ; en dat het hoofdgeld der Ghineesen door geen andere, als imand van de Chineese natie gepagt sal mogen werden/'

De pacht van de pho- en lopho-spelen werd vroeger en later bij admodiatie aan de Chinesche officieren te Batavia gegund >om daar voor eenige noodige guastos te kunnen doen" (ResoL H. R. 31 Dec. 1748). «

20 December. Bepaling, dat te Batama geene scheeps- passen naar Lifao en andere, onder Timor sorterende plaatsen zouden afgegeven worden, tenzij onder voor- waarde, dat de betrokkenen Koepang aandeden om aldaar te •vertollen"

20 December. Last op de buiten-kantoren de kruitkel- ders in goeden staat te honden.

Nalatigheid in dit opzigt zoude als een >onverschoonUjk pligt- »versuym geconsidereert en verhaalt werden op de geene, » wiens gehoudenisse het was daar voor sorge te dragen."

174e. Q. W. VAN IMHOFF. 457

9

? Scheepsraad^s instructie.

Wanneer deze instructie door Heeren XVH"«° is vastge- steld, heb ik niet mogen ontdekken, waarom ik haar onder hel jaar 1746 heb opgenomen, vermits mij een in dat jaar te Middelburg gedrukt exemplaar dier instructie in handen is gekomen.

Zij is vermoedelijk van ouderen datum, aangezien reeds in 1643 (deel II, bladz. 66) van 'd'instructie van den scheeps- raad" sprake was.

Haar inhoud luidt, als volgt:

1. Het collegie van desen raad sal bestaan in vyf persoonen, namentUjk: den koopman, den schipper, den onder-koopman, den opper-stuurman en de hoogbootsman.

2. In dit collegie sal de koopman den continuêlen president zyn, de vergaderinge van den raad beroepen ende, by gelyk- heyt van stemmen, twee stemmen hebben.

3. De commandeur sal vermogen op d'anderc schepen Tan sijn vloote in 't voorschreven collegie te compareren ende aldaar het voorsitten ende voorstemmen hebben; wel verstaande, dat de commandeur van de schepen, in vloote gaande, soo lange deselve by een sullen zyn, wesen sal den koopman van het schip, wiens beurte sal zyn de vlagge te voeren, volgens den seyn-brief.

4. Alle civile misbruyken ende overtredingen sullen by den voorschreven raad berigt ende gesententieert werden^ uytgesondert 't gene by den president en twee van 't collegie crimineel of capitaal geagt sal werden, 't welk by den voor- noemden commandeur en den brecden raad op het schip van den commandeur sal beregt werden; mits dat de executie geschieden sal op het schip van den misdadige of op alsulke plaatsen, als de commandeur ende de breeden raad sal ordonneren.

5. In alle civile ende kleyne overtredingen, in welke dit collegie moet senteutieren, sal de provoost eerst aanklager en eysscher zyn, na dat hy sig op het delict behoorlyk geinfor- meert sal hebben.

438 174e. Q. W. VAN IMHOFF.

6. Alle aanklagten, sententien ende executien sullen by een van de assistenten pertinentelyk geregistreert ende by twee van 't voornoemde collegie onderteekent werden.

7. De koopman of schipper sal gehouden wesen daags, voor dat sy meenen regt te plegen, met syn schip digt by den commandeur te houden ende de vlaggen aan den cralyn by de maarse op te halen ende een geheel uure te laten wayen, op dat de commandeur mag weten, dat men des volgende daags regt doen sal, ten eynde hy sig seUs ofte ymand van synen raad, door syn bevel, op den voorschreven regt-dag late vinden; en, by aldien de commandeur of ymand van syn voornoemde raden voor middag niet en quame, sal H collegie met de saaken voortvaren ende regt doen; ende, soo de misdaad crimineel is (als vooren verhaalt), sullen gehouden wesen terstout, na 't voorschreve collegie gescheyden is, het boven-geschreven teyken andermaal te doen, op dal de commandeur wete, dat het feyt crimineel geoordeelt word, ende voorts daar op behoorlyk ordre stellen mag.

8. By versterven van de koopman, schipper of andere officieren of dat ymand sig qualyk droege of gouverneerde, sal by de commandeur of broeden raad een ander in de plaatse gestelt werden.

9. Ende, by aldien de schippers ende stuerluyden in haar courssen ende gissingen mogten discordeeren, sullen gehouden zyn den commandeur of koopman 't selve te verwittigen, op dat door hem daar op gelet en goede ordre gestelt mag werden.

10. De koopman sal niet vermogen sonder advys van den schipper, nog den schipper sonder advys van den koopman, ymand in de boeyen te stellen. Nog sal eenig soldaat, sonder last ende advys van den capiteyn of die in desselfs plaats over de soldaten het opperste gebied heeft, in apprehensie gestelt mogen werden, blyvende niet min d'authoritheyt van de commandeur in haar geheel omme, als voor desen, ook sonder ymands advys, eenig delinquant in de boeyen te mogen doen sluyten.

11. Die in desen raad eenige stemmen hebben, sullen ge-

1746, 1747. Q. W. VAN IMHOFF. 459

houden weseD, ter eerster vergaderinge van deselve raad, aan handen van den koopman te doen desen naarvolgende eed ende deselve met haar-lieden naamen of merk onderteekenen:

Wy ondergeschreven beloven ende sweeren, dat wy den inhoud van de boven-geschreven instructien naar ons vermoge getrouwelyk in alle civile en crimineele saaken, dewelke voor • vallen mogten, een yder naar onse beste kennisse ende wetenschap, sonder eenig faveur, gunste ofte dissimulatie, goed regt en justitie administreren, onder malkanderen en met allen anderen, in den dienst van de Compagnie wesende goede eenigheyt, vriendschap ende correspondentie houden; en voorts op de regeringe van het volk, soo van onse respective schepen, als ook op de schepen, vivres ende ingeladen goederen, mitsgaders op de regeringe ende directie van geheele vloote, waar mede wy in compagnie sullen komeu te varen, ende soo lange de' schepen by den anderen sullen wesen, behoorlyke toesigt nemen ende alle soodanige ordre sullen helpen stellen, als eenigsins mogelyk sal wesen; ende voorts ons in alles te quyten, als goede raden ten besten van de vereenigde Oost-Indische Com- pagnie gehouden zijn ende behooren te doen.

Soo waarlyk moei ons God Almagtig helpen.

12. Desen raad sal niet gehouden, nog eenige saaken in deselve verhandelt mogen werden, \ en zy de name Gods alvoren aangeroepen ende de gewoonelyke gebeden gedaan sullen zyn, ten welke eynde de gedrukte formulieren op alle schepen worden mede gegeven.

13. Alle krygs-saaken, of de soldaten aangaande, sullen by den krygs-raad, te weten, by den koopman, schipper, sergeant, corporaal ende lans-passaat gedediceert en verhandelt werden.

6 Januarij. Afschaffing van de pacht op •het sjappen •der kleeden*' in tnidden-Java.

Deze pacht, welke in een rond jaar slechts 4,260 Spaansche

440 1747. G. W. VAN IMHOFF,

realen had opgebragt, veroorzaakte oproerige «bewegiogen", — gevolgen van de knevelarijen der pachters, — terwijl de Regering bij de invoering dier pacht bad gemeeod juist in bet belang der bevolking te handelen, »also deselve, so de »ordres maar wel wierden g'executeert, niet anders als tot «groot soulaes der gemeente strecken konde, dewyl zy, in »tegenstellïnge van dese geringe beswaaroisse op het geweelT, »alle middelen en andere goederen vry en liber van de eene » plaats na de andere brengen en sonder eenige belastinge »debiteeren konde, daar zij bevorens [ten tijde van het bewind van den Soesoehoenan] overal tol moest betalen en op eene •korte distantie meenigmaal so veel, als de goederen zelfs •waardig waren." Zie ook bij 28 Junij 1746.

6 Januar^. Regeling van hethoofdrgeldapfnidden'Jam.

Ter zake vindt men in de resolutién van de Hooge Regering het navolgende aangeteekend :

In voldoening van de order, vervat by de instructie, door den beere Gouverneur Generaal verleent aan de Javase mi- nisters naar zyn Edelheyts afgelopene Javase visite en gedateert tot Tanjongpoura onder den 9^° Juny 1746, te vinden onder de bylagen van het Dagh-Register dier reyse, articul 42 en 55, door den Javas commandeur, Slerrenberg, sub dato 1^ October 1746 overgesonden zynde de lyste van het geene de strand-regenten bevorens aan den Soesochoenang, item den ryksbestierder en den commandeur tot Samarang 'sjaarlyks hebben opgebragt, na de taxatie der huysge- sinnen, so Javanen als Callangers, in ieder district wonende, van welke hoofdgelden de Gomp. thans zoude dienen Ie jouisseeren, excepto van die regentschappen, gelyk Madura, Sourabaya en Passourouang met de daar aan grensende districten, dewelke volgens de jongste schicking de producten harer lan- den aan de Comp^ sonder belalinge leveren en dus het hooft- geld maar kan stand grypen van Grisse af tot Brebes toe

1747. Q.  W.  VAN  <MHOFF. 

441

bedragende, so in het eene als andere articul, het geene nader komt te blyken by de voorsz. lyste, bier g'insereert in deser voegen :

Aan zyn Hoog Edelheyd, den Hoog Edelen Hoog Aglbaren Gestrengen Heere, GüSTAAP WILLEM Baron VAN IMHOFF,

Gouverneur Generaal, ende WelEdele Heeren Raden van Nederlands India.

Hoog Edele, Wydgebiedende Heeren en

WelEdele Heeren!

In Schuldige voldoening aan het geene by zyn Hoog Edel- heyts instructie, gedateert tot Tanjongpoura den 9^" Juny deses jaars, onder art. 42 en W werd geordonneert, beeft den onder- geteekenden, Javas Commandenr, uw Hoog Edeleus zeer ge- hoorsamen en onderdanigen dienaar, de eere bier onder te ver- lonen. ^

Eerstelyk, nopende art. 42, een lyst van betgeene de strand- regenten bevorens aan den Soesoeboenang jaarlyks hebben opge- bragt en nu, om de jongst gemaakte verandering, aan d'E. Gomp^. zouden dienen te contribueren, namentlyk:

begroot voorden voorden voorden

op : Soesoe- (jatja's hoenang: rd". sp. Madura 10000 800

Javanen . 6000 500

Calangers 250 250

ryksbe* comman- stierder: deur:

Soorabaya

rd". sp. 500 300

rd». sp.

300

180

do..

250 50

Passourouang, Wienoengan en Probolingo. . .

Javanen ....

Calangers. . . Sidayoc . . Javanen. . . .

Transporteere 20850

50 —

somma jaar- lyks: rd». sp' 1300 780 250 150

Griesse

Jav. 1800

3000

50

2000

75

150

50

100

1475

75 150

100

1125

45 90

60 705

195

390

50

260

3375

442

1747. Q. W. VAN IMHOFF.

begroot voorden voorden voorden somma

op Soesoe- ryksbe- conunan- iaar- tjatja's hoenang: stierder: deur: lyks.

rd«. sp. rd». sp. 765 3375

rd«. sp. rd«.

Per transport .. 20850 1475 lt35

Lamoengan, J

avanen .

1000

50

60

30

130

Toeban do.

3000

ISO

160

90

390

Lassam . . . )

Babagan en

do.

2100

160

160

63

363

Rembang . .

Blandong do.

1000

60

60

30

130

Joana do.

1000

60

60

30

130

W^ M A

do.

3S00

176

176

106

466

Patty

Calangers 250

260

' 260

Tjengkalsewoe, Jav .

600

30

30

18

78

Koedoes do. .

2000

100

100

60

260

Japara do. .

SOOO

260

260

160

660

Damak

Galaogers .

1000

tooo

—

—

1000

Javanen . . .

6000

300

300

180

780

Blondong do.

1000

60

60

30

130

Caliwoengo do.

1800

90

90

64

234

Candal

do.

1600

76

76

46

196

Calangers .

260

260

—

—

260

Batang, Javanen . . .

3000

160

160

90

390

W^ 1

Cal. . .

800

800

_.

^__

800

Paccalongan

Javanei

n 8000

400

400

240

1040

Wiera dessa do.

1100

66

66

33

143

Pamalang do.

3000

160

160

90

390

■VI 1

do.

4000

200

200

120

620

Tagal

Calangers .

180

180

180

Jaggasoera, Javanen .

1000

60

60

30

130

Brebes

do.

1000

60

60

30

130

InH geheel . . 75930 6530 3700 2193 12423

Ten tweeden, betreffende het W^ articul, heeft den Rem-

bangs resident, van der Brugghen, by schryvens van den 12^^

July jongstl. versogt, dat de naar te noemene negoryen onder

bet Rembangs district inogten werden gestclt, te weten:

1747. Q. W. VAN IMHOFF.

44S

g ^ «

sa

s

p

de negoryen Bonang, gelegen langs de strand, 2 mylen b'oosten

Rembang, gehorende onder Japara.

Caranggenang, gelegen langs de strand, Va ^^^yl beweslen Rembang, gehorende onder Joana;

Cadorangang, gelegen langs de strand, ^4 ™yl bewesten Renibang, gehorende onder Joana;

Pallo, gelegen langs de strand, l Va myl beweslen Rembang gehorende onder Japara;

Paradessie, gelegen langs de strand, 1 Vi myl be- westen Rembang gehorende onder Japara; de negoryen Oelacan,

Caoeloetan,

Wator,

Goenirang,

Bangie,

Fata,

Boewong,

Sering

Ginter en

Capadangan

Magoewan,

Matese,

Sorak,

Trouwalo en

Petla

Goenier,

Banjoeroewo,

Malawat,

Carang Modjo,

Anger Roekan,

Poeman,

Malageen,

Camadoe,

Carang Assara en

Soelang

Het Japaras opperhooft, Faick, die by gemeen schryvens

& C3

S

o

9i

a

s s

bOMi

O) S o

CA

bo ^

bo e

o

9

il

O *^ co

co

03

444 1747. G. W. VAN IMHOFF.

van den 4^ Joly, zoowel als van der Bruggen, over dat subject elucidatie gevraagt is, heefl op het eerste lid by zyn brieff van den 23'° d* alleen geantwoord, maar het laaste onaangeroerd gelaten, veel ligt om dat hy op desselfs vertrek slaat na de hoofdplaats, wanneer hy Uw Ho<ig Ed^. daarvan ook beter verslag zal kunnen doen.

Voorts zoude in de districten van Grobogan, Warong, Balora, Siokalsewoe, Sesela, Tampoera en Tersanen nog wel eenige verandering en confirmatie vereysschen omtrent de hoofden aldaar, waarvan eeoige haar ampteo van officieren^ die in expeditien geweest zyn, erlangd en anderen zig ook zelfs geheel opgeworpen, mitsgaders dierhalven weynig ontsag hebben onder de gemeente, 't welk veroorzaakt, dat uy t die districten van de gecontracteerde rys byna niets geleverd werd, maar aangesien daarover, na het aflopen der presente expeditie in de bovenlanden met meer fundament als nu zal kunnen werden geadviseerd, voornamentlyk door den opperkoopman, van Hohendorff, zo zal het misschien wel best zijn, dat die schiking daarna gesurcheert blyve.

Ik hopp, dat biermede aan Uw Hoog Ëdelens g'eerde intentie zal zyn voldaan en noeme my met de alderdiepste eerbied (onderstond) Uw Hoog Edelens onderdanige, geboorsame en zeer ooi moedigen dienaar (was gelekt) E. Sterrenberg (in margine) Samarang den 7^" October 1746.

Zoo wierd na resumtie van ged^ opgave goedgevonden en verstaan de portie van de ryksbestierders te incorporeeren in het aandeel van de Comp^., dewyl men dog van intentie is, boven de equivalenten in gelde, by de conventie met den Soesoehoe- nang vastgestelt, aan die ministers voortaan ook toe te leggen een geschenk in goederen, dat haar jaarlyks 's Comp' wegen sal werden afgegeven na tyts gelegenheyt, schoon dat eene enkele goedwilligheyt en niet voor eene verpligling aan te merken is, of als een gevolge van het overeenkomenc met het Soeracartas hoif, waarby daaraf niets is vermeit naar het aangeleekende by het meergem. Dag-Register op den 1 7"^ Hey n46, dog de voorz. sp. rl. 1668 [sic] voor den commandeur

1747. Ó. W. VAN iMHOf^F. 44i$

aan denselven [of syne soccesseurs in officio namaals te laten behouden tot een middel van bestaan.

6 Januarij. Toekenning, als middel van bestaan, van vijf pet. van alle inkomsten der Compagnie op Java aan hare dienaren ^van de penne'' aldaar.

Eene dergelijke regeling was >genoegsaam op alle overige

comptoiren in India jongst g'introduceert." De repartitie van het totaal der 6 pet. was, als volgt:

de Commandeur of Gezaghebber 20 pel.

de Opper-kooplieden te Soerakarta en teSoe*

rabaija, ieder 10 of gezamelijk 20 »

de 1"^ Administrateur en Fiscaal te Samarang, de Koopman en Secunde te Soerakarta en de Onder-koopman en Administrateur te Soerabaija, ieder 6 of gezamelijk 20 •

de Residenten te Grissee, Rembang, Djoeana,

Japara, Demak en Tagal, ieder 4 of gezamelyk 24 »

de 2' Administrateur, Soldij*boekhouder, Se- cretaris en Translateur te Samarang, twee Onder-kooplieden en een Translateur te Soerakarta, de Fiscaal te Soerabaija, ieder 2 «of gezamelijk 16 »

Totaal 100 pel.

10 Januarij. Toelichting tot de instrttctie, den 21'^'" October 1746 voor Commissarissen van zee- en com- mercie-zaken vastgesteld.

De Regering vond goed: 1^ ten reguarde van art. 4 te persisteeren by hel geene ge^ statueert is met de woorden tusschen tolders en pagters, alzo die eensdeels applicabel zyn op alle de pagten, waar- over wegens in- en uytvoer tusschen vertolders en pagters disput kan vallen, en ten anderen ook klaar genoeg aan-

446 1^47. Ö. W. VAN IMHÓF?.

wysen, dat daar onder geene andere pagtzaken alsdesete verstaan zyn ;

2° dat voorts de boetens, art. 7 gemeld, na die van commis- sarissen van kleene gerigts zaken zullen moeten geschikt en dienvolgende onder de camer gelden gebragt werden die van defoult en verstek; komende geene relieven te passé, ten minsten niet als zeer zelden in proceduren de plano^ gelyk de geene, waarloe dit coUegie is gestelt;

3° dat alle citatien zonder onderscheyd, ook die tot namptis- sement, coroplelelyk 24 uuren voor het houden van de rol zullen moeten en ook mogen g'exploicteert werden;

4® dat er niet meer als twee deiaulten zullen mogen verleent en de ged^ by het tweede voor contumax zal gehouden en verstoken werden van alle exceptien; voorts den eys- scher verpligt zyn als dan desselfs instantie immediaat te verifieeren en daarop regt te versoeken;

B® dat tot het executeeren der vonnissen niet verder als lot interpellatie en sommatie, yder van 24 uuren, zal mogen geprocedeert en binnen gelyke tyd executie op de goederen moeten versogt en getekent werden by den advocaat-fiscaal van India, indien de gecondemneerde een CompHlienaar, dan wel by den Baillieuw, indien deselve een burger of ander ingesetene is;

6^ dat de boete van appel, articul 10 gemeld, zal moeten geconsigneert werden en blyven onder den secretaris van dit collegie ofte den judex a quo, ter tydt en zo lange deselve door hem zal moeten gerestitueert, dan wel, ge- confisqueert zynde, aan de Comp^ verantwoord werden, van welke consignatie den impetrant in cas d'appel by den aanvang van de instantie aan den judex appellationis bly- ken zal moeten thonen;

7° dat aan alle advocaten en procureurs, hier ter steede poslu- loerende of namaals daartoe g'admitleert wordende, zal wer- den afgegeven een exemplaar van meergem. ordonnantie, item van het reglement van vry-schippers en bootsgesellen, ten eynde haar daar na te reguleeren, op poene van correctie;

1747. Ó. W. VAN IMHÓFP. 44?

8^ dat de dagvaardingen tot het geven van getuygenisse der

waarheyt over zaken, voor dit collegie hangende of staande

te komen, by hetzelve indistinctelyk zullen moeten geschieden,

het zy de gerequireerde een Comp'. dienaar zy of burger;

9^ dat de borgtogten van den Secretaris zal virerden genomen

op rd'. 2000 en die van de bode ofonderschoutop 1000

rd'. en eyndelyk ten

10^ dat door de praesident en leeden 'sjaarlyks een eed

van purge zal werden afgelegt te dezer vergaderinge,

even als door Commissarissen van klyne zaken geschied,

ten tyde der vernieuwinge of veranderinge van de mindere

magistrature.

10 Januarij. Gelijkslelling^ wat de tvagcn-pachl betrof, van de predikanten, ouderlingen en diakenen van de Luthersche gemeente te Batavia met de predikanten, enz. van de Gereformeerde gemeente aldaar, alsmede van de Commissarissen van zee- en commercie-zaken en die van de Bank van leening met Weesmeesteren.

20 Januarij. Last op het opperhoofd en den Raad te Soerabaija zich *eenlyk met de bekende, onder dat u:amptoir sorteerende strand^regentschappen en geensints ifmet de boveiUanden te bemoeyen.''

Alleen moesten zlJ, in strijd met het vorenstaande, zorgen voor de leverantie van 400 kojang rijst door Djipan, »also het •zelve voor betalinge geschied, volgens des Regents eyge, vry- 'Willige aanneminge, sonder den Vorst in de opperheerschappye »te benadeelen/'

20 Januarij. Bepaling, dat, zelfs bij afwezigheid van de zes *voorsittende en concludeerende" leden in den Raad van Indiè, een besluit dier vergadering wettig was.

Dit beginsel stelde de Indische Regering zelve vast naar aanleiding van een besluit van Heeren XVII van 3 April 1742.

448 1747. G. W. VAN IMHOFF.

27 Janaarij. Gdtjkstelling^ wat de jaarlijhche betaling van het roede-geld betrof, van de Luthersche kerk te Batavia met de Bollandsche of groote kerk aldaar.

27 Januarij. Opheffing der betrekkingen van Gouverneur over Java^s ooster- en wester-slranden.

De tituls van ooster- en westerstrand Goaverneurs op Javas Oostcust, plaats gehad hebbende onder hel ^gebied van den Soesoehoenang over de langs strand wonende Javanen en by de praesente regeringsform onder de Comp*. niet meer te passé komende, wierd goed gevonden en verstaan te mortiBceeren en de hoofden der Calangers, dewelke, schoon ook in andere, 't zy boven of benedenlandsche regentschappen wonende, altoos haar eygen, generaal hoofd aan het hof hebben gehad en als een apart volk geconsidereert zyn gpworden, voor so verre die onder 's Comp'. districten wonen, te stellen, die van de westerstran- den onder het op«igt van den Adepatty Djaya de Ningrat tot Pacalongan en die van de oosterstranden onder de Adepatty Tsiira Soema tot Japara en beyde deselve weder gesubordon- neert te laten onder bet gezag van den Adepatty Soera di Mangala tot Samarang, aan dewelke dienvolgende goed ge- vonden en verstaan is tot een inkomen toe te leggen het hoofdgel t van een duysent huysgesinnen, zynde van yder 1 rd^ sp'. jaarlyks, mitsgaders aan gem. Pecalongans en Japaras Regent, yder vyff hondert huysgesinnen, mits zy alvorens zullen besorgen behoorlyke opschryvinge der huysgesiimen van dat volk, om te weten, hoeveel deselve thans meer zyn als de oude computatie op 2830 huysgesinnen.

31 Januarij. Verlenging van 2 tot 3 maanden vanden termijn voor het betalen van vendu-penningen, voort- spruitende uit publieke verkoopingen, door vendu-mees- ters aan verkoopers. Verlenging als voren van het privilegie van parate executie van onwillige koopers, aan vendu-meesters toegekend.

sur ó. w. vam iMHóf^P. 44d

Vendu^meesters haddeB geklaagd, dat de rogtbanken hel privflegie van parate executie hun niet meer verleenden na ommekomst van de bewuste 2 maanden, terwijl »het nogthans •byna als tot een wet geworden was onder de gemeente, dat •niemant voor de ses weken [wegens vendu-schulden] wilde •aangesprooken zyn."

Aan vendu-meesters schoot dientengevolge de tijd te kort tot het gebruik maken van hun privilegie om «trage betaal- •ders" tot betaling te nopen.

31 Januarij. Vermeerdering van het aantal herbergen te Batavia van 12 tot 14.

Het eerste getal schijnt den 15'*'' December 1744 te zijn vastgesteld, hoewel zulks in de resolutiên van dien datum niet voorkomt.

De twee nieuwe, » geprivilegieerde"' herbergen zouden opge- rigt worden bij de hoofdwacht en »aan het Vierkant,'' de eerste •tot eene uytspanning voor de gemeene militairen," de tweede ten behoeve van matroien.

Zij waren geprivilegeerd, omdat aan de waarden der overige herl)ergen en aan de houders van »top-tafelen" verboden werd ■eenige gemeene Ëuropeesen binnen hare woningen toe te •laten" en zulks »tot voorkominge van alle buytensporigheeden •en grove debauches in den drank, die, behalven de oorsake •veeier wanbedryven, ook is de grond der meeste siektens •van den gemeenen man."

De nieuwe herbergen stonden speciaal onder het toezigt van den Advocaat-fiscaal en diens bedienden.

3 Februarij. Nadere regeling nopens de uitbetaling der gage van overleden inlandsclie müilairen.

Ter sessie van den 18'° October 1746 de nodige ordres beraamt zynde ten aanzien der maandgelden van overleden inlandse militairen op de buy ten comptoiren, dat deselve komen

PLAIAAT-BOEI DEEL V. 29

450 ^*747. G. W. VAN IMHÓFJ^.

Óf in handen van regte erfgenamen der overiedenen öf ten behoeve ran de weduwe cas der inlandse militairen en de bibliotheécq binnen desen Gasteele^ en als nu ook gesproken wesende over het termyn tot de legitimatie en tot de prae- advertentie van de te doene afbetaling, ter wegneniinge van alle inconvenienten en ignorantién, zo wierd goedgevondenen verstaan, ses weeken voor de afbetalinge van sodanige krygers in de respective campongs daarvan te laten advertentie doen en, indien na verloop van nog drie maanden na de gedane betaling, die gevolgd zal werden van eene nadere bekendmaking, niemand tot den ontvangst der gagie van die overledene met behoor- lyke qualificatie mogte komen op te dagen, alsdan met sodanige maandgelden te laten handelen na den teneur van voorsz. resolutie, behoudens het regt der geenen, die daarop eenige praetensie hebben, en ook de vryheyt om zig wegens eene wettige ignorantie aan dese Regeering te mogen addresseeren.

7 Februarij. Magliging op den OrUvanger-generacU tot parate executie van te Batavia ingevoerde goederen, waarvoor binnen acht dagen na het arrivement der *uytkomende scheepen^ de recognitie-penningen niet waren betaald.

Verscheidene, in 1746 uit Nederland aangekomen onder* officieren en andere personen hadden de recognitie-penningen, voor hunne medegebragte goederen verschuldigd, niet betaald. Een hunner was zelfs »stilswygende" weder naar Nederland teruggekeerd.

De soldij-rekeningen dier dienaren der Ck)mpagnie werden met het verschuldigd gehlevene belast; en om de Ciompagnie

in den aanstaande voor alzulke practycquen" te vrijwaren, verleende de Regering bovenomschreven magtiging.

Een gedrukt exemplaar van het extract uit de resolutie der Hooge Regering, waarbij de magtiging is verleend, werd in de uitkomende schepen aangeplakt.

1^47. 6. W. VAN IMHÖF^. 4lil

O^er 1746 bedroegen de recognitie-penningen vooi* pdrlicu- liere goederen, met 14 sGheperiaangebragt,8,6B0 rijksdaalders.

17 Febritarij. Bèpdling, dat in de ^inlandse muntêlrilB'' van de Compagnie aangemaakt zouden worden zilveren munten met denzelfden stempel als de goiulen^ hedoeld bij ^ Maart 1745.

Die hiunten zouden in gewigt en gehalte gelijkstaan mei de Soeratsche of meest gangbare ropij.

Ook aan particulieren werd toegestaan dergelijke mimt- speciën in Compagnie's munt te laten aanmaken, mits betalende :

1® »aan geregtighéyt/' 2 pet.

2® voor onkosten aan den Muntmeester, 5 pet.

De «inlandse munterye'' verschafte een >groot gerief, schoon •dié niets" had >uytgeleverd dan goude speciën.*'

Den 14*^" Maart 1747 werd de stempel dezer munten in zoo verre gewijzigd, dat daarop, in plaats van «derham", zooaLs op de gouden, »dinar" moest gelezen worden, »dewyl die • woorden ook eygentlyker uytdrucken de differente spetien."

Zij werden den 21" April 1747 tegen 30 zware stuivers gangbaar verklaard en zouden tegen dien prijs door de Re- gering van de gemeente weder »op wissel" aangenomen worden, •behoudens de reductie, op de ducatons bepaal t.'

21 Februarij. Vaststelling der ko ff ij -leverantie vóor de Jakatrasche boven- en beneden-landen op 24tX) pikols 's jaar s,

■

Men leest ter zake in de resolutiën van de Hooge Regering het navolgende:

Hel grote restant van coffy, dat men hier by de pakhuysen heeft gehad, door de verminderde insamen der jongst voorgaande ses jaren, mits de excessive extirpatie, in a°. 1738 gedaan, en de daar op gevolgde algemeene troubles eii verwaarlozingen der plantagien, reeds sodanig afgenomen was, dat er, na de

482 1747. G. W. VAN IMHÖFF.

versending van het benodigde tot dit retour na Nederland, nauwlyks hier ter plaatse sal resteeren een voorraad van ses millioen ponden of, zo veel de petitie uyt Nederland volgens missive van den 26«" November 1735 bedraagt, voor eene enkelde versending ; ende zulx niet tegenstaande 't sedert het jaar 1743 al merkelyk weder de hand was gehouden aan de voorsz. plantagien, so met hel opruimen der verwilderde, als met het aaiileggeu van nieuwe tot suppleetie van het man- queerende, sodanig. dat in het jongst gepasseerde jaar, by de vergroting van de leverantie, reeds daarvan goede gevolgen waren vernomen, dog dat ook leffens, om even dese redenen, thans de noodsakelykheyt vereyschte om voor het vervolg eenige bepaling daar omlrend Ie maken, niet alleen ten eynde de Comp^ niet meer mogen geraken in sulke ongelegenlheeden als deze door manquemeul van attentie en berekeniug van de benodigde quantiteyt en de verwagling, die men hebben kan omtrent eene ongereguleerde leverantie, maar ook ten beste van de voornaamste ingeselenen en besitters, *t zy eygenaars of gebruykers van de boven- en benedenlanden, onder Jacatra en dies Preanger districten gehorende, waar omtrend zynEd. dan vermeende, dat, Cheribon bepaalt blyvcnde op een leverantie van twaalf duysent picols coffy, Batavia met dies ressort wel soude mogen hebben eens zo veel ofte vier en twintig duysent picols, het welke, te samen makende een prol)able leverantie van 36000 picols of vier en een half millioen [londcn, niet eens toereykende soude zyn tol voldoening der eyschen van 60000008, so men niet leffens moest supponeeren, dat omtrent een pro- duct, het welke so gemackelyk valt als dit, wanneer bet eens aan de gang is, eene op 24000 picols bepaalde leverantie in dese boven- en beneden-landen van selffs wel vyff of ses duysent picols daar l)oven lopen zal; en dat ook de g'eyschle ses millioen ponden niet altyd so precies sullen kunnen voldaan werden, waarom het best was de verdeeling op zo veel minder te nemen, ten eynde de ingelanden mogen weten, waarop zy staat kunnen maken, om daarna hare aanplanlingen te reguleeren, thans al spoedig weder opnemen sal, dewyl de nieuwe aanplanlingen,

1747. Q. W. VAN IMHOFF.

4S3

over drie jaar gednan, nu eerst kunnen beginnen vrugten te geven, de vaste leverantien aan de Comp" uyt dese landen op 24000 picols Ie bepalen in volgende wyse:

Campong Baroe, b'oosten de grote rivier., picols 2000

Buylenzorg, hev^eslen de grote rivier • 3000

Tjandjoer • 4000

Sumadang » 2000

Parackan Mondjang • 2800

Bandong » 2800

Grawang » 300

Tjassem • 300

Pamanodian » 300

Pagadeen » 300

Jatinagara » 800

Tjilengsie » 180

Qappanongal » ISO

Tjipaminckis » 100

Tjiblagong » IKO

Koedoeng Badak • 200

Tangarang • 100

Tjekalong • 150

den Gapitain der Ooslzydse Javanen ...... » 200

» Westzydse » » 200

Picols 20000

van particuliere landeryen:

Den WelEd. Gestr. Heer Direc- teur Generaal, Jacob Mossel, van 'l land Dregterland picols 500

Mevrouw Thedens, van 't land Pondok Poeljong » 600

Den landdrost, vanTrabe, van 'l land Oeee Cambangan » 400

Van*t Hoff . 200

Picols 1600

Transporlcere. . : picols 21600

4t(4 1'747. G. YV- VAN tMHOFF.

Per transport Pkols 316QQ

Moll PicQls ÏOO

SimoDg • 100

Van de Velde, vap 't land

TanjoDg • 500

Niay Intang • 250

Dep Mardyker Intje Taib > 100

Chinees Kquw Boenko . . <» 50

Oe gesamenllyke Eurqpeese

coiouiers of boeren • 1200

Picols 2^

Te samen picoLs 24000

met drie a vier duysent picols daarenboven voor alierleye andere leverantiers van particuliere landeryen.

21 Februari). Magtiging op den gouverneur van de Academie de marine in correspondentie te treden mei zekeren lector bij het Athenaeum iUustre te Amsterdam over het jaarlijks leveren van instrumenten^ boeken, enz, ten behoeve van de Academie.

Eene som van 100 rijksdaalders 'sjaars werd vopr aan- koop van die instrumenten, enz. voldoende geacht, welke som de Compagnie in Nederland zoude uitbetalen, maar de Cura- toren van de Academie in Indiö moesten »rembourseeren."

Voor zijne moeite kreeg de bewuste lector/* 240. — 'sjaars.

24 Februarij. Ampliatie van art. 6 en ii der instructie voor de Bank van leening

Commissarissen werden mitsdien gemagtigd »zo wel tol •een onbepaalde leeninge [d. w. z. tot beleeningen beneden 150 rijksdaalders], als tot het beleenen van 85 pro cento op •gemunt en ongemunt goud en zilver'', in plaats van 75 pet.

Zij wilden ook, in het belang hunner bank, particuliere beleeningen op losse goederen door de Regering doen verbie- den, maar hiervan wilde deze niet weten.

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 455

28 Febrtiarij. Vernieuwing van het bepaalde op 9 Sep- tember 1630 nopens het werpen van imünis in de grachten van Batavia.

De straf werd nu bepaald op 6 rijksdaalders, »ten profyte •van den bekeurder, Hzy officier of wykmeester."

Schepenen werden aangeschreven zulks »by billetten aan •alle en een icgelyk Ie communiceeren/'

28 Februarij. Toekenning aan den Administrateur te Bantam van den rang THiaast d'Eerste en boven of »voor alle andere Capitains militair aldaar.**

28 Februarij. Voorschrift nopens onbequaame\ van buiten-kantoreti te Batavia aangebragte ^^gereedschappen »en andere goedereti."

Deze voorwerpen moesten bij de «boekjes", der verschillende administraliên (wapenkamer, medicinale winkel, paardenstai, equipage-werf, ijzer-magazijn en ambacbts-kwartier) afgeschre- ven worden.

Het Dog bruikbare koper, lood en tin moest »na den ge- •bruyke, ter verwerkinge" afgegeven en alle ijzerwerk als ballast in de retour -schepen gebruikt worden^ »Da de gewoonte •van eenige jaren herwaarts/'

7 Maart. Vergunning voor een Procureur als Advocaat voor de twee banken van justitie te Batavia te postU' leren.

De eenige vereischten voor zoodanige vergunning waren, voor zoo verre blijkt, het bezit van een academischen bul, van het lidmaatschap der gereformeerde kerk en van het bewijs, dat men in Nederland reeds advocaat was geweest.

Het aantal advocaten te Batavia was onbeperkt.

456 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

Hen vindt ook gewag gemankt van een advocaat, die levens notaris was.

Reeds in Frhrnarij 1655 werd aan zekeren Gornelis de Vla- ming van Oudshoorn vergund zich te Batavia als advocaat Ie vestigen^ mits laj den eed aflegde »voor soodanige persooneo »naer rechten geraempt" (zie deel I, bladz. 387 ea 494), waarna hij eene acte »in behoorlyke forma*' zoude verkrygen. Dit schijnt een op zich zelven staand geval geweest te zyn.

Ook in de bekende cousideralien van v. Imhoff c. s. van 24 November 1741, 4* hooftpoinct, 4* hoottstuk, >van de •justitie/' komt het een en ander nopens advocaten voor, naar aanleiding waarvan Heeren XVII"*" den 3**" April 1742 be- sloten, »dat tot redres van de gebrekkelykheeden in deadmi- nisstratie van de justitie, zoo te Batavia, als op de buyten comptoiren, in plaats van, volgens de jegenswoordige methode, direct van hier [Nederland] Raaden van justitie uit te zenden, voortaan jaarlyks, ingaande met de aanstaande equipage, eeo zeeker getal van advocaaten naar Batavia zullen worden gelicen- tieerd, in de qualiteit van koopman, met f 60 ter maand en koopmans emolumenten, en dat wel ten getalle van 4 jaarlyks, gednurende de drie volgende, en by vermindering 2 gedaa- rende de twee volgende jaaren en eindelyk één jaarlyks;

dat de voorschr. advocaaten door de vergadering van 17°^ zullen worden aangesteld, dog niet admissibel zullen zyn, ten zy dezelve ten minsten drie volle jaaren voor een der hoven van justitie dan wel der rechtbanken in sleeden in deeze pro vintien zullen hebben gepractiseerd en daar van bewys konnen toonen en mits gebooren zynde in de provinciën of onder het ressort van de generalitey t, en van de gereformeerde religie of dezelve toegedaan;

dat wijders die advocaaten geduurende de reis, op*t schip, de functie zullen moeten waarneemen van onderkoopman en boekhouder en, te Batavia koomende, zig met de practyk voor beide de Gollegien van justitie vermoogcn te emeeren, toltyd en wyle zy employ vinden, leerende inmiddels de taal en gewoontens van bet land kennen; en, ingevalle na verloop van

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 487

een jaar lyd naar liaar arnvenient te Batavia in een van de hier na te noemene emploien niet mogten weezen gesteld, lal haar voorsch. gagie van f 60 ter maand en koopmans eniolamenten ces^eeren en af zyn;

dat nit dezelve altoos drie of vier gehouden zullen voorden op Ceylon en dat wei aan het hoofdcomptoir Colombo, om niet alleen die zeer verschillende gewoon lens van den land- aard om de West van Indiê (e leeren kennen, maar ook (effens aan de hand te zyn lol het vervullen van de plaatsen in den raad van justitie aldaar;

dat deeze advocaaten iueligibel zullen zyn tot alle andere ampten, dan de geenen, die vervolgens voor haar zullen worden afgezonderd, en in haar judicieel employ zullen moeten fun- geeren ten minsten den tyd van 12 jaaren, te reekencn van haare provisioneele aanstelling af te Batavia;

dat uit de voorsehrevene advocaaten zullen moeten werden gevonden, niet alleen alle fiscaals van de buiten comptoiren, except de Gaab, zynde met die van de subalterne Ceilonsche commandementeu te Jaffanapatnam en Gale, item Bantam en Samarang, 1 5 differente plaatsen, maar ook de 4 justitieele oiBcieren te Batavia, item de leeden in 't Collegie van Schee- penen, voor zoo verre 's Gomp*. dienaaren daar in zitten moogen, en eindelyk die van den Raad van Justitie, waar toe uit dien ruimen aantal van subjecten de moderaalste, kundigste, vroomste en bekwaamste zullen moeten worden uitgekipt;

en laaslelyk, dat de subjecten lot alle de voorschreven em- ploien door de hooge Regeering zullen moeten worden voor- gedraagen aan de vergadering van 17°'°, om door dezelve te worden geapprobeerd."

Curieus is ook de volgende beschikking, den iT^^'^Februarij 1750 door de Indische Regering genomen:

Door den assistent, W. Henricus op de Kamp, by requeste versoek gedaan zynde om aangeslelt te mogen werden tot advocaat, met de faculteyt om teffens als procureur Ie deser sleede te postuleeren, so is, ten aansien den suppliant wel heeft g'exibeert d'acta zyner promotie tot juris ulriusque doctor.

458 1747. G. W. VAN IMHOFF.

maar by zyn versod^scbrifl aiel poseert, roei min eenige be- wysen overie(rt, dat hy by eeoig hof Tan justitie of stad in Europa g*admitteerd is om als advocaat te postuleeren, en dat de theorie alleen ofte de Uote kennisse der wetten, sonder de practycq of oeffeninge der r^ten, geene vaste, nog vol- komene kennisse geven kan, maar kreupel gaat, om niet Ie zeggen, dat sodanigeu promotie heden daags selfs omtrendde theorie niets decideert, goedgevonden en verstaan den supplianl aan te stellen lol procureur, met admissie om als de zotlanige voor beyde de banken van justitie deser stad te postuleeren, mits presteerende den eed, daar toe staande, en hem oversalx uyt den dienst van de Gomp^. t'ontslaan, met cesseering zyner gage van heden af; dog het verder versogte, ten minsten voor- alsnog ofte zobng men van des suppliants bequaamheid, beyde omtrent de theorie en practycq der regten, niet met meer fondament oordeelen kan, t'ontxeggen.

14 MaarL Toekenning aan den Munlmeester van Zpd. van het zilver voor hei aanmaken van zilveren munten ten dienste van partiadieren en van een •inlandse goude •ducaat of 2/^ rd. voor yder essay/'

Zie bij 17 Februari) 1747.

De geregtigbeid voor de Compagnie ad 1 pet. van het goud en 2 pet. van bet zilver bleef behouden.

•Brokjes" moest hij aan de eigenaren teruggeven, maar »de cornetjes" niogt hij behouden, «indien de uylgekapte proefjes •de ordinaire maat van Yie reaal uyt terlyk excedeeren mogten."

Gouden staven mogt hij niet ligter, noch zwaarder maken dan 100 realen, «ten ware hel eerste wierde gerequireert •door den ey genaar, aan welkers keusc zulx zal blyven."

17 Maart. Toepassing van liet bepaalde op 31 Januarij 1747 voor vendu-meesters op het opperhoofd van het generale soldij -kantoor als curator ad lites^ op de

1747. Q. W. VAN iMHOFF. 4K0

secrelarissen van de coUegiên van justitie als sequesters van insolvente nalatenschappen en op de secretarissen van WeeS' en Boedd-meesieren.

Al deze dienaren der Compagnie »?erseerden omtrent dat •poinct met gemelte vendumeesteren in eguale omstandiglieden/'

21 Maart. Toepassing van hel bepaalde op ol Januari] 1747 voor vendu-meesters op de Commissarissen van de Bank van leening.

Dit hield verband met het bepaalde bij art. 9 der instructie voor de Bank van leening.

21 Maart. Bepaling^ dal militairen (sergeanten^ korpo^ raals of soldalen), die bij gegijzelden geplaatst werden, niet meer dan \ rijksdaalder daggeld mogten hebben,

21 Maart. Verbod voor burgers ^ter zake of onder pre* *text van handel of uytstaande penningen,** zonder vergunning van den polüieken Raad te Samarang of te Soerabaija, ^hd land te doorkruyssen."

Van zoodanige vergunning moest in de resolutiên van den betrokken Raad aanteekening worden gehouden^ welke Raad ook zoude moeten instaan »voor de quade gevolgen, uytdier- •gelyke oin.svvervingen voortkomende."

21 Maart. Bepaling, dat de Samarangsche negotie-hoeken uiterlijk op uit. December van elk jaar te Batavia aanwezig moesten zijn.

•Qnverantwoordelyke en sloffige buyshouding der Javase "bedieodens in *t gemeen omtrent het houden en sluyten der «jaariyxe qegotle-boeken" gaf aanleiding tot deze bepaling.

460 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

De negotie-boeken der aan Samarang subalterae kantoren moesten uiterlijk medio November van elk jaar afgesloten zijn.

Als straf op overtreding van deze voorschriften stelde de Regering liet verbeuren van twee maanden tractemeut, ten behoeve van de armen, «door de geene, die het incurobeert •dezelve [boeken] te sluyten."

24 Maart. Verbod tegen de opzending naar Batavia van personen^ die »niel door den tveg van reglen daar toe nyn gecondemneerl^*' en zonder toestemming van de Hooge Regering,

24 Maart Toekenning van den rang en de emolumenten van een vaandrig aan den Adjudant en aan den Plaats- majoor te Samarang ^sonder de posilive qualüeyt en r>gage:'

28 Maart. Bepaling^ dat de koopers van r>afgdegde'' Compagnies schepen met die bodems naar ivetgevaUen mogten handelen.

Vroeger moesten die vaartuigen door de koopers gesloopt worden.

51 Maart. Vergunning voor Armcnianen nig in 7 gene- y>raal onder de jurisdictie van de Comp. te etabli^seren •als andere onderdanen en ingeseteneti aldaar:*

Aan alle buiten-kantoren werd gelast >dese privilegie aan

de versoekers [Armenianen] met alle heusheyt te laten ge- •nieten.^'

6 April. Magliging op den Directeur-generaal nn den T>aanstaande alle nat aangebragt werdende [^Compagnie' s] •goederen en andere whareny die een subiet bederf on- •derworpen zyn, maar ten eersten te laten verkopm, •sotider daar op hel besluyt dezer tafel aftewagten"

1M7. Ó. W. VAN iMHOf^F. 4él

13 April. Reglement op het schutten, uit en in de stad Balama.

's Morgens ten half ses sullen de buytendeuren moeien • werden opengeset, soo wel by de visbazaar als aan de Dies- poort, opdat de vaartaygen, die de wil hebben in de stad te komen, terstont binnen de kolk kunnen schieten en daeriu moeien vei toeven tot ses uuren; dog« indien voor die tijd meer vaarluygen waren, als in de kolk konden leggen, sal na hel voornoemde uur niet gewagt werden, maar terstond de buy- tendeur werden gesloten en de binnendeur op syn spoedigste werden g opend om die vaarluygen, die in de kolk syn, bin- nen te laten ; dog sullen geene, die de wil na buyten hebben, (laar mogen invaren, voor dat de eerstgem., die van buyten zijn gekomen, daar uyt zyn en dat zonder dat den een dèn ander verhinderd daar binnen Ie schieten, dat sal duuren tot half seven, soo sal dan de binnendeur werden toegedaan en de buytendeur werden g'opend, soo gau als het water door het rinquet is afgelopen, als dan een ieder, die in de kolk legt, na buyten varen en al weder geene van buyten mogen inschieten, voor dat de andere daaruyt syn, dan sullen de buytendeuren open blyven tot seven uuren en niet langer om nog een tweede schutting te doen, so als van de eerste is gesegt, dat ten half agt zal gedaen zyn, en dan weder- om te beginnen niet voor half elf. Indien hel noodsakelyk is, so sal ook twee maal werden geschut, dat ten twaalf uuren zal moeten gedaan syn. De laatste schutting sal 's avonds ten half vyf beginnen en dat indiervoegen, soo als van 's mor- gens gesegt is, en sal voor half seven moeten gedaan syn. Even voor de schutting begind ofte des morgens even voor half ses, des middags even voor half elf en des avonds even voor half vyf, sal de bel gelrocken werden, die by de sluysen staal, om een ieder te waarschouwen, die buyten of binnen wesen moet, en even voor den tyd, dat men met 't schutten uytscheydl, sal dal insgelyks moeten geschieden.

De schutdeuren^ in desen vermeld, sullen precies op het

4èi ^^4i è. W. VAN IMHÓ*?^.

slaan der grooie klokke van de Toorpoort des Casteels open- en toegaan, schoon 'er ook geen een vaariuyg in- of nyl* quam, op dat een ieder vast staat daarop maken kan, in deser voegen:

des mcu*gens half ses, buytendeuren tapen, » » ses uuren, buytendeuren toe, binneiuleo-

ren open,

    »        half  seven.  binnendeuren  toe,  bnytendeu- 

ren open, » » seven uuren buyteu deuren toe, bioren deuren open en weder toe, dog, so er dan nog tefiens in de tweede schutting eenigp vaartuygen buyten gaan willen, werden de buytendenreD no^ eens g'opend, dog aanstonds weder toegemaakt, als zynde de schutting dan gedaan, op diezelfde wyse ook des middags en 's avonds. En werden alle degeene, die uyt of in de stad wiilen schutten, so Gomp'. dienaren als andere, wet expresselyk hiermede gewaarschouwt, zig na den inhoud deses te rego- leeren en niet in de kolk te komen, voor dat de vaartaygen uyt deselve geschoten zyn, of tegen malkanderen in te dringen, nog ook daarinne te blyven over de daartoe gestelde tyd, op poene van daarover de facto en aanstonds gecorrigaert te werden na bevinding.

13 April. Verstrakking van twee kan Kaapschen idja (ds rantsoen in plaats van 1 kan •sek-wijn'* hij ge- brek van den laatsten.

-|r April. Intrekking van het op -Jr December 1746 verleende privilegie tot het koken en verkoopen van madal,

Also men, 't sedert de verleende privilegie tot het koken en vet*kopen van madat of gépraepareerde amphioen, onder Ae daar toe gestelde ordres en restrictien by billet van den ts December 1746, genöegsaam gesien en ondervonden heeft, dat

\U7. 6. W. VAN iMHÓf^P. 46è

oiet alleen van voorsz. privilegie, wel verre van te voldoëtt aan de goede oogmerken, waaromme deselve by resolutie van den 13 der gemelde maand December 1746 g'introduceert is, door de pagters en onderpügters is gemaakt een groot mis- bruyk, maar ook, dat bet gelicentieerde gebruyk der voorm. praeparatie van amphioen op dese en geene, daar toe bestelde plaatsen tot veelerlye nadelige gevolgen aanleyding komt te geven door de indirecte bebandelingen, die daaromtrent plaats hebben en die men onder bet faveur van dit beneficie der verpagting sig verbeeld straffeloos te kunnen exerceeren, tot een veel groter nadeel voor de colonie, als bet voordeel impor- teert, dat men uyt voorsz. vergunning verwagten kan.

So is in rade van India op den 13 deser maand goed ge- vonden en verstaan, met de expiratie der eerste vier maanden van de voorsz. verpagting, dat wesen sal ulUmo hujus, de voorsz. verleende privilegie tot bet koken en verkopen van madat weder in te trekken, de pagt van deselve te doen cesseren en van primo Mey aanstaande af en vervolgens het koken en verkopen van madat aan een ieder te permitteeren, sonder iets daar voor te betalen, mits het selve geschiede onder de limitatien ten opsigte van de plaats, by het voorsz. billet van den 18 December ter neder gestelt, en dus niet in de Zuyder Voorstad, nog in de blokken b'oosten deselve, tot de ParweefFse weg toe ; en dat ook aan geen lyfeygenen, waar bet ook zy, deselve verkogt mag werden, onder de daar by gestelde boetens en arbitrale correctien tot de ketting toe ; maar daar- entegen van dien dag af aan wel expresselyk te verbieden het setten van madat rokers, by forme van kroeg of neering, en bet admitteeren van vreemde madat rokers in syn buys om madat te schuyven, mitsgaders alle t'samenkomsten van madat rokers in de.se of geene huysen, op poene van arbitrale correctie, almede tot de ketting toe, blyvende een ieder g'oor- looft en vry om die selfs te koken, ook te verkopen, en in syn eygen buys of buysgesin te gebruyken, na syn welgevallen^ behoudens de voorz. restrictien.

En sollen de oOicieren van de justitie gesamentlyk en den

464 1^47. ö. W. VAN IMHÓFF.

landdrost der Bataviase Ommelanden in het bvsonder, hebben te besorgen, dal den inhoud deses na behoren werde g'execu- teert en de overtreders van dien gccaUangeert voor den reg- ter, ten welken eynde deselve in alle de hier ter slede ge- bruykelyke talen sal werden g'afligjeert, na voorafgegane af- kondiging.

21 April. Bepaling^ dal de Kapitein der Chinezen Ie Batavia, bij de aanvaarding zijner betrekking, moesl afleggen, »na de wyse van die mUie,* den eed van purge, vastgesteld den ¥^^ Junij 1743.

21 April. Wijziging van het reglement voor de praautc- voerders, vastgesteld den gS'**"" September 1746.

De praauwvoerders bleken onwillig dat reglement na te leven, waarom Schepenen voorstelden daarin de volgende ver- anderingen te maken:

Eerstelyky dat de prauwvocrders werden geéxcuseert van het dagelyks looien om liaare legplaatsen en beurten byvoor- kominge van eenige logt of vragt» mitsgaders daarentegen haer gepermilteerd om zelfs logt of vragt te mogen zoeken, mits dat zy, by l)ekoming van dien, gehouden zullen wesen om daar van ten eersten kennisse te geeven aan de respeclive commissarissen, op zodanige poene, als bij het 10 art. van haar instruclie vermeld staat.

Ten tweden, dat haar salaris eeniger maten werd verhoogt, zodanig, dat zy, met een tot vier perzoonen, 't zy met of zon- der kooygoed en plunderagie, na de rheede varende, genieten zullen vier en twinligh stuyvers, dog meer als vier perzoonen innemende, 't zy met of zonder kooygoet en plunderagie, voor ider hoofd ses stuyvers meer.

Van de rheede na de stad varende, de helfte van het boven- staande salaris.

En een logt na de Fluyl doende, voor ieder coyang in plaatse van twaalf, vierentwintigh stuyvers, even als een togt na

It47. Ó. W. VAN iMhÓPP. 4Ólt

Ansjol of de rheede ; dan dewyl dese verhooging onder andere xal strecken tot beswaamis van de arme zeevarende, die na boort varen, sostineeren Scheepenen, dat men, om de zelve aan de andere kant te gemoet te komen, voor den regen tyd of qoade mousson, in stede van zes maanden (wanneer een yder, de praauviren gehruykende, volgens de instructie aan de voerders moet betalen dobbelde zalaris), zonden kunnen reeckenen vier maanden in H jaar, dat is December, Jan., Sept en Maart, waar tegen men, om de prauwvoerders wreder te bevoordeden, het dnbbelde salaris van het hooid ende verdere opzienders inde voorschreve tyd van vier maanden zoude kunnen af- schaffen en ordre stellen, dat zy hun althoes te vrede moesten houden met het enkelde salaris, vermits men niet kan zien, dat aan den dienst van 't gemelte hoofd ende opzienders inde quade mousson meerder moeyte en arbeyd geattadieert is als in de goede mousson."

De verpligting tot het stationeren van praauviren bij de Rot- terdammer poort werd afgeschaft, »nadeaiael de ervarentheyt

heell geleert, dat zy aldaer weynig of niet werden gefim- •ployeert."

Het salaris van de Gonmiissarissen moest, »als de maand •om is, onder baar vyven, ieder voor een eguale portie, wer- »den gepartageert", zooals dat met de aansprekers gdimike- lijk was.

Qm de pacht te ontduiken hadden verscheidene praauwvoer- ders hunne praauwen in sampang's met zeilen veranderd. Ook die gewijzigde praauwen moesten voortaan genum- merd en »onder de pagt van den schepen-handeP begrepen worden.

25 ApriL Magtiging op Boedelmeesteren, ten behoeve

van den KapUdn-Ckinees te Batavia, eene woning te koopen.

De Regering was van oordeel, dat de Kapitein-CShinees moest uoiien «bianen deze slede in een, na mate van zyn caracter^

PLAIAAT-BOEK DKKL T. 3Cl

466 1^47. Q. W. VAN iMhÖP^.

•tot behoud van het nodig aansien onder zyne natie, logeabel •huys/*

Het kapitaal van Boedelmeesteren bedi*oeg 164,4S4 : 51 :— rijksdaalders en kon das de aankoop van eene woning lyden.

De voorwaarden, waaronder de toenmalige Kapitein-Chinees en zijne opvolgers het bewuste huis ter bewoning kregen, waren :

1^ betaling van 4^/2 pet. 'sjaars van de koopsom aan Boe- delmeesteren ;

V reparatie van alle gebreken aan het huis.

28 April. Last op de Compagnie' s dienaren langs Java's noord' en oost-kust i^geen uytvoer van ryst^ nog naar de i^Baviaan [Bawean]^ nog ook na eenige andere plaatsen, r>al was het ook op Java selfsy veel min na Baly, •Balemboangangh o f eenige ey landen of custen buyten •hetzelve, daar geene Sabandhaars van de Comp. te ^vinden zyn^ te permitteeren^ dan onder betaling van ^ses rd*. per coyang voor den pagter van d' aankomende »eit uytgaande rysV' te Batavia.

Op Bawean werden geene regten geheven, hoewef bekend was, «boe seer die plaats door den overwaU^ gefrequen teert •werd en de overwalsche vaart op dese bequame tusscheo- »|riaats berustte" (*).

2 Mei. BepaUng^ dat de president^ leden secretam en kassier van het CoUegie van Commssarissen van zee- ën commercie-zaken en van de bank en bank van leening den op 18 Octoberil^voorhenvastgestelden eed moesten afleggen in de vergadering der Booge Begering.

(*) Opmerkelijk is, hoe in de origioeele resolutien der Hooge Regering de

pliaU Toor den eigenlijken naam van Bawean is blanco gelaten, lerwQl men

daar achter heell geTOegd: >in de wandeling de BaTiaan genaamt.'* De jniste

naam yan het eiland Bawean kende alzoo de toenmalige Regering niet

1747, G. W. VAN IMHÓFP. 46Ï

5 MeL Toe^mngf, voor rdcmmg von de Cwnf^nie^ van 6 ib/f6rs o/* eimiiie ifiefiarefi der juMie aaneen Advocaat-fiscaal, den Water^fiscaal, den BaiUuw en den Landdrost, boven de aan ieder hunner vroeger toege^ stane kaffers.

Zie bij 4 April 1678, 13 Haart 1703 en 2» September 1736.

12 Mei. Bepaling j dat voor de stads-doctoren de eed vdn ^secretesse*' begrepen was wnder den ordinairen eed.''

De Raad van justitie wilde hen een specialen eed van i»se-

cretesse" doen afleggen, omdat zij vrijen toegang hadden tot alle soorten van gevangenen.

De Regering achtte zoodanigen eed onnoodig, maar gaf toch van bare beslissing aan de stads-doctoren kennis » tot beneming

van allen twyffel dien aangaande."

25 Mei. Toekenning op de builen'kantoren van 5 in plaats van 2 pet. als middel van bestaan bij verkoop van specerijen.

Zie ook 17 Augustns 1745.

26 Mei. Aanstdling van een beëedigden Secretaris bij den Chineschen Raad te Batavia.

Een »ongequalificeerde*' schrijver had tot nog toé als zoo- danig en tevens als tolk voor de Chinesche taal gefungeerd.

Aan den Secretaris werd een tractement van IBO rijks- daalders per jaar uit de kas van Boedelmeesteren toegekend. Verg. 4 October 1698.

Hij mogt een » grote quitasol" gebruiken en moest zijnen eed in handen van Schepenen afleggen. Een eed-formnlier is den 9'^° Junij 1747 voor hem gearresteerd*

4é8 1i^47. Ö. W. VAN iMHÖ^f.

Van deze aanstelling werd aan de twee Gollegién van jus* titie te Batavia en aan Boedelmeesteren kennis gegeven.

6 Junij. Wijziging van het reglement voor de bank en bank van leening, vastgesteld den 27''^ Augustus 1746.

»Wierd goedgevonden het termijn van de verpanding der goederen, dat by het 8^ artikel der ordonnantie, sonder oa- derscheyd van soorten, gestipuleerd is op drie maanden, alsnu omtrend goud en silver te reduceeren tot een of twee maan- den; item het bepaald termyn, articulo 9, van ses weeken tot den verkoop van onafgeloste en niet de novo beleende panden, lot voorkominge van confusie in d'uylreekening der renten, voor den aanstaande te stellen op iVi maand ofte Yg van een rond jaar/'

Zie ook bij 11 Jullj 1752.

De Regering meende, »dat het geene de bank daar door

sal verliesen, door het inbrengen van meerder panden weder »zal werden goed gemaakt/'

23 Junij. Bepaling^ dat hel district Tji-blagoeng zotéde staan onder de bevelen van den Regent van Tji-andjoer.

De eenige reden voor dezen maatregel was »de ieverloos- •heyt, in weerwil van alle successive opweckingen'% van Aria Nata Mangala, hoofd van Tji-blagoeng, ten gevolge waar- van dat district, «niettegenstaande dies favorable situatie eo •vrugtbaarheyt, drie jaren na den anderen eene niet noemens- »waerdige quantiteyt van 'slands producten, bestaande in Bcoffy, peper, indigo en catoene garen," had opgeleverd.

23 Junq. Verklaring, dat het bepaalde bij art. 21 van het reglement voor de bank en bank van leening nopens het sluiten en openen der bank geene betrekking had op de bank van leening.

Zulks had betrekking op »eene, by vervolg van tyd, te »formeereii wisselbank.''

1747. G. W. VAN IMHOFF. 469

25 Jonij. Toekenning aan den waardijn van de bank en batJi van leening van Vé pct» ^^oor ket taxeeren van juweelen en van goud- en züver^werken.

27 Junïj. Verhooging voor een jaar van den prijs van een •laxa" metselsteenen tot 43 rijksdaalders.

Op 5 November 1745 was die prijs op 40 rijksdaalders bepaald, waarmede de steenbakkers niet meer konden •uyt- •komen", vooral niel door de duurte van het brandhout.

De steenbakkers hadden bij herhaling om die verhooging verzocht, vermits »niet alleen het hout, tot het branden be-

nodigt, nog ruym soo duur is als anno passato, maer ook de verdere lasten seer swaer vallen en de benodigheyd der •voors. steenen thans- nog even groot is als anno passato, waer door den eenen het voor den anderen duur maekt »om syn volk aan het werk te houden."

4 Julij. Verbod voor Mooren^ zonder vergunning^ van Batavia {speciaal niet naar Bantam) te vertrekken.

Vertrek zonder vergunning naar Bantam zoude met ket- tingslag gestraft worden.

4 Julrj. Bepaling, dat de koopers bij publieke vendutie van goederen uU Compagnie' s pakhuizen moesten betalen vijf pet.

Hiervan kregen 2 Va P^^- ^^ administrateurs, onder wier beheer de verkochte goederen waren geweest, terwijl ten aanzien van de overige 2 Va pet. gehandhaard werd het be- paalde bij de ordonnantie van het middel van beslaan, tit. 3, art 2, litt. e. (17 October 1746).

470 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

11 Julii. Todsetmiiiq aan den Secretaris van den Chi- neschen Raad te Batavia van vijf Chinezen, vrij van de betaling van hef hoofdydd,

A^n de Cüunesche leden van het coUegie van Boedelmeeste- ren was hetidfile voorregl verleend.

11 Julij. Verbod voor de buiten^hantoren ^justitieel gere- •coUeerde stucken onder cachet volant** te verzenden.

Vrees bestond, dat, indien >diergeiyke papieren anders als •beboorlyk beslooten en verzegeld" werden verzonden, »par-

thye advers" daarvan kennis zoude nemen.

De Raad van justitie noemde het verzenden onder cachet volant »eene irreguliere, ongequaliBceerde, tegeus styl en prac-

tycq strydende behandelinge."

18 Julij. Bepaling, dat de pachter van de in- en uit- gaande regten niet ten tweeden male tol mogt heffen van uitgevoerde, doch als •invendibd weder ingebragte •goederen.'*

Zulks gM tlleen, Bindien duydelyk blykt, dat deselve [in- gevoerde goederen] d'eygenste zyn, en ai^ers niet."

Bij de pacht-conditiên was verzuimd hieromtrent bet noo- dige te bepalen.

25 Julij. Toekenning aan den Muntmeester als ^remedie,'' wat het gewigt betrof, van een *aes'' op een gouden dukaat, wegende 7 Va stuivers, en even zooveel op een zilveren derham; en wat het allooi betrof, van Vi grijn op het goud en 1 grijn op het zilver.

25 Julij. Vernieuwde afkondiging van het reglement op de gepermitteerde bagage van 15 November 1742.

1747. G. W. VAN IMHOFF. 471

Zulks geschiedde »uyt aanmerkiDge van de alweder inkruy- •pende oraitraventie der ordres op bet stak der gepermitteerde •goederen voor uytkomende dienaren/'

Bet reglement werd ook op de repatriêrende schepen af- gekondigdy «opdat een iegelyk sig voor schade wagte» sohier •als in Nederland."

25 Juiy. Magtiging op het CoUegie van Schepe»er^ ht •roede-geit'' te blijven heffen i>tot nader ardre"

Zie bij 2 Februari) en 30 April 174S.

SS Jolt).

i9 8«pt«mbcr Bekendmaking, dat verbeurd verklaard zouden worden kleinigheden, provisién en •wat dies meer 8y'\ wdke ^ongebrand*' en buiten het reglement op de ge- permitteerde bagage uit Nederland mogten worden aan- gevoerd.

15 Augustus. Vergunning voor den Regent van Toeban zijn jaarlijksch contingent aan rijst, groot 200 kojang, te Bqtavia, in plaats van te Samarang te leveren.

15 Augustus. Vaststelling van den prijs, waarvoor de Regering het katoenen garen zoude inkoopen.

Door den Directeur Generael gesproken synde over den in- koop van bet cattoene garen, so hier als op Java, en de nood* sakelykheyt, dat buyten de by het contract, tusschen de Comp^. en den Sousoahounang den 1P° November Anno 1743 ge- sloten, bepaalde prysen van veertig ryksd». voor d'eerste, dertig voor de tweede en twintig voor de derde soort het picol van 125 % nog omtrend de vierde en dispenssoort eene vaste pryse diende beraamt en ten aansien van de twee laatste soorten, voor hetgene alhier daarvan mogte wer- den ingekogt, eene augmentatie gegeven, om dus van dat

47! 1747. G. W. VAN IMHOFF.

gespin gerieft te werden na de benodigtheyt voor den handel en huyshouding; so wierd goed gevonden dien voorstel te amplecteeren en voor den aanstaande, het gecontracteerde na het genoteerde voorwaarts stand houdende, nogh de naarvol- gende prijsen vast te stellen^ als:

op Java: voor een picol van 12S ff cattoenen garen L". D

of vierde soort rd». 16

voor een picol do. do. dispens zoort > 10

en alhier te deser plaatse by inkoop: voor d'eerste soort ryxd'. 45 » » tweede do. > 3S of so als thans betaald werd. » » derde do. » 24 » » vierde do. » 18 en

» » dispens do. » 12, mitsgaders hier van het Java's ministerium, in so verre hetselve aangaat, de nodige kennisse te geven ter barer narigt.

18 Augustus. Last op den President van Commissarissen van zee' en commerde-zaken, tevens lid in den Raad van justitie^ zich te excuseren^ wanneer zaken van eersthedoMe regtbank in appel behandeld werden bij de laatstbedoelde.

18 Augustus. Voorschriften voor Weesmeesteren nopens vohnagten, verpande goederen en remises naar Nederland.

Zij werden bevoegd verklaard »om alle volmagtschappen, dewelke onder haar Eerw'. geraken of na het overleyden van de geconstitueerdens alhier in derselver handen mogten komen, over te geven aan commissarissen van de bank en bank van leening, ten eynde door hen met de constituanten over de saken, ter uytvoeringe gedemandeert, gecorrespondeert te werden tot advertentie en ook ter verkryginge van de nodige instructie, dog intusschen niets anders te verrigten dan so- danige saken en affaires, die sonder praejuditie van d'absente constituanten geen uytstel kunnen lyden.

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 475

nem^ om ten opsigte der Terpande goederen» welkers eyge. naars niet te vinden zyn, te procederen tot den verkoop der- selve, na voorafgaande publicque advertentie en notificatie en sig niemand binnen den tyd van ses maanden ter aflossinge van deselve sal hebben aangegeven» ten einde daardoor debe- talinge van de daarop gemaakte schulden te bekomen, het overschot of het meerdere rendement onder haar Eerv^. kamer blyvende ad opus jus habentium;

en ten aansien van de rescontreering by af te gane schry vens na Nederland aan de HoogEdele Heeren Sevenlhienen voor te dragen en teffens te versoeken, om de respeclive Weeskameren in Nederland te permitteeren de penningen, die ten behoeve van de Weeskamer alhier aldaar inkomen, in contant herwaarts aan dat collegie over te maken, onder die van de Comp% 't zy op de conditie van drie en een agtste percento rabat, of in- diervoegen als haar Edele Hoog Agtb. sullen goedvinden, en daarentegen de saldos der boedels, die door Weesmeesteren te deser stede na Nederland geremitteert moeten werden, evenals alle andere remises by de Comp®. in cassa te laten tellen.

Zie ook bij 3 September 1748.

22 Augustus. Wijziging van het reglement voor de huis' houding van het Seminarium theologicum^ vastgesteld den 14*»«° December 1745.

In plaats van i kreeg de Rector 8 stuivers per dag en per leerling; in plaats van 50 kreeg hlJ 70 S boter 'smaands en 6 bossen kaarsen in stede van 4.

Zijne emolumenten aan wijn, rijst, zout, enz. werden met Vj vermeerderd.

Voor de bezoldiging van een kok werden hem 6 Va in plaats van 3 rijksdaalders ^smaands toegelegd.

24 Augustus. Openstelling van de vaart tusschen Java en Palembang.

Onder de besoignes over de saken van Palembang het na-

474 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

dere versoek Tan den Koning om te hebben eeoe vrye vaart, niet alleen met nog minder limitalie na Java als de baste resolutie over die materie van den 19^ October 1 7 45 behelst, maar ook na Siam en Cambodja, niet alleen by 's Konings brieff, maar ook by die der residenten met veel aandrang voorge- komen en dierhalven nogmaals in deliberatie genomen sijnde de vaart van Palembang etc. So is na rype overweeging van bet nodige etc. goed gevonden en verstaan de vaart tus- sen Palembang eii Java vry en open te stellen, heen en weder, behoudens de als nog sta ndgry pende interdictien tot den aan- breng van amphioen, peper en thin, om niet te spreekea van speceryen, als een bekend verbod zynde, en onder dese conditie alleen, dat, ten eynde hier van nader versekert te zyn, alle vaartuygen, van daar aankomende, niet zullen mogen aanleggen op eenige plaats, haven of rivier sonder alvorens te hebben aangedaan Gheribon, Samarang en Grissee of Soera- baya, een van l)eyde, dat om het even is, en zig aldaar te hebben aangegeven on gevisiteert te kunnen werden, en voorts van daar langs de cust te gaan negotieeren op de plaatsen, daar 's Comp. sabandharyen zyn, en elders niel, so als zy dat zullen goed vinden, om eyndelyk direct van Java, des begerende, weder na Palembaog terug te keeren, mits het laatste dog ook niet geschiedde, dan van sulke plaatsen, daar 's Comp. residenten leggen; en eyndelyk almeede te permitteeren de vaart van Palembang naar ^iam en Cambodja, over en weder, mits deselve geen peper of thin vervoeren en sig voor amphioen en specery sluykeryen komen te wagten, geen andere plaatse op de vaste cust besoeken dan deese, vooral niet die bewesten deselve leggen of de straat Nalacca en de eylanden daer omher, sonder alvorens op Nalacca zig te hebben van een pas voorsien. op poene van confiscatie by agterhaling; en dat zig de voorsz. vaartuygen, so wel van Banca en Billilon, als van Palembang selfs varende, van 's Comp*. passen zullen moeten bedienen, dewelke onder behoorlyke nombers en registers door de residenten op Palembang aan den Sulthan in voorraad zullen kunnen worden afigegeven, om

1747. G. W. VAN IMHOFF. 475

door zyn Hoogheyds Hoorden de nameD ingevult en gedistri- bueert en vervolgens aan de residenten opgegeven te werden» ten eynde 's Comp''. kruyssers die vaartuygen op voorsz. gepermitteerde vaarwaters ongemoeyt kunnen laten.

25 Augustus. Ampliatie van art. 3 van het reglement voor Commissarissen van zee* en commerde-zahen.

Die Commissarissen hadden geklaagd over »het niet res- «pecteeren en zelfs prostitueeren" van hunne vonnissen door den Raad van justitie.

Zij kregen ongelijk, maar de Regering vond toch noodig het bewuste artikel te wijzigen, als volgt: »dat alle mere mercantile gevallen, tusschen koopman en koopman over koop- manschap exteerende, sonder aansien of distinctie van persoon en sonder prejuditie der hooger regtbanken, sullen moeten koomen in den aanstaande ter eerster instantie voor Commis- sarissen van zee« en commercie-zaecken ; en dat de vonnissen ook by den Raad van justitie deses casteels en Schepenen deser stede gerespecteert en, in cas van appel, aangenomen moeten werden na den inhoud van het elfde articul van de instructie voor Commissarissen vd."

25 Augustus. Aanwijzing van de fondsen^ waarover het Colïegie van Boedelmeesteren kon beschikken^ enz.

Eerstelyk, eene halve ryxd' voor ieder begravenisse der geringe en onbemiddeld zynde Ghineesen.

Ten tweeden, drie ryxd^ voor ieder Chinees lyk, dat op het land, boven de post Jaccatra geleegen, begraven werd, daar onder ook begrepen de graven in de thuyn op de hoek van de Zuyderweg, vermeit by resolutie van den SS^'' Aug. 1746, en twaalf ryxd'., wanneer een Chinees geschrift na hare wyse voor het graf gesteld werd, dit laaste voor het vervolg ook plaats hebbende ten aanzien van alle grafschriften, die op eenige andere dan even voor aangeroerde plaats mogte werden gesteld, mitsgaders daar nog by te voegen:

476 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

Ten derden, dat van alle erflenissen en besterfenissen, excepto ascendenten en descendenten, die na China overgaan, ten behoeve van Boedelmeesteren zal moeten werden opgebragt den twintigsten penning, en

Ten vierden, van alle capitalen door de van hier na China vertreckende Chineesen, met voornemen om sig aldaar ter neder te setten en te verhlyven sonder alhier te keeren, den tienden penning;

item van het een en ander, zo wel Boedelmeesteren kennisse te geven, als dat in den aanstaande gene andere gehrekkelyke en tot het gewinnen van haar nooddruft onbequame Chineesen in het daartoe g'approprieert huys, onder dit coUegie staande, sullen werden g'admitteerd en g'alimenteert dan desotlanige, die behoorlyke bewysen ten genoegen van Boedelmeesteren voorm. kunnen produceeren, dat deselve in dese colonie gebrekkelyk en buyten staat geraakt zyn om voor haar de kost te soeken, ten eynde daardoor voor te komen, dat van gene andere plaatsen diergelyke menschen herwaart en in het meerm. huys komen ten laste van Boedelmeesteren, aan welk collegie op hare doleantie ten aansien van het hn- welyken der Chineesen nog verstaan is te kennen te geven het goedvinden deser tafel om te persisteeren by de dierwegens gemaakte ordonnantie den 31^° Haart 1717 en daar by te voegen, dat zulx of het verleenen van trouw- of permissiebrieQes aan Chineesen vrouwen, 't zy weduwen, dogters of verlatene vrouwen van hare natie in t generaal, door de officieren over de Chineesen alhier sal werden te werk gesteld, sonder onder- scbeyd, H zy deselve staan onder de tuteele van Boedelmeesteren of niet, dog dat aan Boedelmeesteren vry staan zal, wanneer daartoe goede redenen vermeenen te hebben, aan hare pupillen des niet te min solks niet te accordeeren, en dat dese ook daar door sullen werden belet te trouwen, behoudens de vrybeyt aan de sodanige om sig ter sake van voors. empeche- ment te mogen addresseeren aan het collegie van Schepaien alhier, even als dat met relatie tot de Chineese officieren by geciteerde ordonnantie van den 31° Maart 1717 is bepaalt.

1i^4?. ö. W. VAN liviHÖFf^. ^n

^ Augustus. Openstelling van de sedert iliZ gesloten vaart van Java naar plaatsen buiten Java.

De Regering ging hiertoe over onder de volgende voorwaarden :

1' de vaart van Java open te stellen na alle plaatsen van desen Archipel, ook naar de overwal, namentlyk na Malacca, dog niet direct na eenige andere landen of plaatsen van de vaste custe van Indien b'oosten de Ganges, dan na prealable aangiering op Malacca, virerwaards alle pascen, van Java na die overwal verleend werdende, sullen moeten luyden, om voorts aldaar te neemen een pas van den gouverneur dier plaatse, wanneer genegen zyn van daar verder langs die of d'over custe te trafiqueereo ;

2® de vaart van Java ook open te stellen na Amboina, Banda, Tematen, Macasser en Timor, dewyl die geen gevaar van sluykeryea onderworpen is en maar strekt tot gerief van die landen met de Javase producten, behoudens de restrictie op den vervoer der ruwe, vntte, rode en blauwe lynwaten, by de jongst daarover gevallene en alsnog stand grypende resolutie van den 8^ November 1746 gemaakt, die vooralsnog sal moeten opgevolgt werden; item behou- dens d'ordre, dat niemand van eenige andere plaatsen op Java sal mogen afvaren, als van desulke, daar de Comp' residentien heeft;

3® dat daar en tegen in het wederkeeren van Amboiua, Banda, Ternaten en Timor alle aangiering op Java alsnog verboden zal zyn en blyven, en van daar geen vaart gepermitteerd werden als op dese hoofdplaatse en dat also omtrent dese terug koerende naviganten sal blyven stand grypen de clausule, die tot hier toe/t sedert 'tjaar 1743 inde pascen heeft g'influeert, namentlyk, dat zy in het terugkeeren de Javase stranden niet binnen de drie mylen sullen mogen naderen, of dat zy door de kruyssers sullen kunnen werden aangedaan als suspect en opgebragt tot nader ondersoek;

4^ dat door de vaart op Macasser ook niet anders moet vei*staan werden als de vaart op het hoofdcasteel Rotterdam of

4*^8 1M7. Ö. W. VAN IMHOFI^.

Dioempandang en van daar op dat gededte van Gelebes tot Gayelie toe, hetv^elk onder het gouvernement aldaar gehoorl na de bepaling van anno 174S, daarop gemaakt by resolutie van den 16^ September, en dus geensints tussen Borneo en Macasser door, rondom Geldies, veel min op plaatsen, onder Tematen gehorende, gelyk ook alle pascen, na d^Oosterse provintien Inydende, volgens d'orde by even geciteert resolutie van den 16"> September 1748 daar op gesteld, niet verder sullen mogen verleent werden dan op de hoofdplaatsen derselver en so ook op Timor;

5®. dat egter van alle plaatsen gantschelyk gene vaart geper- mitteerd sal syn op alle de Javasche spruyten en kreeken, maar eenlyk direct op Cfaeribon, Saniarang en Grissee of Sourabaya, dat het selfde is, en dat op die plaatsen alle vaartuygen, soveel mogelyk, alvorens sullen moeten wer- den ondorsogl en gevisiteerl en voorsien van een blyk harer aangiering aldaar, sonder hetwelke, indien eenige ov^walsche vaarthnygen op andere plaatsen gevonden wer- den, deselve saisabel en, na bevinding van saken, confisca- bel wesen sullen;

6^. dat onder dit uytdrukkelyk beding van alvorens te moeten komen tot Gheribon, Samarang, Grissee of Sourabaya, ook admissibel en vry sullen wesen alle vaartaygen van de overwal, varende van plaatsen^ daar het haar niet mogelyk is geweest van paseen van d'E. Gomp^ voorsien te wer- den en, sonder deselve bevonden werdende, aan dewelke by haar retour na die plaatsen sallen mogen gegeven werden pascen om daarmede terug te keeren, waarmede voorsz. vaartuygen ongemolesteert alomme sullen mogen passeert en ook g'excipieert zyn van de ar tic. 1*® geor- donneerde prealable aangiering op Malacca, verstaande onder dese plaatsen buylen d'eylanden, daar de Gomp^. geen residenten heeft, ook aan de vaste wal alles, watb'oosten en ten noordoosten van de straat Sincapoura legt, maar geensints de plaatsen bewesten deselve, welkers handelaars voortaan, sonder pasce op Java komende, wel voor d'eerste

1>47. Q. W. VAN iMHOFP. 4'>9

maal vry suUen weseo van confiscalie, dog óok mei eenen by haar retourbrielje, schriflelyk, inde tale, by haar ver- staanbaar, sal moeten werden aangeduid, dat zy, van daar verder op Java willende varen, 's Comp^ pascen op Malacca sullen moeten nemen, ten eynde men dus nog eenig oog en opsigt op dese uytgebreyde vaart houden kan; 7^. laatstelyk is naar den vooorstel der Samarangse ministers verstaan, by nadere interpretatie en explicatie van hetgene haar ten dien opsigte aangeschreven is by missive van den 31^° Maart passato, belang.ende de noodsakelyke ver- anderinge in het poinct der vertoUinge op een van alle plaatsen, waarmede, volgens de instellinge der pagtcondi- tien van de sabandharyen van den 8™ July 1746, vry syn op alle andere verder aangegiert werdende plaatsen, dog waaronder grote fouriierien tot fraudatie der thollen werden gepleegd, alsnu te ordonnceren, dat alle vaar- tuygen sullen moeten vertollen geheel en al op de plaatsen, daar sy eerst last breken, mits dat zy van hetgeene al- niet omsetten kunnen en genoodsaakt zyn weder terug te nemen en elders te brengen, niet alleen geen uitgaande thol sullen betalen, maar selfs ook de helfte van den reeds betaalden inkomende thol aan haar gerestitueert sal wer- den, mits welken sy vervolgens gehouden syn den inko- menden tol wederom geheel te betalen op de plaatse, daar sy andermaal aangieren, en so vervolgens by non-ver- kopinge aldaar, tot dat zy haare lading quyt zyn^ van alle hetwelke d'ontfangers of sabandhaars behoorlyke brieQes sullen geven aan degene, die vertolt hebben.

1 September. Uülooving eener premie van 10 rijksdaal- ders voor het dooden van een rhineceros of tijger.

De Commissaris tot en over de zaken van den inlander had voor dat doel reeds voorgeschoten 860 rijkdaalders, omdat sedert medio October 1746 tot uit Augostus 1747 gedood waren 60 rhinocerossen en 26 tijgers*

480 15^4^. 6. W. VAN IMHÓFP.

1 September. Vernieuwing van de bepaling, uitgevaardigd den 23"^ Mei 1735, krachteiis welke men niet meer aan payement behoefde te ontvangen dan 10 rijhdaal- der 8 per mUle.

Zie deel IV, bladz. 370.

Er was te veel payement in omloop, waarom de Regering door Schepenen voor 10,000 rijksdaalders aan afgesleten paye- ment liet inwisselen.

5 September. Vernieuwde last op de Notarissen lot nakoming van het bepaalde op 16 Februarij iOSOen 3 Mei 1686 nopens het uitsluiten bij testament van de Weeskamer of den Curator ad lites.

8 September. Bepaling^ dat de kommandanten van uit Europa komende Compagnie's vaartuigen in Straal Sunda aan de gezagvoerders van de aldaar kruissende penljalang^s moesten afgeven, nevens de ^ordinaire papie- ^ren,'' ook eene Ujst van onder weg overleden personen, die goederen hadden nagelaten.

Die lijst was bestemd voor den Curator ad lites, die bespeurd had, dat «diverse uytkomende scheepsH>fBcieren het aan haar »hy reglement gepermitteerde recognilie-goed van kassen ol » vaten, ter oversending op bun naam, overlieten aan andere •particuliere in Nederland; en dat de correspondenten van »diergelyke uytsenders alhier het goed der overledene ten «eersten quamen aan te slaan, uyt kragte der daarvan gepas- •seerde obligatien, sonder zyne hemoeynisse of kennisse, alsoo ■hem eerst eenige dagen daarna wierden ter hand gestelt de •verdere goederen üyt alsulke nalatenschappen."

15 September. Voorschriften nopens de montering van mindere militairen.

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 481

Gelei zynde op hel schriftelyk versoek en voorstel van den groot-majoor, de Wendt, dat het dese Regering mogte beha- gen om, tot voorkominge van alle ontydige praetensien op de guarnisoens cassa alhier van sodanige officieren, die, met hun volk na de Indiase comptoiren gecommandeert wordende, haar voor de verstrekte monteeringe aan de gemeene militairen niet ter behoorlyken tyd hebben laten voldoen, maar het selve, by gevolgd overlyden van eenige der gemeene soldaten, uyt gedagte cassa weder komen te eysschen; soo is verstaan naar alle gnamisoenen in Indien' te ordonneeren, dat de op de buy ten comptoiren militeerende capilains, volgens het gebruyk alhier, uyt de baarse en andere goede maanden der militairen, van tyd tot tyd, soo veel sullen moeten inhouden, dat een ieder zyn benodigtheyt tot monteeringe, sonder merkelyk gevaar van tekortkominge in de guarnisoenen, bekostigen en goedmaken kan, te weten:

voor een sergiant rd*. 30

» » schryver » 50

' » corporaal > 20

» » tamboer » 10

» » gemeene » 5V2

waar van de capitains goede reekening sullen moeten hou- den by hare boeken, die ook van tyd tot tyd moeten gevisi- teerd werden, ten eynde van dat bedragen, wanneer eens so verre te voren geraakt syn, so wel de montering als four- niture van hemden, koussen, schoenen, etc, goed te maken; ook goede agt te geven om met de verstrecking van die monteeringe en andere noodwendigheeden zoo zuynig tewerk te gaan, dat sy daar by niet behoeven in te schieten, nadien buyten het vorenvermelde, dat uyt de goede maanden moet werden ingehouden, by overlyden öp de doodreekening geene van die articulen sullen gevalideert werden by de soldy boeken, maar de voorsz. capitains sig zullen moeten getroosten het ontbrekende selfs te dragen, gelyk aan de andere kant ook voor rekening der respectieve capitains of hoofden van de compagnien sal blyven, het geene de man minder genoten

PLAIAAT-BOEI DEEL T. 31

482 1747. Q. W. VAN IMHOFP.

heeft dan het isgdioiidene en op syn overlyden by het Comp*. boek te goed staal.

19 September, üitschrijmng van een algemeenen dank- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener retmr- vloot.

19 September. Bekendmaking, dat gelegenheid zoude worden gegeven lot het afgeven van payement •by hei •gewigt^* en tot het inwisselen daarvan tegen ducatons, volgens den cours^ vastgesteld bij het plakaat van 23 Met 1735.

Er was te veel pasmunl in omloop, welke omstandig- heid >baatsugtige opwisselaars'" gebruikten om zich tegen grof geld Tan pasmunt meester te maken, — vermoedelijk om zulks té snoeijeo.

De Regering bepaalde dientengevolge, dat gedurende zes we- ken, driemaal 's weeks, gecommitteerde Schepenen en de Bailluw in de vergader-zaal van den burger-krijgsraad op het stad- huis te Batavia zouden vaceren tot het inwisselen van pas- munt »om hetselve vervolgens te kunnen versmelten en sap- •primeeren."

19 September. Vemienwing en ampliatie van de pk- kalen van 25/30 December 1704, 2t Junij 1719 en 28 December 1729, alsmede van de adverieniie van 25 December 1738, betreffende de belasting op rijtuigen.

De boete, vastgesteld bij het plakaat van S5/30 December 1704, werd verhoogd >tot het bedragen van een jaar pagl- •penningen, gerekend na de dassen, onder dewelke volgens »het placcaat van anno 1729 bevonden sal werden te ge*

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 48S

«horen de geene, die de overlredinge der ordres sal hebben 'begaan/'

Alwie aan de impost op de rijtuigen onderworpen was, mogt geen rijtuig «aanleggen en gebruyken, nog ook afleggen" zonder daarvan vooraf kennis te geven aan den Secretaris van Heemraden, op straffe van een jaar paclitpenninngen, ten behoeve van het Collegie van Heemraden.

Heemraden werden gemagtigd tegen «onwillige betaalders •met parate executie te procedeeren", hunne rijtuigen en paarden in beslag te nemen, die te verknopen en op den koopprijs de boete te verhalen, »en voorts van de eygenaars •het manquerende te vorderen."

Alwie zich «suspect" maakte van rijtuigen >op een anders «naam te gebruyken, dan wel deselve aan andere in gebruyk »lc geven", kon door Heemraden ter verantwoording geroe- pen worden, die de magt hadden hem den eed op te leggen.

Aanleiding tot deze verscherping van de vroegere voor- schriften gaven de talrijke «fraudes," welke met het houden en gebruiken van rijtuigen gepleegd werden, en de brutaliteit van sommigen, die gezegd hadden te willen afwachten, wat Heemraden ter zake zouden vermogen te doen.

26 September. Wijziging van het bepaalde op 8 November 174f6 nopens de leverantie van rijst in de Bataviasche Ommelanden.

Heemraden hadden geklaagd over de vermindering hunner emolumenten, weshalve de Regering goedvond hun, «in stede •van de g'accordeerde verswaring van de van oudsher toege- •stane 7400 bossen, weder volgens usantie door den gecom- «mitleerde tot de saken van den inlander direet nyt de •bovenlanden te laten verstrekken 7400 dubbelde bossen."

«By nadere repartitie" moest de rijst-leverantie «na propor-

tie so veel vergroot werden, als dit meer komt te bedragen «dan de daarop gemaakte calculatie by voorsz. resolutie van «den 8«» November 1746."

484 1747. Q. W. VAN fMHOFF.

•

26 September. Bepaling, dat de jaarlijksche rekenifig en verantwoording van de Commissarissen van de bank en bank van leening ronder behoorlyke secretesse'^' zoude geschieden ten overstaan van twee leden, der Hooge Regering en van twee •hoogste gHnteresseerdens/*

26 September. Verzending naar Nederland van besiel' •kasjes.'

By een ingekomen lyste gesien synde het versoek van diverse gequalificeerde dienaren ter versending van besteikasjes na Nederland, uylmakende een getal van ruym vier hondert stux, so wierd uyt aanmerking van bet kleen getal der van hier tot nog toe direct aangelegde retourschepen, gelyk in a^ 1745, na bet aangetekende by notul deser tafel van den 12*" October desselven jaars, goedgevonden en verstaan met yder van de van hier te vertrekken staande scbeepen twee kassen met gedagte besteikasjes te laten overgaan, mitsgaders aan den heere Gouverneur-Generaal te deferee- ren om sodanig een getal aan een ieder, en ook in 'tgene- raal, te permitteeren, als welgem. zyn Edelheyt sal geUeven goed te vinden.''

Laatstbedoelde vergunning werd telken jare den Gouvemear* Generaal verleend.

29 September. Bepaling, dat de ^waardyn'' van de Bank van leening stond onder »eede van getrouwe behande- •linge en secretesse/'

2 October. Bepaling, dat het contra-salul voor Komng^'

schepen te Batavia zoude geschieden van de batterij,

genaamd i^het Waterpas.

99

Alweder waren ter zake moeijelljkheden met Engelscbe schepen voorgevallen.

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 4(^t(

Hei conira-salut van het kasteel bleer eene «distinctie voor 'vlagge officiers en de leden der Hooge Regeering."

3 October. Nadere regelingen nopens de leverantie van koffij en peper uit de Bataviasche 'bovenlanden.

Door den gecommitteerde tot en over de zaken van den inlander^ Pieter van de Velde, fiy geschrifte vertboond wordende, dat, dev^l in desen jare het geveasch der coffy so vrugtbaar niet als in bet voorledene was uytgevallen, dat product, het welke aan de Gomp^. gereserveert is, althans veel gevaar van sluykeryen onderworpen was, tot voorkoming van hetselve proponeerende verscheyde middelen; zo wierd na resumtie van hetselve goedgevonden en verstaan aan den gem. commissaris door de eygenaars of huurders der coffy uytleverende landen, hetzy Europeörs, inlandse Christenen, Ghineesen, Javanen ofte andere inlandse coloniers, by een getekend briefje te laten opgeven, hoeveel coffy op yders onderhebbend land is ingeoogst, en hem tot dies opeyssching te qualificeeren, ten eynde hy by visitatie van dat land kan ervaren de waarhey t of on waar- lieyt harer opgave, mitsgaders dat hy de gene, die genegen is zyn coffy af te brengen, tot voorkominge dat deselve niet in verkeerde handen werde gelevert, voor niet sal hebben te voorsien van een pasce, die de gem. afbrengers gehouden sullen wesen van hem te komen afhalen; ook dat hy, com- missaris, de suspect voorkomende leveranciers gedurende den afbreng onderweegs door een of meer oppassers, buyten kosten van den landman, zal [mogen observeeren; voorts te interdiceeren, dat de meerm. afbrengers van coffy niet sullen mogen overnagten op particuliere landeryen of binnen de campongs, maar gehouden wesen om op 's hoeren wegen Ie overnagten of halte te houden; zynde wyders goedgevon- den en verstaan dese stricte precautien door den voorm. gecommitteerde ook te laten appliceeren omtrend het product van de peper, om dien korl almede niet te doen vallen in verkeerde handen.

486 ^747. G. W. VAN IMHOFF.

3 October. Regeling van het trangport van zieken naar het warme bad, Tji-panas.

Door den opperkoopman en gecommitleerde tot en over de saken van den inlander, Pieter van der Velde, by een berigt voorgestell zynde zyne consideratien, op wat wyse tot een beter, geregelder en gemakkelyker transport, so van particuliere, als wel voornamentlyk van 's Gomp^ impotenten na en van Tji-pannas, de teffens daartoe als henodigt opgegeven wordende karren, buffels, Javanen, battoors en mandadoors zoude dienen verdeelt en ook, op wat prysen de eetbare wharenop den weg, item de buure of leverantie der paarden, gittiks of bambeese vlotten, ook draagsetels, mitsgaders bet loon van de voorm. mandadoors, Javanen en battoors soude dienen bepaalt te werden, ter vermyding,van alle ongeregeltbeeden en het besorgen daarentegen van het nodige, gelyk het een en ander omstandig werd aangetoont by het voorsz. berigi, dat aldus luyd :

Aan zyn Edelbeyt den Hoog Eedele Welgeboren Heere GUSTAAF WILLEM Baron VAN IMHOFF, Gouverneur Generaal van Nederlands India.

Boeg Edde Welgeboren Heere I

Het heeft Uw Hoog Edelheid behaagd in den jaare 1744 geen moeyte, nog ongemak te ontsien om, niet alleen in een tyd, dat de weegen in de bovenlanden en principaal nae Tjipannas nog inpracticabel en periculeus konde gerekent wer- den, in persoon inspectie te nemen van zoekere warme bron, die ter voorm. plaatse te vinden is, maar ook tot elucidatie dienaangaande by de kundigste inlanders informatie te neemeo, voor wat qualen en ziektens zy dat badwater gebruykten en wat deugden daaraan wierden toegeschreven, dragende het naeder ondersoek dierwegens op aan den toen ter tyd present zynde administrateur der medicinale winkel, Jan Willem Jordens, met dessvn, wanneer dat badwater hevlsaam bevonden wierd, alsdan by provisie daar ter plaatse van bamboesen een ziekeuhuys, badstove, etc. te laten opmaken om vervolgens,

1747. G, W. VAN IMHOFF. 4g7

'l selve van succes zynde, 't i» der iyd van hout te doen oplimineren tot meerder gemak en seeuriteyt van de zieken» welke boute wooningen en verdere appartementen tans zo verre -g'avanoeert zyn, dat deselve voor 't grootste gedeelte kunnen worden gebruykt» dus het t^enwoordig tyd begint te werden om Heen en H ander te practiseeren tot meerder faciliteyl van H transport der impotenten, welkers getal nae alle apparentie dagelyks staat Ie accresseeren ; en vermits alle projecten door de dagelykse ondervinding in tyd meer en meer kunnen werden verbeterd, zo neemt den ondergetekende, gecommitteerde tot en over de zaken van den inlander, Pieter vao der Velde, in hope van een gunstige inschickinge en ofschoon sttix eraigsints buyton zyn bestek of bemoeyenisse kan gerekent werden, by desen de vryheyd om Uw Hoog Edelheid met de vereyschte eerbied voor te dragen, oi het thans niet noodsakdyk en dienstig zoude weesen om, tot commoditeyt van veele zieke mensehen, die genegen zyn ayt's Comp* hospitaal, dan wel particulieren ten kostra van baar eygen beurs, nae Tji-pannas of 't warme bad getransporteert te werden, met en benevens haar byhebbende bagagie en provisien, mitsgaders domestiquen, etc, een reglement en ver- deeliog te maken, hoedanig en op wat wyse al sulke patiënten op een gemackelycke en gereguleerde manier nae derwaerts in't vervolg heen en weder zoude kunnen werden overgebragt, na dien het, nae't bedunken van den ondergetekende, onder Uw Hoog Edelheits correctie, tegenwoordig wel dubbeld de moeyte en kosten waerdig is, tot behoud van vele impotenten, waarvan diverse persoonen, die genoegsaem, menschelyker wyse gesprooken, in't Batavias ziekenhuys incurabel en voor den dienst der E. Comp®. onbequaam g'oordeelt zynde, egter door Gods goedheit aan 't warme bad op Tjipannas zyn ge- neesen en compleet herstelt geraakt.

Dog, na diens zulks Uw Hoog Edelheid ten overvloede en beter dan den ondergetekende bekent is, zal hy dien aan- gaande de waarheyd en deugt van dat warme badwater over- laten aan't getuygenis dergene, die, aldaar van verscbeydene

488 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

soorten van ziektens en corruptien gecureert en genesen zynde, niet genoeg hebben kunnen laudeeren Hgebrayk van dat medicinale en mineraal water, waar door zy haar gezondheid en vorige kragten, die zy by baar zelven bier in Indien badden afgeschreven en hoopeloos gestelt, zo onverwagt door de railderyke zegen des Alderboogsten wederom bekomen heb- ben, dat dan ook des te meer hoop geeft tot een gewenschte succes in't vervolg, principaal als de reyse nae derwaerts, orden- telyk gereguleert zynde, op een gemackelyke wyse zal kunnen ondernomen en volbragt werden.

Ten dien eynde soude dan voor eerst tot transport der zieken en bet vervoeren van provisien, randsoenen en andere benodigtbeeden na Tjipannas dienen ingekogt te werden:

70 a 80 groote en sterke buffelbeesten, en

35 a 40 goede en suflisante buffelskarren, die met be- lieven van UwHoogEdelbeyt zouden kunnen werden verdeelt op de volgende wyse, als zynde bereels 62 ps. buffelbeesten, volgens besluyt van baar HoogEdelens, ten dien fine al inge* kogt.

Op de eerste haltplaets, van Batavia af te reekenen, Tjawang genaamt en gelegen aan de paal, n^ 15: 8 ps. buffelskarren,

14 » buffels en

10 Javanen van Mas Achmat, ten dienste derselve, die yder 'smaandelyks een halve ducaton, dan wel een ropia gagie van d'E. Gomp®. soude dienen te winnen, onder bet opsigt van 1 mandadoor, teegens rd'. 1 74 dan wel 1 rd^ p'. maand, en daarenboven van alle. andere hoffdiensten g'excuseert, be- halven 't opmaken der weegen, voor zoo verre de breetevao 't land Tjawang streckende is.

Op de tweede haltplaats, die Tjemang is gen^ of aan de paal n^ 29:

8 buffelskarren,

14 buffels en

10 Javanen van capitain Soutawangsa, en 1 mandadoor, teegen deselve besoldingh, als voren geni'

1747. G. W. VAN IMHOFF. 489

Staat, en vry van hoffdienslen, uytgenomen de weg, die almeede door haarlieden zal moeten werden onderhouden.

Op de derde baltplaets, Buytensorgi alwaar ook nog een apartement diende gemaakt te werden: 8 p*. buffelskarren,

14 » boflels en

10 Javanen van Pannaraghang, benevens 1 mandadoor^ op denselven voet, als voorwaarts gemeld, en ook vry van boffdiensten.

Op de vierde haltplaets, Gadok gen^, alwaar men tot ver- blyf der zieken meede een bamboese woning dient te laten opmaken :

8 p". buffelkarren,

14 > buffels en

10 Javanen,

1 mandadoor, die invoegen als vooren moeten werden be- handelt.

Op de vyfde baltplaets, Pasanggharan off Ciceroa gen^, om de wille van de aldaar zynde slegte wegen: 8 p*. buffelskarren,

14 • buffels tot bet trecken der karren,

10 » do. om als draagbeesten g'employeert te werden,

30 Javanen, niet alleen tot dienst der buffelskarren en draagbeesten, maar ook om de impotenten van daar met jolys of bangmatten nae Tjipannas over te brengen.

En, dewyl bet den inlander zeer moeyelyk valt om de al- daar komende zieken die considerable hooge bergen op en af te dragen en er ten haren opsigte wel eenige consideratie mag gebruyk werden, zo verzoekt den ondergetekende, dat de Javanen van Ciceroa, die aldaar ten dien eynde staen ge- plaatst te werden, 's maandelyx mogen genieten twee ropyen, 1 of wel 2 mandadoors, yder 2 rd'. of 1 ducaton, teffens bevryd blyvende van hoffdiensten, nrits dat yder mandadoor ten zynen koste een rypacrd met een Javaense zadel en verder toebeliooren op zyn bescheyden halt- off rustplaets zal moeten houden en bovendien verpligt wesen om met zyn

490

1747. Q. W. VAN IMHOFF.

volk, wanneer 'tvereyschi werd, by ledige tyd de wegen tot op de helft van yder haltplaets te moeten opmaken en schoon en suyver, mitsgaders rybaar te houden, alsmeede op de voorsz. rustplaatsen de nodige logementen tot verblyf der zieken approprieeren en onderhouden.

Tot voorkomioge van alle moeyelykheeden en uytspattinge der gemeene impotenlen zoude het, onder 'twyser oordeel van uw hoogEdelheyt, meode niet ondienstig zyn, dateraltyd een oppasser was, die de impotenten, op en afgaande, con- voyeerde, alsmeede een inlands zoldaat by de bagagien en provisien om daarover 'topzigt te houden.

Ook zouden, alvorens de impotenten uyt het hospitaal wer- den gedepecheert, deselve eerst het middagmaal dienen te houden en dan boven dien voor twee dagen van vers vleesch, dat in de pecul eerst gekookt is» en brood, etc. geproviandeert te werden. Verders is den ondergetekende van gedagten, dat er op Tjipannas vier stux ofte meer paarden dienen te wesen tol dienst van den onder- oi derde meester, die met de impoten- ten op- en afgaat, ofte ook wel voor de sieken, die in staat zyn te paard te ryden.

Aangaande nu de provisien, die onderwegen of op de hall- plaatsen tot gebrnyk der zieken dan wel andere particulieren benodigt zyn, diende meede wel een vaste prys beraamt te werden, waarvoor den ondergetekende, onder correctie van Uw Hoog Edelheits wyser oordeel, stelt:

voor een Javaanse geyt Rd». 1^,'g

» eendvogel » — 12 sts".

» cappoen » »— 12

» hoen • » — 6

• kuyken • — 2*/,

vyf eyeren » — 2

een ganting ryst » — 5

» » zout » — 10

vyf bosjes pady n — 6

een bottel lampoly « — 6

vier groene clappussen » — 2

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 49t

Belangende na degeeoe, die particulier op baar eygen kos- len nae Tjipannas reysden, zouden degeene» die alleen een baffdskar begeerden, van de eene hallplaats tot de andere

moeten betalen ^8 ^^'- ^i'* ^^ iemand een buffelskar een dag dan wel langer ophield, zoude daarvoor yder dag, buyten en behalven de vragt te reeckenen, moeten betaelen 15 sts'.

Imand, een oppasser versoekende lot een leydsman, zoude daarvoor van de eene haltplaets tot de andere dienen te be- lalen Ys rd^,

en ymand, genegen zyndezig met een draagstoel of palenquin te laten dragen van de eene haltplaets nae de andere, soudc daar voor elke reys, op de rustplaats komende, aan yder Javaan of baltoor moeten betalen vier dubbelde of agt enkelde stuy- vers en bovendien aan de mandadoor 7« ^d^,

item voor huur van een rypaard 7$ '^'•» ™^s ^^^ ^^" cygenaar een Javaan meedegeeft tot een wegwyser, om ook vervolgens 't gehuurde paard weder terug te brengen;

iemand, genegen zynde een gittik van 15 bamboesen te koopen om daer meede van Buytensorg na herwaerts af te komen, zoude daarvoor dienen te betalen ^s ^^^' ^^ ^^^^ een d*^, van 85 bamboesen rd^ 1, alsmeede voor twee stuur- lieden op een bamboese vlot rd'. IV4» mits haar eygen mond- kost besorgende;

waarmeede verhoope gedeeltelyk aan Uw HoogEdelheyts intentie te zullen hebben voldaan, terwyl inmiddels met de uyterste hoogagting my noeme (onderstond) Hoog Edele Wel- gebooren Heere (lager) UwHoog Edelbeits gantsch onderdanige en gehoorsame dienaar (was getekent) P. v. d. Velde, (in Diargine) Batavia den 3^° October a^ 1747.

Zo wierd, na resumtie van hetselve en dat overwogen was de noodsakelykheyt om op het een en ander te stellen een vaste ordre, goedgevonden en verstaan zig met het voorm^ voorstel te conformeeren en hem dienvolgende niet alleen te qualiSceeren tot den inkoop van de voorgestelde 70 a 80 grote en sterke buffelbeesten, 35 a 40 goede en sufiBfante buffelskarren en tol het indienstnemen van de geproponeerde

492 1M7. Q. W. VAN IMHOFF.

mandadoors en Javanen tegens de daar besyden verm. wer- dende besoldings, maar ook tot bet executeeren van al het overige, dat by het ged^. berigt ter neder gesteld werd ge- vonden; ook, tot een beter bereyk van het goede oogmerk, de buyten regenten der respective hospitalen te recomman- deeren, het geene deselve aangaat of in so verre sy daartoe relatie hebben, mede het nodige in het werk te stellen.

6 October. Magtiging op de Curatoren van het Semi- narium theologicum te Batavia onvermogende jongelingen tegen betaling van 3 in plaats van 6 rijksdaalders aan te nemen.

Het onvermogen der ouders moest aan den Rector >opreg- »telyk" gebleken zijn.

6 October. Regeling der geldelijke verpligtingen van de ^cadets' ten aanzien van de Academie de marine.

Curatoren dezer inrigting werden gemagtigd »on reekening van verdiende maandgelden der cadets te stellen al het gene extra en by uytrustinge ter zee ofte wegens andere nood- wendigheden aan deselve verstrekt werd, om hetselvetedoen indienen door diegene, die in het leven blyven, en wanneer ab intestato overlyden, de boedels door den secretaris met een behoorlyk inventaris wel te laten overgeven aan den curator ad lites, om die na de ordre te administreeren, dog de mon- teering der overleedene voor het huys aan te houden, na bet geen zy waardig zyn, en onder de doodschulden niet alleen de geringe ongelden harer begravinge te doen stellen, die, wanneer zy geen ouders of nabestaande hebben, welke bet tegendeel versoeken, altoos uyt het akademiehuys zal moeten geschieden, maar ook wat zy uylhoofde van die verstrecking nog aan het huys te quaad staan, ten eynde de academie daar omtrent allesints, soveel mogelyk, te houden buyten schade;

1747. Q. W. VAN IMHOFP. 495

mitsgaders ook extract hiervan af te geven aan den Raad van justitie en de curator ad lites om sig daarna te rigten.

6 October. Voorschrift nopens verloren pand-briefjes.

Wierd goedgevonden en verstaan commissarissen van de bank vaïi leeninge te qualificeeren om, in gevalle eenige nom- mers of briefjes door particulieren van hare ingesette panden mogten verloren zyn» by affixie van biljetten bekent te maken, dat degene, die daar op eenige pretensie heeft, sig binnen den tyd van yeerthien dagen na dies aflSxie zal moeten aangeven, of dat men anders het briefje voor inderdaad verloren sal aan- zien en hel zelve daarna niet zal laten valideeren aan eenig ander eygenaar dan degene, die sig aangegeven heeft, als het- zelve verloren te hebben.

6 October. Wijziging- van den Artikel-brief van 4 Sep- tember 1742.

Dit stuk, afkomstig van de Staten-Generaal, is in zijn ge* heel opgenomen in het 6root-Placaat-boek van Holland en West- Vriesland, deel Vn, bladz. 1566.

De wijzigingen zijn- het gevolg geweest van de optreding van den Prins van Oranje als Kapitein en Admiraal-generaal van de Unie.

Dienvolgens zijn in het hoofd van den Artikel-brief de titels van den Prins m extenso opgenomen.

In art. 51 zijn tusschen de woorden: »het gemeene land

een sestiende'' ingelascht de woorden: > mitsgaders een

•dertigste voor Zyne Hoogheid, den Heere Prinse van Orange «en Nassau, als Admiraal-Generaal van de Unie, beide van »het geheel.''

De eed-formulieren aan het slot van den Artikel-brief zijn gewijzigd overeenkomstig de eed-formulieren aan het slot van den Artikel- brief van 3 September 1672, zoodat ook »gehouw- »en getrouwheid'' aan den Prins van Oranje als Kapitein en Admiraal-generaal werd gezworen.

494 1747. G. W. VAN IMHOFP.

13 October. Inwisseling van •payementy

In aanmerking genomen synde d'ongelegenlheyt, dewelke men onlmoet onder veele der inwoonders te deser plaatse, dog wel voomamentlyk ten aansien van de bakkers, item den pagter der groentekramers en winkeliers» tot betaling ran de granen en pagtpenningen in grove speciën, nademalen dese menseben het door haar verkogt en voor pagt opgehaald wordende geld genoegsaam in't geheel bekomen in payemenl en daar door, item het gebrek van grof geld onder de gemeente, althans onvermogens syn het payement tegens grofgeld te trocqueeren ; zo wierd, om deselve in desen buylen praejuditie van de Gomp^ te gemoet te komen, goedgevonden en verstaan aan dèn heere Directeur Generaal te defereeren bet stellen der nodige ordres by den ontfanger generaal en groot cassier tot het ontfangen van bet payement by het gewigt, mitsgaders hetzelve na den ontfangst niet weder te laten uytgeven, maar in de grote geldkamer overbrengen om ter versmelting te werden versonden na Cormandel of Hallabaar dan wel na China ten verkoop, dewyl de Comp' by den ontvangst by 'tgewigt alsdan nog rekening vind op plaalsen, werwaarts men sulk alloy van silver in de munten employeeren kan en daar allerlye silver hoog in prys is."

Ten vervolge hierop bepaalde nog de Regering den 17^" October 1747:

Voorts op de aanwysing van den heer Directeur Generaal ter vergadering gesproken zynde, hoe de dubbelde stuyvers. uyt de munt komende of so als die uyt Nederland alhier werden aangebragt, wel tot vier coudryns komen te halen, in stede van de pro dato, grosso modo, bekond gestelde 37^ coudryns, waarvan de successieve billetten spreken, so is verstaan, om alle confusie, die dese berekening by gewigt komt te geven op eenmaal te doen ophouden, Schepenen so wel als den cassier en ontfanger generaal te qualifioeeren tot het ontfangen van ieder reaal swaarte aan payement tol twee en veertig en een halve, stuyver courant, om dus in de

1747. Q. W. VAN IMHOFP. 491$

grote geldkamer weder overgebragt te werden ter versen- ding elders.

20 October. Nadere regeling van de jurisdictie mn het CoUegie van Schepenen.

Oogerekent het geene ten aansien van het poinct van jurisdictie g'arresteert is ter resol. van den 19" Juny 1714, 24 January 1716, 1 December 1728 en 27 January 1739, noch voor den aanstaande te verklaaren, dat onder de judicature van het CoUegie van Schepenen te deser plaatse geboren alle pu- blicque godshuysen, so binnen als buyten dese stad staande, ook derselver binnen regenten en regentinnen, met debodens van haar Eerw., mitsgaders die van Heeniraden, Commissarissen van zee- en commercie saken, Commissarissen van huwelyk en kleene gerigts saken, Boedel meesteren, item den cipier van de burger boeyen, nevens de substituten van den ballieuw en landdrost, als eene genoegsame seqneele van de resolutie deeser tafel van den 27'° January 1739, en'eyndelyk alle de stads- bediendens, als daar zyn de stadsdoctoren, stadschirurgyn, apotecar, opsiender van de ryst en visbazaar, mitsgaders van het beestiaal, vroedvrouwen en alle diergelyke; en omtrend welke, om d'oneygentlykheyt, dat sodanige stadsbediendens, die wesentlyk tot het burgerlyke behoren, in den dienst van de Comp. gevonden werden en daar op, wanneer in hare diensten corrigibel zyn, komen te excipieeren, al verder verstaan is., dat alle stadsdiensten voortaan sullen werden waargenomen door burgers en dienvolgende dienaren van de Comp., daar toe overgaapde, ten eersten tot het burgerlyke sullen moeten over- gaan, met afschryving hunner gagien, dog dat de gene, die althans onder deselve nog werkelyk Comp". dienaren zyn, onder den raad van justitie sullen blyven, maar, in officio pecceerende, nevens andere burgers voor Schepenen calangabel zyn ; dat wyders onder de jurisdictie van den raad van justitie sullen blyven of in het vervolg moeten sorteeren de secretarissen van Schepenen, Weesmeesteren, Heemraden, Commissarissen

496 1^47. 6. W. VAN IMHOFP.

van zee- eu commercie zaken, item bank en bank van leeninge, item die van huveelykse en kleene geiïgts zaken en van boe- delmeesteren alhier; en dat in alle andere gevallen, 'tzy van coUegien, oiBcien of regentschappen, een iegelyk geboren zal onder zynen dagelyzen regter, hy zy Gomp*. dienaar of burger, zonder eenige veranderinge.

20 October. Interpretatie van art. 19 der instructie voor Commissarissen van zee- en commerde-zaken, als- mede van art. 4t der instructie van den koeli-meester.

De Regering verklaarde, >dat de praauw- voerders en derselver hoofden zyn en blyven onder de ordres van Schepenen, soo verre betreft baerc activiteyt en officien, ook de executlen der ordonnantien, voor deselve beraamt ; dog dat, wanneer er tegens deselve in judicio moet werden geprocedeert over saken en voorvallen, deselve rakende^ dat sulx sal moeten geschieden ter eerster instantie voor Commissarissen van zee-zaken, even als dat de meening is van art. 19 der instructie voor de ooelys.'*

14 November. Last op alle Administrateurs hunne ^by- ^boekjes'* en ordonnantien, behoorlijk en volgens orde ingebonden^ te beuHiren.

De »by-boekjes" konden »ter aansieninge en confrontatie •van d'administratie-boeken" niet gemist worden.

De poenaliteit was verbeurte van twee maanden tractement ten behoeve van de tafel der Pennisten.

14 November. Toelichting tot de ordonnantie van hel middel van bestaan, tit. 3, art. 6, litt. B, vastgesteld dm 17^»" October 1746.

Onder te verantwoorden ledige vaten waren alleen begrepen heele en halve leggers.

Alle dranken, welke in Gonlp^ provisie-magazijn werden opgeveiM, moesten met de vaten verkocht worden.

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 49^

17 NoTember. Bepaling, dat de betrekkingen van pre- sident en leden van het collegie van Commissarissen voor zee- en commerde-zaken en die van de bank van leening in den vervolge »ambnlatoir*^ zouden zijn.

Slechts om de twee jaren, te 'beginnen in 1749, >by het

verseltcn van de wet op den 51 May/' zoude dientengevolge de Regering beslissen over hunne ^continuatie of ontslag/'

17 November. Regeling van belastingen, door Chinezen te Batavia op te brengen.

Op fundament van het genoteerde by de statuten deeser plaatse en het reglement voor Boedelmeesteren, art. SI, g'ar- resteert zynde tot fondsen voor het Chineese hospitaal, staande binnen dese stad, een halve ryxdaalder of 24 stuyvers voor ieiler begravenis van geringe Chineesen, item volgens het nader geresolveerde op den 11^" Juny 1660 nog drie ryxd. voor ieder Chinees lyk, dat op het land, gelegen boven Jaccatra, begraven raoglc werden, en twaalfrd'. daarenboven, wanneer een Chinees geschrift op het graf gestelt mogt werden ; en ten desen opsigte de gesamentlyke ofiicieren vau de Chineese natie sig aan den hcere Gouverneur Generaal g'addresseert en verklnart hebbende, dat, ofschoon voorm. ordre en resolutie van een halve, drie en Iwaalf rd'. by dese regering mogte wesen genomen, zulx egter nooyt ten cffectc was gestelt, be- roepende den capitain derselvc, Oey Tsomko, sig op zyne onder- vinding, den tyd synes aanwesens te deser plaatse van veer- tig jaren, en de overige na proportie, met versoek, dat, ter sake de meesie der alhier afslervcnde Chiueesen doorgaans ten laste van die van hare nalie moeten wenlen ter aarde gebragt, dnarinne een veranderingh mogte gemaakt, dogh op trouwen ecne bepaling tot het opbrengen van sekere somme gestelt en het invorderen der twintigste penning voor alle erffenissen en beslervenissen generaal gemaakt werden; zo wierd, hier over gediscoureert en geconsidcreert zynde de wesentlyke

PLAIAAT-BOBK DEKL V. 32

498 1747. Ö. W. VAN IMHOFF.

sobere gesteldheyt der meeste Chineese inwoonderen, goedge- vonden en verstaan voorm. twintigste p^ning in 't generaal te doen heffen van alle voren genoemde penningen, na het voorbeeld te vinden by resolatie van den Zl^ Aag'. 1706, wanneer deselve gedient hebben tot herbouwing van het stadhuys alhier, en alle boetens op de lyken en begravenissen der Chineesen voor het vervolgh te excuseeren en deese verandering te makaa, dat in dies stede voor het troawen van gemeene Chineesen drie en van vermogende agt rd'. door voorm. oiBcieren sullen moeten ingevordert en aan Boedelmeesteren maandelyx verant- woord werden, onvermindert de vrywillige giften der trouwende van rd'. thien tot vyf en twintig, na rato van ieders libera- liteyt en vermogen, mitsgaders het een en ander te laten dienen ten dienste van het Chineese hospitaal.

17 November. Bevoegd verklaring van Commissarissen voor zee- en commercie^zaken lot het verleencn van ^provisie van gysding.^'

Dat verleenen moest echter zyn > overeenkomstig met de •manieren van procedeeren en om wettige redenen.*'

Aan den Advocaat-fiscaal of Bailluw moest daarvan altijd kennis worden gegeven >om van deselve te kunnen obtineeren, — •gelyk sy gehouden sullen syn te geven, — main forle, des •versogt werdcnde in cas van noodsaakelykheyl.**

20 November. Reglement voor de klerken ter generak secretarie te Batavia.

1. De clercquen ter generale secretarye zyn gehouden 's morgens precies ten seven uuren en 's namiddags ten twee uuren op 't comptoir te komen.

2. In absentie van den eersten clercq hebben desdve in alle opsigten na te komen de ordres van den adjunct

3. Soo lange 'er vergadering by de Regering is, vermag geen clercq sonder verloff van 't comptoir te gaan.

4. Ö. W. VAN IMHOFF. 499

5. Het gewoiie uur naar huys te gaan is des voor- middags ten 11 uuren; maar welk het is op nademiddag, sa! na lyds gelegentheyt van den eersten clercq telkens gesteld en aangekundigt worden, bel zy tegen 6 uuren of later in den avond tot 8 en 9 uuren.

K. Die den v^ekelykschen oppas hebben» mogen *s avonds voor 8 uuren niet naar huys gaan en moeten ook op Sondag praesent zyn.

6. Die van den wekelykschen oppas sullen ook gelrouwelyk hebben aan te tekenen de absenten en de boetens, die verbeurt worden, en anders dubbelde straffe lyden.

7. Die naar agl uuren 's morgens en na drie uuren 's namiddags op 'tcomptoir komt, verbeurt een schelling, ten behoeve yan de gemeene pennisten-tafel.

8. Die een uur te vroeg na huys gaat, verbeurt insgelyks een schelling; en soo hy twee uuren te vroeg weggaat, verbeurt hy twee schellingen.

9. Die een halve dag wegblyft sonder permissie, verbeurt twee schellingen. «

10. Die eenen gantschen dag versuymt, verbeurt een halve ryksdaalder.

11. Die twee dagen souder permissie uy ibly ft, verbeurt de helft van zyn kostgeld.

12. Maar die drie dagen absent is, verbeurt zyn kostgeld in 't geheel.

13. En die zig eene gantsche week of langer absent houd, verbeurt een of meer maanden gagie, na I)evinding van saken, waarover de heeren secretarissen sullen oordeelen en uytspraak doen.

14. En opdat den inhoud deses stiptelyk worde opgevolgt en nagekomen, soo werd de eerste geswore clercq, nevens desselfs adjunct, by desen wel expresselyk en speciaal gelast daarop wel te letten en sonder eenige conniventie de boe- tens, die successive verbeurt mogten worden, in de gemeene pennisten cassa te besorgcn, 't zy in contanten gelde of by afkorting van 't kostgeld, dan wel by ordonnantie van den

500 l''^?. G. W. VAN IMHOFf^.

heer Commissaris vaa de verstreckingen, op rekening vau hare verdiende gagie, uyt de zoogenaamde grote winkel.

21 November. Voorschriften mpetis het behandelen vau vreemde schapen.

Hel Engels Comp'. schip, de Prins van Wallis, volgen.5 voor- geven van dies overheeden, uyt Engeland door de straat Baly over Batavia na China gedestineert, by of omtrent Quanjer aangekomen, van daar door een van de Sourabayse l)edien- dens gekregen loods door de straat Madura tot Samarang ge- bragt en vervolgens alhier opgedaagt zynde, nadat daar op door het Javas ministerium geplaatst waren eenige militairen, zo wierd, over het met d'ordres tegenslrydig gedrag der Sou- rabayse bedicndens en d'overtollige praecautien der Samarangse ministers omtrent een schip van de g*octroyeerde Comp. dier natie gesproken zynde, goedgevonden laastgemelde aan Ie schryven, dat sy alle gemaakte bewegingen hadden konncn en behoren te menageeren, met afwysing van dien Engelsclien l)odem, op ^fundament onser prohibitieve ordre om ergens langs de noordcuste deses eylands vreemde scheepen te ad- mitteeren, met ordre in den aanstaande zulx omtrent alle diergelyke wettige scheepen van andere Europeesen in't ver- volg te doen en vooral sig te wagten voor zodanige com- plaisances, als de Sourabayse bediendens wel agtcr wegen hadden kunnen laten, om die menschen door een onliekent vaarwater heen te doen lootsen, dewyl *er ook een ruyme, bekende weg was b'oosten Madure en langs desselfs noordzyde, die dit schip so wel hadde kunnen kiesen, als kort bevorens drie van zyne makkers hadden gedaan, onvermindert nogtans de vorige ordre, siende op scheepen, die niet so wettig of uyt Europa komen, maar inlandse en met inlandse pascen varende zyn.

21 November. Oprigiing van een mvaliden- en prove- niers-huis te Saniarang.

Zij, die de Regering gewoon was te «gagieren", zouden

1747. Q. >A(. VAN IMHOFF. 501

in dat huis voor, hunne »rustgage" opgenomen worden; an- deren voor een » matige somma."

Een (onds voor die inrigting moest gevonden worden door inhoadiDg van twee maanden tractement aan hen, die »daar ■ter custe in dienst aangenomen werden'^ en van ééne maand tractement »van de g'advanceerdens."

28 November ('). Verzameling van bepalingen, op ver- schillende tijdstippen gemaakt voor de schepen en min- dere vaartuigen van ie Compagnie, ^navigerende of ^krtifjssende in Indien.'*

1. In't gemeen sullen alle de scheepen, na eenig comptoir of haven in dese Indien, dan wel tot een kruystogtgedeslineert, ita gedane monstering, sonder verder vertoeven onder zeyl gaan ; en den capitain, schipper off iemand uyt de manschap vermag niet intusschen off na ontfangene depêche wederom aan de wal te komen, ten zy met permissie of op speciale ordre van den Gouverneur Generaal dan wel, wegens deselve, van den commandeur en opper-equipagie-meester, op poene van een suspens voor ses maanden en eene boete van even so veel maanden gage, ten vooi*deele van de Academie de marines alhier, en sulx in gevolge het geresolveerde in Rade van India op den 12 July 1746.

2 Geduurende de reyse, so wel als op de rhede, worden (Ie capitaius, schippers en verdere officieren wel ernstig gelast, ieder op zyn schip of vaartuyg, onder het volk behoor- lyke discipline, subordinatie en goede ordre te houden, alle brutalileylcn van de mindere ofliciercn tegens deselve, inson- derheyd ook het godlose vloeken en sweeren, te beletten en (e weiren, mitsgaders haar selfs te gedragen als sligtelyke voorgangers der geener, waar over haar het commando is toevertrouwt.

(*) Het bijeenbrengen «lezer Norzaineling is den iH***" xNovember 1717 door •lo Uooge Regering gelasi, maar blijkens daarin voorkomende aanhalingen van 'itukkeö belangrijk laler voltooid.

$02 1747. G. W. VAN IMHOFF.

3. Alle maanden eens sal de artical-brief of de extracten uyt deselve, van de subordinatie en bet fomroando (Mutrend den dienst in 't gemeen en bysonder van 't varend volk spreken- de, moeten voorgelesen worden, op dat een ieder zig des te beter bevlytige de ordres, daarby door den souverain selfs gegeven, behoorlyk te observeeren.

4. By voorvallende delicten, die geen uytslel lyden kunnen, voor al wanneer zy van die natuur zyn, als onder titulo 12 van den articul brief vermeld staan, moet justitie geoeflent, dog by forma van justitie, volgens een bier bygevoegt extract uyt de resolulieu der heeren Sevenihienen van 8Augs. 1705, aan niemand cenige capitale straffe g'appliceerd worden sonder convocatie of kennis van den breeden scheepsraad; maar is het op een kruys vaartuyg, so zal den officier diergel ykesaken moeten beregten met de by zig hebbende drie opper- en drie onder-officiers, om alsoo het getal van seven personen en eenen ordentlyken krygsraad uyt te maken. En soo de saaken eenigsints uytstel lyden kunnen, zoo zal by deselve, gelyk aan alle mindere vaartuygen te doen hier mede gelast werd, overgeven aan de plaats, daar by opkomt of van waar hy afgesonden is.

5. De courssen, die men de beste oordeelt, werden uyt onse ordre voorgeschreven by eene aparte zeylaas-ordre van den commandeur en opper-equipagie-meesler alhier, welke, zo veel het mogelyk is, moet gevolgt worden en daarom voor eene bylage werd mede gegeven.

6. Zyn twee of meer scheepen by den anderen, die g'or- donneert zyn gecombineert te zeylen, so moet by de overheden worden gereguleert een seyu-brief, so tot hunne verkenning, waarschouwing, als in alle andere gevallen, dog alsdesecom- binatie niet speciaal gelast is, mag ieder zyn best doen.

7. De pacquetten en papieren, die ter bestellinge worden mede gegeven, moeten op een droge plaats wel besorgt en geborgen, mitsgaders naar luyd van het opschrift behandigt en behandelt worden.

8. Schoon men zig ia geen openbaren oorlog met eenige andere mogentheyd bevind, des ongeagt en volgens eene der

9. Q. W. VAN IMHOFF. 805

voornaamste reguls van den zeedienst, moet men nooyt eenige vlagge vertrouwen ; en alle de scheeps overbeeden word dit als een zeer aangelegen point gerecommandeert, dat zy altoos voor- sigtigheyd, mitgaders goede soldaat- en zeemanschap gebruiken en wel op hoede zyn om niet door vyand, rover, geveynsde vriend ofte avanturier misleyd, bedrogen, dan wel onvoorsiens overvallen te worden.

9. Alle nodelose eerscliolen zyn en blyven verboden en wel insonderbeit aan scheepen, in esquaders zeylende, op poene van twee maanden gagie, de helfle ten behoeve van de armen der plaatse, waarvooi 't schip gedestineert is, werdende over salx 't hoofd of de commandeerende officier van sulk escader by desen gelast, wanneer sulx gebeurt, dadelyk den krygs- raad te beleggen en daarin den overtreder op de calange van den fiscaal te condemneeren in de voorsz. boete, op poene van bet selve, by ontdecking van conniveutie, selfs te moeten belalen aan de Gomp. door afkorting op zyne verdiende maandgelden.

10. Wegens de consumtie van de provisie geduurende de reyse sullen de scheeps-overheden pertinente notitie hebben te houden en in dier voegen, dat daaruyt op de respective buyten-comptoiren, so wel als hier, by hun retour is op te maken en na te gaan, niet alleen de gedane verstrecking, maar ook de restanten, ter verderen verantwoording.

11. Haar betreffende de equipagie goederen, naar luyd van het 27* articul van den nieuwen articul-brief, zyn de scheepsoverheden gehouden deselve behoorlyk te menageeren en gade te slaan, mitsgaders van 't verbruykte pertinente notitie te houden en 't restant aan de resp. equipage-meesters over te geven, indiervoegen als men goedvinden zal dat te regu- leeren, 't welk geschiet is by de instructie voor den dienst ter zee sub titulo IV, art. I en III ; en soo wie eenige epuipagie- goederen ten zynen profyte heeft vervreemd of bestaan mogte eenige daarvan te verkopen (zegt de opgemelde ordre alverder), zal daarover aan den lyve stafbaar zyn: dog nademalen men, niet tegenstaande dese en andere, soo menigmaal gestelde

504 ^47. Q. W. VAN IMHOFF.

ordres, alegter veele redenen van suspitie heeft, dat daaromtrenl quade praclycquen zyn te werk gesteld, soo is aan de resp. officieren en justilleren, soo hier als op de resp. buyten- comploiren, by het placcaat, onder den 27«|> Febr. 1748g'ema- neert, ten ernstigsten gelast tegen de overtreders in desen ten rigoreusten op de poene voormelt te procederen, Hwelk zig. dan een ieder kan laten strecken lol narigt.

12. Ook zullen de scheeps overheden moeten zorge dragen, dat de uytterste willens der overleedene behoorlyk in een boek worden geschreven en gecopieert, buyten het origineel, dat aan des testateurs aangestelde executeurs kan worden gelaten ; soo mede dat op de notitie der overledenen geduurende de reyse beyde naam en dag van het overlyden behoorlyk werde genoteerd; desgelyks wie en uyt kragte van welk instrument de executeurs van den boedel zyn; voorts ook de namen van de gene, die men by de monstering absent heeft l)evonden; gelyk mede den datum, wanneer zig iemand mogte hebben schuldig gemaakt, dal zyne gagie, ^t zy ten deele off geheel, naar luyd eener sententie moeste worden afgeschreven; obser- veerende wyders nopens de inlandsche militairen en niatrosen, 'tzy deselve, uyt den dienst ontslagen zynde naardese hoofd- plaatse terug gesonden, dan wel van 'l eenc comploir naar 't ander vervoert o( ook ten dienste en tol defensie van 't schip g'employeert werden, dat deselve niet sonder hare schuld rekeninge aan boord komen, of ten minsten van den soldy- boekhouder een blyk hebben, dat gemelde hare rekenings onder Comp. papieren versonden zyn, by foute van welk een of an- der de scheeps overheden mits desen speciaal gelast werden tegen de schade te protesteren ; en voor 't verdere sorgvuldiglyk in agt te nemen, bet gene nopens de goederen der overledene vermeld werd gevonden by den nieuwen articul brief, litulo 11, alles ten eynde de soldy-boekhouders, soo op de resp. buy- ten coniptoiren, als bier, daar door in staat gesteld worden de scheeps soldy boeken voor hun vertrek en by hunkomste na behoren te kunnen verevenen.

13. Door welgem. heeren Bewindhebberen ter vergadering

14. Q. W. VAN IMHOFF. 808

van de Seventhienen anno 1728 ook gereguleert zynde eene instructie voor de scheeps-overheden omme de schepen ge- duurende de reyse wel te besorgen en voor leckagie na uyl- lerste vermogen te praeserveeren, lol voorkoming van bederf en schade aan de lading, so werd een gedrukt exemplaar daar van hier nevens gevoegl, niet slegts om gelesen, maar om ook wel nagekomen te werden (').

14. De cadets, op schepen en vaartuygeu bcscheyden, wor- den speciaal gesteld onder H opsigt van den commandeerenden officier, wiens pligt het is te sorgen, dat zy den zeedienst, so in theorie als practycq, wel kundig worden; en suilende- selve rang hebben tusschen de stuurlieden, na den eersten of opperstuurman en voor den tweeden ; ook op schepen met den eersten en tweden lieulenant, maar op kruys-vanrluygen met den eersten stuurman, te samen eene wagt waarnemen; gelyk den tweeden stuurman op sulke vaartuygen.mel den commandeerenden officier op de andere wagt zal syn; zynde voorts de intentie, dat de voorsz. cadels na dien rang ook commando hebben en daar toe altoos gebruikt werden sullen de sulke, die haare leer-jaren hy na hebben uytgedient en in staat zyn om dienst (e doen.

15. Particuliere, inlandsche schepen en vaartuygen, so wel onder Nederlaiidsche als vreemde vlaggen, die onder Gomp^ jurisdictie worden ontmoet op de custen van Java, Madura, Sumbauwa ende verdere eylanden om de Oost, Boeton, Salyer, Celebcs, Borneo, Banca en de geheele binnen cust van Sumatra, moeten, sonder onderscheyd, visitatie van hare passen en, des nodig geoordeeU werdendc, selfs ook van hare lading gedogen, wendende derhalven de scheeps overheeden, indien het de tyd en gelegen theyl toelaat en daarmeede hunne geprojecteerde reys niet te seer of merkelyk vertraagt werd, by dcesen wel expresselyk gelast om de sodanige, maar voornamen tl yk de passerende inlandse vaartuygen in 't Javas, Palembangs en Halax vaarwater, indien cenigsints suspect van sluykerye of

(') Zie deel IV, bladz. 207.

K06 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

zeeroverye voorkomen, voorschreeve visitatie niet alleen te doen ondergaan, maar ook, van geen beboorlyke pas voorsien ^de, schoon van plaatsen komen, daar een pas hadden kunnen krygen, en verders of anders niet, dan wel andere goede redenen vindende om deselve verdagt te houden, desdveople brengen ter plaatse harer destinatie tot nader ondersoek, voor af nogtans sorgende, dat de voorschreve visitatie geschiede sonder eenige desordres of mishandelingen.

16. Zynde dit voornamentlyk eq speciaal de pligi \hn schepen en vaartuygen, welke tot eenige bekruissing expresse- lyk uytgesonden en geprojecteert zyn, om by ontmoeünge van eenig zeyl het selve op te lopen en de pas te visileeren, mitsgaders, des nodig geoordeelt wordende, te confrcmteeren tegen de lading.

17. Dog sullen so wel kruyssers als alle andere schepen en vaartuygen sodanigen vaartuig, dat gevisiteert en wiens pas wel bevonden is, geen ogenblik langer ophouden; veel min gedogen, dat bein ietwes ontnomen en den schipper, naehoda of zyn volk inH allergeringste beledigt sonde worden. Eo iemand van 't volk zig verstoutende, buyten voorkennisse van zyn officiers, al was het ook de waarde van een stuy ver, iemant af te nemen of de allerminste ongeregeltbeden te begaaa, deselve sig bevindende op scheepen of vaartuygen, ter bekruys- singe geprojecteert, sal voor de eerstemaal driemaal gekielt, ook daar en boven met 200 slagen- voor de mast gelaarsl, en voor de tweede maal met de dood gestraft werden; gelyk ook de sulke op een ander schip of vaartuyg, geen kruyssers zynde, 't zy dadelyk aan boord of by overgave aan de justitie, ter plaatse harer deslinatie, ten exempel van andere, rigoureuslyk sullen werden gestraft, na bevinding van saken en na bel goeddmiken van den regier.

18. Verboden handel geschiet, of met fraudatie vanComp* tol en geregtigheyd in goederen, die sonder betalinge van deselve uytgevoert zyn en op de pasnietbekentstaan, of met volkeren on plaatsen, die buyten zeenood worden aangedaan, door over- treding van de pas, als daarop niet luydende, of speciaal in

19. Q. W. VAN IMHOFF. 807

goederen, die by placcate zyn bekend gemaakt, dat niemand vermag daar mede te bandelen, veel min deselve te vervoeren.

19. Ia 't gemeen is allen verboden handel door sluykerycn of overtredinge van de pas de confiscatie onderworpen, maar in 't besonder word deselve min of meer nog beswaarl door de gestataeerde straffe op den handel in dingen, die contrebande zyo verklaart, als daar zyn volgens het placcaat, onder den ^l*'' Maart 1746 g'emaneert, de speceryeu, item amphioen, Ibin, peper en Japans staaf kooper.

20. Wie sig besoedelt met verboden handel in speceryen co ampbioen, is den dood schuldig: gevolgelyk alle speceryen, van de Comp. selfs niet ingekogl zynde en gevonden wordende in schepen of vaartuygen, welke niet speciaal geperniitteert zyn deselve te vervoeren en waar af de speciale permissien duide- lyk sullen moeten consteeren, zyn confiscabel en saysabel, met schip of vaartuyg en lading, voor een ieder, in den eersten graad.

21. Inselver voegen is ook saysabel en confiscabel in den eersten graad alle de ampbioen, die van de geprivilegieerde Ampbioen societeyt alhier ingekogt en met haar merk gesjapt is, willende door de straat Malacca naar de zuyd of door Sunda's engte na de oost of noord passeeren, met volkomene vryheyd voor een ieder, die deselve ontmoet, om die aan te halen en uyt de scheepen en vaartuygen, die daar mede beladen zyn, soo hy des magtig is, uyt te ligten en op te brengen.

22. Soo is verders speciaal, ook op poene van confiscatie en de verbeurte van viermaal dies waarde, by bet opgeciteerde placcaat van 21 Haart 1746 verboden allen handel en vervoer van peper, thin en Japans staaf-koper, namentlyk:

•Ronde peper, die niet met speciaale permissie deser Regering »door Ghineese jonken, Macaose vragt- en de derwaarts navi- ■geerende burger scheepen na China, dan wel van Borneo,

Palembang, &c. herwaards, na Samarang en Grissee werd ■vervoerd om de Comp. geleverd te worden; en nog daaren-

• boven, op verbeurte van 't vaartuyg met dies verdere inlading, •ook arbitraire correctie van den regter: allen handel iq

508 1747. Q. W. VAN IMHOFF,

»gem. korl is verboden, ten ware vervoert wierd om aan de »Comp, gelevert te werden of blyken kondc van de Conip. »gekogt te zyn.

»Thin, die niet in maniere als voren van hier naar China «werd vervoerd, dan wel herwaards of naar Malacca voor »de Gomp. werd aangebragt van de thin gevende plaatsen, •leggende langs de vaste cusle, ten noorden en zayden van «Malacca en verder langs geni. custe, ja selfs op Ligoor, Siani »en elders; maar soo wie thin negotieert op Palembang, •Banca, Bliton en de daar onderleggende cylanden, verl)eurt «nog boven die geslokenc thin het vaarluyg met die's verdere «inlading en behoudens de arbitraire correctie van den regter, • na bevinding van sakeu.

«En Japans staaf-koper, dat niet op enige accidentecle «wyse word aangebragt met de Chineese jonken, gelyk •gebeuren kan, van Nimpho en elders of niet kan werden aan- •ge loont van de Coinp. gekogt te zyn."

23. Wat voorts nog de confiscatie van en uyt zig zelfs onderworpen is, zyn alle zoorten van geweir en ammunitie, die den vyand, dat is den sulken, waarmede onsen souvereyn of de Comp. in oorlog is, worden toegevoerd ; en ten laastcn ook, volgens hf t gerossolveenle in Rade van India op den 8 November 1746, alle sodanige gemeene gebleekte, roode en blauwe ly- waten, die van hier worden vervoenl na de oostersche pro- vintien, Amboina, Banda, Ternaten en Maccassar; en somedc die uyt de gemelde zoorten van het eene na het andere hoofl- comptoir der voorsz. pi*ovincién gebragt en l)evondeu worden ongesjapt op het end van ieder stuk, met een seeker merk, dat met een lelter toffens aaiitoond de plaatse, daar delaasti; pas ten vervoer van deselve genomen is: dienvolgens zyn hier van uylgesondert en voor den particulieren handel toegelaten alle de overige soorten van lywaten, bet zy fyne witte, ge- schilderde, geruyte, gedrukte of diergelyke.

24. Wanneer Comp*. schepen of kruyssers enige |irysen op doen en neemen, zullen zy, en de kruyssers voornanienl- lyk, gehouden zyn die aan 't naast gelegenste comptoir op te

25. Ó. W. VAN IMHOFI^. 509

brengen, ter verdere opsenilinge naar Balavia, als hel langs Java of iu de vaarwalers hier naby is, en na de hoofdplaatsen van de comptoiren, als hel op afgelegene reysen of bekruysin- gen in de Moluccos of elders is, alwaar den commandeerende officier by het inventariseeren van de prys zal mogen present wesen en so lange vertoeven, tot. dat sulx, het welke egter len spoedigslen sal moeien geschieden, behoorlyk volbragt is: zullende hel hooft dier plaatse, nevens den commandeerend officier, den inventaris hebben te teykenen. onder sodanige ver- dere praecautien, als zy beyde over een komen en waar in de hoofden dier plaatsen de voorni. neemers allesints behulp- zaam zyn zullen, om deselve spoedig weder in slaat te bren- gen, dat zy de reyse, werwaarts gedestineert zyn, kunnen vervolgen of komen op haar kruys-posl.

25. Dog een prys opgedaan zynde op logten oll kniys- togleu, daar de rooussons en stromen niet permitteeren lU- selve na hel naast by gelegene comptoir op te brengen, zouder gevaar te lopen van niet weder op haar post en route te komen, dan wel dat daar mede de reyse merkelyk vertraagd zoude worden, zoo zal het, en ook anders na gelegenheid van zaken, altoos gcpermilteerl zyn de prys by zich Ie hou- deu, lol dat de logt olT kruystogl afgelopen is of tot dat men kequanie gelegenheid vind het genomene op te brengen, mits deu inventaris onder ppaesentatie van eede werde opgemaakt door de ofSciers, dan wel het goed verzegeld, tot dat 'er occasie is die op te brengen en te inventariseeren.

2G. Gelyk alle de scbeeps-overhedeu zig wel hebben te wagtcn eenige andere plaatsen aan te > doen, dan die, waarvoor zy geprojecteert zyn: alzoo word de kruyssers insonderheid ook by dezen nadruckelyk verboden zig op te houden met cenig comptoir van de Comp. aan te gieren buyten zoodanige of andere dringende noodzakelykheid, als articulo 24 staat vermeld.

27. Maar^ zoo wanneer een kruysserdoorbekomene schade of gebrek aan hel eene of andere, op eene bestaanbare wyze Ie doceeren, genoodzaakt werd deze of geene plaats van de

KlO 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

Comp. of van de inlandsche vorsten, haare bondgenoten, aan te doen, zoo zal de commandeerende officier van zyn volk niemand na land laten gaan, dan die alisolut tot het bezorgen van het^ benodigde vereischt word; en wel zorge moeten dragen, dat hy nimmer in persoon, waar het ook zy en om wat reden het ook wezen mogte, zoo lange de kniys-togt duurt, aan land ovemagte, maar altoos des avonds by tyds weder aan boord zy, alzoo het tegendeel van dien allesints voor hem on- verandwoordelyk zoude wezen ; en zal voorts de commanderende officier moeten bezorgen, dat alles ten spoedigsten werde ver- holpen om weder op zyn post te komen.

28. En nademalen men wil, dat de schepen ofvaartuygen, welke tot eenige bekruyssing worden uytgezonden, zig met niets anders als enkeld en alleen daar meede zullen mogen bezig houden, zo word dezelve by deezen wel expresselyk verboden, op poene van cassatie en inhabiliteyt, niet alleen het negotieeren met hunne bodems voerbaar zelfs of voor anderen, al was het ook anders gepermitteerde negotie, maar daar en boven ook het mede nemen van eenig goed op vragt of wat van die natuur zyn mag, waar omtrend nog alle de hoofden der plaatsen, voor de welke zy te kruyssen leggen, dan wel daar zy aangieren mogten, teffens by dezen wel expresselyk werden gelast daarop zorgvuldig te letten en, by ontdecking van iets van die natuur, het zelve aanstonds aan haare supe- rieuren bekend te maken, om de overtreeders dezer ordre ten exempel van andere te kunnen straffen.

29. Op dat de kruyssers egter ook eenige aparte beloning mogten hebben, waardoor dezelve en teffens ook andere des te meer konnen worden geanimeert tot hunne pligt, zoo is gestatueert omtrend de pryzen, die genomen zullen worden, dat, wanneer dezelve de somma ven vyf honderd ryxd'. te boven gaan, daarvan, na aflrek der kosten, een vierde gedeelte zal werden toegelegt aan hei volk, waar onder de deks-officieren, als het is op een vaartuyg, ider voor vier man komen, maar is hel op een schip, dan de bootsman, schieman en konstapel ider voor agt man en de overige deks-officieren ider voor

30. Q. W. VAN IMHOFP. 81 1

vier man; voorts een vierde aan den commandeerend oiBcier ; een vierde aan de overige officiers, nevens den Qscaal, ider in gelyke portie, -en h(;l resterende vierde sal voor de Comp. worden behouden; dog wanneer de prys minder als opgem. somma bedraagt, soo sal een derde van het geheel voor den commandeerende officier zyu; een derde voor het volk en het resteerende voor de overige officiers.

30. De secrete ordres, die den commandeerenden officier worden mede gegeven, is hy niet verpligt iemand van syne officiers open te leggen, dan wanneer hy denkt, dat het eene of andere poinct van speculatie is en hy daar over met deseWe wil raadpleegen, ^aar omtrend hy egter en voorts in alle ciWIe saken, die hy met advys van andere soude willen tracteeren, niemand sal behoeven te consuleeren, dan zyn lieutenants en stuurlieden. En wat dan door haar word over een gestemt, daar van sullen zy by hare journalen eene exact met den anderen accordeerende aanteykeninge moeten houden, het sen- timent van de meerderheyd decideerende.

31. So dikwyls het de occasie presenteert, sullen de kruys- sers van tyd tot tyd rapport hebben herwaards te senden van het voorvallende en wyders goede aanteykeninge moeten houden, so wel de commanderende als de overige officiers, om altoos rekenschap te kunnen geven van haar doen en laten.

32. Ook hebbeu alle de scheepsoverheden in agt te nemen, dat op den laasten dag van de maand Juny, gelyk door gansch Indien, alsoo ook op alle schepen en vaartuygen eene generale monstering worde gehouden van alle de dienaaren, die zig op hunne bodems bevmden, indiervoegen als het hier nevens gevoegt extract resolutie deser tafel van 26 October 1690 breder aanwyst.

33. En ter gedestineerde plaatse aan de comptoiren van de Compagnie gearriveert zynde, sullen sig de scheeps over- heedcn hebben te regnleeren na de ordres van de respectivc opper-hoofden, uytwysens het genoteerde by de instructie voor den zeedienst, tit. II, art. 6 en 7.

34. Omtrend de uytlevering van de lading is in Rade van

514 1747. Ö. W. VAN iMHOFr.

India by resolutie van 22 May 1744 vastgesteld, dal de scheeps overheden, eenige weinige plaatsen, daar het wegen aan boord niet geschieden kan, uytgesondert, wel sullen kun- nen volstaan met de goederen aan boort uyt te leeveren bruto, welke uytieevering bruto zal zyn en blyven voor rekening van de scheeps-overheeden alleen en daar om ook zal moeien geschieden aan den pakhuys-meester of iemand zynent weegen, dog dat vervolgens ook* die goederen nelto in de pakhuysen zullen worden verantwoord voor rekening beyde van de scheeps overbeeden en de pakhuys meesters te zamen: gevolgelyk is het wederzyds van hun pligt op de los vaartuygen de nodige toesigters Ie stellen; en de scheeps overheeden moeten by hel openen van packen, kassen, kisten of balen, dan wel iemand harentwegen, in de pakhuysen present, mitsgaders verdagt wesen, dat daar onder ook is begreepcn de peper, die zy aan- brengen, en dat het geene tuschen boord en de wal boven sekere weinige of de ordinaire p^ c^ te kort komt, door de scheeps overheden en de pakhuys-meestrrs weder te samen vergoed sal moeten worden; zynde van dese verantwoording netto alleen uytgesondert by resolutie van 6 December 1745 de spyker vaten en by die van 29 July 1746 de salpeter, beyde welke articulen alhier bruto en sodanig, als deselve hier ontfangen zyn, ook op' de buyleii comptoiren sullen uyt ge- levert worden; eii so meede de Javase ryst, die volgens re- solutie van 16 October 1744 op Java by de scheeps over- heden word ontfangen de coyang tegen 5400 ^ en alhier legens 5200 8; werdende deselve uytgeleveit, alhier tegen 5300 tj^ en op de buyten comptoiren tegen 3100 fi netto, sonder dat enige verdere minderheyd sal mogen gevalideert worden.

35. In 't gemeen resteert nog te gelasten, dat wy in alle deelen ook willen hebben opgevolgt en nagekomen den inhoud van de instructie voor den zee dienst, ter onser vergadering op den 3 July des jaars 1743 generaal gemaakt en al meede als eene bylage hier nevens te vinden, als die voor het overige in 't breede aanwyst alles, dat UE. te doen staat, waar van

36. Q. W. VAN IMHOFF. Sl5

meo iD desen niet speciaal mentie heeft gemaakt, en die der- halven de commanderende officieren vlytig na leesen en ook bare subalterne officiers lesen laten sullen om sig dies inhoud vast in te prenten, om in staat te zyn punctueelyk daaraan te kunnen voldoen.

36. Het gene nu verders staat te merken, betreft eenige (ogten in 't bysonder, na de volgende comptoiren, als:

Banda, tot in Hgesigt van de Bandase eylanden gekomen zynde, hebben de scheeps overheden te openen de seynen, welke haar by eene beslote secrete ordre hier nevens worden g'intrageert om te kunnen worden verkend en binnen ge- loolsf.

Japan, enz.

28 November. ReglemerU op de verstrekkingen van kostgelden en rantsoenen aan schepdingen, zoo ter reede Batavia, als op rezen door Indiê en naar Nederland.

Aan een gemeen zeevarende ter rheede Batavia, gerekend voor een maand:

3 S zout-spek.

3 ft zout.

6 » vers vlees of een

vyf-

4 en een half kan arak.

tigste os.

1 ft Bengaalse boter of twee

40 » ryst.

en een half mutsjes oly.

20 » cadjang en bonen.

1 kan azyn-toeak.

3 » zuyker.

2 /* 8 st. kostgeld.

3 > tammerinde.

By schaarsheyd van cadjang moet, in stede van de 20 ft, verstrekt werden 10 ft cadjang en een agt en veertigste verken, dat is 1 verken voor 48 man.

Op de reyse iu Indien:

6 ft zout vlees en spek. 6 » vers vlees of een vyf tig- ste os.

1 kan azyn-toeak. 4 mutsjes olyven-oly. 3 kannen Caabse wyn.

PLAUAT-BOH DEBL V. 33

814 1747. Ö. W. VAN MHOFF.

50 S

ryst.

B

ps. carwaat van een quart

10 »

cadjang en bonen of een

tt ider of 50 scharljes.

agt en veertigste varken.

1

S Bengaalse boter

3 »

zuyker.

10

» mostert-zaat voor de 100

3 »

tammerinde.

man: en voor een schip

3 n

zout.

van minder mansz. 8

4 en

een half kan arak.

pond.

Extra voor een cajuyts-gast op de reys en ter rheede:

1 halve kan olyven«oIy. 50 ps. carwaat. 3 S Hollandse boter of 6 % Bengaalse.

2 en een half kannen secq-of Spaanse wyn boven voorsz. 5 kannen Gaabse of te sa- men 4 kannen secq. ^

Het versche ossen-vieesch voor gemeene zeevarende werd maar voor de eerste 3 maanden in dat beestiaal verstrekten de rest in geld a 10 rd'. de os, om 'er selfs inkoop van te doen.

Maar aan schepen, naar Japan, Souratte, Persia, Banda en Banjermassing gaande, word voor 5 maanden versch vleesch en het verdere in zout vleesch en spek verstrekt, te rekenen 1 S zout voor 4 S versch vlees.

Aan alle schepen, elders ter rhede vertoevende, zal 't minis- lerium op de vleesch-dagen versch vleesch en kelel-kost doen verstrecken; en de verstrecking van zout vleesch en spek moet dus lange stil staan.

Aan schepen, die eene reys van meer als ses maanden doen, werd voor de eerste maand 20 fi brood, in plaats van ryst, voor ider man verstreckt.

Schepen, die over 't jaar moeten uytblyven, zullen maar voor 12 maanden van rys werden voorsien en't verdere elders verstrekt krygen.

Naar Bengale werd maar voor 3 maanden aan ryst ver- strekt om 't verdere daar te ontfangen.

En aan die naar Java maar 1 maand.

Na Amboina, Banda, Bengale, de Caab, Ceylon, Cormandel, Macasser, Mallabaar, Padang, Palemban, Siam, Ternate, Tiiuor en Banjer word de cadjang en tammarinde maar voor 3

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 518

maanden en bet verdere aan geld verstrekt, liet S cadjang tegens 1 st. en de tammerinde legens 3 rd'. bet picol.

Zo mede de carwaat voor maar 3 maanden en bet verdere insgelyks in geld a 14 en een quart rd^ por mille.

Indiervoegen ook de boter op de reyse naar Bengale, om daair eene nieuwe verstrecking van goede, nieuwe boter te konnen genieten.

De verstrecking van mosterd neetnt aanvank, zodra men daar mede zal voorsien wesen.

Omtrend de verstrecking van brandhout is te observeren:

dat alle schepen, in India navigeerende, niet meer als voor 6 maanden werd mede gegeven, als moetende, het geene ver- der benodigt zyn, op de comptoiren hunner destinatie ontfangen ;

dat op Java ider schip 20 vademen word ingegeven;

en dat ook bet overige hout van vaderlandsche schepen naar derselver ontlossin^e moet verantwoord werden.

Moren Ier rheede Batavia genieten in een maand;

4 gantings ryst of S3 en een derde S.

5 S zuyker., 3 • tammerinde. 3 » zout.

4 en een halve kan arak. 8 ps. carwaat van een quart S ieder of 80 schartjes.

1 kan toeak-azyn.

2 / 8 st. kostgeld.

Moren op de reyse:

5 gantings of 66 en 2 derde e rijst.

1 ganting of 13 en eenderde ® cadjang of 2 S Bengaal- sche boter dan wel 8 car- waat

3 S zuyker.

3 » tammerinde.

3 » zout.

4 en een halve kan arak. 1 kan azyn-toeak.

10 ps. carwaat.

Dog de carwaat en tammerinde boven de 3 maanden in contant, te rekenen a 14 en een quart rd' bet duysent.

By schaarsbeyt van cadjang geniet een Moor, in stede van deselve, 2 S Bengaalse boter voor de eerste 3 maanden en het verdere in geld, te rekenen het ft cadjang als boven tegens 1 st.

Sl6

1747. Ó. W. VAN IMHÖFK

Op de retourschepen, een cajuyts-gast 'smaands:.

40 ^ rijst.

20 » cadjang.

18 » vleesch en spek.

4 kannen wyn.

4 S boter.

1 halve kan olyven-oly.

40 « ryst.

20 » cadjang.

13 en Yi ^ vleesch of spek.

3 id. mutsjes olyven-oly of 1 S boter.

1 kan azyn-toeak.

2 en een half S zout. 2 id. id. zuyker. 2 S tammerinde. 12 ps. vissen pampus van 1

quart S ider of 120 shar-

tjes.

Een onder-officier *8 maands :

2 en een half S zout. 2 id. id. zuyker. 2 ft tammerinde. 12 vissen pampus of 120 schartjes. 6 en drie quart kan arak.

Een gemeen zeevarende 's maands:

40 8 ryst. 20 > cadjang. 9 » vleesch en spek. 3 mutsjes olyven-oly of 1 ft Vriese boter, dan wel 1 en een half ft Bengaalse boter. 1 kan azyn-toeak.

2 en een half ft zout. 2 id. id. zuyker. 2 ft tammerinde. 12 ps. vissen pampus of 120 schartjes.

4 en een halve kan arak. 10 ft mostertzaat voor 100 man.

By schaarscheyd van zout-vleesch en spek zal, in stede van het geene aan de repatrieerende minder verstreckt werd, hier en aan de Caab levendig vee verstreckt werden, het ft zout dito tegen 6 st. gereekent.

30 November. Oproejnng van altm ^eenig regt^ actie of eigendom'' had op een of meer graven of graf kddeir^ in de Maleische kerk te Ambon.

Op verzoek van de Amboosche bedienden geschiedde die oproeping te Batavia, evenals deze op Ambon had plaats gehad, »by affictie van billetten."

1747 Q. W. VAN IMHOFF. 517

Binnen een jaar en zes weken moest men %icb legitimeren, ■Hzy door gemagligdens, dan wel door 'tovemenden van • brieven aan het ministerium te Amboyna, by poene van «verstek en silentium."

30 November. Bepaling, dat, vooral hij misdaden, waar- bij op de confessie van de gevangenen i^exlra-ordinair" tccrd geprocedeerd, het recollement voor den voUen Raad van justitie en niet ten overstaan van gecom- milteerde leden moest geschieden.

Te Batavia was deze wijze van handelen een «constant •gebruyk/*

50 November. Voorschriften nopens de kuituur en han- del in rijst op Java.

De Regenten op midden-Java hadden in eene conferentie verklaard, dat »het voor haar so aangenaam, als voor de' '«gemeente profytelyk en voor den landbouw oirbaar sonde «>syn, den insaam van den rys op Java geheel en al aan MJe Gomp. te trekken, onder de nodige vooruytverstrek* "king en een redelyke behandeling eu betaling van den » landman."

Dit advies viel zeer in den smaak van de Indische Regering, die reeds tot zoodanigen maatregel zoude zijn overgegaan, indien de «getroubleerde toestand der saken" haar zulks vroeger niet had belet.

Zij wenschte, dat de rijst-kultuur zich op Java zoude uit- breiden, maar zag zich daarin teleurgesteld, doordien de Re- genten zich niet verder met die kuituur bemoeiden, dan noodig was om de jaarlijks door hen aan de Compagnie te leveren contingenten bijeen te krijgen en doordien »de Javaan, by "een redelyke betaling selfs> nodig heeft tot den arbeyd, dien

hy natuurlyk schuwt, aangetast te worden, so hel land niet •half woest sal leggen blyven.*'

518 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

Op grond van een en ander bepaalde de Regering »in de rys-Ieverantie dese alteratie ie maken, dat wel de regenten, na de thans subsisteerende verdeeling, door de heerea raden exlra ord'., Veryssel en Tlieeling, op den 1P° December 1743 gemaakt, sullen blyven onder de geboudenisse van agt te moeten slaan, dat 'er in haar district genoegsame rys geplant werde om dat contingent van de Gomp^ daar uyt ruym en breed te kunnen insamelen, dog dat zy voor het overige sig nog mei den insaam, nog met de betalinge sullen bemoeyen, alleen besorgende, dat het land van jaar tot jaar meer bebouwd en den iuwoonder geen hardigheyt aangedaan werde, mitsga- ders dat alle d'overschietende rys uyt de eyge benodigtheyd der inwoonders aan de opkopers, die van wegen de resi- denten in het land sullen gesonden werden, en aan niemand anders werde geleverd, sullende daartoe de voorsz. g'autho- riseerde opkopers met een gesegulde acte, hebbende hel zegul van den commandeur en van den resident beyde, te onderscheyden moeten zyn van andere, die sig daar voor wilden uytgeven, en dese opkopers ook aansprekelyk syu tot de kettingslag toe, sonder forme van proces, voor alle excessen, concussien en extorsien, die sy in het land mogten pleegen, mitsgaders dese hare functie zyn om op de gelegenste plaatsen voor den inwoonder de rys te onlfangen tegen ses nieuwe dubbelde stuyvers het picol van 12S f^, waarop sy ook niet meer als vier p^ c^^. overwigt of uy terlyk 1 30 S sulleu mogen ontfangen voor de indroging en spillagin van de kleine maat, makende dus 8^/4 rd*. courant, die sy voor de coyang van 28 picols sullen moeten geven en waarvoor zy van de resident weder sullen ontfangen of door hem de Gomp^. iu reekening gebragt mogen werden de thans betaald wordende prys van tien rd^ courant, sonder dat op desen inkoop nog d'resident iets verders zal mogen brengen of nemen ten zynen meerderen voordeele, d'eerste op poene, als gestelt is, en de laaste, so lief hem is den eed, waarvan hier na gesproken sal werden, egter den resident gepermitteerd en ook aanbe- volen blyvende, ter bevordering van de rys culture alle mo-

1747. G. W. VAN IMHOFF. • 519

gelyke middelen aan te wenden, ook door yooruyt verslreckinge op bet gewascb onder genot van eeti sorlablen intrest naar inlands gebruyk, mils daar omtrent ook geen batelyke woeker plaats gegeven, maar de gemeene man redelyk behandelt werde, op dat hy iets voor de moeyte van den landbouw overhoaden mag.

Dat ook daar en boven den resident alleen de rys, die de Gomp®. voor baar selfs benodigt heeft, so tot consumtie hier en op Java, als tot versending, van 3K00 % de coyang, sodanig hy die ontfaogt, tot 3400 ft per last of coyang, dat thans een en hetselfde gereken t werd, zal moeten verantwoorden, dog dat alle de rys, die verkogt werd, aan de gemeente tot 26 picols of tot 5250 ft berekent en uytgewogen zal mogen werden; item, dat dese twee picols, so wel als geene hondert ponden, voortaan sullen zyn het gemene emolument der dienaren op Java, waarvan met drie vyfde sig sullen moeten te vreeden houden het opperhooft van Sourabaya in het zyne en de resi- denten van Grissee, Rembang, Joana, Japara, DamakenTagal ieder in het bare; voorts d'overige gequalificeerdens op Java in de resteerende twee vyfde haerideeren, als volgt, van ieder hondert :

den commandeur rd'. 20

voorts neegen leeden van den Samarangsen poli- ticquen raad, te weten den commandeur en agt leeden; en sterker sal den raad ook niet mogen zyn, waar onder begrepen zyn twee hoofdofficieren van de militie, die in gem. raad sessie hebben, dat nu zyn den lieutenant coUonel van de Pol en den majoor Faure, ieder vier of

te zamen • 36

het opperhoofd en de verdere politicque gequalificeer- dens lot Souracarta, te samen om onder den an- deren Ie verdeelen » 9

den eerste administrateur op Samarang en den ad- ministrateur op Sourabaya, ieder vier • 8

negen ondercooplieden^ te weten : Samarangs tweede

520 1747. G. W. VAN IMHOFF.

administrateur, zoldy eo inlands militair boek- houder» secretaris, Sourabays fiscaal, Sumanaps resident en de drie overige voor de translateurs, die so tot Samarang als elders gebruykt werden,

ieder twee, te samen rd». 18

voorts de boekhouders, als den eerste clercq tot Samarang, scriba tot Soerabaya en andere pen-

uisten van die rang, te samen >» 9

Waar en tegen verstaan is, van nu af aan, alle de voorsz. bediendens van de Comp. op Java, grote en kleine, te houden en begrypen onder den specialeu eed van trouwe behandeling, alle jaren eenmaal op bet sluylen der boeken en dus voor d'overige maanden van dit jaar met pr"*®. September 1748 te doen, dat zy direct of indirect nog op den inkoop of verkoop, voor reekening van de Comp. gedaan, nog ook omtrend de rys en houtwerken, met opsigt tot de Comp^. of de particulieren, ook in betrecking tot den landman en leverancier, iets anders, dan het gene haar volgens de gestelde ordres gepermitteerd is, geprofiteerd ofte ook van de gene, die onder baar sor- teeren, eenige giften of gaven, de consumtible goederen alleen uylgesonderl, ontfangen ofte buyten het gene volgens d^ordres en instructien haar in haar ampt toekomt, iets anders van deselve genoten ^ hebben, zy zelfs ofte by haar weten iemand anders, die deselve mogte aangaan; en van het afleggen van dien eed jaarlyx mentie te laten maken by de gemeene brieveD na herwaarts.

Aangaande den voet, op dewelke den verkoop der voormelde ryst aan de gemeente sal moeten werden te werk gesteld, is verstaan de ministers ter observantie voor te schryven.

Primo, dat aan niemand iets verkogt sal mogen werden sonder daarvan een brieQe te geven, door den resident geteekend, die* zulx in het daarvan te hondene boek sal moeten aan- tekenen.

Ten tweeden, dat ook aan niemand ryst sal mogen werden verkogt, die suspect is de voorsz. ryst niet na de overwal of na Batavia te sullen voeren, maar elders ergens op te gaan

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 521

schuuren om de genieën te door monopolie te dwingen of daar mede een verkeerde weg in te slaan, waar tegen de voorsz. residenten en hare mindere bediendens sorgvuldig sullen moe- ten waken en, sodra zy sulken suspicie hebben, daar na onder- soek doen en daarvan kennis geven na Samarang, op dat zulke opkopers bekent en gestuyt werden in hare monopolien ; ook sal den voorsz. verkoop

Ten derden, in geen grooter quantiteyt moeten geschieden, dan men berekenen kan, dat geconsumeerd, of vervoerd sal werden.

Ten vierden, sal maandelyx een lyst van de verkogte ryst, met naam en toenaam, herwaarts, so wel als na Samarang moeten gesonden werden.

' Ten vyfden, sal men voor de rys niet meer mogen neemen als twintig rd". courant, buyten den tol van den uytvoer; en

Ten sesden, sal men niemand mogen weygeren rys te kopen, die hy of voor eygen gebruyk aan de strandplaatsen of ten vervoer nodig beeft, so lange er nog de helfte in voorraad is van de bepaalde quantiteyt der tegenwoordige leveranlien of ten naasten by die quantiteyt, dewyl teffens goedgevonden wierd so veel voorlaan altoos op de onderhorige residentien opgesfbuurt Ie laten bewaren, so wel voor een waarborg tegen een misgewasch, als ook ter voldoening aan opkomende beno- digtheeden.

Dat ook de pligt der residenten zal mede brengen maan- delyx de ware restanten van den rys op te geven en daar omtrend in alle opsigten ter goeder trouwe te werk te gaan; ook teSens daar by te noteeren de ware of ten minsten de geloofwaardige berigten nopens den voorraad in het land, hel gewasch en wat' daar toe gehoort.

Dat de residenten ook de vryheyt zullen hebben in de bo- venlandse, naastgelegene districten den rys op te kopen, met een permissie brielje der hoofden van die districten, het welke haar door den commandeur tot Samarang ten dien eynde jaar- lyx op orJre van den Soasoehoenang sal werden besorgt; en zy sullen ter sake van de meerdere kosten, die op den afvoer

S22 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

van dien korl van verder gelegene plaatsen komen ie vallen, in de bovenlanden, onder deu Soesoehoenang sorteerende, wel volstaan kunnen met vyf nieuwe dubbelde stayvei-s voor het picol Ie geven.

l)e leverantie van de Damakse rys sal indifferent op Japara en Qualladaraak kunnen geschieden; en, waar ook de meeste van de selve werd opgeschuurt, zo zullen nogtans de voor- deelen van dien vallen voor gemeene reekening van het op- perhoofd tot Japara en den resident op Qualladamak, ieder voor de helfte.

Ook wierd goedgevonden op Pacalongan een pakhuys te laten aanmaken en daar, so wel als tot Tagal, de rys te laten ontfangen en afscheepen tot gemak der rys leverantie, sullende egter het voorsz. pakhuys op Paccalongan blyven voor reekening van den Tagalsen resident, die het selve door een bequaam pennist, hem ten dien eynde toe te voegen, sal moeten laten waarnemen, genielende daar voor een billyk douceur.

De aanwesende Sourabayse regenten, versoek gedaan heb- bende om van de leverantie van de haar, by de verdec- ling van den ll^'* December 1743, toegedeelde seven hondert coyangs ryst g'excuseerd te werden en te mogen volstaan in dies plaatse in contant op te brengen seven duysend Spaanse realen; zo wierd goedgevonden, behoudens de gehoudenisse ten opsigte der rys leverantie, die voorwaarts omtrend alle andere regenten is ger^ser veert, in haar versoek te condescendeeren en daar van na Samarangh kennisse te geven.

Voorts wierd ten aansien van den verkoop van ryst nog goedgevonden, dat, al schoon de residenten gelykstandig mogen zyn met andere kooplieden om de rys na de overwal of Batavia voor haar eygen reekening te sendeu, nogtans onder den jaarlyx te doene eed ook speciaal begrepen wesen sal, dat zy nog selfs, nog door andere, of ook gedoogen, dat by haar weeten andere daarin komen te monopoliseeren, of dat zy op dat so nodige voedsel eenig andere dan de voorwaarts geoorloofde voordelen gesogt of gehad, 't sy by de opkopinge

1747. Q.  W.  VAN  IMHOFF.  513 

in hel land, deo ontfangst in de pakhuysen, den afscheep van deselve en dies vervoer of versending, gelyk zy ook in 't generaal by dien eed sullen moeten bevestigen, dat zy sig in allen deelen hebben gerigt na de instructie, die ook verslaan wierd, dat met den eersten voor alle de bediendens op Java tot Samnrang sal werden ingesteld, Ier aanwysing niet alleen van de g'oorloofde en ongeoorloofde diensten, die de gemeente werden opgelegt, maar ook ter bepalinge van een ieder resi- dents functie, zyn distrikt, de hoofden der inlanders, die onder hem sorteeren, selfs, is het doenlyk, met de namen der dessas» voor al d^r die in twee differente districten door den an- deren lopen, en wat authoriteyt den resident over gemelde hoofden heeft, op dat also de diensten van de Gomp*. langs Java wat beter in bet vervolg gereguleert mogen zyn als tot hier toe.

Ook wierd met relatie tot de ryst, die voor de Comp^ na herwaarts moet werden overgesonden of 's Gomp. wegen afge- scheept, verstaan na Java ordre te verleenen,deselve voorlaan in stroo sacken te doen en een nieuw reglement te maken nopens d'onkosten van deu afscheep by de last, om de onge- lykheyd, die daar omtrent ontmoet werd, op d'een residentie of d'andere.

50 November. Regeling van het aantal Mandongers, y^die lot hel kappen van het hout g'employeerl werden r>en vty zyn van hel belalen der hoofdgelden aan de •Comp.^' — Regeling van de gelden, toegekend aan de Regenten voor den inkoop van buffels tot liet slepen van balken.

De hoeveelheid hout, waarop de Compagnie aanspraak kon maken, was geregeld bij art. 7 van het op 8 November 1733 met den Soesoehoenan gesloten contract.

Het aantal der blandong-volkeren en het bedrag van de bovenbedoelde gelden werden nu bepaald, als volgt:

524 1747. G. W. VAN IMHOFF.

Rerabang 1000 man 2000 Sp. realen

Djoeana en Pali gezamelijk 100 » 400 •

Japara 100 • 800 »

Demak 4000 • ÏOOO - •

Kendal 1»0 • •

Kaliwoengoe

Batang

Pekalongan

150

gezamelijk 1600 • 200

300

Totaal 6800 mau 6C00 Sp- realen

50 November. Last op de thoutleverende residenliètC" op Java het transport van hout naar Batavia uü te besteden »t?oor seker redelyke prys op ieder balk enptank^

De Regering besloot bierloe, zoowel omdat de afvoer per vlot »so gebrekkelyk" geschiedde, »dat het byna voor een ge- •luk mag gereken t werden, dat *er nog iets van teregt komt", als omdat »de lasten so excessief vallen op die vlollen door •verkeerde begrippen en het employ, ten minsten helopbren- »gen, van duure touwerken en andere materialen/'

30 November. Bepaling, dal in Compagnie's kas te Samarang niet meer dan 50,000 rijksdaalders voor- handen mogten zijn.

Hel meerdere moest telkens (»de Samarangse cassa al som- »tyds vry groot is**) naar Balavia opgezonden worden.

Eveneens moesten de aan het hoofd-kantoor Samarang on- dergeschikte kashouders de gelden, ontvangen wegens ver- kochten rijst, »by onlfangsl" naar Samarang overmaken, >sod-

der eenige agterstallen onder iemand te laten.'*

30 November. Vergunning tot hel verleenen van scheeps' passen voor reizen tusschen Bantam en Java en me versa.

1747. Q W. VAN IMHOFf^. 525

Vooral op de Bantamsche vaartuigen moest een naauwlet- tend toezigt worden gehouden, «vermits de correspondentie •roet Lampong en de naburigheyt der Engelsen op Baneoelo »met de laastgenoemde lauden alles, wat van dien oord komt, •verdagt moet maken in het stuk van amphioen-sluykerye, •waartegen aan alle kanten moet werden gevigileert, sonder •ophouden."

30 November. Oprigting van een landraad te Sama- rang. — Aanstelling van djaksa^s op Java.

Door den heere Gouverneur Generaal voorgesteld zynde de noodsakelykheyt, dat 'er op de judicature nadere ordre werde gestelt omtrend alle de landen, onder de Gomp. op Java sor- teerende, voor so verre er eenige civile of crimineele saken voorvallen mogten tusschen Javaan en Javaan, alle gemengde zaken, 't zy Javaan en Europees of ook den Javaan met een overwalder of andere uytheemsche natiën concerneerende, altoos blyvende onder het ressort van den Raad van justitie tot Samarang, en in den oosthoek ter eerster instantie op Soura- iKiya, zo^wierd goedgevonden en verstaan, dat tot Samarang sal werden geformeert een landraad, bestaande uyt seven der voornaamste regenten, onder de praesidie van den commandeur, sullende den Adepatiy van Samarang, nevens de oost en wester strand regenten, altoos permanente leeden van dien Raad, dog de andere ambulatoir zyn, voor twee of drie jaar, en by forme van nominatie van jaar (ot jaar moeten voorgedragen werden ten getalle van agt om vier daar uyt te kiesen, sullende een boekhouder als scriba daar in fungeeren uyt de Europeese dienaren, nevens een Javaanse Secretaris, en van voorsz. agt leden in het crimineele altoos seven moeten present zyn, als er iets gedisponeert werd, dog voor het overige dien landraad regt te laten spreeken en de saken afdoen naar de Javaanse wetten, voor so verre by ons toUerabel zyn, waar van een compendium sal moeten geformeerd en dit heen gesonden werden ter visie en approbatie, om daar aan te kunnen ver-

626 ^747. Q. W. VAN IMHOFP.

leenen de raagt der ayt voering, terwyl in ieder district sal woeien gehouden werden een Jaxaofmeernanoodsakelykheyt en over alle deseive lot Saraarang een groot Jaxa of Javaanse fiscaal om van de voorvallende delicten, dog de dagelykse geschillen van weynig belang onder de gemeente daar van uyt- gesloten, also die door de régenten moeten werden afgedaan, gelyk tot nog toe, notitie te neemen en die veor den gemelde landraad te beklagen, voorts alle crimineele vonnissen van dien raad, soveel mogelyk, te doen executeeren ter plaatse^ daar de delicten zyn geperpetreerd, dan wel ten minsten op de passé- baan van dien regent van dat district, op dat het quaaddoor den afschrik der aanschouwers des te efficatieuser werde gestuyt, en van de vonnissen, by gemelde Raad werdende gedecerneert , geen ander of hoger beroep te adniitteeren, dan aan deese Regeering direct, so het nodig mogte zyn, en ook alle doodvonnissen van dien alvorens aan dese tafel te approbeeren, ook in den aanstaande alle vonnissen des doods, door den raad van justitie tot Samarang gewesen werdende, omtrend allerly gecondemneerdens en niet, gelyk tot hier toe na het g'arresteerde by resolutie van den 21^° December 1708 is geschied, alleen die van Europeesen, moetende oo^ nog by gemelde landraad gehouden werden civile en crimineele rol- len van de saken, daar voor gebragt werdende, en daar van jaarlyx copia na herwaarts overgesonden.

50 November. Regeling van den polüieken raad te Samarang.

Deze bestond reeds uit de navolgende dienaren der Compagnie: de Commandeur,

de beide hoofd-officieren van de militie, administrateurs, soldij-boekhouders, fiscaal,

aan welke als negende lid werd toegevoegd de Secretaris van politie.

» 9

9 »

1747. G. W. VAN IMHOFF. 527

Residenten van ondergeschikte kantoren namen in dien Raad zitting, wanneer zij ter hoofdplaats aanwezig waren, »na den •ouderdom van hare aanstellingen als residenten, voor of na •de permanente leden van gelyke qualiteyt/'

5 December. Vergunning voor Commissarissen van hu-

welijksche en kleine geregtszaken ^ des verkiezende ^

bij otuierkooplieden en alle andere personen, zootvel

dienaren van de Compagnie, als burgers, de aanlee-

kening der geboden of zoogenaamde otideiHrouw aan

huis ie doen, tegen ontvangst van het dubbele bedrag

der boeten en leges, vastgesteld den 17*^^° Julij\l^,

of eener som van 120 rijksdaalders.

• Op voorstel van Commissarissen vd. ging de Regering hiertoe

over, »dewyl veele menschen daar op sood^nig gesteld zyn,

•dat zy gaarne en gewillig in diervoegen zullen conlribueeren

»lot een beter bestaan van die collegianten, die de helfle daar-

•van genieten; en sulks ook strekt tot verbeetering van dat

• fonds, aan het welke de andere helfle konde werden toege-

«wesen; en ten anderen, omdat het dog aan hel Gollegie staat

»zulx te doen of niet, en dus daaromtrent een behoorlyk

•decorum kan en moet werden geobserveerd."

De som van 120 rijksdaalders, evenals de vroeger bepaalde sommen van 60 en 30 rijksdaalders, moesten voor de helfl komen ten voordeele van de Academie de marine en de andere helft ten voordeele van het Seminarium te Batavia.

De Diaconie, welke 85000 rijksdaalders bij de Regering op renten had staan, kon op dat oogenblik geldelijke hulp missen.

5 December. Voorschrift napens het executeren van Wees' meesteren.

Dezen hadden bij de Regering geklaagd over zekere executie van goederen, onder hen berustende, door den Advocaat-fiscaal, waarop de Regering verklaarde, dat »gelyk Weesmeesteren,

tó8 1747. Q. W. VAN IMHOFP.

even als andere litiganten, executabel zyn in die quaUteyt, waar in zy ageeren, sulx ook niet verder kan gaan, exceplo in cas van malitie, quade trouwe, etc, en dat also, dewyl Wees- meesteren gantschelyk niets hebben, waar op de executie kan werden gedirigeert, dan de goederen der pupillen, voor welkers rekening zy ageeren, of hare privé beurse, als de condemnatie in die bepaalde gevallen sodanig is leggende, niets minder executabel kan zyn by haar dan het goed van hare Kamer, dewyl dat eygentlyk de Gomp*. is toe behorende en zy daar van maar zyn usufructuarii, hoe wel het aan de andere kanl ook waar is, dat, nademalen niet consteert van sodanigen qua- lyk gedirigeerden executie dan by de gerugten, die Weesmees- teren seggen of vermeenen daar van vernomen te hebben, de doleantie, in desen gedaan aan dese Regeering, ook soo prema- tuur als nodeloos is, dewyl ten regte by den raad van justitie geremarqueert werd, dat tegens sodanigen qualyk of informeel gedirigeerden executie nog over bleef de weg regtens om ie komen in oppositie voor den regter, invoegen dan thans van selfs komt te spreeken, dat sowel de interessen als de kosten, waarin Weesraeesteren zyn gecondemneert, moeten werden gebragt ten laste van den boedel, voor wiens rekening zy heln ben geprocedeert.

12 December. Reglement voor het proveniers-huis ie Samarang.

V In het selve moeien ingenomen werden alle afgeleefde, verminkte, gegagieerde gemeene Europeesen, 't zy mili- tairen, zeevarende ofambagtslieden, sonderonderscheyd, die by dese Regeering derwaards sullen werden overgewesen, genietende voor het ordinair gagement van de Comp., dat het buys in H vervolg trekken *sal,

a. een vrye woning, ieder apart;

b. drie ganlings 17S maandelyks, nevens«een kan lampolie, zout en peper;

c. geld tot toespys, na mate van het gagement, van ieder rd'. agt stuyvers.

1747. G. W. VAN IMHOFF. 529

i^ andere raenschen van buyleo sullen ook in hel voorsz. huys hare kost kunnen kopen voor ISO, 300 «en 500 rd'. eenmaal en met haar afsterven aan dit huys te vervallen; van v^elke drie dassen :

a. de eerste sal hebben een wroning, twee rd^ ter maand in contant, vyf gantings rys» zout en peper, een en een halve kan clappus olie, een pond waxkaarsen;

b. de tweede van 300 rd?. sal mede een veoning, vier gantings rys, zout en peper, twaalf schellingen in gelde en ander half kan clappus olie hebben ter maand;

c. en de derde van 150 rd^ sal, nevens een woning, alleen drie gantings rys, een kan olie, zout en peper en een rd'. ter maand in contant hebben, sonder meer.

Indien die van de eerste classe der kostkopers verkiesen mogten buyten te wonen, sal haar sulks g*accordeert, dog als dan niets aan haar verstrekt werden, dan drie rd'. in con- tant ter maand, sonder meer.

En in selver voegen aan die van de tweede classe twee rd'. ter maand, so die insgelyx van de woning niet wilde profi- teeren.

Haar die van de derde classe sullen niets meer krygen dan de rd^. in contant ter maand, so zy niet wonen willen in het vertrek van 't huys, dat haar sal werden aangeweseu. 3" degeene, die tot haar dienst willen hebben een of meer lyfeygenen, 't zy jong of out, sullen voor den tydt van haar eygeii leven almede de kost in dit huys voor haar kunnen kopen voor 50 rd". ; en dan sullen de sodanige voor een man of vrouwe, groot of klein, buyten haar eygen randsoen. nog drie gantings rys, nevens zout en peper, item een stuyver s'daags aan geld of 5 schellingen ter maand genieten, vervallende de voorsz. 50 rd*. met het overley- den van de lylheer of lyfvrouwe aan het huys en het rand- soen van die lyfeygenen dan ophoudende. 4^ maar die voor zyn lyfeygen de kost kopen wil in dit huys om gedurende zyn leven by hem in te wonen en na zyn dood voor het overige van des lyfeygenen getracteert te

PLAIAAT-BOEI DEEL T. 34

i(50 t74t. Q. W. VAN IMHOf^F.

werien op een voet als de derde classe, sal daar voor moeten betalen een honderird'.; en sohy hem wU hebben op den voet ¥an de tweede dasse twee hondert, en ep deo voet van de eerste classe (alles te verstaan na de dood Vjan dien kost koper) drie honderd rd'.

S^ titselide sal ook g'occordeert werden aan twee vryemen- schen, die te vreeden zyn op dien voe t te samen te wonen.

6* de voor bepaalde «onraie, waar voor men sig in dit hnys de kost kopen kaBi is te verstaan voor de middelbare classe van ouderdom, tussen de twintig en veertig jaar ; van minder ouderdom als twintig synde, sullen op haar selGs de kost niet kunnen kopen, dan met een speciaal besluyt van de buyten regenten; dog nevens een ander inwonende, even als art. 3, 4 en 5 is gesegt, sal na geen ouderdom wer- den gesien.

1^ alle, die boven de veertig jaren zyn, sullen by bet kopen van de kost in dit huys een vyfde mogen afslaan en dus in de eerste classe maar 120, in de tweede maar 240 eo in de derde maar 400 behoeven te betalen ; die boven de vyf en veertich jaren zyn, sullen een derde mogen aftrek- ken en volstaan kunnen met 100, 200 en 530 rd'.; en die boven de vyftig jaren zyn, wanneer zy de kost kopen, sul- len met de heUle vry zyn en dus maar 7B in de eerste, IBO in de tweede, twee honderd en vyftig in de derde classe voor bare kost betalen.

8' alle de geene, die in dit huys komen te sterven, sullen ook uyt het selve begraven moeten werden; dog, by aldieo eenige der nabestaande om sodanige lyken versoek mog- ten doen om die uyt haar huys te begraven^ sal sulx g'accor- deert, dog daar voor teffens aan bet huys eene boete van tien rd'. betaalt moeten werden; en die gantsebelyk geen vermogen hebben om uyt hare eygene middelen ter aarde te werden bestelt, sullen door het huys selfs begraven werden; en ten dien eynde sal het huys over al vry zyn van boetens en salarissen aan kerk of diaconie, so er eeni([e van die natuur moglen gesteld werden.

1747. Q. W. VAN IWlHOFf^. J>5l

9"^ daar eu legeii suUeii alle de geeue, die ia dit hiij« komeD te sterven of oek buyten het selve, de kost éaar in ge- kogt hebbeade, nalatende eenige goederen en daar over dia^eerende, iets aan het selfe moeten veroiaken, hoe weinig het oek is, al was het ook maar een enkelde ryxdaalder, dat aan haar eygen liefdadigheyt aal werden overgelaten; en sullen de opstelders of solernnisseacdens van voorsz. uyterste willen de testateuren of teslatrices -daar af moeten waarschouwen, dewyl de poenaliteyt van de moedwillige contraventie van dit articul sal zyn, dat het bnys als dan sal gepermitteert wesen te vorderen den tienden penning van de nalatenschap; en van de geene, die sonder te disponeeren over hare nalatenschap komen te sterven, sal de twintigste penning geheft werden ten behoeve van het huys, sonder uytsonderinge van graden omtrent de erfgenamen.

10<^ by aldien ook iemand, die de kost in dit huys heeft ge- kogt, na dato beter teregt kan komen en sig weder uyt kopen wil, so sal aan desulke, indien zy niet langer als drie jaar het onderbond van het huys genoten hebben, de helfte en so het langer als drie jaar is, een vierde weder gerestitueert werden van het capitaal, waar voor zy haar koet hebben gekqgt; dog, so zy meer als ses jaren het onderhoud genoten hebben, sal maar den tienden penning werden teruggegeven en dan sal ook van die tydt af de verstrekkinge aan deselve ophouden, wel verstaande, dat dit laaste niet sal werden toegestaan, dan aan degene, die staande en gaande zyn, en niet aan siek leggende, tot voorkominge van verkeerde practycquen der nabestaande.

11^ in het huys sullen voor de drie dassen der kostkopers ook ruymer en kleinder woning zyn, ieder op zyn selfs, sonder dat den eenen by den anderen sal behoeven in te wonen, dog een ieder sal zyne woning selfs moeten suyver houden, sonder lasten van het huys, op poene van te verbeuren de helfte van zyn randsoen voor een, twee of meer maanden, ter decisie van de buyten regenten.

tóJ 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

12* laastelyk sal het huys moeten hebben een binnen regent en regentinne, nevens een opsigter en een opsigster, met twee of drie mindere bediendens, de eene aan de andere gesubordineerd en de eerste aan de buyten regenten, dewelke de yoorsz. binnen regenten en mindere bediendens ook sullen moeten salarieeren uyt de inkomsten van hel huys, als na behoren.

12 December. BqiHÜing, dat de kassier van de bank en bank van leening in rang hooger stond dan de boek- houder dier inrigting.

12 December. Bepaling, dat de geldeti, voortspruitende uit *volfnagtschappen^\ aan de bank en bank van lee- ning toevertrouwd, berusten moesten onder den kassiei' dier bank.

12 December. Bepaling^ dat de bode van Commissarissen van kleine geregtszaken^ onder genot van het gewone salaris, als zoodanig door Commissarissen van zee- en commercte^zaken zoude mogen gAruikt worden ^in saken, » waarin bediende [sic] parthy. wesen ofte wanneer *hy door indispositie verhindert mogte werden zyne ^functie waar te nemen, dan wd dat deselve in der ^tyd mogte vaceren"

Aan den president van Commissarissen vau zee- ea com- mercie-zaken moest kennis worden gegeven, wanneer zijn bode tot andefe diensten werd geroepen.

19 December. Wijzigingen in de pacht-voorwaarden der Jakatrasche domeinen voor 1748.

•Ter wegneminge van het menigvuldige payement onder »de gemeente, als om de pagters te soulageeren", mogten dezen

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 855

huone pachten met dat geld betalen, waarvan elk reaal aan gewjgt in C!ompagnie's kas zoude worden aangenomen tegen 42^2 «courante sluyvers."

Ook zoude de pacht van »depho'' weder opgeveild, in plaats van bij admodiatie afgestaan worden, overeenkomstig het be- vel van Heeren XVII°*^ vervat in hunne missive van 10 Sep- tember 1746.

Overigens bleven de voorwaarden dezelfde als die van 18 December 1746.

19 December. Imtrtwtie voor de Wijkmeesters in de stad en zuider*t>oor8tad van Batavia.

Deze instructie Is gedeeltelijk gelijkluidend aan die van

14 OetobcT

168S.

19 IVotcmber

Art. 1 — 4 zijn behouden; art. 14— 16 en 21 — 25 ver- vallen; art. 6, 7 en 20 hebben kleine wijzigingen ondergaan; art. 17 — 19 zijn vervangen door de volgende:

14. By aldi^ de kayen ofte burgwallen, die thans door de gantsche stad vernieuwt werden, in der tyd komen in te storten en Ie vervallen, gelyk mede de daar aan annexe rol- laag en zinkpiitten, zullen dezelve weder door de eygenaars der huysen en erven, voor welke 't ingevallen of ontramponeert geraakt is, volgens gedaane of nog te doene rooying moeten versien ofte nieuwelyks hegt ende bestendig opgehaalt werden, 1 geene de wykmeesters deselve sullen belasten te volbrengen op zekeren, daar toe te stellenen tyd, dog, by manquement ofte nalatigheyd, zulks bekend maken aan den heer praesident van Schepenen, die dan aan deselve wykmeesters last en ordre zal geven om bet werk by aanbestedinge ten eersten te mogen doen effectueeren, en dat tot laste van gezeyde eyge- naars der huysen.

IB. De wykmeesters moeten ook besorgeu, dat de steene paden langs de huysen door de eygenaars der huysen en erven soodanig na de rooyinge werden gemaakt, dat het pad van den eenen niet hoger moet wesen als dat van den anderen,

$S4 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

maar aUe van een eguale hoogte^ invoegen dat de ee&e boven den anderen niet zal mogen oytsteeken; en die nu en dan ontramponeerd en beschadigt komen te werden, moeten door gem. eygenaars weder hermaakt en by onwiUigheyd daarinne sodanig gehandelt werden, als by het even voorgaande artykel staat nytgedrokt. Nieuw zijn de volgende artikelen:

18. Dy aldien de wykmeesters onder het invorderen van de vier rds. voor de roede breete der erven in de stad, dan wel van eenige andere belastingen, die in der tyd zouden mogen gesehMen, ofte van de gedaane ongeMen tot eenige nodige werken, die de stad voor reeckening der eygttaars der huysen en erven in deselve heeft laten maken, in haare respeelive wyken perzoonen mogten ontmoeten, die onwillig zyn tot het foumeeren van die penningen, zullen zy daar van kennisse hebben te geven aan de opper-wykmeesters van Imare buurte, die zulks in vergadering van Schepenen moeleu brengen, als wanneer de onwillige door oene parate executie en verknoping van haare goederen voor contant, sonder eenige andere forme van regtspleginge, tot de voorsz. voldoening of renboorsement zullen geconstringeert werden, alschoon zodanige onwillige dienaréki van d'E. Comp. mogten zyn, aangezien men verstaat, dat alle de bewoooders van de stad en zuyder voor-stad, sonder onderscbeyd, 't cy dienaren vaD d'E. Comp. ofte andere, voor zo verre ab zy dese ordonnantie komen tegen te gaan en niet willen obedieeren de ordres, in deselve vervat staande, niitsg. ddor ons of Schepenen in der tyd ten dienste van de stad verder te geven, zullen moeten subject zyn de judicature van den geregte deser stede.

19. De wykmeesters werden, zo w(rf als de officieren ea hare bediendens, gequalificeert om te letten, dat niemand eenige mist, veegsel en andere groeve vuyligheyt in de stads- gragten komt te werpen, alzoo een ygelyk by biljet, door den geregte deser stede op onse ordre op den 24 Maart deeses jaars gepubliceert, zulks geinterdiceert en teffens gewaar- sehonwt is deselve in huys te behouden, lot dat de vuykiis-

20. Q. W. VAN IMHOFF. SSK

vaartoygen des morgens komen te Taarea, omme gemelle vuyiigheyt als dan daarin te brengen, op poene van ses rda. voor den bekeurder, 't zy offieier of wykmeealer, met ver- dere aankandiging, dat de meesters voor haar dienaren en iyfeygcoen, die daarop geattrapeerl werden, zuUeo moeten instaan en responderen, weahalven de wykmeeslers hun daarna kunnen regoleeren.

Deze instructie is ook in het Pèrtugeesch in druk versche- nen met den titei: ordenanfa para os mestres de bairros (wykmaesters) na cidade e no arrabalde de sul.

19 December. Reglenèent op hel alarm.

•D'onsekere constitutie der zaken in Europa en hel gtne »daar uyt tot dese gewesten soode konnen overslaan", leidden tol de vaststelling van dit reglement, luidende, als velgt:

Op het teken van allarm rervoegen zig ten eersten na bet casleel de beyde compagnien pennisten, vergaderen voor de wapenkamer, halen daar haar geweir en marcheeren aanstonds naar bel retranchement, alwaar de majoor van de artbillerye conunandeeren sal; alle de vry werkers, tot de recmten-wagt gehorende, begeven sig ook ten eerslen derwaarda; en de inlandse burger oomp* van Jassenbmg send aanstOMb zyn luitenand met 5 zergeants, 5 corporaals en hondert gemeene, dewelke den officier, aan de recruten-wagt commanderende, sal moeten laten passeeren, sonder nader ordere, om spoedig

derwaards te komen; voorts sal den capitein , item

de capitaiu. nevens de luytenand en vaandrig, die des daags bevoorens de hoofdwagt heeft gehad, zig zonder nader órdre derwaards begeeven, om de voorsz. vrywerkers te eomman- deeren en, by absentie van den majoor Cunes, sal den eerst-

gem. capitain aldaar over bet geheel comraandeeren;

de capitain der pennisten, hare compagnien daar bezorgt heb* bende, maken daarvan twee divisien, de een onder het com- mando van den luytenand, de andere onder die van den vaandrig, en keeren vervolgens met twee man te paart, gelyk

856 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

zy zeUs ook dan sullen moeien syn, naar de hoofdwagt terug, by den commandant en chef, om daar verdere ordre af te wagten.

De vier allarmplaatsen binnen de stad sullen zyn: de hoofdwagt, het plyn voor het stadhuys, het plyn by de binnen Portugeesche kerk en 't plyn van't vierkant ; en buyten de stad: de hoek van Barendsweg, by Heemraden thuyn, het plyn voor Jassembrug, het plyn buyten de Diestpoort en dat buyten de Utrechtse poort.

Voor de hoofdwagt sal aanstonds versamden de lyfcomp^ dragonders, nevens dè compagnie infanterie, die de wagt niet hebben, voor so verre in baracquen gelogeert zyn, item de halve comp* burger ruylerye; hier zal de brigadier oom- deeren en onder hem de luytenant coUoncl Smits ; en de onder- majoors en adjudanten, nevens de voleutairs, sullen sig ook alle aldaar moeten laten vinden.

Op hel plyn van het stadhuys sal vergaderen de ooslzydse burger-comp« onder hare officieren.

Op dat van de binnen Portugeese kerk de westzydse comp*^.

Aan het vierkant de halve burger-ruyterye, onder commando van den luytenand; de westzydse burger comp^ send ook een officier met veertig man derwaards en de vry werkers van de negen compagnien, die op de buyten posten leggen, en alle andere diverse dienstdoenders, uytgesonderl alleen die van de ses compagnien, die in de stad leggen, dewelke sig aanstonds by hare comp*^ vervoegen, vergaderen daar en werden door den majoor Veerman, die hier over het geheel comman~ deeren sal, onder commando van den luytenand, die 's daags bevorens de wagt aan de Nieuwpoort heeft gehad, in ordre gebragt, alle post vattende op dat plyn en nader ordre afwagtende.

By billetlen sullen benoemt werden vier man per compe infiBtntery en vier man van ider corap^ dragonders, om postte vatten by het grote kruythuys aan het vierkant, makende vier en twintig man te voet en twaalf te paard, de laaste onder een wagtmeester en een officier van de infanterie over het geheel ; dese, so wel als de onder-officieren, zullen ook by billetlen

1747. Q. W. VAN IMHOFF. 837

beooeml worden ; en de adjudanten sullen niet aan de hoofd wagt op haar post mogen komen, eer zy dat volk derwaarts gecom- mandeert hebben en rapport brengen kunnen^ dat zy er zyn; den officier, bier commanderendOi zal niet permitteeren, dat iemand op hel plyn konie, rondom het kruythuys, op welkers vier hoeken hy ook vier schildwagten stellen sal, of hy sal aanstonds vuur daarop laten geven, uytgesondert de officieren van de arthillerie met baar volk, dewelke kenbaar sullen moeten zyn door billet ten van den major, over dat corps commande- rende, met welkers verrigting den officier van de infanterye, daar geposteerd, sig verder niet bemoeyen zal.

üe Mardykers, daar onder ook de Aniboineesen, sullen versameien hy de klip ouder de wal;

De marines onder de punt Amsterdam, alles voor so verre de wagt niet hebben.

De arthillerye werd versterkt door de helft van de wapen- kamersgesellen, onder een meesterknegt, die als luytenant over deselve sal commanderen, vervoegende sig aanstonds op 'l plyn voor of in't maguasyn, daar een officier van de arthil- lerye permanent sal moeien blyven; een ander officier van de arthillerye gaat na hel casteel, daar de baas van de wapenkamer als capitain van de arthillerye met de overige helfle zyner gesellen en so veel onder-officieren van de arthillerye, als gemist kunnen werden, de batleryen op de wallen, item de brandspuyten en voorts de nodige vestrekking van zyne eygene administratie sal moeten besorgen, daar ook de boekhouder sal moeien syn om hem in H laatste te adsisteeren met de pennisten, by hem bescheyden, gelyk in de arthillerye, die daar geboren.

Alle de huurpaarden van de wagen verhuurders zullen ook op het teken van allarm, behoorlyk van trektuygen en volk vooi-sien, na de arthillerye moeten gesonden werden, om voor bel canon en de wagens te werden gespannen, en staan on- der de ordres van den majoor en verdere officiers van de arthillerye.

in alle administratien sullen ook een van de administrateurs

858 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

moeten zyn met parthye ooelys, om aaastonds te koDneo afochepen of verstrekken, het gene g*eyscht werd.

Bet ambagtsquartier sal moeten senden vier en twintig timmerlieden aan de hoofdwagt, onder het gesag yan een meesterknegt, voorsien even als de timmerlieden, die by de battaillons zyn, welk gereedschap ook altoos zal moeten werden klaar gehouden by den gem. meesterknegt, die over deselve als een officier zal commanderen; ook zal uyt het overige volk der andere winkels moeten geeommandeert werden eene comp^ arbeyders, sterk vyftig koppen, met schoppen en spaden voorsien, item eene comp^ van iagtig koppen der beste ayt *s Gomp' mans slaven, voorsien met manden^ rottings en alle een parring voerende, om als handlangers gebruykt te kunnen werden, daar het nodig is; en zy verzamelen ook tian de hoofdwagt, voerende over die alle het commando als capitain den baastinimerman en van ieder winkel een meeslerknegt als subalterne officier; de fabrycq met de andere belfte der tim- merlieden, met het overige arabagts- en werkvolk, Myven in het ambagtsquartier versameid op het plyn en wagteu daar nadere ordre af; de fabrycq maakt ook twee adjudanten uyt de gene, die tot het quarlier gehooren, die te paard moeten zyn, en waarvan er een zal moeten gesonden werden by de heoCdwagt.. om ordres af te wagten.

De werf werd versterkt door de cadets der marme, de- welke onder de loots voor het huys van den commandeur hare wagt houden ; formeerd ook vier en twintig man uyt het vdk van de winkels, om aan de poort de wagt te houden; van de werfi werden er twee cadets gesonden aan de hoofdwagt als adjudanten en twee andere blyven op de werfT by den com- nundear or vtce-oommandeur, dan wel den capltein Paulusz, die een van drieén altoos daar present sullen moeten zyn om het commando te voeren; het overige van de werf dient of by de brandspuyten of tot hemaiming der vaartuygen, suilen- de een kleyn schepvaartuyg in de Gasteelsgragt moeten leggen lot het overbrengen der boodschappen.

De sabandhaar sal het commando hebben aan de boom,

1747. Q. W. VAN IMHOFF. BSft

daar alle de boomwagtors mei geweer soMeo moeten komen; item de haveknegt en de vrymansbaas, mei alle de bediendens, tot de boom ende sabandharye gdiorende ; den inlands capitain of hoofd, buyten de boom wonende» send ook een wagl van 24 man tol versterking van de boom; en voorts sal den op* sigter der pranwen met zyne onderhorige zig daar abnede moeten laten vinden en besorgen, dat er genoegsanie pranwen daar en aan de sogenaamde Moesers cagie leggen mei tonwm en planken om op beyde plaatsen, des begeerende, aanstonds em scbipbrng te kunnen maken.

De poorten van de stad werden niet versterkt, als zynde genoegaaam gedekt deor de allarmplaatsen bnyten de stadt; ider officier trekt zyn wagt in~*t geweir en plaatst opi de voemaameie uytsigten een paar scbiUwagten meer, siuy- tende de barrières of hekken, dog geen bruggen ophalende ot poort shiytende, om des te beter bet volk uyt en in te laten, dat op desselfe rendezvous of versamelplaatsen wesen moet; de twee compagnien, die in de stad leggen, versterkt met hare vrywerkers, voor soo verre de wagt niet hebben, versa- melen aan de Nieuwpoort en Uytrechtse poort onder de wal met hare offieieren, afwagtende nadere ordres; de derde comp^, die in het casteel legd, verdeelt zig op de beyde punten, de Sapbier en de Paari, behoudens de ordinaire wagten op de Diamant en Robyn.

Op de aUarmplaats voor Jassenbrug sal de overste Munts commanderen; hier zal vergaderen het halve battaillon, dat van Meester-Comelis komt, de halve comp' dragonders van den majoor Ossenbergb en de oomp^ inlandsche Christenen van capitain Moses Anthonysz, van welke laaste hondert koppen aanstonds gedetacheerd werden na het retranchement aan de zeekant; de twaalf houzaren van die halve comp^ vatten post op de kruysweg van de Sontar, die naar Jacatra ende zee- straod kiopt; een van de drie compagnieu infanterye, van Meester-Gornelts komende, trekt door de nieuwe weg na Angiol en laat de helfte van zyn volk daar tot versterking; de andere helAe posteerd sig op de kruysweg van de Ansjolse vaart;

540 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

de tweede comp^ trekt naar Heemraden thuyn en de derde blyft by Jasseobrug.

Op de allarmplaats by Heemradeu thuyn sal de overste luytenant de Wend commandeeren, hebbende onder zig de halve comp* dragonders van den overste luytenant ten Haghuys, een van de comp^'^ infanterie, die van Meester-Cornelis komen , en de comp^ inlandse Christenen van de zeestrand, capitain Marcus Abrahamsz, v^aarvan hy KO man met een officier plaatst half wegen Barendsweg; en de twaalff houssaren van zyu halve comp^ vatten post aan het end van die weg, wer- waarts ook een sergeant met 12 Europese en een sergeant met 18 inlanders, alle onder commando van een Europees officier, werd gedetacheerd om aan de zeekant wagt te houden ; voorts staat ook de recrutenwagt onder het commando van dien hooft-officier.

Op de allarmplaats buyten de Uytrechlsche poort comman- deert de overste luytenand ten Haghuys, werwaarta sig vervoegt zyne halve conip® dragonders, het bataillon, dat op Ankee legt, nevens de inlandse Christen comp* van binnen de stad onder capitain Nicolaas Paulusz, nevens de comp* van capitain Anlhony Basliaan buyten de Diestpoort, welke laasle voor de helfle tot versterking van de wagt tegen over de punt Groningen en de andere helft op de weg van de Fluyt, daar de weg na de thuyn van Riball loopt, tot postvatting dienen moet ; by ider van dese commando's werd een Europees officier met seslicu man gevoegt*; en de houzaren van die halve comp^ vatten post aan de drie bruggen by de Fluyt ; de oudste capitain van dit halve battaillon blyit op Anke commandeeren en houd by sig, buyten de posthoudende officier, nog twee andere., met zoo veel gemene van ider comp", dat zyn guarnisoen te same 60 Europese uytniaakt; werdende voorts versterkt door 100 man van de comp® Papangers; soo detacheert hy daar van een vierde met een Europees officier en I6gemeene Europesen na de Fluyt, lot versterking van de wagt; een andere officier met 12 Europeese en nog een quart van de Papangers werpt sig in het huys, dat op de weg van com-

1747. Q. W. VAN IMHOFP. 841

municatie tusschen de Fluyt en Anke staat, en de hellte van de Papangers met de overige 32 Europeese en ile derde offi- cier blyven op Anke zelfs tot detentie.

Op de allarmplaats voor de Dieslpoort commandeert de majoor Qssenberg, werwaarts zig ten eersten begeeft zyn halve comp® dragonders, de recruten, op Jacatra leggende, en de comp^ Papangers, van welke laaste bondert koppen onder een officier met drie sergeanten aanstonds voortrucken na Anke; voorts send hy een officier met 16 gemeene Europeese en 25 inlanders, onder een zer^eant, tol versterking van de Vyfhoek, een ander detacbement, even sterk als dit, na de waterplaats, waarvan eenige op Margeritenburg werden ge- plaatst en zyne bousaren vatten post op de Amanusgragt op de kruysweg.

De Cbristeii inlandse corap^ vande zuyder voorstad, sterk 168 koppen, versamelt voor de Nieuwpoort onder haren capi- tain Sebastiaan Paulusz en wagt daar nadere ordre af.

Den advocaat Sscaal laat zig vinden op bet plyn voor de binnen Portugeese kerk of by de boender passersbrug; de ballieuw op 't plyn van bet stadbuys; de landdrost buyten de stad rondom tot de punt Groningen, de gecommitteerde tot de zaken van den inlander buyten de boom, en derselver substituten en mindere bedienden sullen onopboudelyk binnen en buyten de stad moeten patrouilleeren, om alle disordres te beletten.

Alle burgers, die niet onder den optrek geboren, gelyk ook alle gequalificeerde dienaren van de CompS die niet onder de comp^ pennisten geboren, sullen sig moeten vervoegen op bet plyn voor 't casteel, soo veel mogelyk te paart, en daar af- wagten, waar toe gecoramandeert sullen werden.

Van de voorsz. allarmplaatsen zal niemand sig onderwinden eenige andere detacbementen te doen, dan degene, die in desen aangewesen zyn, op poene van responsabel zyn voor alle disordre, daar uyt voortkomende; en de boofd-officiers soo wel als die van de burger comp^°, daar geen hoger commandeert, sullen geen ordres hebben te respecteeren, dan die baar ge-

S42 1747. Q. W. VAN IMHOFF.

hrtgi werden door de voloDlairs en adjudanteo Tan den Gou- ▼«rneur Generaal seUa of die onder bem commandeert, hei welke baar niet alleen bekent gemaakt werden aal, maaroak nog nader aal komen te Uyken, wie zy xyn, aan het caehet, dat zy by sig hebben en alvorens Yertenen moetra amn den otBcier» wien zy de ordres brengen.

Niemand sai dierbalve ztg verstouten eeat^fe mauvementen te. maken, ordres ie geven oAe brengen, of eok ofdres, daa de voronslaande, te req[)ecteeren, op arbitraire straflfo.

Alle troupes, sonde onderscheyd, zullen met rtiUe trom en sonder het minste geraas of getier na hare rendezvoua plaat- sen marcheereu; en wie zig derwaards niet begeeft, maar in tegendeel, nadat deselve versameid zyn, langs de straten loopt en door pattrouilles of de dienaren vande justitie ontmoet werd, zal de facto opgevat en na de provoost gebragt worden, om van daar, of na de boeyen overgebragt, of na krygagdiroyk gestraft te werden, na bevinding van zaken.

Ook zal een ider ingeseten sig stil en in zyn buys moeten houden, niet permitteerende, dat de slaven uytloopen of zig wapenen met eenigerhande geweer; des ook in ieder wyk een van de wykmeeaters met syn teeken zal moeten visi- teeren en zig present houden, op dat er geen geraas o( geroep langs de straten gemaakt werde; en zoo wie lig ver- vorderen zal met eenigerhande nieuws of tyding langs straat te lopen, 5m die ie debiteren, zal daar over strafbaar zya eut ais het een lyfeygen is, zullen de bediendens vande justitie, daar zy hem vinden, denzelven mogen oppaoken en in bet blok sluyten, doende daar van rapport aan de officieren, waar onder zy geboren, dewelke deselve voorts largeerai of af- straffen, dan wel daar ever ordre vragen zuilen by de pre- sidenten van de justitie, waar onder de opgevatte sorteeren, na bevinding van zaken.

De Ghioese mans, die in de stad wonen, zullen onder hare hoofden versameien op het plyn voor de Portugeese kerk, te weten by de hoender passersbrug, en daar af wagten, of zy van employ kunnen zyn of niet.

1747. Q. W. VAN IMHOFF. &4^

Laastdyk zullen die van de oosUyde» zoo dra als zy ver- sametd syn, ook ten eerste een wagt leggen agter en voor aan de teok van leening.

27 December. Toekenning van defii rang en titel van majoor ^of eerste captain'^ aan een kapitein der Ba- linezen te Batavia.

Deze verhooging was eene erkenning van veeljarige diensten.

»In cas van militaire operatien" zoude de begiftigde »kun- »nen commanderen over de andere capitains, daar hy sigdan •bevinden mogte*', maar in vredes-tljd bleef hij dezelfde als vroeger, t. w. hoofd zijner kampong, onder toezigt van den

gecommitteerde lot de zaken van den inlander.

29 December. Verbod tegen i^ket rondgaan met hoeves op de respective comptoiren tot het intekenen van gif- *ten ten behoeve van de Luthersche kerk^ te Batavia.

Dit verbod werd uitgevaardigd op last van HeerenXVIT^, die in hunne missive van 14 Haart 1747 tevens verklaarden geene autorisatie meer te zullen verleenen tot het uitbetalen van de »gedonateerde'' soldij-rekeningen aan bovengenoemde kerk, omdat daardoor vrouw ofkinderen of erfgenamen werden benadeeld.

Dit verbod is eerst den IZ^ Februarij 1748 wereldkundig gemaakt.

Volgens hun schrijven van 11 October 1749 bedoelden Heeren XVII^° »donatien inter vivos en niet die solemnélyk »by testament werden gelegateert.^

29 December. Toekenning aan den bode van den Chi- neschen raad te Batama van hü zoogenaamde ^betd- ^geUC\ behoorende bij hd po- en toph&'Spd.

Dit geld, het eenige inkomen van dien bode uitwtkende,

544 1747. 1748. G. W. VAN iMHOFF.

zoude liij verloren bebbeii door de verpachting van het po- en topho-spel, waartoe op 19 Decemher 1747 besloten was.

In verband hiermede werden de pacht-voorwaarden ge- wijzigd.

12 Januarij. Voorschrift nopens medicijn-kislen.

In aanmerking genomen zynde, dat onder den afscheep van medicyn-kisten ook wel somtyds eenige morsseryen souden kannen werden gepleegt en dat het niet ondienstig schynt te wesen daar tegens eenige praecautie Ie gebruyken; zo wierd goed gevonden en verstaan voor den aanstaande te gelasten, dat alle medicaments-kisten der scheeps-chirurgyos ten haren bywesen in de medicinale-winkel ten desen casteele zullen afgepakt en voorts niet een apart Comp. zegul, ook roet dat van gedagte chirurgyn, indien hy dat begeert, geze- guit en voorts sodanig met andere 's Comp. goederen afge- scheept en overgegeven moeien werden aan de commandanten der scheepen, om binnen boord, de zeguls gaaf en ongeschonden bevonden zynde, ten overstaen van gecommil teerden s aan de opperchirurgyns ten gebruyke en verantwoording te werden overgeven, en daarvan te doen blyken by een schriflelyke verklaring, waarvan een afschrift aan gemelden administrateur der medicinale winkel ter zyner dechargie sal moeten werden gesonden, 't zy nog van boord op haar verlrek of by te rug komste, en het tweede ten btyke, dat zulx na de ordre is geschiet, sal moeten overgeven werden aan de hoofden der plaatsen, werwaarts de scheepen gedestineert zyn.

12 Januarij. Gelijkstelling in raiig van den Sjah- bandar en den Commissaris voor de zaken van den inlander met het opperhoofd van het generale soldij' kantoor.

1748. Ó* W. VAN IMHOf^F^. 84S

19 JaDuarij. AansteUing van een tweeden vaandrig bij de kampagnie der penniaten van het kasteel Batavia.

Zulks geschiedde, opdat »de een den ander by noodsake- •lykheyl zoude kunnen aflossen."

22 Januarij. Vernieuwing van *de ande besluiten' nopens boeten voor den kerkeraad te Batavia.

De president van den kerkeraad klaagde »over 't'kleyne •getal der leeden, die in de vergadering geduurig gevonden *werden'^ waarom de kerkeraad besloot »voor 't absent blyven •een halve rd'. en voor 't te Iaat komen twee schellingen" boete te laten betalen.

De vergaderingen zouden »praecis ten 4 uuren" beginnen.

Verg. deel lY, bladz. 418.

22 Januarij. Vernieuwing van de plakaten tegen het maken en verkóopen van vuurwerk^ enz.

Zie bij 14 December 1743.

25 Januarij. Reglement op de seinen en i^particuliere i»ordres" bij alarm.

1. Het teken van allarm zal gegeven werden aan de hoofd- wagt met bet doen van twee kanonschoten, kort op malkan- der; dan zullen de tamboers aan de hoofdwagt het allarm slaan, begevende zig ook buyten de poort en het pleyn, dat voor deselve is, op en neder en dan wederker^de na de hoofdvragt en ophouden met slaan.

De tamboers aan de poorten zullen ook allarm 'slaan, ieder voor syn post, driemaal heen en weder, en die van het vier- kant tot op het voorpleyn: en zulx gedaan zynde, moeten zy ook alle weder ophouden.

Gedurfde dit slaan zullen ook gedaan werden driemaal Iwee schoten, kort op den anderen, van de punt Gelderland,

PLAEA AT-BOEK DESL ▼. 35

546 1^40. Ó. W. VAN IMHOF^.

eo even zo veel van Zeelandia, met een halve minul tasschen twee schoten en twee schoten, bet welke die van de voor- steden en buyten-posten sal strekken tot een teken om een ieder ten spoedigsten zig op zyn post te begeven.

2. Om alle confusie voor te komen zal niemand mogen mede brengen kruyt of lood, nog ook geladen geweer, als het bovenstaande zeyn van generaal allarm gedaan werd, ten ware zulx alvorens wierd g'ordonneert by een generale belasting, waar af een ieder tydig genoeg kennisse krygen zal ; en, indien iemand zonder zodanigen ordre mogte met zig voeren losse of scherpe pattronen, dan wel sig vervorderen, in het gaan of komen na- en van de allarm- of verzamelplaatsen, te schieten, die zal daar over werden gestraft en de officiers van de comp., waar onder het gebeurt, zullen de zodanige in arrest nemen en brengen by den commandant van de versamelplaaLs, die hem na bevinding van zaken en de ordres, die hy heeft, zal behandelen.

3. Op dal ook in cas van brand of onverhoopte toevallen hy nagt niemand nodeloos mag g*a!larmeert werden, zullen voortaan en tol nader ordre, wanneer 'er lünnen de stad brand is, geen trommel geroert, maar alleen de wagten in 't geweer getrokken, de hoofdwagt verdubbeld en andere praecautien gebruykt werden, die in zodanige gevallen gebruy- kelyk zyn; en als het van consequentie is, zal de hrandklok kleppen, zonder meer, ten ware anders of nader wierd belast.

4. En zo de noodsakelykheyd al eens vereyschen mogte om by nagt allarm te laten slaan, zal dat dog niemand aangaan dan de militie van het giiarnizoon en de burger-compagnien, voor zo verre in de stad te vinden zyn; en, dewyl dan ook geen poorten g'opend werden, zo zal een ieder, die buylen de stad woond, en ook alle andere, die in deselve wonen, tig maar t'huys kunnen houden lot nader ordre.

5. Dog, 80 men nodig oordeelde ook by nagt het generale allarm werkstellig te laten maken, so z^l men dan aan de vier hoeken van de^ stad, op ieder der bolwerken, vier schoten hingsaam doen, te weten op Amsterdam, Geklerland, Zeelandia

1*746. Ó. W. VAN IMHÓFf^. l$4t

en op de punt Groningen, wanneer een ieder van de geene, die buyten wonen, zig begeven kan op zyn rendezvous om daar nadere ordre af te wagten.

6. Als 'er by nagt allarm geslagen mogte werden in de stad, zal een ieder boys een lamp- of kaarsligt moeien stellen op de stoep of, by regenagtig weer, in de deur of voor het venster, op dat de menschen op de straten en passagies ge- noegsaam gezigt mogen hebben om zig Ie laten vinden op hare bescheydene plaatzen.

23 Januarij. Aanstelling van een tweeden Vaandrig bij de kompagnie der pennisten van de stad Baiavia.

25 Januarij. Vergrooting van het kapitaal der bank en bar^ van leening met 20 pet. o/* 60,000 rijksdaalders.

De kas dier inrigting was »ten eenemaal ledig geraakt" en kans op belangrijke aanvulling, zonder vergrooting van het kapitaal, bestond niet.

Aandeelhouders werden daarom aangeschreven, »op poene »van verval, een vyfde fournissement, uytterlyk tegen ultimo •February 1748", te storten.

•In cas van onbenodigtheyt" mogt de bank dat fournisse- ment weder »afleggen."

23 Januarij. Vaststelling van den verkoop-frijs van peper op f 13:15:— de 100 «.

Vroeger bedroeg die prijs / 12, — ^ maar daarmede kon de Compagnie »niet wel uytkomen, gereekent de inkoops-prysen »en daar op vallende spUlagien/'

29 Januarij. Vemieumng van de plakalen tegen het maken^ verkoopen en afstdcen van vuurwerk, ahmede tegen het schieten met snaphanen, enz.

548 1^^4:6. G. W. VAN IMHOFP.

Zie ook bij 24 December 1714, 28 December 1729 eo 14 December 1743.

2 F^bruarij. Bepaling^ dal^ •in cos van allarm en andere, r^extra^ordinaire voorvallen, de oud-burger'Sergeafiten i>en mindere officieren, die tot geen amipt of coUegie T>gevordert zyn, in hare qualitey ten in de wapens trecken »en sodanig dienst doen*' zouden.

2 Februarij. Ontheffing der schutters van de oost- en westzijde van Batavia van het bezetten der buiten- wacht, staande aan de westzijde van de zuider voor. stad, tegenover de punt Hollandia.

Zulks geschiedde «ter gemoetkominge van de meerdere •diensten binnen de stad."

Voortaan zoude de inlandsche kompagnie van de zuider voorstad die buiten-wacht betrekken.

2 Februarij. Aanstelling van een Moorschen priester tot hoofdropzigter over de moskee der Koromandelsche Mooren buiten de Utrechtsche poort te Batavia.

Deze moskee^ tot wier oprigting op 28 Februarij 1744 vergunning was verleend, was vier jaren later voltooid.

6 Februarij. Afschaffing vati de nkerkwagten^' te Batavia.

Zulks geschiedde »ter verligting van de diensten der Euro- »peesche militie'*, vermits die wachten, wegens gemis van »eenige lyiberging of dekking voor hitte of regen, so lastig •als ook nodeloos [waren] en maar een blote herkomen van •den ouden tydt" schenen te zijn.

De bewaking der kerken gedurende de godsdienst^oefeningen werd sedert opgedragen aan de ofiBcieren van justitie >byve^ •deeling."

1748. Q. W. VAN IMHOFF. S4g

6 Februarij. Last op den Secretaris van Commissaris' sen voor kleine en hmveltjks<aken de boeten op onder- trouw te innen en elk half jaar te veranttooorden aan de Curatoren van de Academie de marine en aan die van het Seminarium theologicum.

Zie bij 5 December 1747.

6 Februarij. Vergunning uit Compagnie s magazijmn te Bataviu de tarwe aan de burger broodbakkers 6 pet. goedkooper te leveren. — Bepaling, dut zij een reaal zwaarte aan payement tegen 45 stuivers i>courant'' in Compagnie's kas mogten brengen.

Volgens de Regering badden die bakkers toenmaals >we« «sentlyk wel eenige laslen meer dan bevorisns."

Zi] beweerden, dat de regeling nopens het payement van 13 October 1747 hun een verlies opleverde van nagenoeg 16 pet.

16 Februarij. Nadere regeling der verkoop-prijzen van muskaat-noten, nagelen, foelie en kaneel.

Gesproken zynde over de ongelyke en gants oneygenttyke hereekeninge der inkoopsprysen of aanrekeninge van de vier hoofdsoorten der fyne speceryen, noten, nagelen, foely encan- neel, zynde omtrent de peper reeds het nodige redres gemaakt by resolutie deser lafel van den 25*^" Januari deses jaars, het eerste of de ongelykheyt voortkomende, eensdeels uyt de óver eenige jaren gMntroduceerde veranderde reductie met afschaffing van het ligle geld, en aan de andere kant door berekening van kosten en ongelden^ daar op lopende, dan eens meerman eens minder, dog het laaste voornamentlyk in het oog stekende of de gants oneygentlyke' berekening der voorsz. inkoops- prysen, door dien niet werd gecomputeert, hetgeen de Comp. nog effectief om de wille van deselve komt uyt te geven

R50 1748. Q. W. VAN IMHOFF.

gdyk de ongelden der extirpatien en de recognitie penniogen inde Moluccofi, so wel aan den koning van Tomaten, benevens zyne ryxgroten, d'overigheid van Macquian en Senghadje van Motier, volgens contract van den 7^ July 1685, item nog in voldoening van het toegelegde door den heer commissaris Bemard den M^ Sept. 1734 aan den Sengbadje en verdere op- perhoofden van Pattany voor gunst of recognitie penningen, jaarlyx wel over de dertig duysend guldens bedragende, buylen de onkosten aan d'Europeese en andere bediendens, ten wiens bywesen de voorm. extirpatie geschied, ook hier ter plaatse de ver- branding der bedervende speceryen, die, als een onverinydelyk gevolg van het bewaren derselve, seker niet dan oneygen ten lasle van Batavia kan redundeeren, en vooral ook op Geylon de ge- schenken, aan bet hoff en de hoffsgroten gedaan werdende voor het vrye schillen van den canneel, metmeer andere laslen van importantie, die de gouvernementen, waarin voorsz. speceryen versamelt werden, en dit hoofdcomptoir seer oneygentlyk komen te dragen, op andere en ordinaire gnamisoenen of ooroptoir84astrekeningen de speceryen ondertussen verkeerdelyk sig als so goed koop en niet in het oog stekende winsten vertonende, terwyl de rekening teffens voor de Gomp. mis- leydende is buyten noodzake, omdat met een weynig augmenta- tie en geproportioneerde aanrekening der voorsz. speceryen de winsten nog groot genoeg blyven en de lasten van Indien daaren- tegen beter sullen werden gesupporteerd in het vervolg, so is verstaan de Ceytonse ministers te qualificeeren den canneel, na Nederland en herwaards versonden werdende, voortaan aan te rekenen tegen ses swaare, gelyck deselve bevorens aange- reekent is tot ses ligte stuyvers het pond, item de noten, die van bier na Nederland oï elders versonden werden, by factura te doen bereekenen tegens vier, de foely tegens twaalf en de nagulen tegens agt sware stuyvers het pond, instede van l74f 9 en S stuyvers ofte de vorige aanrekening ; en daarentegen ook in het (^) dese hoofd plaatse te doen supporteeren

(*) Hier schijnen eenige woorden uitgelalen te zijn, zelfs in h.-t ongineele exemplaar der resolutie.

1748. G. W. VAN IMHOFF. . 561

et) len dien eynde door de Ternaatse ministers by faciura te doen aanrekenen de recognitie- en andere gelden, tot de extirpatie van speceryen na het genoteerde hier voorwaarts iiytgegeven wordende, item alle verdere onkosten, so daar als in Amboina en Banda vallende om de wille der insamen en thans niet komende ten laste van noten, nagulen en foely of de i^peceryen van die quartieren, miisgaders ten laste van die reek. hier almede te brengen het kostende der kisten, waarinne de specet^en hier te lande versonden werden, om dus gene differenten in de prysen op de onderhorige comp» toireu meer te hebben, maar alles op een vaste voet te bepalen.

20 Februari]. Verandering van »7 Java's commandement'* in een gauvernement.

Den heere Gouverneur Generaal te kennen gegeven hebbende, dat syn Edelbeyl al 't sedert den jare 1744 of na hetsluyten van de jongste vreede met den Soesoeboenpng en vooral na het *t sedert met het hoff geconvenieerde ten tyde synen eygeneu aanwesen tot Soeracarta in den jare 1746, vermeld by de confirmatoire resolutie zyner verrigtingen van den 16<» Aug«. des evengem. jaars 1746 en de daar by geciteerde poincten van contraetatie (^), by sig selfs overwogen hebbende den veranderden staat der zaken op Javas noord-oostcust door het overgaan der respective stranden, item van den gantschen oosthoek en het geheele eyland Madure in volle sou vereyniteyt en eygendom aan de Comp^, gevolgelyk ook van iiet ver» meerderde interest van de maatschappye langs die custe, nevens den vermeerderden omslag aldaar, vermeent hadde al meer dan eens Ie deser vergadering 'te proproneeren om, het eene na het aiidere geschikt wordende, het Javas commandement so wel te converteeren in een gouvernement, als eertydts omtrent Macasser is gedaan by de aanstelling, eerst van

(') De regelingen, door den Gouverneur-Generaal van IrnhotT op Java in 1746 getroffen, zijn uitgegeven in Bedragen tol de taal-, land- en volkenkunde van Neérlandsch Indie, deel I, bladz. 291 en vigd.

552 1748 G. W. VAN IMHOFF.

WiHem Hartzink, dog mits dies iodispositie nader Tan Isaac van Tbye in a^ 1694, dewyl, dit al niym so veel van importantie voor de Comp*. en niet minder uytgebreyd zyodö dan eenige der praesente gouvernementen, die verheffinge ook wel komt te meriteeren, zo wierd op de verdere gedane propositie van welgemelden zyn Edelbeyt goedgevonden en verslaan het voorm. oommandement van Java in een gouver- nement te converteeren en den praesenten commandeur. Jan Andries Baron van Hobeiidorff, te honoreeren met den tilul en rang van Gouverneur, item de gage van / 200 ter maand en een verband van vyfl jaren, beden ingaande, dewyl dit dog ook de eenigste veranderinge is, die daar omtrent nodig schynt te wesen, als zynde alle subalterne bediendens in dien rang geschikt als in de andere gouvernementen by de jongste visite.

27 Februarij. Uerinneritig aan hel bepaalde bij art. 27 van den Artikel-brief van 4 September 1742 be- treffende het onwettig vervreemden van equipage^oederen.

• Voor al in dese tyds omstandigbeyf' vcmd de Regering nuttig alle «oiBcieren en justicieren*' aan te sporra streng te letten op hel bewuste artikel, vermits de vijand van dat ver- vreemden, hetgeen >op alderhande wyse nog al in swang •ging", zijn voordeel trok.

Ten gevolge van >incompleete voldoening van eyschen uyt "Nederland" was de voorraad van Europeesch touwwerk in de equipage-pakhuizen »al vry klein" geworden.

-j- Maart. Bekendmaking der benoeming van den Prins van Oranje tot Kapitein en Admiraal-generaal van de Vereenigde Nederlanden op 5 Mei 1747.

Dit heuchelyke feit moest in Indié alom, naar de consti- tutie (Ier plaatsen, gevierd worden met het lossen van het geschut, enz.

Ook moesl de «ordre der voorbiddiDge'^ gewijzigd worden,

1748. G. W. VAN IMHOFF. 583

2:2 Maart. Benoeming van den GGUvemeur^Generaal^ G. W. van Imhoff, tot Generaid over de infanterie van den Staat der Vereenigde Nederlanden.

De benoeming geschiedde door de Staten Generaal, opvoor- dragl van den Prins van Oranje.

Bi] procuratie liet van Iinhoff den vereischten eed op den 2o«t«n November 1749 afleggen en bij circulaire van de Indische Uegering van 17 JuliJ 1750 werden de Compagnie's dienaren in Indie gelast de nieuwe «titulatuur te laten iuflueeren by

hare papieren" vóór den litel van Gouverneur-Generaal, als een »ampt ad vitam" betreffende, »dog sonder veranderinge van de titul in de derde persoon, dewelke sal blyven, gelyk ■ van ouds in gebruyk is."

Van Imhoff werd dus geene Excellentie; en toch voegde men in resolutién, enz. dien titel vóór zijnen naam^ onmid- delijk nadat hij overleden was.

79 Maart.

93 April. Bekendmaking, dat de Regering ^ r^buyten onver ^ ^hoopte^ wettige verhinderinge'\ gelegenheid aanbood tol verzending naar Nederland van thee door particulieren ; en wel tot eene hoeveelheid van twee a drie scheepslor dingen, ^tegem den op 18 Juny i7 45 ge fixeerden tyd •en op vragU^'

Deze en dergelijke gelegenheden weiden door de Regering gegeven als «expediënt tegens den eertyds gepleegden mors-

4 m

» handel" en om de vaart van Chinesche jonken — aanbrengers van de thee — op Batavia aan te moedigen.

• Vodden en onleverbare whare, die in Nederland de markt «bederft", zouden niet verscheept worden, «welke bogt de Comp. "Ook niet gehouden is te accepteeren, als hebbende sig niet «verder dan tot acceptatie van goede thee verbonden."

De gecommitteerden voor den ontvangst van de thee wer- den gelast slechte soorten af te wijzen.

554 1748. G. W. VAN IMHOFF.

12 April. Verhooging van den borgtogt^ te $leUen d(x>r den Waardijn van de bank en baak van leening, nn 2000 tot 3000 rijksdaalders.

Zulks geschiedde »om de variable prys der juwelen/*

'12 April. Regeling van de boete op het ^fol ai^pd' hij het collegie van Commissarmen van zee en commercie' zaken.

Op de versogle elucidalie en bepaling door ComniLssarii>- sen van zee- en commercie-zaken omtrent de boele van hel Tol appel of den veertigsten penning van saken, die in hoger beroep getrocken werden en volgens haar sustenue in dier- voegen geconstitueert zyn, dat daar op geen calculatie te maken is ingevolge het tiende articul van de ordonnantie voor Coui- missarissen ineerin. en uyt welken hoofde deselve baar in eene omstandigheyt, die geen uytstel konde lyden, hadde ge- dragen na het gebruyk by Scheepenen en voor fol appel laien consigneeren thien ryxd'. ; so wierd, uyt overweginge, dal voor Commissarissen geene zaken te verwagten zyn of gelir-ad kunnen werden, waarinne met relatie tot het intrest van par- thyeu sodanige calculatie ten naasten by niet soude kunnen ge- maakt werden, goedgevonden en verstaan zulx voor het ver- volg te stellen ter arbitrage van dat collegie.

16 April. Yasidelling van den borgtogt voor den eenien Deurwaarder bij den Raad van justitie te Balaim vp 2000 rijksdaalders m voor den tweeden Deurtoaardef op 1000 rijksdaalders. — Toekenning van 2/3 *uil A' "» voordcelen en salarissen'' aan den eersten en vani^ aan den tweeden Deurwaarder.

Blxploiten en andere diensten moesten door beide dienaren gelijkelijk worden verrigt, zoowel te lande, ais op de reede van Batavia.

1748. Q. W. VAN IMHOFF. 55K

16 Mei. Aanbeveling aan de ingezetenen van Batavia op drie achtereenvolgende avotiden^ van ^ tot ii uur^ hunne tvoninqen te illuminerefi ivegens de verheffing van Willem Karel Hendrik Friso, Prins van Oranje^ tot Stadhouder, enz.

Het afsteken van vuurwerk was verboden^ »onder de poena- "liteyten, by de placcalen daartoe gesteld."

•In dft thuynen, dog niet aan de wegen of straten buyten

de stad" mogt men vuurwerk afsteken, >onder behoorlyke • toesigt nogthans en met alle voorsigtigheyd, die nodig is."

21 Mei. Bepaling, dat de predikant en verdere bedien- den van de Luthersche kerk Ie Batavia, »m soo verre ^niet Ie gdyk in den dienst en gagie van de Compag^ •nie*' waren, ie regt stonden voor het Collegie van Schepenen.

28 Mei. Magtiging op Weesmeesteren aandeelen in de bank van leening te *beneficeeren.^'

In aanmerking genomen zynde, dat, nadenialen indertydt in sommige onder de Weeskamer alhier vallende boedels gevonden kunnen werden actiën in de bank vanleeninge, waarvanhaar Eerw. sig misschien souden komen te ontdoen, omdat zy tot nog foe niet zyn g'authoriseert anders dan in vaste goederen de penningen harer pupillen te employeeren, daar nogtans veellyds pupillen, welkers capitalen zo groot niet zyn, dat uyt d'intresten van 47} p^ c^®. 's jaars haar onderhoud kan goedgemaakt werden, dit benefitie der meerdere interessen in de bank van leening wel nodi^ souden hebben, so is verstaan Weesmeesteren alhier te qualificeeren om de voorm. actiën almede te beneficeeren ten behoeve der geener, die deselve erven, dan wel deselve voor andere, sulx meest benodigde pupillen diergelyke actiën in te kopen, wanneer die voor een geproportioneerde prys te bemagtigen mogten zyn.

556 1748. G. W. VAN IMHOFF.

28 Mei. Last op Weesmeesterm gelden van naar Neder- land vertrokken pupillen voorloopig aan te houden.

In overweging genomen synde hei nadeel, dat de pupillen van de Weeskamer, die in hare jongheyt ter. educatie na Nederland versonden werden, komen te leyden, wanneer hare capitalen op wissel by de Gomp., als de eenigste gepermitteerde wegh synde, werden overgemaakt, als al ten eersten moeien- de ondergaan een verlies van T^/,, p^ cenlo en dan nog al hetgene, dat, so alhier als in Nederland, by de respeclive Weeskameren ten laste van sodanige kinderen werden opge- bragl, buyten nog de* merkelyke schade, die de selve moeten ondergaan, ingevalle hare capitalen op 's lands obligatien be- legt zyn ende, weder na hare onderwysing na India keerende, al sulke gelden in dese landen gaarne hebben; zoo wierd goedgevonden en verstaan Weesmeesteren alhier te gelasten om de gelden der kinderen, die ter onderwysing na Neilerland werden gesonden, alhier aan te houden tot so lange, dal derselver ouders of voogden dies overmaking begeeren of haar Eerw. oordeelen zulx sonder praejuditie van ged^® pupillen te zallen kunnen geschieden, dog d'intresten van ged^*. capitalen jaarlyx over te maken aan degene, onder welkers sorge diergelyke kinderen zyn toevertrouwt.

21 Junij. Pr ijs-bepaling van de muskaat-nolen op 56 zivare stuivers het pond.

Zie ook bij 29 Junij 1731.

De verandering werd gemaakt »om zoo veel sleet daar iu »te brengen, als mogelyk is."

V" Junij. Uülooving eener premie op het ontdekken van diefstallen en huisbraak,

Nademalen de goeile ingezetene dezer stad en dier voor-

174Ö Ö W. VAN IMHOFF. 857

Steden nu al 't zedert eenige tyd groten overlast hebben geleden van parlye roofsiek gespuys, dat zig by nagl en ontyden onder zoo veel behendigheyd en praclyk met het inbreken der huyzen en het steelen der goederen komt op te houden, dat het Uit hier toe nog niet mogelyk schyut te zyn geweest deselve op de ordinaire wyse te agterhalen en zy alle aangewende devoiren Ier ontdekking van die dieveryen weten te ontduysteren, zoo is in Rade van India op den 25 hu jus verstaan, ter opwek- king van een iegelyk om meerder reflectie op de voorschreve diefstallen te slaan en zyn best te doen om die quaad doen- ders te attrappeeren, op dat de colonie mag werden gesuyvert van dat geboefte en de ingesetenen gerust en veilig in haare bezittingen mogen leven, by dese openbare afkundiging te stellen eene proemie van twee hondert silvere ducatons, onder verswyginge van de naam^ zoo het begeert werd, aan allede geene, 't zy Europees of inlander, vrye of lyfeygene, die een of meer van de gene, die aan voorsch. huysbraken en dieveryen schuldig zyn, weet aan te brengen, zodanig, dat in handen van de justitie geraakt en van voorsch. strafwaardige faicten kan overtuygt werden; voorts vryheyd van straffe of impuniteyt aan de geene, die daar aan schuldig mogten wesen, wanneer liy zyne complicen oi mede schuldige invoegen, als gezegt is, komt aan te geven, en eene proemie van een hondert ryxdaalders daar en boven; sullende, indien 't een lyfeygen is, in 't eene geval soo wel als in 't andere, denselven daar en boven werden vry gegeven en den lyf-heer genieten de helfte der proemie tot dedommagement of zoo veel meer, sgnder prae* juditie der wederhelfte van de proemie, den lyfeigen com« peterende, als den voorsch. aanbrenger en lyfeigen ter arbitrage van den regter zal g'oordeelt werden waardig te zyn geweest aan zynen meester.

En zal dese in alle de talen, alhier gebruykelyk, en ter plaatse, daar men gewoon is sulks te doen, ook buyten de stad aan de huysen der wykmeesters en de hekken of deuren der hoofden van de camppngs, na voorgaande publicatie, tot een ieders narigl werden g'aifigeert.

558 174c;. ö. w. VAN IMHOFP.

19 Joli. Instructie voor de gecommitteerden tot het verbranden van bedorven noten-muskaat te Batavia.

1 ^ de noten niuscaten, die geschikt zyn ter vernielinge, zullen door geooo^mitteerdens van hei pakhuys of twee ayt de extra benoemde moeten afgewogen werden in stroo zakken ; en zullen deselve apart moeten verklaren, dat die zelve quantiteyt op zekeren tyd ter verbrandinge afgescheept is :

2^ ider dag, tot 't verbranden geschikt, zal er niet meer afgescheept werden, als ter voormiddag op de brandplaats, welke met bamboesen afgeschoolen en, zoodra vol is, afge- sloten zal moeten werden, kan ingebragt en aangestooken werden; en hier by zullen de twee jongste gecommitteer- dens de eerste dag en so voorts de meerdere de tweede en volgende daagen gestadig present zyn, moelende een yder by het rapport aantonen, wat van zyn departement geweest is;

3^ De eerste extra gecommitteerde zal in 't pakhuys en ter brandplaats over en weder telkens present zyn, om zorge Ie dragen, dat alles na behoren en trouw uytgevoerd werd en dat de militie tot hun pligt werd gehouden door de commandeerende officier en dat die weder de coelies en andere alle dievery beletten;

4^ de pakhuysmeesters en pakhuys geoommitteerdens euIIcd aan 't pakhuys alle mogelyke oplettentheyd en wagt moeten gebruyken teegen 't stoelen en hier voor spetiaal 'tberigt meede njoeten teekenen.

19 ^ Julij. Bepaling, dat de gecommitteerden tot het examineren en aannemen of afwijzen van thee op vracht, y^na gedaan werk'\ met eede moesten bevestigen, dal •daar omtrent in allen dede naar de intentie der *regeering" was te werk gegaan.

23 Julg. Voorschrifleti nopens de ontvangst en uitlevering van Japansch slaaf koper.

1M8. Ö W. VAN IMHÓFP. 55^

Geresumeert zyrde een rapport van de administrateurs der negotie pakhuysen ten eylande Onrust en de Kuyper, waar by coDsleerd^ dat het staafkoper, het welke uyt Japan met een Dverwigl van een per cento of op he( Japanse picol een catye of lYg S onlfangen werd, zedert den jaare 1741 maar tegen 1^0 S netto Ingenomen, mitsgaders by versending of ver- strecking afgeschreven en verantwoord; verders het gemelde overwigt van l'/g £ per kistje van 120 I? ontvangen als een douceur voor ^c overheden, die hel selve aanbrengen, en de administrateurs aangemerkt is, zonder dat men nagaan kan, op wiens ordre of door wiens autboriteyt is ingevoerd eene so groote afwyking van de gebruyken der vorige tyden, dat somtyds nog boven het een ten honderd alhier uytgelevert wierd; zo is verstaan, alschoon men eenparig onderrigt werd, dat de Japander by den ontfangst van het koper op Decinia so ruym niet meer wegen als voor desen, het kistje nogtans door de scheepso verhoeden in 't vervolg tegens 121 ft te laten uytleveren en sodanig door de administrateurs by ver- sending of verstrecking te doen verantwoorden, dewyl zy, over- heden, met het resteerende vyfde gedeelte van een pond op het picol dan nog wel kunnen toeryken om haren aanbreng na behoren te verantwoorden, so anders maar goede toesigt by den in- en afscheep werd gebruykt.

23 Julij. uitgiften van renlegevend, papieren geld.

Uyt consideratie van het loenemende gebrek aan contanten, het welke sig so verre uytstrekt, dat men niet alleen buy ten slaat is lot de voldoening van het geene nog aan de petitien in Bengale en- andere comptoiren ontbreekt, maar selfs dage- lyks in verlegentiieid is om de nodige contanten te deser hoofdplaatse, zo tot de huyshouding als andersints, te four- neeren; en daar benevens consteerende, dat men met de by resolutie van den 3 October 1747 gearresteerde negotiatie niets heeft opgedaan, om dat die op den ouden voet was in- gerigt tegens den interest van 4 Va p'. cK ; so wierd op de

560 l^'id. 6 W. VAN IMHÖF^

propositie tan den heere Goavenieur Geoeraal goedgevonden en verstaan eene somma van 200000 rd- te negotieeren tegen ses p'. c^. in 't jaar, op obligatien, eenelyk laydende aan thoooder deeses en yder groot ten minsten rd'. 1000, om io den handel onder de gemeente, Gomp. cassa alleen uytgeson> dert, als gangbaar geld te kunnen rouUeeren, onder conditie, dat de Comp. sal gehouden zyn die penningen op dien interest te houden drie jaar lang en dat sy ook niet sullen mogen werden opgeéyschl in dien tydt, dog onder uit. Augustus 17K1 af te leggen, dan wel, by de Gomp. die willende laten voort lopen op interest, van die tydt at te vreden moeten zyn met de gewonen interest van 4Vi ten honderd.

30 Julij. Bekendmaking^ dat nn dit na- en het aan» •staande voor-jaar of gedurende den tyd der voorhan- dden zynde retour-besendinge^* aan particulieren geene C4ompagnie^s wissels op Nederland zouden ivorden ver- leend.

Het geld, dat men wenschte over te maken, zoude in Gom- pagnie's kas gestort kunnen worden tegen 4'/^ pet. «voorden •tyd, dat het geld onder de Comp. langer berustende blyfl*', om daarvoor in 1749 wissels te erlangen.

De storting moest echter vóór ultimo Augustus 1748 plaats hebben.

Alleen aan de Weeskamer zouden, naar gewoonte, wissels worden afgegeven.

De reden voor dezen maatregel was, «dathetvoordeHeeren •Majores wat ongelegen zal komen den considerablen geld- •eysch voor A<>. 1749 te voldoen, by aldien haa^ Edele Hoog •Aglb. op deselve tyd nog med swaare wissels uyt Indien •belast wierden.*'

12 Augustus. Instructie voor de hoofd-officieren ter zee.

Dit stuk is vermeld gevonden, maar overigens niet aange-

1748. G. W. VAN IMHOFF. 861

troffeo. Misschien is bel eene zamenlrekkiog van da iuslrucUe Yoor de zee-ofiBciereo en van de voorachriften nopens bet sa- lueren van vreemde scbepen, beide vastgesteld op 3 Jniy 1743.

27 Augustus. Taekmning aan den nWaardyn'* van de Bank van leening van V4 pct' ^^oar het taxeren van juwelen en paarlen.

Het bepaalde op 23 Junij 1747, «waarby betzelve ook by •het gemunt en ongerount goud en zilver g'extendeert" was, verviel alzoo, »nademalen hetgene wegens het employvanden •taxateur tot de waarderinge van die mineralia by de instructie •gezegt werd, ten regte voor eene qualiGcatie of permissie •en niet als een ordre aangezien zynde, hetzelve niet in train •gebragt, maar zulx aan de vaceerende Commissarissen over- •gelaten is, omdat hetzelve te hoog op stok zoude loopen; • naits nogtans de taxatie van goud en silver, gelyk die van •alle andere goederen, blyve ter verantwoording van voorsz. •Commissarissen, in gevalle de panden by verval en venditie •minder komen te halen en 'er niets van den inbrenger of^ •verpander te halen of repeteeren zal wesen."

.27 Augustus. Magtiging op Commissarissen van de bank van leening aan aandeelhouders terug te geven het sur- plus ad 20 pet., gestort ingevolge het bepaalde op 25 Januarij 1748.

Er was in kas weder een kapitaal van 61,K39:37s rljks^ daalders en groote panden waren niet meer beleend.

27 Augustus. Bepaling, dat de rente voor beleeningen bij de Bank van leening, 1000 of meer rijksdaalders groot, zoude bedragen V4 P^'- ^smaands.

Vroeger bedroeg die rente 7a P^^- 'smaands.

De Regering ging tot die verhooging over, »omdat 74 P^^*

PLAIllT-BOKE DEEL T. 36

K62 1748. G. W. VAN IMHOFF.

•alhier een ordinaire rente is, waarop yolgens de ptaccaten •regt gedaan wordt, en ook inderdaad driel genoeg is in •comparatie van de gepermitteerde intressen aan de banken »van leeuing in Europa en de lage renle, die hel geld aldaar •anders doet."

Ook bet slechte dividend (5 pet.) voor de aandeelhouders over het boekjaar 174^/, had invloed op deze verhooging, welke zoude beginnen met 1 September 1748, maar geen invloed had op reeds aangegane beleeningen.

27 Augustus. Bepaling, dat de presideni, commissaris' sen^ cassier en boekhouder van de Bank van leemng, ieder vijf aandeelen in die Bank moesten bezitten.

•By de eerste sessie iii het nieuwe boekjaar** moesten zij zich laten «purgeeren en aantooninge doen van den eigendom" dier actiën.

27 Augustus. Bepaling, dat de geboorte'dag van d^ Prins van Oranje (1 September) en die van de Erf- princes met het lossen van kanon-schoten, enz. gevierd zouden worden,

3 September, kadere voorschriften voor Weesmeesteren nopens verpande goederen.

Zie bij 18 Augustus 1747.

Op de vraag van Weesmeesteren:' > hoedanig zy zig zouden » hebben te gedragen nopens de verpande goederen, die in de «boedels, onder baare administratie gehorende, werden bevon- »den van personen, die in loco praesent en, des noods, wel »te vinden, dog niet in slaat of genegen zyn deselve af Ie »Iossen", antwoordde de Regering, dat zLj «wegens panden •boven de 100 rd'. den ordinairen weg van justitie" mogten inslaan en met die van minder waarde konden handelen «als

1740. 6. W. VAN IMHÓFF. 865

»met die van absente en niet te vinden debiteuren^ nademaai •dese laaste heel selden de kosten van geregtelyke proceduren •kunnen dragen/'

6 September. ReglemerU voor de schepen ter reede Batavia in cas van alarm.

1^ daar sal een van de oude scheepen moeten g'employeert Tverden lót een kruylmaguasyn en in het zelve altoos moeten bewaart vsrerden van 100 tot 200 vaten van 75 S buskruyt. uyt welken voorraad sullen > werden gedaan de verstrekkingen aan het commandeerende of wagtschip, item aan sodanigen bodem, als tot brandwagt gebruykt werd, ook aan de kleine vaarluygen, en andere schielyk opkomende benodigtheden ; op hel schip zal een van de lediglopende schippers beurt om beurt de wagt hebben, dewelke voor zonsondergang aan boord zal moeten zyn en wiens naam ook op het dagelyx i*aport van de rheede zal moeten gesleld werden; en onder zyne ordres zal ook sorteeren een onderofficier van de arthilterye, die op dien bodem zal werden geplaast als eersten constabel van de rheede en die dubbeld koslgeld genieten, dog daar en tegen ook verpligt wesen zal altoos aan boord te blyven en niet aan de wal te mogen komen, dan nadat hy van den major of het hoofd der arthillerye alvorens daartoe speciaal consent en teffens een vervanger bekomen zal hebben ; dese opperconslabel van de rheede zal het voorsz. buskruyt onder zyne bewaring en verandwoording hebben ; ook zal hy van tyd tot tyd de ronde moeien doen op de schepen om te vernemen of zy van de nodige instrumenten en het vereyschie scherp voorsien zyn en daarvan rapport senden aan de arthillerye;

2® • twee zeynen van allarm zullen voor de rheede gedaan werden; het eene en eerste sal beslaan in een dabbelde prince geus, met de punten na de midden toegesneden, de welke van de vlaggeslok op de equipagie werf sal wayen

S64 1748. Q. W. VAN IMHOFF.

onder het doen van twee schoten van de batlerye aan strand en, als het waterpas in staat is, van daar» gelyk ook daar een geleyke geus zal waayen;

3^ op dit eerste zeyn van allarin zullen zig alle ofliciereo, onderofficieren en gemeene ieder op zyn schip vervoegen: ieder sal een spring op zijn touw brengen, het scherp boven en by de stnkken halen en sig so verre gereed maken, als nodig is, dat hem niets als het kruyt manqueert;ook zal op dit eerste zeyn het vaartuyg, dat het kruyt trans, porteert, sig by het maguazyn schip vervoegen en van het selve so veel vaatjes buskruyt inneemen, als bequaam- lyk bergen kan, midsgaders daarmede by provisie agter het voorsz. schip bly ven leggen ; het wagtschip daarentegen en het schip van de brandwagt sullen sig op dit zeyn gereed maken, met korlbot en de bylen byde louwen, om op het eerste bevel onder zeyl te kunnen gaan, hebbende haar geschut, op eenige weinige na, met scherp geladen en voorts alles in ordre van attacque, so veel hare monture vereyscht, met desen verstande, dat sulx omtrent de hrand- wagt maar plaats heeft, wanneer nog geen schip of schepen in 'tgesigt zyn en hy dus nog op de brandwagt legt; anders en wanneer by by het sien van schepen buyten de rheede loopt, moet hy op 't zeyn van allarm ten anker komen tot nader ordre, dog dan ook inselver voegen zeyl en slag vaardig blyven;

4^ het tweede zeyn van allarm zal gedaan werden met het opheysen van een blauwe vlag aan de vlaggestaf op de werf en het doen van ses canon schoten van de battery, die de commandeur ter rheede zal beantwoorden met het ophejsen van een prince vlag aan de top van de voorsteng en het doen van twee canon scholen, halende vervolgens het zeyn neder tot een bewys, dat het zeyn van land ge. sien is by de schepen ter rheede, waar na het zeyn aan land almede sal werden ingehaalt;

5" op dit nadere en 2® zeyn van allarm sullen alle de schepen , « die niet zyn van ISO of 14S voet, tegen de modder aan-

1748. Q. W. VAN IMHOFF. 56B

halen, Ier weder zyde, zoo veel mogelyk, overbreogen, mids-

gaders sig tegens beklemming met vyandelyke vaartuygen

soo Teel besorgen, als mogelyk zal zyn«

Voorts zullen de schepen van groter charter methelwagt-

schip ter rheede in eene linie posteeren, in de oostmouson

op de regter vleugel of b'oosten de voorsz. tegen de wal ge^

haalde scheepen en in de wostmousson be westen deselve, waar

by sig ook bet schip van de brandwagt sal voegen ; en sullen

deselve so na tegen de grond gaan leggen, dat maar even vlot

blyven.

Item zal op dit zeyn by alle de scheepen aan strandt werden overgenomen het benodigde kruyt en parthy gevulde cardoesen, dewelke den opperconstabcl van de rheede gehouden zal zyn, al op 't doen van Heerste zeyn, aan te maken en in een ge- noegsaroe quantileyl in voorraad te houden.

En zal op het doen van dit zeyn aanstonds uyt de arthillerye of maguasyn aan land een nieuw ontset van kruyt naar het schip ter rheede gesonden werden met een officier en nog een ander oflBcier en een paar handlangers, om het aanmaken van cardoesen wat te verhaasten aan boord van dien bodem. De kleine vaartuygen sullen agter de tegens de grond gehaalde schepen vlot blyven leggen om de intervallen of open plaatsen tusschen de schepen en ook hare binnenzyde te dekken; en alle de inlandse vaartuygen, die klein genoeg zyn om daar te kunnen leggen, zullen sig agter de voorsz. Comp'. vaartuygen moeten vervoegen en hare roeyvaartuyg senden aan boord van de grote scheepen om te dienen tot transport van men- schen en goederen van het eene schip na het andere.

10 September. Intrékkhig van het roede-geld, — Heffing eener belasting ad teen halve maand huyshuur."

Door Schepenen deser stede gedient zynde van berigt in

scriptis aangaande den staat der stads cassa, de vermindering

^an het roede geld, dat zedert A^ 174B jaarlyx van deinge-

setenen tot support der ongelden van de gemeene werken en

B66 1748 Q. W. VAN IMHOFF.

spedalyk van do uytmodderiiige der stadsgragten Ls gdieven, en het extendeeren van die bdasting tot de bewoonders van de zuyder voorstadt, so is na resumtie van dat schriftuur goedgevonden en verstaan de belasting van t roede geld in 't geheet in te trecken en te doen cesseeren, te meer de beffing van het selve, schoon door haar Eenv. selfs onder de presidie van wylen den heer van Aarden deese Regering aan de hand gegeven, tot verwondering thans gesegt werd so in- proportioneel te zyn, dat den eenen wel vier dubbeU en den anderen pas de helfte van de belasting draagt, en in stede van H veorsz. roede geld, 't welk nu driemaal voor A^. 1745, 1746 en 1747 geheven is en tbans voor het lopende jaar 1748 soude moeten geheven werden, een halve maand huyshuur te latra invorderen, wel op dien voet, als van ouds in gebruyk is ge- weest, dog ook med deese recommandatie, dat de taxatie der huur van de huysen, nog na vorige rollen, nog na het goed- vinden der bewoonders, maar na de billykheyt en de tegen- woordige huuren der huysen sal moeten geschieden ; en voorts, dat de voorsz. halve maand huyshuur ook sal moeten werden gebeft van de huysen in de zuyder voorstad, als van ouds daar onder begrepen zynde geweest en by de intioductie van bet roede geld door Schepenen over 't hooft gesien; item van de huysen, staande in de Chineesche campong, bepaaldelyk tussen de zuyder voorstad en de gragt, die langs de Utregtse poort onder de punt Zeelandia door en in de Bacherags gragt loopt, en voorts zuydwaarts op van de Siery gragt tot so verre de voorsz. campong sig uytstrekt; en eyndelyk de voorsz. halve maand huyshuur indiervoegen jaarlyx te laten invorderen, tot dat het werk der uytmodderinge geheel en al g'absolveert sal syn.

19 September. Prol(mgatie van het octrooi der O. 1. Compagnie voor den tijd van 20 jaren of tot den laatsten December 1774.

Dit stuk, afkomstig van de Staten Oeneraal, is in extenso opgenomen in Gau en Scheltus, groot«plakaatboek, Vlf, 1K67.

1748. Q. W. VAN IMHOFF. 867

27 September. BepaUng^ dal de makdaars te BiUavia, vóór de aanvaarding hunner betrekking^ aan handen van Schepenen, den eed, r>M die functie beraamd," moesten afleggen.

Vermits die makelaars als «stads-bediendens" werden be- schouwd, vermeende de Regering, dat het afleggen van dien eed ten overstaan van Schepenen »de meeste eigenschap" bad.

1 October. Müüaire (orders.

Ordre en reglement, waarna de officieren en adfudatUen haar zullen hebben te reguleeren en tH>or de-parade

te observeeren.

1. De tamboers, die de wagt staan te krygen van yder battaillon, sullen de vergaderinge slaan met den tamhoer majoor aan 't hooft, benefiens den pyper majoor met twee pypers; ea zal de vergadering werden geslagen ten seeven uren des morgens, driemaal heen en weer op de gewone parade plaats ; de parade gestelt zynde, sal den tamboer majoor de tamboers neemen, die de wagt hebben, en stellen zig op de r^gtervleu- gel van de parade om, zoo ras als den onder majoor de laaste wagt heeft gestelt, wederouL langs de parade de vergaderinge te slaan, op de linker vleugel regtsom keeren en stil hou- den ter halver distantie van de parade.

2. En wanneer om de wagten werd getrocken, moet den adjudant van 't battaillon, dat den hooftwagt heeft, by den onder majoor gaan om aan te geven de nai^m van de capitein, luitenant en vaandrig; die aan de Nieuwpoort da wagt heeft, moet den oudsten officier van de parade zyn en die 'er op volgt, moet na het vierkant affmarcheren; alle officieren, die de wagten staan te betrecken, moeten vooor 't slaan vande vergaderingen op de parade zig laten vinden.

3. Als den stads majoor off, capitain van de hooflwagt de roffel laat slaan, zullen de verdere officieren haar geweir in de

568 ^748. Q. W. VAN IMHOFF.

hand noemen en front na H volk maken» de tamboers op de regier vleugel met den eersten linie van 't volk egaal en de overige agter haar officiers, die de wagt hebben; op de eersten slag van de trom zal hel volk haar geweir presenteeren., op den twede hoog en op den derden slag 't geweir schouderen ; en met het loslaten van de regterhand van het geweir herstellen haar de officiers en maken front na vooren; voorts in 't af- marcheeren zeer langsaam marcheeren ; en wanneer den capitain de march laat slaan, zoo laat den officier, welke den heere Gouverneur Generaals wagt staat te betrecken en voor 's E. Gomp'. paarde stal affmarcheert, direckt daar op de marsch slaan en marcheert.

4. Ten tyden van executie zullen die geene, die door de rottings moeten loopen, van de hooftwagt werden gesonden door een zergeant en ses gemene, en een corporaal zal agter sluyten, hebbende de bajonets op de loopen; en sal den stads majoor ofl majoor van het piquet zoo veel maal laten loopen, als door zyn Hoog Edelheyd den heere Gouverneur Generaal off commanderende officier zal werden g'ordonneert; den onder majoor, de adjudanten en zergeants sullen sorge dragen, dat het volk wel toe slaat.

K. D'executie gedaan zynde, sal den onder majoor den gene, die geloopen heeft, wederom met 'tselfde volk naar de hooft- wagt zenden en niet ontslaan, voor de poorten gesloten zyn.

6 Als 't alles gereed is om af te marcheren, moet den constapel, ten dien eynde op de parade gecommandeert, zig op de regter vleugel begeven, met de eerste rye van 't volk egaal, en zoo afmarcheeren met het eerste gelit; met bet slaan van de marsch sal de parade i*egtsom maken, op de linker voet, behalven het eerste divisie van de hooftwagt, en afdefileeren in alle ordenllykheyd, yder na zyn bescheiden post, in ordre, als volgt: de Diestpoort marcheert over de hoender passers brug langs de groote revier ; de Uitregtse poort over de hoender passers brug langs den Roeraalacca; de Nieuwpoort door de Heere en Nieuwpoort straaten; de Vier- kantspoort over de hoender passers brug door de Zandzee

1748. Q. W. VAN IMHOFF. B69

en de RoUerdammerpoort door de Heere straat tot aan de brug by het stadhuys plein, en zoo na haare wagt.

7. Den onder majoor en adjudanten zullen by 't afmarche- ren wel agt geven, dat geen zoldaat uyt zyn gelit changeert en dat geen volk aan de wagten manqueert; voorts zorgen dragen, dat het volk haar geweir wel draagt.

8. Geen officieren zullen vermogen een man te veranderen, zonder permissie van den onder majoor.

9. Als de wagten zyn afgemarcheert, zullen de adjudanten by den onder majoor gaan om rapport te doen van den staat harer battaillons, aangaande de deserteurs (off drossers), dooden, geblesseerden en arrestanten, mede hoe veel zieken van ieder baltaillon zig in 't hospitaal bevinden ; ook zoo een officier buiten de stad gaat voor eenigen tydt off binne koomt ; en zyn verpligl, tot capileins incluys, om kennis te geven, selfs in persoon, wanneer zy. verloff hebben gekregen off wederom in de stad komen, aan den groot majoor ; de hooft-officiers gev en kennis door haar adjudants.

Ordre voor em Capilain, de hooflwagl hebbende

binnen Batavia.

1. Des morgens zal de reveillie werden geslagen een uur voor 't openen van de poorten; en zullen de officiers bytyds haar tamboers senden aan de hooftwa^t, zullende de tamboer majoor als dan haar de reveillie doen slaan, eens op en neder over 't plein van de hooflwagt, en haar voorts na haere posten doen deflleeren, zonder iets te mogen slaan als reveillie.

% Den onder-majoor zal, by tydt van alarm off brant, de sleutels halen uyt de kist, die op de hooftwagt staat, verzelt met agt man en een corporaal met geweir en een gemene zonder geweir (een zergeant sluyt agter) en een wagtmeester met vier man die van het casteel uythet gouvernemend [^c], om deselve voort te kunnen besorgen, daar sulx sal vereyschen.

3. Op ordinaire tyden zullen de sleutels door den luitenant van de hooftwagt worden uytgedeelt aan de zergeants van de poorten, ten dien eyude met vier man met geweir, een

570 1748. Q. W. VAN IMHOFF.

man sooder geweir aan de hooitwagt gezonden synde, zoo wd ^8 morgens voor het openen, als des avonds by hel sluyfen der poorten ; en zal den capitain van de hooftwagt gedanrende de nagt ses patrouilles zenden door de straaten van de stad, door een zergeant en vier gemene met haar geweir, en de route selfs formeeren, van tien tot vier uuren des morgens.

4. De poorten geopent off gesloten zynde, sullen de sleutels wederom gebragt worden, zoo als deselve zyn gdiaalt.

5. Des middags ten tien uiren en des avonds, als de poorten zyn gesloten, zullen de officiers haar schriftelyk rapport Ibrmeeren en na de hooftwagt zenden door een zergeant, die dan *s avonds zyn volk na de poort terug zend, ten tyd hy 't parool moet ontfangen, waaruit den capitein van de hooft- wagt een leyst zal formeeren, des middags om hair elf uuren en des avonds om half agt, met het parool verzeegeit te zenden aan zyn Hoog Edelheyd den heere Gouverneur Generaal en de officier, die 't generaele commando over de militie heeft, en beyde door een officier werden gebragt, in absentie van zyn Hoog Edelheyd aan den Ed. heer Directeur Generaal, en door een zergeant aan den stads majoor mondelings ; verders iets van aanbelang voorvallende, direckt mede kennisse te geven aan den onder-majoor, die den ordre week heeft, dooreen^zoldaat.

6. Den taptoe sal geslagen worden om agt uuren, waartoe de tamboers van de poorten zig by tyds zullen laten vinden op de hooftwagt; en zal den tamboer majoor de taptoe doen slaan, eens over en weer op het plein voor de hooftwagt en alsdan de tamboers doen defileeren na haar posten, al slaande.

7. Soo eenige arrestanten op de hooftwagt werden gebragt, sal daar van direckt kennisse werden gegeven met een schriftelyk briefje aan zyn Hoog Edelheyd, den Heere Gouver- neur Generaal off commandeerende officier, en den majoor van de stad door een zergeant mondelings, mitsgaders aan den onder majoor door een zoldaat, waarom den selven in arrest is gesonden; des nagts iemand in arrest rakende, zal 't rapport 's morgens om ses uren geschieden aan voorgemelde perzoonen, ten zy by extra voorvallen.

8. Q. W. VAN IMHOFF. S71

9. De hooftronde zal wordeQ gedaan door den capitain van de booftwagt ten tien uuren 's avonds en virederom binnen moeten zyn voor twaleff uuren en, te paard komende, niet afzitten, opgaande aan 'l vierkant en zoo rond naar de Nieuw- poort, van daar zyn zergeant senden met twee man naar de post Hollandia, en voorts de ronde vervolgen tot bet bastion Amsterdam, wel toe zien off de scbildwagt op de gordyn agler 't pakhuys wel is uytgezet, vervolgens weder na de booftwagt zig begeven ; de sleutels van dit bek, dat de ronde bier ont- moet, sal den onderofficier bebben van *t bastion Amsterdam.

10. Den capitain van. de booftronde zal aan yder officiers wagt twee penningen geven, in banden van den officier, daar de naam van zyn post op staat en ordonneeren om wat uur de patrouilles regts en lings om de wal zullen gaan, van welke penningen een werd afgebaalt door den visiteer en den andere door de dagronde.

11. De (lag roude geschiet door den officier van de Nieuw- poort, twee uuren voor 't openen van de poort, en moet voor de reveillie slaat binnen zyn; de visiteer ronde door een officier van de booftwagt voor balff een, en moet binnen zyn voor halff drie uren.

12. Als den majoor van de stadt de ronde wil doen, zal by sulx doen weten aan den capitain van de booftwagt, die hem een zergeant met ses man sal geven, ed de ronde doen op sulk een uur, als noodig zal oordeelen, mits de parool door een zergeant van zig te laten geven.

13. Soo wanneer een onverhoopte brant in de stadt of casted mogt ontslaan, sal men geen alarm doen slaan off Ironunel geroert worden, maar zal, soo wanneer als het van swaare gevolgen mogt zyn, met de grote (off brant) clok gedept woi*den, dog zal de booftwagt in bet geweir komen en direckt versterkt worden met bet gewone piquet, zoo van de dragonders, als infanterie en bousaren; ook zullen de stads wagten geduirende de brant in bet geweir staan, maar mede als de booftwagt geen trom bebben te roeren tot haare verantwoordinge, op wat pretext het soude zyn, dan in cas

872 1748. Q. W. VAN IMHOFF.

van het zein tot den alarm, volgens ordre by haar Hoog Edelens de Hooge Regeringe deser landen beraamt.

15. Soo ras brant ontstaat, zal den capitain van de hooflwagt een officier met 24 granadiers, beneffens een zergeant en corporaal zenden ter plaatse, daar den brant ontstaat, om alle disordres te beletten; den officier sal direckt zyn schild- v^glen uytzetten en maar alleen toelaten dengenen, die zyn gekomen om den brand te blussen; den capitain laat voort den bregadier, groot majoor, de majoor van 't piquet en onder majoor waarschouwen, die zig als dan ten spoedigste na de hooftwagt begeven.

16. In cas van alarm off by het ontwaren van een on- verwaglen vyand off als het den Heere Gouverneur Generaal zal behagen die manoeuvre te laten geschieden tot exersitie der militaire, sullen er aan de hooftwagt twee canon schooien worden gedaan, kort op elkander, waar op den capitain van de wagt direckt door zyn tamboers den alarm doet slaan, tot het plein van het stadthuys en zoo wederom kerende na haar wagt : de tamboers van de stadspoorten sullen voor haar wagt en mede voor de militaire, welke 2ig in haar logementen aldaar bevinden, driemaal over en weer alarm slaan en voorts ophouden, gelyk mede onder het slaan van den alarm ver- scheide canon schooien sullen wonlen gehoort, soo van het bastion Gelderland als Zelandia.

17. Op het horen slaan van bovengemelde alarm, als het by nagt ontstaat, sullen de poorten blyven gesloten, ten zy op het horen van eenige canon schooien op de vier groote bastions der stadt als Amsterdam, Gelderlant, Zelandia en Groenigen, als zynde het zeyn tot den generaele alarm gegeven; en worden als dan de poorten geopent, soo schielyk als mo- gelyk is, om een yder occagie te geven van ten spoedigste op zyn post te zyn; dog de officiers der poort wagten senden een zer- geant en vier man aan de barierre en laten niemant passeren, dan die op zyn bescheyden post zig moet laten vinden, gelyk mede als wanneer by den dag sulkx mogte komen te geschieden.

18. Die in arrest werde gesonden aan de hoofwagt, zullen

19. Q. W. VAN IMHOFF. 57S

daar maar 24 uur mogen blyven^ als dau afgestraft off naar de provoost worden gesonden, ten zy de Zondag daar op volgde, als wanneer gepermiteerd is 48 uur te mogen verblyven.

17. Geen gevangen zal uyt de provoost 'gelaten worden zonder kennisse van den capitain van de hooflwagt, al was 'er een briefje van ontslag; crimineel zittenden niet sonder voor aff kennis te geven aan zyn Hoog Eddbeyd, den Heere Gouverneur Generaal, en in kleynder zaaken niet zonder weeten van den bregadier off stads majoor, schoon 'er een brieije van ontslag wierd verlhoont.

18. De scbildwagten zullen alle twee uuren werden afgelost, haar geweir wel dragen en, als 't reegend, inH schilderhuys staan met het geweir by de voet; den constapel, die, soo ras de wagt is begonnen, de batteryen zal visiteeren rondom de stad, moet versien zyn met een man van de wagt; zonder desen erkent hem geen schildwagt.

19. Soo ras den alarm begint te slaan, zal zig den capitain, de ofBciera en onderofficieren, beneffens de gemene van de wagt, die des morgens is afgelost, haar direckt hebben te vervoegen aan de stads hooftwagt, sonder van d'een oQ d'andere verdere ordres af te wagten.

20. Voorts alle militaire onder de waapens om gereed te zyn \jsin te kunnen marcheeren op d'eerste ordre; en zenden direckt van yder comp. een zergeant met zyn helmhoed aan de hooftwagt om ordres af te haaien; en moeten zig deadju* danten van de battaillons aldaar mede bevinden, na dat zy haare commandeerende officiers hebben gewaarschout, die zig dan, zoo wel als de verdere officiers, na haare bescheiden abrm plaats begeven; en zenden de commandeerende officiers van yder battaillon direckt een officier op ordonantie aan het gouvernement generaal off anders aan de stads hooftwagt off alwaar den heere Gouverneur Generaal zig als dan zal laten vinden.

21. Alle rapporten, die gedaan worden, van extra ordinaire voorvallen, zullen den onder majoor insgelyks werden bekent gemaakt.

574 1^48. G. W. Van iMhófP.

22, Als by nagt, uyt ordre van zyn Hoog Edelheyd den beere Gouverneur Generaal off commandeerende oflBcier, een poort mogt geopent worden, zal den onder majoor van de booftwagt gev^raarscbout moeien worden om, veneld met agt man en een corporaal met geweir en een gemene zonder geweir, beneffens een zergeant, die agter sluyt, de sleutels balen en de poort openen, mits de valbrug agter zig doen opbalen en balff op de grendel zetten ; als dan in off uytlaten, daar hy onder majoor ordre toe beeft ; dit gedaan zynde, sal by de sleutels wederom terug brengen, na alvoorens de poort wederom be- boorlyk gesloten te bebben, en voorts rapport doen aan zyn Hoog Edelbeyd, den beere Gouverneur Generaal off comman- deerende oiBcier.

25. Op 't aflossen der wagt zal den capitain, die afgelost word, met 't aankomen van den geenen, die bem afliossen moet, zyn volk in drie gelyke linien rangeeren en de roarscb doen slaan, tot dat den aankomende capitain, die ter linker zyde opmarcheert, zyn volk laat optreden in dier voegen, dat zy mede drie diep Itomen te staan; als dan neemt den capitain en de verdere officieren baar wagt over, latende ondertusschen de wagt en 't verdere visiteeren, off ook iets is gebroken off manqueerl, de scbildwagten afgelost; en aan de wagt gekomen zynde, zal den capitain van de oude wagt zyn volk, in gelederen van ses man in 't froni, in twee divisien doen afmarcbeeren en trop aff doen slaan tot op de gewone parade plaats en aldaar zyn volk afdanken ; inmiddels vat de nieuwe wagt post in desselfs plaats en laat de marscb slaan ; 't vaandel zal door vier grana- diers, beneffens een zergeant, met de bajonets op de loop, worden gebragt aan de booftwagl, mids den capitain bet eerst en bevorens ordentelyk in de daar toe gegevene sak doet op- rollen.

26. De afgelosten capitain zal persoonelyk rapport doen aan zyn Hoog Edelheid, den Heere Gouverneur Generaal, off commandeerende officier, en de afgeloste zergeanten van alle wagten zullen rapport doen aan de sladts majoor, off alle rondes en patrouilles wel bebben gegaan en wat verder op

27. Q. W. VAN IMHOFP. K7S

de wagt is voorgevallen; van de waglen> daar meer als een zergeant is, moet de jongste solkx waarnemen.

25. Den capitain van de booftwagt zal zig mogen absen- teereu van tw^aleff tot balff twee uuren om te gaan eetm en verder niet, en zal de parool van den onder majoor ont- fangen, even na dat het selve op bet casteel aan de adjudants beefl afgegeven; den capitain geeft de parool aan zyn officieren en een ofiBcier moet H parool aan de zergeants van de poorten geven; en wanneer een veld geschreeuw mogte wordmi gegeven, zal solks door de capitain selfs, na 't alvoorens van den onder majoor te hebben ontfangen, worden uytgegeven aan de poort wagten, voor poort sluyten, en zullen de adjudants, na dat zy de parool behoorlyk aan hare zergeants hebben gegeven, het parool brengen aan de wel Edele Heeren leeden van de hooge Regeeringe, ua dat zy in de stadt woonen, en de zer- geants van de poort, die 't naast is by de wooninge derXwee fiscaals, het parool besorgen aan deselve.

26. De poorten zullen worden gesloten, van den eersten September tot den eersten Haart, des avonds om haiff seveu en des morgens om vyff uuren geopent, en van Maart tot September, des morgens quartier over vyfiTe (en des avonds ten ses uuren), dog by donker weer altydt een quartier laater, uylgesondert de Nieuwpoort, die 's avonds tot negen uuren open blyfft; en zullen de nagt posten werden uytgezet met poort sluyten, en den ofiScier van tyd tot tydt zyn posten doen visiteeren, tot dat den capitain de hooftronde is doende ; wyders van tyd tot tydt door de straaten doen patrouilleeren, die omtrent zyn post zyn en onder deselve sorteeren; de Rotter- dammer poort blyft de dagen, als wanneer de hooge Regeeringe deser landen vergadert, open, tot den Heere Gouverneur Generaal na buiten is gereden off andersints Iaat seggen, en des Don- derdags tot negen uuren.

27. De zergeants, die het schriftelyk rapport voor het poort sluyten aan de booftwagt hebben gebragt en het parool zullen ontvangen (daar onder een zergeant van de booftwagt begrepen) van den officier van de booftwagt, zullen zig in een ronde

576 1748. G. W. VAN IMHOFF.

kring rangeeren en den officier, om deselve met ordere uyt te geven, zal vier man neemen en deselve rondsom hem pos- teeren, met haar geweir buyten waarts gepresen teert om een yder af te weeren te hooren, v«rat belast wordt.

Ceremomel off Militaire Honneurs.

1. Voor een regeerend Gouverneur Generaal werd overal de marsch geslagen en gesalueert met piek en vaandel.

2. Voor een oud Gouverneur Generaal werd de marsch geslagen en gesalueert; aan de hooflwagt heeft by drie roffels* niet bet salut van capitain, luitenant en vaandrig, dog niet met 't vaandel, en op de afgelegene buyten posten boven dit alles nog dertien canon schooten.

3. Den Heer Directeur Generaal met de heeren ordinaire Raden van India hebben aan de hooflwagt twee roffels met de officiers voor 't front, dog sonder salut, en buiten Batavia word voor haar op de nabygelegene posten, door officiers bezet, de marsch geslagen, mitsgaders op deverafge- legene daar en boven gesalueert met negen canon schooten.

4. De heeren extraordinaire Raaden en, wanneer 'er vlagge luiden zyn, een vice admiraal, idem 't hooft over de militie van de Gomp"* in India, wanneer den selven een hooger rang als die van bregadier mogte werden toegevoegt, voor deselve zal men, zoo wel aan de hoofdwagt, als aan de poorten, twee roffels staan met de officiers voor 't front sonder salut; op de nabygelegene buiten posten zullen zy drie roffels hebben met het salut, item 7 canon schooten op de affgelegene.

K. Voor een schout by nagl, wanneer 'er vlagge officiers zyn, voor een president van den Raad van Justitie, die geen Raad van India is, voor 't hooft van militie, als maar brega- dier is, en zoo mede voor de oud gouverneurs en secretarissen van de hooge Regeering sal geen trom binnen nog buiten de stad geroerl worden, uitgczondert op de afgelegene buyten posten, alwaar zy twee roffels zonder meer zullen hebben ; op de andere buyten posten sal het volk met gepresenteert geweir

M4B. Ó. W. VAN IMHOFF. ^H

voor haar uytkomen ; aan de stadtpoorten zullen zy liet scherp geschoudert en aan de hooflwagt by de voet hebben, met de officiers voor 't front.

6. Voor de raaden van justitie, de directeurs en de flscaals en de verdere oflBciers van de justitie, item de com- mandeurs ter zee, luitenant collonels, den ontfanger generaal, de oppercooplieden van 'Icasteel en diegene, die effective commandeurs op de buyten comptoiren geweest zyn, item voor de majoors en de drie gelykstandige alterneertnde bediendens, den commandeur en equipagie meester, nevens den boekhouder en visitateur generaal, voor deselve zal aan de hoofdwagt geen eerbewysing gedaan worden dan dat de scbildwagten het geweir zullen presenteeren, maar aan de poorlen zullen zy voor luitenant collonels en majoor bet gewei r by de voet zei ten en voor alle de overige alleen by 't geweir loopen, mitsgaders op alle posten buiten de stadt sonder onderscheyd het selve voor de eerstgemeide scherp geschoudert; en voor de collonels zal men aan de hooftwagt by 't geweir treden, met de oiBciers voor 't front, en aan de slads viagten sal men 't geweir scherp schouderen voor deselve, mitsgaders op alle buiten posten pre- senteeren, sonder onderscheyd van posten.

7. Voor alle andere gequalificeerde dienaaren zal aan de wagten binnen, nog buiten de stad geen eer beweeging gemaakt worden, excepto voor den gecommitteerde tot de zaaken der inlanders, voor de welke op de buiten posten het volk by het geweir loopen zal; aan de poorten zullen de scbildwagten het geweir presenteeren, dog aan de hooflwagt alleen front maken, welk ceremoniel ook zal gegeven worden aan de capteins, zoo te lande, als ter lee, item aan den sabandhaar off introducteur der vreemdelingen; d'eerste en laatste om de wille der inlanders, waar onder zy in aanzien moeten gehouden werden, gelyk ook 't selfde aan de regeerende Scheepenen zal gegeven worden, om de wille van de functie, die zy bekieeden, en daarom ook zoo lange zy in deselve zyn en niet verder; en zullen voortaan geen scbildwagten in de stadt off aan de poorten 't geweir presenteeren voor luitenants en

PLAIAAT-BOn DEEL ▼. 37

B?8 1^48. Ó. W. VAN IMHOFP.

vaandrigs dan alleen op de post, daar zy de wagl hebbeo, miU* gaders voor alle andere en zoo ook voor alle andere gequalilceer- dens alleen front maken, dog buyten de stad zuUeD de achiU- wagten alorome 't geweir presenteeren voor geoielde oflBciers, zoo van de zeevaart als uyt de militie, zonder onderseheyd van posten.

8. Onder de afgelegene posten, waar van voorwaarts mei relatie tot 't onderscheyden salut gesproken is, begrypl meo thans Tanjongpoura en Tangerang en alle andere veldsehansen, die verder als H'. Gornelis landwaart ingelegt mogteQ vrer* den in der tyd.

9. Den generaals wagt in 't casteel heeft haar onder- scheiden ceremoniel, volgens dct aparte ordre, daar op gesteld.

10. De wagt van den heere oud Gouverneur Generaal, het zy, dat hy binnen off buiten de stad womt, zal voor niemand dan den genen^ die in de vyff eerste articulen gemeU zyB« en voor de collenels uytkomen, aan deselve geven, hetgene akiaar van de hooflwagt is gezegt, dog voor de andere zullen de schildwagten 't geweir presenteeren.

11. Wanneer den Raad van justitie off Scheepenoi en corps en in haare volle ceremonie na off van de justitie piaalseo gaan off komen, zoo sal de hooflwagt in 't geweir komen, hel selvc presenteeren en de marsch slaan, sonder salut off vaandel te roeren, maar als zy uyt 't generaele gouvernement lerug koeren, rapport gedaan hebbende, zoo is *t ceremooiel vao het coUegie ook gedaan, zoo wd aan de hooft wagt als eMe».

12. De hooftwagt zal niet meer dan eenmaal des daags 't ceremonieel doen, except voor de leedm van de Uooge R^ gering, zoo zy het begeeren.

Ordres voor de officieren^ de wagt hMende ae» de poorten binnen Batavia.

1. De officiers, de wagt hebbende aan de poorten, zuUeo yder van haar post senden een zergeant en vier man eo een man sonder geweir, om de sleutels te bal», latende de zergeants met eene rapport doen, wat in die tnsachenlyd

2. Q. W. VAN IMHÓFf^. 5Ï9

op de ymgt is voorgevallen, en sulks een uur voor 't openen van de poort.

2. Als de officier den zergeant siet aankomm, sal hyzyn volk in het geweir doen komen en presenteeren» de poort doen openen en de marsch slaan en, den zergeant weder bin* Den zynde, houd de marsch op en de zergeant brengt de sleutels wederom als vooren naar de hooftwagt om, indien er iets van belang by 't openen van de poort mogt voorvajilen, 't selve aenstonds aan de hooftwagt bekent te maken en, afgelost zynde, als dan zelfs rapport doen aan zyn Hoog Edelheyd, den heere Goavemeur Generaal off commandeerende officier; ook moet den officier, als de poort open gaat, voort deselve weder op de grendel doen zetten, tot dat vier man, twee en twee, regts en lings, zoo verre de post strekt, hebben gereoogniseert ; en« goed rapport bekomen hebbende, de poort voorts doen openen.

3. En sal het appel ten allen tyden een halff uur voor poort sluiten worden geslagen, met twee tusschenposingen ; en het derde appel het langste, waar op de poort gesloten wordt om de Chinesen, die met 't poort sluyten buiten de stad moeten wesen, des te duydelyker te doen weten de tyd, wanneer zy weg moeten; en is de ceremoniel by 't haaien en brengen der sleutels 'tselfde.

4. Op het aankomen der nieuwe wagt zal den officier, die deselve ziet aankomen, zyn volk in een egaale linie rangee- ren, 't geweir doen presenteeren en de marsch doen slaan, post- houden« tot dat de nieuwe wagt zig heeft mede regts tegens over de oude wagt in een egaele linie gerangeert; laat 't ge- weir presenteeren en 't volk nummereeren en de wagt visi- teeren, off ook iets mogte manqueeren; inmiddels neemt by de viragt en de gegeven ordres over en laat de posten aflossen ; de corporaals moeten wel zorge dragen, dat 't volk malkander de posten wel en zuyver overgeeft, en niet laten aflossen by manquement, maar voort den officier bekent maken; de posten binnen zynde en den officier de post en ordres wel hebbende overgegeven^ zal zyn volk laaten aideelen en in geleederen van ses man in 't front doen swenkeH,tropaff doen

580 1^4s. Q. W. VAN IMHÓFf,

slaan en omtrent hondert passen marcheeren en daar zyn volk bedanken; in deselve tyd zal den officier» die de wagt beeft, post vatten met zyn volk voorwaarts te doen marcheeren in een egaele linie, en op de linker voet lings om doen halt honden; en zoo occupeert by de plaatse van de oude wagt en staat voor 't front; by regenweer is gepemodtteerd 't volk maar ten eersten, als de scbildwagten binnen zyn, te bedanken.

Ordinaire ordres, aan de wagten te observeeren.

1. De officiers moeten 24 uur op baar wagt blyven, zonder van deselve te mogen gaan; een zergeant (commandeerende een post) is bier onder begrepen, zoo mede een corporaal.

2. Van de booftwagt mogen negen man gaan eeten, aau de poorten drie, een zergeants post twee en een corporaals post een ; dit verloff duurt tot 's avonds, een balfT uur voor 't poort sluyten, en na die tyd mag geen een verloffe meer bekomen en van de wagt gaan, tot 's morgens als de poorl open is.

3. Alle rapporten, die des voormiddags aan de booitwagl gedaan worden, moeten 's middags, ais 't rapport zeddul werd geformeerd, wederom in 'tselfde gemeld worden, gelyk luede des avonds van 'tgeene des na de middags voorvalt.

4. Des zondags van balfi negen tot halff elffe, als de kerk uyt is, en des agter middags van drie tot vyff uuren worden de poorten op de grendel gezet, de bruggen opgebaalt, doe voor beeren van distinctie worden deselve met kennis van den capitain van de booftwagt g'opent, uytgezoudert, zoo ceue van d'Ed. beeren Raaden vaii Indien quamen te passeereo, als dan moet den officier direct openen.

\i. Als 'er commandos komen, zullen de officiers van de poorten deselve omtrent vyfftig passen van de bariere off poorl doen afhouden en maar een a twee man doen binnen komen en aan de booftwagt zenden, om verders by zyn Hoog Edel- beyd, den beere Gouverneur Generaal off commandeerende officier te werden gezonden; voorts wagten, tot datordresbe- koomt van 't commando binnen te laaten.

1748. G. W. VAN IMHOFF. 581

1749. De schildwagten op de wallen zullen wel zorge dragen» dat geen vuyligheyd omtrent baar post worde gevonden, en niemand de batterien laten visiteeren, als die met een man van de wagt voorzien is; voorts wel letten op alle gegeven ordres.

1750. Soo by nagt iemand mogt onderstaan de wal te beklim- men, sullen de schildwagten driemaal werda roepen en, geen antwoord bekomen, vuur daar op geven.

1751. Als den onder majoor aan een post koomt om de wagt te visiteeren, zullen deselve uytkomen en haar geweir by de voet houden.

Ordres op het doen der rondes.

1. Als de hooftronde off andere rondes de post nadert, zal den commandeerende oiBcier zyn volk in 't geweir trekken en, zoo ras zyn ischildwagt de ronde heeft doen staan, salhy een zergeant met vier man, omt)*ent twintig passen van zyn ^3g^ '^ gevolg van de ronde doen staan en alleen de ronde laten avanceeren tot vyff & ses passen na aan zyn wagt, als dan 't parool aan de hooftronde afgeven, van andere rondes 't parool ontfangen, alleen aan den dag ronde door zyn zer- geant 't parool wederom doen geven, op dat men weeten mag, off 't parool den geheelen nagt wel overgegeven is.

2. Van de hooftronde ontfangt den officier twee groote penningen, waar op staat geteekent de naam van de post, als mede de ordre, op wat tyd de patrouilles regts en lings zullen gaan om de stadt.

3. Dese penningen zyn een voor de visiteer ronde en een voor den dag ronde, welke laatste van de Nieuwpoort zal beginnen om half drie 's morgens en wederom binnen moeten zyn voor de reveillie slaat, en de penningen, als wederom aan zyn post koomen, direct na de hoofdwagt zenden door een zergeant, met rapport, dat rond is geweest en wat 'er is voorgevallen.

4. De patrouilles van de poortwagten zullen bestaan uyt

882 1748 G. W. VAN IMHOFF.

een corporaal en twee man met geweir en rond gaan volgens de gegeve ordres van de hooftronde, moetende een lootje mede neemen voor haar wagt en aan yder officiers wagt een dier- gelyk ontfargen en aan de booftwagt brengen, met rapport off alles wel is, dan niet, als vranneer de capitain van de hooflwagt haar ordonneert te gaan door wat straat hy zal goet vinden, om te dienen tot patrouilles in de stadt onder 't gaan na baar post.

5. Als de patrouilles op de viral de visiteer ronde, ronde majoor off dag ronde ontmoeten» zullen zy aan de voornoemde rondes H parool geven: en, als by rondes elkander ontmoeten, zal 't parool werden gegeven aan die eerst werda heelt geroepen.

6. Soo de ronde, 't zy by harde vnnd off sterke reegen een stilswygende schildwagt mogt vinden, zal alsdan den selven eerst aanroepen om te zien off hy wakker is, en geen gehoor krygende, de post visiteeren en, by aldien by slaapende mogte werden bevonden, voorts laten aflossen door de cor- poraal van de post en in arrest na de hooflwagt zenden, sonder hem selfs te mogen afstraffen.

7. 's Morgens, na 't openen van de poort, als de zergeant de sleutels aan de hooflv^agt brengt, zal hy zyn k)otjes van den officier van de hooflwagt weeder onlfangen, die door de patrouilles zyn aangebragt, en aan zyn officier overleveren, die deselve met alle gegevmie ordres moet overhandigen aan den officier, die koomt aflossen, alles net en proper, op poene van daarvoor by manquement te werden gestraft.

8 Alle soMaten, die na taptoe op de straat werden gevon- den, sullen door de patrouilles in arrest op de hoofdwagi werden gebragt om, na bevinding van saaken, met rottings off andersints te werden gestraflt ; en, indien de patrouflle niet sterk genoeg m<^t zyn om de quaadwiltige in arrest te nemen, zullen zy de naaste wagt te hulpe roepen, die haar op 't spoedigste zuUen moeten adsisteeren.

9. Alle schildwagten, die door de oorporaals op de posten worden gebragt, zoo wel by nagt als by óag, zal den "^rporaal wel toehooren, dat 't volk elkander de post wel

10. Q. W. VAN IMHOFF. 883

oTerge^ en de gaarnisoeDS ordre wel observeert, op dat alles exactelyk mag nagekomen worden ; voorts, zoo wel in 't weder- om, als in 't opbrengen der posten, zeer langsaam marcheeren en 't geweir wel dragen.

Ordre vaar de Haofi-af/ieieren lot hei piqueL

1. Alle dagen sal zig op de guamisoens parade laten vinden een booft-officier in zyn montare, voorsien met cherp en ringcraag, om geduirende 24 uuren het piquet te houden, wdkers functie sal zyn van wel zorge te dragen, dat het alles ordentelyk op de guarnisoens parade toegaat.

2. En zal deselve ten allen tyden bet commando zyn toebetrouwt, len zy de groot majoor selfs op de parade was en bet commando aan zig nam; en sal den onder majoor waarschouwen, hoeveel malen deselve zullen moeien loopen.

3. Mede zal de hoofl-officier van het piquet eens des daags moeten de stad en bet casteel rond gaan, om de wagten te visiteeren; en aan de wagt komende, zal de wagt hebbende o£ficier hem als de hooft-ot&cier van het piquet met geschou- dert geweir ontfongen.

4. En zal het piquet zyn begin nemen, als wanneer de vergaderinge op de guarnisoens parade voor de tweede maal heeft geslagen, als waneeer den capitain van de wagt aan den op het piquet komende hoofl-officier permissie vragen ora aff te marcbeeren, nadat hy alvoorens het gewdr op schouder heeft doen leggen.

K. Soo ras zyn piquet beeft overgegeven, gaat gemelde afkomende booft-officier rapport doen aan zyn Hoog Edelheyd, den heere Gouverneur Generaal off commandeerende officier, van bet gene geduirende desselfs piquet wagt is voorgevallen.

6. Tot bet piquet behoort de gantsche booftwagt. soo officieren, onder officieren, als gemene, die 's daags bevorens deselve wagt hebben betrocken gehadt, zoo mede de stal off piquet wagt van het lyff regim^t dragonders, als ook die van bet corps bousaren ende artbillerie, over welk den hooft-

584 1748. G. W. VAN IMHOFF.

officier van bel piquet provisioneel het commando neemt, tot nader ordre bekoomi, waarom den capitain van de wagi, in cas van brant off andersins zynde alarm, ten spoedigste hem hooft officier doet waarschouwen, opdat hy schielyk by de handt zy, alwaar sulx de noodt soude vereysschen.

7. Sullen zig gedurende de 24 uuren aan de hooft wagt dan wel aan 's Ed. Comp" stal laten vinden twee ordonnantie dragonders te paart, om by alle voorvallende gelegmtheden te kunnen worden gebruykl.

8. Eyndelyk sullen de officieren, de wagt hebbende, haar onder officieren de ordre van het guarnisoen, in desen voormdd, voorleesen, zoo ras de wagt is afgelost, voor zoo verre het haar aangaat, en wel exaclelyk nakomen, alles tot verantvroor- diginge van officieren ende onder officieren, op dat het Tolk wel onderrigt worde, in het geene haar te doen staat.

8 October. uitschrijving van een algmeenen dank- e» bede-dag wegens het aanstaande vertrdc eener retour-tioot.

8 October. Regeling nnpens het nazien der jaarltjksche verantwoaarding van de Bank van leening.

Door den heere Gouverneur Generaal aan de vergadering gecommuniceert zynde, dat den president van commissarissen van de Bank van leening zyn Edelheid bekent gemaakt hadde, dat deselve zig in staat bevonden tot het doen van reekening wegens haare behandeling en administratie geduurende het jongst verweken boekjaar, onder eene vrage, of het niet best zoude wesen, in slede van daar toe twee leden deser regeering te commilteeren om het selve by te wonen, gelyk anno passato geschied is, de geformeerde staat rekening voortaan jaarlyx door den boekhouder en \isitateur generaal te doen examineeren, confronleeren tegens de boeken en ordonnantifin van de voor- schreven bank, ter ontwaring of daar omtrend in allen opsigte naar behoren is te werk gegaan, aangesien het onmogelyk in een enkelde byeenkomst met de vereyschte accuratesse kan

1748 Q. W. VAN IMHOFF. B8B

weirden nagegaan, en dus het doen van sodanigen rekening ten overstaan van gecomraitteerdens veel eer als een forma- liteyd scbynt aangesien te moeten werden, dan als een besoigne ter bereyking van het oogmerk, daarmede bedoelt, zo is ver- slaan zig met dese propositie van welmelde zyn Edelheid te conformeeren, over zulx beyde de voorsz. ministers te begry- pcn onder den eed van secretesse, mitsgaders aan haar so wel als aan 'l gemelde coliegie daar van by extract uyt de nolulra ter narigt kennisse te geven.

8 October. Voorschrift nopens de vergoeding van tekort- komingen hij de Dank van leening.

Op een schriftelyk adres van commissarissen van de bank van leening, waar by versogt werd ordre, tot wiens laste moeten gebragt werden de banqueroeten wegens de op ven- dutie, mids verval, verkogte panden, zo is verstaan, ingevolge haar eygen begrip, in so verre uyt dat papier af te neemen is, te verklaren, dat dezelve zullen lopen voor reekening van den president, leden, cassier, secretaris en afslager, ydervoor een tiende gedeelte ofte so veel yder in de S p'. c*®. vendu salaris participeert, dewyl hel de billykheid zelfs en een regul in regten is, dat die in het batelyke parlicipeerd, ook zyn deel moet hebben aan het schadelyke.

• 15 October. Afkondiging van de jaarlijksche plakaten voor de i^fhuysvaarende.^*

Ditmaal moest »specialyk" weder afgekondigd worden het billet van 10 November 1747, «verbiedende het uytbrengen »vaD particuliere goederen uyt Nederland boven de geene, » welke zo op recognitie als andersints gepermitteert zp.''

Dit billet is niet aangetroffen.

25 October. Voorschriften nopens boedels, vervallende aan de Diaconie,

De Regering bepaalde ter zake:

S86 1748. G. W. VAN IMHOFF.

1. Dat de diacony Yoortaan altoos erfgenaam zal zyn van kinderen of armen, die in bet wees- en armhays komen Ie sterven, zonder as- of desc^denten, dan wel heeie of halve broeders of susters na te laten, zonder eenige reflexie te slaan op verdere bloedverwanten.

S. Dat wettige as- of descendenten^ dan wel herie of halve broeders of susters in wesen synde en daar toe versoek doende, het nvotant van de nalatenschap ten baren behoeve zal wer- den afgegeven, na aftrek van al bet gene so aan spys en Uediog als andersints aan de overledene mogte bekostigt wesen.

3. Dal de diacony ook tot subsidie sal genieten de vragten en inkomen van al snlke erffenissen, als de arme weesen niogten opkomen gcduurende dat zy by diaconen werden ge- alimenleerd en onderhouden, maar dat het capitaal aao haar, wanneer zy uyt voorschreven Godshnys vertrecken, zal werden uytgekeert na detractie van het geene tot haare kleeding en alimenlalie, ten ruymsten gereekent, meerder mogte bekos- tigt wesen, als de vrugten en inkomen van dien hebben be- dragen.

4. Dat daar en tegen, in gevolge de resolutie des^ Re- geeringe van den 24 May 1686, ten gemeenen beste der armen aanstonds devolveeren zullen zodanige vaste en roerende goe- deren of erffenissen, als de in het armhuys gealimenteerd wen- dende of bnyten het selve uyt de aalmoesen onderhoud genietende personen mogten toebehoren of naderhand aanbesterven (geene uytgesonderl), in dien deselve snoder wettige descendenten komen aflyvig te werden, ten waare, dat dit regt van succesae alvorens af- of uytgekogt zy.

5. En laastelyk, dat om te heler tegens alle onbehoorlyk- hedeu en handligtingen omtrend so een teder poinct als het intrest van de armen te kunnen waken, de voorschreven af- of uyl kopingen ende taxatie van dien voortaan niet meer zal staan aan diaconen, maar aan dese regering, die deselve naar den staat en omstandigheid van den uytkoper en het montant van de alimentatie ofte het onderhond op twee, drie of viermaal zoveel zal bepalen.

6. Q. W. VAN IMHOFF. 887

25 October. Voorschrift nopens besluiten^ door hel Coüe- gie van Diahenen te nemen.

Door den heere Gouverneur Generaal geoommunioeert zynde, dat, al boewd bet anipl van broederen diaconen van sodanigen natuur is, dat alle particuliere vues &a partbyeacbappen in baare vergadering onbekent dienden te vresen en zy met eenig- beid beboorden te concurreeren tot bet wel syn van de geene, die bare aorge en opsigt zyn toevertrouv^t, zonder zig door een geest van tweedragt en partbyscbap te laten regeeren, bet egter aan de al van ouds in swang gegaan bobbende en deser dagen op nieuws ontst^ine frequente disputen en on* eenigbeeden tusscben deselve, en waar mede zyn Edelbeid te meermalen was vermoeylykt, maar al te duydelyk quam te blyken, boe zeer bet tegendeel plaats badde en boe boog nodig bet was daarinne te voorsien, Hgeen niet wel konde ge- schieden, zolang by deselve standgreep zekere oneygene, wel voor desen niet onbekent geweest zynde, dog onlangs weder tot bevige krakeelen uytgebrokene, quade gewoonte om zaken, waarover een besluyt gevallen is, dat sommige niet willen avoueeren, by een incompleete vergadering naderband ander- maal voor te stellen en in deselve by meerderbeid van stem- men door te dringen, profiteerende van de absentie der geene, die in de vorige vergadering de meerderbeid bebben belpen uytmaken, ofte de presentie van andere broederen, die bevorens absent zyn geweest en van bet contrarie gevoelen zyn, en al so by eene réciproque pluraliteyd van stemmen om verre te werpen, bet geene bevorens geresolveert is, en besluyten en anti-besluyten voor den dag te brengen, die allerlye ver- warringe en desordres causeeren, zo is goedgevonden en ver- staan broederen diaconen niet alleen ten nadruckelyksten te recommendeeren, zig voortaan beeter op de onderbouding van een onderlinge barmonie en eendragt toe te leggen, maar ook tot een permanente ordre te gelasten, dat over eens ge- nomene besluyten, 't zy by eenparigbeid dan wd by meerderbeid van stemmen, niet nader gedelibareert, veel min geresolveert

588 1748. G. W. VAN IMHOFF.

zal mogen werden dan op speciale voorafgaande aansegging by het beleggen der vergadering, by briefjes daar afgedaan, ten einde een yder der leden zig daar by kan laten vinden en alle surprises in zaken, die so consciëntieus behoren getrac- teerd te werden, als de besorging der armen, mogen werden voorgekomen, midsgaders dat ook de ordinaire boetens van absentie in zulke gf vallen dubbelt zullen moeten zyn, zo iemand der leeden op al sulke voorafgaande aanseggingen buyten wet- tig empechement en behoorlyke kennisgeving zodanige ver- gaderingen niet bywoont.

29 October. Magtiging op Boeddmeesleren bij hen iti- gediende inventarissen en boedel-reheningen, des vereischt^ met eede^ dan wd met presentatie van eede te doen ^sterken.**

Deze magtiging hield verband met het bepaalde op 26 Augus- tus en 17 November 1747.

De opbrengst van den 20"^^° penning ten behoeve van het Chinesche hospitaal was gewoonlijk zoo gering, dat daaruit de kosten eener geregtelijke bedediging der meestal zeer •suspecte'' inventarissen niet konden bestreden worden.

Die inkomst was derhalve een lastpost voor het hospitaal.

Aan Weesmeesteren was reeds vroeger eene dergelijke magtiging verleend.

22 November. Bepaling, dat de juiisdictie van den Water-fiscaal te Batavia zich uitstrekte over de eilanden, onder Jakatra ressorterende.

Wegens onduidelijkheid Ier zake van de instructie voor den Waterfiskaaal, vastgesteld *®/^j December 1666, was nopens dit punt verschil van gevoelen ontstaan tusschen den Advocaat- Rscaal en den Water-fiscaal.

22 November. Toekenning aan inlandsche en ^misOiese" gevangenen in Compagnie's boeijen, zoo verre deze m

1^48. e. W. VAN IMHÓFJ^. 5^9

Compagnié's dienst waren, van een kostgeld ad 5 stuivers daags, boven de gewone verstrekking van rijst en zout.

Zie bij 22 Mei 1736.

-- December. Wijziging van de voorwaarden der Ja- vasche verpachtingen.

De Regering vond goed, »zo ten meesien voordeele van de Ck>mp.9 als om de meenigvuldige klagten over de exactiender pagters en hare bediendens en de excessen omtrend d*invor- dering der geregligbeeden aan d'eene zyde te doen cesseeren en aan d'andere kant ook den pas tot alle onderlinge disputen tusschen de pagters en dwarsbomingen van deselve door andere af te snyden in de by het beslayt van den 28^° Jany 1746 beraamde conditien te maken de volgende alteratien en ampliatien, te weten:

dat de termynen zullen moeten betaald werden in goede wigtige Spaanse realen ofte in goede wigtige zihrere ducatons en Bataviase silvere ropias, Deriiem Djawi genaamt, de Spaanse reaal tegens 10, de ducaton tegen 13 en de voorsz. ropy tegen 5 schellingen gereekent;

dog in geen andere silvere specie, in steede dat bevorens de betaling ook in andere goede mant mogte geschieden;

dat de pagters van de sabandbaryen ook teffens pagters van de tbolpoorten aan de stranden zullen wesen;

dat deselve geen somas of volk dan wel tjatjas of huysgeziiinen meer ten haren dienste zullen mogen pretendeeren, dan daar toe van ouds gehoort hebben, en dat over sulx ook die van Grissee, Toeban, Rembang, Paradessi, Japara, Brahan, Wedong, Damack, Calligawe, Torbaya en Goemoelak, Caliewongoe, Gali- anjer en Toegoe, Lossary, Carang Assam en Brebes, waartoe geen volk gehoort, in 't geheel niemant ten haren dienste zul- len moge vorderen;

dat op eene sabandarye uyterlyk niet meer als drie thol-

»dO 1'74Ó. Ó. W. VAN IMHÖ^^.

poorten lullen mogen weesen, waarvan de plaats door de mi- nisters op Java den pagter zal aangewesen werden;

dat er egter maar eens tbol zal mogen gebeyen worden van d'opgaande goederen en niet aan ieder tholpoort eens, ge- lyk dat reets in anno 1746 is geconditioneerd;

dat d'af komende goederen van boven langs de rivier Solo en alle andere rivieren op Java, zowel als langs de weegen, betzy tot consumtie of negotie of wat bet ook mogte zyn, tbol vry zullen weesen, dog alvorens ofte by den overscbeep in gantings of andere vaartiiygen, waarmede op zee staan ver- voert te worden, de zeetbol op d'uytgaande goederen aan de naastby gelegene sabbandaryen zullen moeten betalen, en dien volgende alle d'uytlopen der rivier Solo in zo verre sorieeren zullen onder de sabandbarye van Grissee;

dat bet beffen van ses stuyvers voor yder winkel of warong, daar fyne wbaren, twee stuyvers voor ieder kraam, daar levensmiddelen verkogt werden, en een balve stuyver van de geene, die buyten de bazaars of markten verknopen, op Samarang geen plaats meer zal bobben en dus op de bazaars aldaar niets zal beboeven betaald te werden;

dat er ook op geene bazaars in de bovenlanden of ergens elders, waar bet ook zoude mogen zyn, eenige tbol of baaauir- geld, poortgeld of eenigerbande geregtigbeyd van goederen, die gekogt en verkogt werden, genomen zal mogen werden en er dus .geen andere tbol blyven dan d'uytgaande en inko- mende zeetbol en voor de goederen, die opgevoert werden van de stranden, eenmaal de landtthol aan een van de tbol- poorten te betalen, zondermeer;

dat de candy zuyker in bet vervolg tbien en de poeder zuyker vyf schellingen courant bet picol by uytvoer betalen zal, instede van de vorige tbol van op bet .... picol van de eerste . . .

en van de laatste, om dus de ingesetenen deser hoofd*

plaats hier omtrend eeniger maten te favoriseeren;

dat de afgebragt werdende suyker uyt de landen van Goedoes, Patty en Tanjong, Japara of Toedoenang zullen passeeren en aldaar verthollen by den vervoer over zee;

1740. Ó. W. VAN IMHÓF^, 591

dat van alle lywateo van uytbeemscb geweef, ruw, wit, gecou- leurt of gesebildert, de Suratse, Mallabaarse» CeylonseofMandu- rese, Connandelse en Bengaalse uytgesondert, zal betaalt werden, twaalf ten hondert;

dat voorlaan ook de thol van d'uytgaande ryst, die bevorens ten behoeve van den pagter te deser boofdplaatse gebleeven is, zal begreepen zyn onder de sabandharyen, als zolx meer eygenscbap beeft, en dies invordering door de sabandbaars in persoon gescbieden kan, daar de Bataviase pagter ten dien eynde expres volk aldaar in dienst bonden moet;

dat de pagters van de sabandharyen zig met niets anders zullen mogen bemoeyen als met baar pagt en uylboofde van deselve niet mogen prei endeeren eenig voorregt van inkoop van ryst of andere producten, permissie om naar de bovenlan- den te mogen gaan negotieeren of eenige monopolie, privilegiën van verkoop en wat dies meer mag zyn, maar de saban- dbars in desen en ook in alle andere gevallen, die niet tot de pagt geboren, gelykstandig zullen staan met alle IrafSqueerende menschen en deselve ordres en limitatien, als zy, onderworpen zyn;

dat bet bootdgeld der Cbineesen op Samarang voortaan op dien voet zal gebeft werden, als de conditien van bet boofdgeld albier medebrengen, gerekent op twee derde van 't geeue daar by gesteld is in de betaling.

Wyders is verstaan de sabandharye en tbolpoorten van Sama- rang met die van Galligawe, Torbaya en Goemoelak in een te trecken en dus te verpagten, mitsgaders die van Galiwoengoe, Calianjer en Toègoe met derselve tolpoorten ook voortaan maar een sabandbarye te laten uytmaken.

Laastelyk is nog verstaan onder de vorenstaande conditien aan de regenten van diverse districten, op bet bod en verzoek door deselve gedaan, by wege van admodiatie over te laten de na te mtidene domainen, voor de prys per annum, daar by vermeit, te weten:

1* de sabandbary van Madura, bevorens verpagt geweest onder de namen van Sampang, Balega en Koanjer, item Bancallang

K92 l'?48. Ö. W. VAN IMHÓFP.

Arosbaya, Banjoesanka en de verdere noorder sabaodbaryen op Madura, voor een jaarlyx mon- tant aan Raden Dipatty Sitja Diningrat, regent,

overgelaten voor realen sp*. 5600

V de sabandharyen van Sumanap aan den regent^

Raden Tommagong Tjacranagara, voor » 2100

5® de sabandharyen van Pamacassan aan den regent,

Raden Aria üiara, voor » 900

4^ Passourouang aan Tommagong Nitinagara » 250

5^ Bangar aan Ingabey Djaja Lana • 70

6® Bangil en Calianjar aan Ingabey Soeradjaja voor » 5ü 7® Soerabaya met dies tolpoorten, by welke saban- dbaryen nog somas, nog tjatjas geboren, aan den regent, Tommagong Seljanagara en Tommagong

Sassran»gara » 9000

8^ Lassum met dies tolpoorten ende ses somas, die tot de sabandbary gehooren aan den regent Ingabey

Soemanagara » 1000

Alsoo men eensdeels zig niet kan voorstellen, dat deselve by een openbare opveylinge meor zouden rendeeren en bet ten anderen beter is, dat deselve in handen van die regenten als van andere zyn, dewyl daar door alle dispuien lusschen deselve en de pagters, dev^elke maar al te frequent gewees.t zyn, zullen cesseeren en ook voorgekomen zal werden het mis- noegen, dat er anders veel tyds uyt het mainctineeren van de pagters in hare regten resulteerd, speciaal wanneer de regenten wel wat inclineeren om daar op selfs inbreuk te doen.

6 December. Wijziging der pacht^voorwaarden van de domeinen van het koningrijk Jakatra.

Eerstelyk, ten belange van de pagt van de boom of te de in* komende en uytgaande regten, is goedgevonden en verstaan voor den invoer van alle soorten van ly waten, buyten de Bengaalse, Soui*atse, Ghormandelse, Madurese en Ceylonse, 1 2 p^. c^^, mits- gaders voor dese soorten en alle andere ingevoert wordende

1748. Ó. W. VAN IMHOFF. 59^

koopmanschappen 6 in slede van 4 p'. c'^. te stellen endaar en tegen de uytgaande regten in 't geheel af te schaffen ; voorts sodanige verschikkinge en veranderinge in de conditien wegens die pagt te maken, als met het voorschreven overeenkomstig en nodig zal werden hevonden en daar van aan de gemeente by biljetten ter narigt kenoisse te geven.

10 December. Aanstelling van een vierden Luitenant- Chinees te Batavia

«

Vermits het aantal Chinezen te Batavia jaarlijks toenam, waren drie luitenants niet meer voldoende om »by maandelykse •tourbeurten twee derselve praecise te vaceren by alle voor- » vallende zaken, waarin gerequireert werden", — vooral niet, omdat zij «veeltyds haar eygen bezigheden en handelzaken" hadden te behartigen.

10 December. Aanstdling ie Samarang van ^nog een*' (tioeeden) Luitenant-Chinees, alsmede van een Chineesch lid van Boedelmeesteren.

10 December. Aanstdling te Cheribon van een Luite- nant'Chinees en van een Chineschen Baedelmeester.

Er yms reeds een kapitein-Chinees aanwezig.

14 December. Last op de Indische Regering af te zien van *H verwisselen der guamisoenen'\ maar daarentegen •volgens de oude methode de oudste [militairen'] van i^tyd tot tyd af te lossen.''

Heeren XVII"*" waren, volgens bun schrijven van 14 Decem- ber 1748, van oordeel, dat »de layden door de continueele «verandering van de climaten creveren, eer daaraan kunnen «gewennen.''

PLABAAT-BOBB hlML 7. 38

594 1746. Ö. W. VAN IMHOFF.

17 December. Bepaling^ dat de Ontvanger-generaal, in plaats van den Gecommitteerde tot en over de zakeii van den inlander, de pocht-penningen der sjahbandarijen te Tjiasem en Pamanoekan zoude ontvangen.

De pachters dier sjahbanda rijen bleven te Batavia, maar zonden bedienden naar Tjiasem en Pamanoekan om deregteo in te vorderen.

Dientengevolge was bet voor den Gecommitteerde •niet wel •doenlyk die pagters by continuatie aan te manen, als veellyds •in de bovenlanden tegenwoordig moetende weesen/'

17 December. Verbod tegen het stoken van arak op Java's oostkust.

De Regering was van oordeel, dat hieruit »niet dan grole «praejudicie voor de ingesetenen deser colonie te wagten'* was.

De op Java reeds bestaande arak-branderljen moesten «lol •een ander eynde'' worden gebruikt.

20 December. Aanstelling van twee Regenten over hel regentschap Japara.

Zulks geschiedde »tot meerder emulatie.' De vroegere Regent werd »ter sake van zyne alom bekende vadsigheyt' ontslagen.

Bij deze gelegenheid werden de Regenten van Kendal eo Lasem vereerd met den titel Toemenggoeng en de laatste boven- dien aangesteld tol Wedono ovep het Rembangsche district.

20 December. Afscheiding van het regentschap Wirade^ van Brebes.

Vroeger was Wiradesa ook zelfstandig geweest, maar had later, dan eens onder Brebes, dan weder onder Batang gere- sorteerd, hetgeen telkens tot «disputen" aanleiding had gegeven.

1t46, 1749. 6. W. VAN IMHOfK 5dK

20 December. Aanstelling van een Iioofd der Chinezen te Grissee.

24 December. Vernieuwing van het verbod tegen het aan boord gaan ter reede Batavia van specerij^schepen, vMr dat deze door Commissarissen uit den Raad van justitie ten tweeden male waren gevisiteerd en geheel ontlost.

51 December. Bepaling, dat Pekalüngan voortaan direct onder Samarang zoude sorteeren.

Vroeger stond dit gewest onder Tagal. Aan het opperhoofd werd den titel van Resident verleend.

3 Januarij. Bepaling, dat te Batavia de Dieslpoort •op •de ordinaire tyd van het appel" — 's avonds te 6 ure — gesloten^ maar de Nieuwpoort tot des avonds te 10 ure open gehouden zoude worden.

Sedert 1746 werd de Diestpoort te 10 ure gesloten, » opdat

de bewoonders der gragten de vaylnis des avonds buyten «deselve zouden kunnen laten uytwerpen'' hetgeen niet meer noodig was ten gevolge van de invoering van »vuylnis-vaar-

• luygen."

Builen de Nieuwpoort woonden vele >gequalificeerdens en

• Europeesen.''

7 Januarij. Omschrijving van het gebied, waarbinnen de pachter van het slachten van vee te Batavia tol mogt heffen.

Ten oosten : van de Rotterdammer poort tot aan de valbrug over de Antjolsche vaart;

596 1749. G. W. VAN IMHÖFF.

ten zuid-oosteo: van de Sontarsche weg tot aan de sluis op het land van de weduwe Gloot;

ten zuiden: langs de groote of zuider weg tot aan de fortres Meester-Corndis ;

ten zuid-westen: bewesten de groote rivier langs het Molenvliet tot de posten Noordwijk en Ryswijk;

ten westen: bewesten de Krokot tot aan de gegraven ringsloot en de fortres Angke.

Hevige twisten waren over dit gehied ontstaan tusscben den Landdrost en den Commissaris tot en over de zaken van den inlander.

10 Januarij. Last op de buiten-karUoren, waar bedarvefi buskruit niet werd i>vermaakt'\ de kosten daarvan niet Batavia aan te rekenen, maar in de boeken af te schrijven.

De Regering vond 't »heel oneigen", dat die kosten en de kosten der verzending van het bedorven krait naar Batavia aan die hoofdplaats »op den hals geschoven werden.''

14 Januarij. Voorschriften voor den Raad van Justitie te Samarang.

Ten gevolge van allerlei «informaliteyten", door den Raad te Samarang bij het vellen van zeker vonnis begaan, achtte de Regering noodig >tot een rigtsnoer voor te schryven, dat, ingevalle ymand swanr gequest werd, het ten hoogsten ver- eyst, niet alleen den dader te attrapeeren, maar ook ten spoedig- sten van den gequesten een declaratoir af te nemen, hem den dader te vertonen en te laten erkennen, mitsgaders zyne de- claratie, des doenlyk, te doen recolleeren, dog den gequesten opstonds en voor het geven of recolleeren van voorschreven declaratoir en selfs ook daar na komende te overlyden, dat in alle gevallen het lyk door een chirurgyn, ten overstaan van den fiscaal en twee gecommitteerde jiistitieele leden, moet

1749. G. W. VAN IMHOFF. 597

geopeiit en gevisiteerd, midsgaders door gemelde chirurgya van de lethaliteyt der wonden, 't zy per se, dan wel per accidens, een declaratoir gepasseert werden.

Dat vervolgens de getuygen so wel als den dader moeten gehoort en g'examineert en, des doenlyk, den gevangen tot een ware, aanneemelyke en rotunde confessie gebragt en, na verloop van ten minsten vier en twintig uuren, de getuygen onder eede en den f][evangen simpelyk gerecoUeert werden.

Dat, in cas van confessie, tegens den gevangen extra ordinarie geprocedeert, een eyseh uytgebragt en de conclusie den gevan - gen voorgehouden moet werden, niet om te sien, of hy dan nog by zyne gerecolleerde confessie persisteerd, dan wel of hy deselve komt te retracteeren, gelyk op sommige plaatsen tot de uytersle verwarringe gepractiseert werd, maar om te horen of hy gevangen yelwes tot zyne defensie mogte voort- brengen of eenig versoek doen, waar door den regter soude kunnen gepermoveert werden eenige reflexie te slaan met relatie tot de soort of graviteyt der straffe, dan wel op de behandelinge van bet lyk na de executie, &<^., &*.

Dat uyt het voorschreven volgt, dat, ingevalle den gevangen 't feit negeert en egter de bewysen suiBsant zyn en tot de misdaat de straffe des doods staat, tegens hem ad torturam moet geprocedeert en, deselve geaccordeert, geappliceert en door dat middel geconfesseert zynde, by sodanige confessie des anderen daags door den gevangen in vollen rade moet gepersis- teerd; dog hy, in cas van retractatie, de novo ad torturam gebragt werden.

Eyndelyk, dat het omtrend het voorstaan van de tortuur in bet generaal practicabel is, dat den gevangen met een extra ordinaire of minder straffe en veel tyds naast de dood gepu- nieert werd, wel te verstaan, indien alle de graden van de tortuur geappliceert en de bewysen so klaer zyn, dat er niets als de confessie ontbreekt om tot de doodstraffe te procedeeren.

Dog in gevalle maar de eerste of tweede graad der tortuur geaccordeert, geappliceert en doorgestaan is, werd den gevan- gen na bevindinge van saken en cirumstantien, wel in 't geheel

SOS 1749. Q. W. VAN iMHOFF.

of onder handtastinge gelargeert en gomtyds ook wel verbannen, omdat den gevangen door het uyt8taan der pyne geoordeelt werd rig in 't geheel of ten deele van de bewysen ten zynen lasten gepargeert te hebben.

Alles, ten eynde in het toekomende saken van so verren uytsigt, als waarinne 't op 't leven of den dood des even- naeslen aankomt, met veel meer omsigtigheid en accuratesse te behandelen.

tua

14 Januarij. IntreMUng der premie^ va$lgesldd den 1 September VI iH op hei dooden van rhinocerossen.

Volgens de Regering liep «dese recognitie al wat hoog op ostok" en waren »de renosters wel mede verslindende dieren, •doch, als selfs voor de menscheo schuw zynJe, in verre na •so gevaailyk niet als de tygers."

Sedert 1 September 1747 waren premiên uitbetaald voor het dooden van 526 rhinocerossen en 80 tijgers tot een be- drag van 606 rijksdaalders.

28 Januarij. Vergunning voor Chinesche nieuwdingef. in de stad Batavia te wonen.

Zie bij 12 October 1741.

In dat wonen zag de Regering geene zwarigheid meer, ja, was zelfs van oordeel, dat •zulx ter contrarie tot gerief van •die raenschen, so wel als van de ingesetenen deser stad en •derselver florisantie en opbeuringe sal komen te strekken."

30 Januarij. Toekenning van het previlegie tot het ver- huren van rouwmantels in het oostelijke gedeelte van Batavia aan twee Europesche weduwen.

Eene dezer weduwen zoude »het selve [previlegie] exerceeren" en aan de andere maandelijks 25 rijksdaalders »tot haresus- •tens" ttitkeeren.

Zie ook deel*III, bladz. 350 en deel iV, bladz. 6.

1749. Q. W. VAN IMHOFF. B99

5 Februarij. Aanbeveling aan de ingezetenen van Batavia op 8 Maart 1749 door illumineeren, enz. hunne vreugde Ie doen blijken over den eersten verjaardag van den Erfprins, Willem van Oranje-Nassau, graaf van Buren.

Zie verder bij 16 Mei 1748.

18 Februarij. Toekenning aan de scheepê-overheden eener spillage van ^j^ pet. op alle mineralen, van Batavia naar eenig buiten-kantoor vervoerd wordende, voor zoo verre daarop nog geene spillage was toegestaan.

»De allernaauwkeurigste loezigl'' was, volgens de Regering, «Diet toerykende de wecgsel, die te raitii of te krap, veel mia •alle dieveryen, zo by de oDtlossingli als vervoer naar land, •gebeel en al te weeren."

18 Februarij. Gangbaar verklaring van Spaansche realen •legens 131 rd'. H hondert by het marcq gewigt^ te r>weelen 9 realen gewigt voor een marcq.'*

Reeds in 1747 had de Regering die munten tegen den aan- gegeven prijs laten inwisselen en bij hare kassen ontvangbaar gesteld.

21 Februarij. Bepaling^ dat de Regering hare rogge en tarwe, i^zonder onderscheyd van soorten' \ verkrijg- baar stelde voor 56^/5 rijksdaalders het last.

18 Maart. Bepaling, dat de rente voor beleeningen bij de Bank van leening zoude bedragen '/g rijksdaalder.

Ten gevolge van het bepaalde op 27 Augustus 1748 waren de beleeningen zeer verminderd en ruim 88,000 rijksdaalders in de kas der Bank ongebruikt gebleven.

600 l^^ö- Q. W. VAN IMHOFF.

Deze regeling gold niet \oor beleeningen van juweelen, •waartoe een waardyn moet aangehouden en gesalarieert worden »en waar om trend hel dierhalven niet meer als biUyk is eenige «distinctie te maaken."

24 Maart. Aanstelling van den Prins^erfstadhouder tot Opper-gouverneur-generaal van de O. 1. Compagnie.

De resolutie der Staten Generaal ter zake luidl, als volgt: Is geboord het rapport van de heeren van Randwyk en andere. Haar Hoog Mog. gedeputeerdens tot de zaaken van de Oostindisebe Compagnie, hebbende, ingevolge en tot voldoeninge van derselver resolutie commissoriaal van den 14®° December des voorleeden jaars, geêxamineert een missive van de Bewind- liebberen van de generaale geoctroyeerde Oostindisebe Compag- nie deezer landen ter vergaderinge van Zeventienen, geschreeven te Amsterdam den 13*' December daar te vooren, waar by dezelve, in aanmerkinge, dat zyne Doorluchtigste Hoogheid den Heere Prinse van Orange en Nassau, zoo by ieder provincie, als by de gantsche Unie is aangesteld geworden, niet alleen tot Stadhouder, maar ook tot Capitein en Admiraal Generaal; dat de gemelde Oostindisebe Compagnie haar ociroy verkrygt van baar Hoog Mog. en dat alle de geeuen, welke zich jegen- woordig in dienst van de voorsz. Compagnie of daar buiten onder het ressort van dezelve in Oostindién bevinden en die voor- taan bun in dienst van de voorschreeve Compagnie begeeven om na Oostindien te vaaren, meede staan en gebracht worden onder den eed aan boogstgemelde Zyne Doorluchtigste Hoogheid als Capitein Generaal en Admiraal; en voorts lettende, hoe boogst- gemelde Zyne Doorluchtigste Hoogheid bereids aan de Com- pagnie is gedevincieert geworden en al te meermalen promp- te en efBcacieuse preuves van desselfs protectie haar heeft doen ondervinden, baar Hoog Mog., na ingenoomen advis van de participanten, daar toe expresselyk by ieder Kamer gecon- voceert, verzoeken gequaliGceert te moogen worden om aan boogstgemelde Zyne Hoogheid te moogen offereeren het Opper-

1749. Q. W. VAN IMHOFF. 601

bewindhebber- en Gouverneurschap Generaal van de geheele Oostindische Maatschappye, met recht om in hooge persoon voor te zitten, zoo in de gemeene vergadering van Zeventienen, als in die van ieder Kamer in het byzonder.

En daar neevens, ingevolge en tot voldoeninge van haar Hoog Mog. resolntie van den 15®° January laastleeden, ge6xa- mineert hebbende de requeste van Hendrik, grave van Moens, heere van Kronenburg, Loenen, etc., M'. Natthys Straalman, raad in de vroedschap en regeerend schepen te Amsterdam, Jan. van Marcelis, oudschepen, Volkert van lever, raad in de vroedschap der voorsz. stad, Philip van der Giesen, heere van Schooter Vlieland, Manuel Lopez Suasso en Isaac de Pinto, alle participanten van de Uostindische Compagnie deezer landen en gecommitteerdens van alle de participanten van dezelve Compagnie ter Kamer van Amsterdam, tendeerende ten einde haar Hoog Mog. haar, als daar toe gequalificeert van de par- ticipanten van de Kamer van Amsterdam, aan hoogstgemelde Zyne Hoogheid de voorsz. eminente charge en digniteit te moogen offereeren, met zoodanige rechten en praeéminentien, als aan Zyne Hoogheid aangenaam zullen zyu en tussen ge- committeerde Bewindhebberen en de gequaliSceerde partici- panten, onder approbatie van haar Hoog Mog., gearresteert zullen worden; mitsgaders een missive van de Bewindhebberen van de Oostindische Compagnie ter Kamer Amsterdam, geschree- ven te Amsterdam den 12^ January laastleP4len, houdende der- zelver berigt en consideratien op de voorsz. requeste; ook noondeling gehoord hebbende, zoo de Bewindhebberen van de Oostindische Compagnie ter vergaderinge van Zeventienen, als de gecommitteerdens van de hoofdparticipan ten van de gemelde Compagnie ter Kamer van Amsterdam, dewelke alhier inden Hage op het voorsz. subject expresselyk beschreeven zyn ge- worden by Haar Hoog Mog. voorsz. resolutie van den IB^ January laastleeden.

Waar op gedelibereert zynde, is goedgevonden en verstaan, dat de Bewindhebberen van de generaale geoctroyeerde Oostin- dische Compagnie deezer landen ter vergaderinge van Zeventienen

602 1749. Q. W. VAN IMHOFF.

zuUen worden geauthoriseert en gequalificeert, zoo al» geau* thoriseert en gequaüQceert worden mits deezen om met en beneevens de gecommitteerdens van de hoofdparticipanten van gemelde Compagnie aan Zyne Hoogheid den Heere Prinse van Ürange en Nassau te mogen opdraagen het Opperbewindhebber- en GouverneursGhap Generaal van de geheele Oostindsche Gompag* nie» met de macht, authoriteit en praeêininenlien, vervat in de artikelen, hier na volgende geinsereert.

1. Zyne Hoogheid zal niet alleen praesideeren in de ver- gaderinge van Zeventien en Haagsche besognes, gelyk ook in alle bysondere Kamers en Departementen van de üostindische Compagnie en daar in hebben een deliberative en conclusive stem, maar zyn hooge persoon in de voorsz. vergaderingen, Haagsche besognes. Kamers of Departementen kunnen doen representeeren door een of meer heeren, daar toe by Zyne Hoog- heid te committeeren op zoodanigen voet en met zoodanigen instructie, als Zyne Hoogheid zal goedvinden, en op zoodanig sortabel tractement, als by de naastkoomende vergaderingvan Zeventienen, na dat daar van een point van beschry ving zal weezen gemaakt en de hooflparticipanten in ieder Kamer daar over gehoord, op ap{frobatie van haar Hoog Hog. zal worden gere- guleert, mits dat de representanten van Zyne Hoogheid geene andere bedieningen in de Oostindische Compagnie of daar buiten moogen hebben, mitsgaders dat zy zullen zyn efiective hoofd- participanten en dat zy zullen moeten zyn woonachtig in de provinciën van Holland en West vriesland of Zeeland.

2. Op de voorsz. vergaderingen, Haagsche besognes, gelyk ook in alle byzondere Kamers en Departementen, zal Zyne Hoogheid of desselfs representant of representanten, des goed- vindende, proponeeren of doen proponeeren alle zoodanige zaaken, als dienstig zal oordeelen voor de generaale Compagnie, by- zondere Kamers of derzelver respective departementen, hel zy die relatie hebben tot de equipage, negotie, traficq, aan- bouw en verzending van scheepen, inkoop van goederen en materiaalen of tot eenige andere zaaken van de Compagnie, niets uitgezondert.

3. Q. W. VAN IMHOFF. 605

4. Zyne Hoogheid of desselfs representant of representan- ten ittilen de rechten, octroyen, privilegiën, reglementen en instruetien van de generale Compagnie in deeze landen en in de Indien, mitsgaders van de byzondere Kamers en derzelver Departementen, als meede die der officieren en justicieren, voorstaan, bevorderen en maintineeren en tegens aile en een iegelyk dezelve doen voorstaan, bevorderen, maintineeren en byzonderlyk de hooftparticipanten doen genieten de rechten, by de respective octroyen en reglementen aan haar verleent.

5. Zyne Hoogheid zal in persoon of door zyne voorsz. re- presentant of representanten de voorsz. vergaderinge van Zeventienen en Haagsche besognes ten allen tyden (des dienstig oordeelende) extraordinair beschryven op zoodanigen tyd en plaats, als zal goedvinden, gelyk ook «de byzondere Kamers en de respective participanten extraordinair convoceeren op zoodanigen tyd, als dienstig zal oordeelen, zullende de beschree- vene en geconvoceerde Bewindhebberen of participanten ge- houden zyn ten tyde en plaatse gepraeBgeert te ccnnpareeren.

6. De respective Bewindhebberen, mitsgaders de ministers eo bediendens van de Compagnie, gehouden zynde te achter- volgen en hun te reguleeren na de reglementen, ordonnantien en bevoelen, by de respective octroyen, instruetien en reso- lutieo van haar Hoog Mog. aan de generale Compagnie en byzondere Kamers verleent en voorgeschreeven, zal Zyne Hoog- heid of desselfs representant of representanten naauw reguard neemen, dat dezelve Bewindhebberen, ministers en bediendens geen part of deel hebben of neemen in eenige negotie, leve- rantien, inkoopen van goederen, materiaalen, fabricquen of traficquen, mitsgaders dat voor de vergeeving of verruiling van ampten, bedieningen, beneficien geen presenten, veree- ringen, recognitien in geld of geldswaarde of ook by 'wyze van verwisselingen van andere ampten en beneficien genooten worden, alles op poene van cassatie en infamie, waar aan Zyne Hoogheid verzocht word efficacieuselyk de hand te willen houden.

7. Geene abnisen, seedert hoe langen tyd die ook geprac-

604 1749. Q. W. VAN IMHOFF.

ticeeri en ingesloopen zouden nioogen weezen, tegens vastge- stelde instructien en reglementen zullen moogen worden getoUereert, maar zal Zyne Hoogheid de vastgestelde instructien en reglementen des niettegenstaande doen executeeren en krachtdaadig daar aan de hand houden en doen houden.

7. AHe difiérenten en quaestien, die tusschen de respective Kamei*s zouden moogen ontstaan, zullen aan de uitspraak van Zyne Hoogheid worden gesteld; en zal Zyne Hoogheid ook decideeren alle verschillen, tussen de respective leden of ministers van de Compagnie ontstaande.

8. De electie van Bewindhebberen van de Kamer van Zeeland uit een tripel getal gequalificeerde persoenen, na het exempel van vooriga tyden, bereids gedefereert zynde aan Zyne Hoogheid, zyn Raar Hoog Mog. in die vaste onderstelling en verwachting, dat de Heeren Staalen van Holland en West- Vriesland insgelyks, wanneer een Bewindhebber in de Kamers van Holland en West vriesland komt aflyvig te worden of door afstand, dimissie^ ot ander geval een Bewindhebbers plaatse aldaar komt te vaceeren, aan Zyne Hoogheid zullen overlaaten de electie uit een tripel getal van gequaliflceerde persoonen, volgens het reglement van het octroy van deo 2S*^ Hecember 1622 genomineert, wordende hiermeede het voorsz. reglement en limltatie ten aanzien van het doen van de nominatie van Bewindhebberen expresselyk geconfirmeert ; zoo nochtans, dat, roet betrekking tot het geen vervat is in bet tweede artikel van het zelve reglement en limüatie, zal worden gebleeven by het jegenwoordige gebruik; en in die verdere vaste veronderstelling en verwachting, dat de provinciën, leden en steden, daar geen Kamers zyn, welke gerechtigt zyn om een of meer Bewindhebberen in eenige van de respective Kamers te hebben, by vacature aan Zyne Hoogheid zullen voordraagen een persoon, behoorlyk gequalificeert, aan Zyne Hoogheid aangenaam, welke vervolgens zal worden voorzien van een missive van Zyne Hoogheid, geadresseert aan Bewind- hebberen van de Kamer, daar het behoord, om aldaar als Bewindhebber aangenoomen te worden.

lW9. è. W. VAN IMHOFF. 605

9. By vacature van de ampien van advocaaten en andere bedieningen van consideratie in de respective Kamers alhier te lande zullen Bewindhebberen van de respective Kamers, alwaar de vacature is gevallen, binnen veertien daagen een drietal van persoonen, daar toe nut en bequaam, aan Zyne Hooghdd presenteeren om daar uit by Zyne Hoogheid de electie gedaan te worden.

10. Over de in Indien vaceerende ampten, waar over de Compagnie alhier te landen gewoon is te disponeeren, zullen Bewindhebberen^ even als bier boven, aan Zyne Hoogheid alvoorens presenleeren het drietal, by hun of de Regeering van Indien daar toe genomineert, om daar uit electie gedaan te worden; en by aldien, by manquement van bequaame subjecten, geen drietal kan worden geformeert, zullen Bewind- hebberen twee of een persoon, die zich daar toe opdeed, aan Zyne Hoogheid voorstellen, om by Zyne Hoogheid respectivelyk een verkooren of geapprobeert te worden.

11. Zyne Hoogheid of zyne representant of representanten zullen byzonderlyk op de oeconomie en menage in het bestuur der geiieraale Compagnie of van de byzondere Kameren, mitsgaders van derzelver departementen, als meede omtrent den inkoop van goederen en materiaalen, mitsgaders aanbestee- dingen van leverancien en werken, naauw reguard en toezicht neemen; en zal Zyne Hoogheid daar omtrent zoodanige ordres en reglementen, met voorkennisse van Bewindhebberen en beledigde hooftparlicipanten, moogen stellen en maaken, als dienstig en salutair bevinden zal.

1 2. Zyne Hoogheid of desselfs representant of representanten zullen, insgelyks met voorkennisse van Bewindhebberen, in het gemeen omtrent de bestiering, het gouvernement en de ma- niantie van alle zaaken en voorvallen, de generaale Compagnie of byzondere Kamers en Departementen van dien, mitsgaders gouvernement en directie in Indien specteerende, kennisse moo- gen neemen en daar op zoodanige ordre stellen, als noodig zal zyn.

13. In en omtrent het point der fortressen en defensien

606 l^^Ö. 6. W. VAN IMHOF^.

van des Compagnies landen en comptoiren van trafiquen en negotie in Indien, milsgaders omtrent het onderhoud, discipline en behandeling van militaire zaaken in Indiön, zal Zyne Hoogheid, des goedvindende en zoo veel deselve noodig oordeelt, zoodanige ordres stellen, reglementen maaken, executeereo en doen executeeren, als na zyne hooge wysheid ten nutte van den lande en Compagnie zal dienstig oordeelen.

14. Reedelyk en billyk zynde, dat de hooftparticipanten, welke zoo notabel in de Compagnie geinteresseert zyn, van tyd tot tyd kennisse krygen van den staat der zaaken van de Compagnie, voor zoo verre die niet secreet behandeld moeten worden, zal Zyne Hoogheid, zulks noodig geoordeelt wordende, door die Zyne Hoogheid zullen representeeren in de respective Hameren, doen convoceeren by publicque aiBxie van billietten alle de respective hooftparticipanten van de Kamers ia deeze Compagnie; en zullen de beêedigde hooftparticipanten alsdan aan de respective hooftparticipanten de voorsz. kennisse gee?en en daar omirent inneemen de consideratien en opinien van de hooftparticipanten, welke hooftparticipanten aldan zullen nioogen proponeeren en in consideratie geeven alle zoodanige zaaken, als zy vermeinen ten nutte van de Compagnie te zp, welke voorstellen in omvraage gebracht zynde, zal het votum, by de pluraliteit van de presente hooftparticipanten gevallen, by de beêedigde hooftparticipanten gebracht worden ter Kamere van Bewindhebberen van de Zeventienen en Haagscfae besognes, om het zelve aldaar met alle convenabele reedenen te appuyeeren; en zullen de beêedigde hooftparticipanten de reso- lutien, daar op by de respective Kamers en vergaderinge van Zeventienen respectivelyk te vallen, gehouden zyn in de eerstvolgende vergaderinge van hooftparticipanten in te brengen en rapporteeren.

15. Alle pointen en zaaken, in deeze in het gehed niet of niet klaarlyk aan Zyne Hoogheid gedefereert, zullen Bewind- hebberen en hooftparticipanten by nadere verklaaringen aan Zyne Hoogheid vermoogen te defereeron, onder approbatie en ratificatie van Haar Hoog Mogende."

lM9. Ö. W. VAN IMHOf^F. 60?

By missive vun 17 April 1749 (oDivangen te Batavia den {^•tea piqv.) gaven Heeren XVÜ"^" van deze aanstelling kennis aan de Indische Regering, die eerst den 10'^° April 17 50 de heuchelijke tijding alom bekend maakte.

De eed, welken alle Gompagnie's dienaren, ingezetenen, enz. naar aanleiding van deze gebeurtenis moesten afleggen, laidt, als volgt:

Wy alle, dienaren van de generale Nederlandsche Oosl-b- dische Comp% zo van de politie, justitie en publicque godsdienst, van de commercie, militie, zeevaart, enz., mitsgaders burgers en ingesetenen onder de jurisdictie en gehoorsaamheid van de- selve Comp., geene uytgesondert, beloven en swereri, dat wy de Hoog mogende heeren Staten Generaal van de vrye Vereenigde Nederlanden als onsen hooge Souverainen, mitsgaders zyn door- Ittgtigste Hoogheid, den heere Prince van Oranje en Nasauw, buyten en boven de reets verschuldigde subjectie en obedien- tie aan Hoogm., deselve als Erfstadhouder, mitsgaders capi- teyn en admiraal generaal van de republicci, ook als onsen opper Gouverneur Generaal en algemeen oppergebieder, item de Bewindhebberen van de generale Nederlandsche Oost-Indi- sche Comp. en den tegenwoordigen Gouverneur Generaal, Gustaaf Willem baron van Imhoff, gebouw en getrouw zullen zyn en dat wy alle ordres, zo by den articulbrief en de ordonnantien, by hoogst, gedagte Zyn Hoogheid, milsg. de voorsz. Bewindhebberen ofte ook by den welgem. Gouverneur Generaal en de raden van India aireede gemaakt, als die by haar en alle andere, door haar over ons gestelde bevelhebberen geduurende onsen dienst nog gemaakt zullen werden, naar ons uyterste vermogen en in alle deelen zullen nakomen en opvolgen, mitsg. zulx alles te doen, wat insonderbeid by den articulbrief ten belange van de dienaren en by de successive ordonnantien ten reguarde van de burgers en verdere onder- danen uytgedrukt staat.

Zo waarlyk helpe ons God almagtigi

De gewone last of vergunning tot feestvieren ontbrak ook ditmaal niet.

608 1749. 6. W. VAN m^oPf.

25 Maart. Bepaling, dat *de inlander onder het Cheri- •bonse district drie e calioene garen in stede van een ^ nndigo in leverantie'' aan de Compagnie moest opbrengen.

Zulks geschiedde, omdat Bengalen sedert eenige jaren weinig katoenen garen meer opleverde en men in Nederland daar omtrent zeer verlegen was; ook wegens »den tegensin van »den inlander op Gheribon omtrend de caltuur van den indigo", welk product men van elders gemakkelijk bekomen kon; en, last not least, omdat de indigo »so eene goede rekening niet «geeft als het voorsz. garen/'

8 April. Verklaring, dat in art. 3 van het reglement voor Commissarissen van zee* en commercie'zaken, onder de woorden: ^mere mercantile** begrepen waren alk ^disputeti over koopmanschappen, zonder onderscheid T>of dezelve gekogt werden tot eigen gebruyk, dan wel ^om weder verkogt te werden; maar dat zaken van ^handschriften en obligatien, schoon spruytende uit den y^koop en verkoop van handelswaren en schoon ook die ^causa debiti daarby is uitgedrukt, voor denordinaris •regter betrekkelyk zyn en blyven."

Zie ook bij 25 Augustus 1747.

10 April. Bekendmaking, dat in het najaar 1749 wis- sels op Nederland, ^gelyk voorheen", aan particulieren zouden worden afgegeven.

AI wie geld voor de bewuste wissels in Compagnie's kas bragt^ zoude daarvoor genieten eene rente van Va P<^t* '^ maands,

van den dag af aan, dal het zelve aldaar zal wesen gefoar- neert, tot den eersten der aanstaande maand October."

De Regering ging tot dezen maatregel over » ter aanraoedi- »ging van de gemeente om 'sComp'. cassa vroegtydig te »styven door het tellen van geld op wissel/'

1749. Ó. W. VAN IMHOFF. 609

11 April. Bekendmaking van den vrede^ gesloten te Aken den Z(^^ April 1748 tusschen Engeland, Frankr^k en Nederland.

11 April. Bepaling, dat de i^oude of kantige'' Spaan- sche realen, i^zonder onderscheyd van 80orten*\ door de Regeringy zouden ivorden ingewisseld tegen 129 rijks- daalders courant en wel ^tegens marcq gewigt, te ree- r^kenen 9 realen gewigt voor een marcq"

Zie ook 18 Februari) 1^49.

11 April. Vermindering van het aantal suiker^molens in het gouvernement van Java's N. O.'kwt.

De lyst van alle de saykermolens te dier custe {^examineert en bevonden zynde te bestaan in 21 stux, die de ministers wel opgeven maar 10 of 12000 picols zuyker in het jaar uyt te leveren, dog die binnen korten op meer dan duysent picols door den anderen jaarlyk souden moeten geschat werden, zo isy uyt aanmerking, dat, die machines op zulk een groot getal gelaten werdende, daar uyt eer lange zal voortvloeyen, dat de eygenaers eikanderen, gelyk men segt, het brood uyt den mond nemen zullen en dat die van dese colonie [Batavia], dewelke sonder desselfs grote schade niet kunnen werden geabandonneert en tegens de Javase, ter zake de huur van de landcryen en de arbeytsloonen aldaar ongelyk civiler is, onmogelyk malen en markten kunnen, nevens een getal van twaalff stux te deser custe en nog eenige op Gheribon, overvloedig kunnen aanmaken de zuyker, die Europa en Indien nodig heeft, zo is verstaan deselve op Javas's oostcust tot op het gemelde getal van twaalff te laten vervallen en uytsterven, mitsgaders de ministers aan te scbryven daar op in tyds te maken een nader verminde- ring na de billykheyd, opdat den eenen by die reductie geen faveur geschiede boven den anderen, mei reflexie op het land, dat het beste zuyker riet geeft.

PLAlAAT*IOa DKBL T. 39

610 174d. Ö. W. VAN IMHOFf.

Deo 16*B December 1749 werd het aantal suikemiDleas op 13 bepaald, om redeo een pachter had verklaard zijne pacht-penningeD niet «precies** te kuuoen opbrengen, indien hem zijn molen ontnomen werd.

22 April. Bepaling, dat de koopers van tin en peper uit Compagnie's magazijnen bij elke 100 pikols moes- ten hoopen 6 stuMcen i^ongetoild laken"

Zulks geschiedde »ter voorkoming van schade en bederf der »by de pakhuyzen leggende ongewiMe lekenen."

Hoewel de Regering met die koopwaar verlegen was, nam sij daarop toch 40 pet. >adfans."

29 April. Last op het CoUegie van Boedelmeesteren: V aile inventarissen van Chinesche hoedds, i^it&mUooU ^opgaven van derselver bedragen, aan de Chi$iescke officieren te Batavia ter hand te stellen om de deug- deltjkheid daarvan te onderzoeken, deswegen aan Boe- delmeesteren te rapporteren en, nn cas desdve in 't ^minste niet suspect, maar deugddyk bevonden werden, •zig omtrend de ligting van den 20" penning daar- i^naar te reguleeren"; 2"" ufanneer de opgave of inventaris aan Boedelmeesteren itom pregnante redenen onvoldoende voorkwam, eene na- dere, onderhandsche inventarisatie en taxatie te vorde- ren en die ander eede of onder aanbod van eede, — •nadat het de importantie en de omstandigheid von •zaaken mogte vereyschen** , — aan te nemen.

Boedelmeesteren dwongen de executeurs testamentair van te Batavia overleden Chinezen, die legaten of erfenissen aan hunne vrienden in China hadden vermaakt, tot het leveren •van staat en inventaris, 'tzy door haar eigen CoUegie of door •den geregte."

iMe. Q. W. VAN IMHÖFF. 611

Uit deze wijze van handelen vloeiden niet alleen allerlei ffloeijelijkheden voort, maar ook zalke groole onkosten, dat soms het geheele bedrag van een boedel daardoor verslonden werd.

De Ghinesche ofiBcieren kwamen daarom tegen deze vrf^ze van handelen bij de Regering op en kregen hun zin, over- eenkomstig het bovenomscbrevene.

29 April. Begding van het bedrag^ hetgeen Chinezen^ die Batavia voor altijd verlieten, aan het Collegievan Boeddmeeeteren moesten opbrengen, in verband met het bepaalde op 25 Augustw 1747.

Hoogst onaangenaam was voor vertrekkende Chinezen, dat zij verpligt waren aan Boedelmeesteren, >die aan geen eed »van secretesse verbonden" waren, en dus 'genoegzaam voor •de gantsche weereld te moeten open leggen hare veare staat »en middelen.''

Ter wegneming van deze biUyke grief verdeelde de Regering de vertrekkende Chinezen in vier klassen en regdUe in verband daarmede het bevmste bedrag, als volgt:

vermogen 10,000 rijksd. en meer, belasting 10 pet. » 5,000 tot 10,000 » , » 6 »

» 1.000 » 5,000 » , » 3 »

» 1000 » en minder, » nihil.

De vertrekkenden moesten zelve opgeven, hoeveel zij bezaten ; en wanneer de Chinesche officieren die opgaven hadden goed- gekeurd, moesten Boedelmeesteren deze als juist aannemen, ten ware zij die opgaven » suspect of niet suffisant" oordeelden, in welk geval zij de bevoegdheid hadden >eene nadere, onder- •handsche staat en inventaris te vorderen."

V kl.

3* » 4« •

-6 Mei. Bepaling, dat bij emancipatie van slaven van Begeringswege geen borgtogt vereischt werd.

Zie by IS Januari} 1682.

618 1746. Ö. W. VAN IMHÖFf^.

6 MeL Vermeerdering van het aantal predikanten te Batavia tot twaalf.

Zie bij 19 Mei 170S en 12 December 1730. De verdeeling was, als volgt:

5 predikanten bij de Nederduitsche gemeente, 4 » » » Porlugesche »

3 » » > Maleische •

De op 12 December 1730 toegestane zesde predikant bij de Nederduitsche gemeente zoude voorloopig uronlleeren onder »de seven inlandsche predikanten gesamen tlyk.''

23 Mei. Verbod voor de Procureurs ^eenige citatien i^van zaaken, bij het Collegie van zee- en commercie- ^zaken gehorende^ bij de hogere reglbanken te brengen.''

De poenaliteit was eene boete van 23 rijksdaalders ten behoeve van de diaconie-armen.

Aan de Procureurs werden tevens verleend extracten uit alle resolutien van de Hooge Regering, de regtsmagt van het bovengenoemde GoUegie regelende.

27 Mei. Maatregelen tegen het te lang onder iveg blijven van Compagnie' B schepen.

Om eeomaal een einde te zien aan dat voor de Gomp^ aan haren handel zo schadelyk lang uitblyven der scheepen is goedgevonden ea verstaan voor den aanstaande te stalueeren en te gelasten, dat, voor zo verre dat misbruik aan de zyde der overheeden der scheepen werd gemaakt, voortaan een schip door de ministers gedepecheert wordende van het eene comptoir na het andere, het welke van zelfs spreekt, dat volgens de mousson moet geschieden, en tusschen beide, bui- ten eene blykbare noodsakelykheid, voor eenige aldaar leggende plaatsen ten anker gaande, voor ieder 24 uuren, die hy daar doorbrengt, zal betalen een maand gagie tot boete voor de

1749. G. W. VAN IMHOFF. 615

academie de marine^ by den commandant zo wel als by de verdere officieren^ tot d'onderstuurlieden toe, te verbeuren, ten ware de laatste duidelyk deden blyken overstemt of daar- toe geordonneert te zyn, wanneer het alles lopen zal voor reekening ?an degene, die het geordonneert heeft.

Inzelvervoegen is ten opzigte van d'opperhoofden der onder- horige comptoiren verstaan réciproque te statueeren, dat, zo zy het schip, onder pretext van brieven in gereedheid te brengen, factuuren op te maken of diergelyke, eenigsints nodeloos komen op te houden, almede zullen betalen de kosten van het retar- dement, te weelen de gagie der scheepelingen, van den eersten tot den iaatsten, voor zo veel dagen, als zy die opgehouden hebben, en dat, als hel na den tyd is, etc, zy als dan daar en boven de Comp« zullen moeten guaraudeeren alle de schade, daaruit voortkomende, en bovendien ook subject weezen de poene van arbitrale correctie, na bevinding van zaken.

5 Junij Verbod tegen uitvoer van arak^ i^tot 90 lang ^de Comp. daar van genoeg zal voorsien wesen"

De straf was verbeurdverklaring.

-^ Junij. Voorschriften nopens de vrije vaart op Su- matra's Westkust.

Bij gedrukt extract uit hare missive van 11 Junij 1749 bragt de Regering het volgende ter kennisse van het publiek:

Wy hebben goedgevonden UE. te laten toekoomen onse jongst gemaakte bepaling omtrent de particuliere vaart en handel ter voorsz. custe, voor zoo verre men 'sComps. Umi- ten berekenen kan sig uyt te strekken, namentlyk van Sinkel of het noordelykste van Baros af tot aan het zuydelykste van 't Indrapoerasche ryk, in welk district de Comp., uyt hoofde van den baar competerenden privativen handel, ook vol- komenllyk het regt heeft daar over te disponeeren na haar welgevallen, etc. Wy hebben dan etc. na behoorlyke overwe*

614 1749. G. W. VAN IMHOFF.

ging der difficnlteyten, die dit poinct van den particolieren baiidd eD vaart op dese cu^te met zig voert etc, begrepen, dat de gantsche negotie van de Comp. op dese enste boord- zakelyk uytkomt op den privativen vertier van lyvi^ten en inzaam van goud en dat, die aan de Gomp. eenmaal Toor altooa verseekert zpde zonder eenige exceptie, de rest kan werden opgegeven aan de vrye vaart en handel eondereeoige naamwaardige praejuditi^, mits de Gomp. daar af hebbe beboor- lyke regten en dat die bepaald werden binnen zekere redelyke restrictien, om het meesterschap daarover te konnen boaden en te weelen, wat 'er gedaan word.

Op dese gronden hebben wy dan goedgevonden vooreerst te verbieden, niet alleen allen debiet van lyv^ten, maar ook allen aanbreng van deselve met eenige scheepen of vaartuy- gen, 't zy Gomp. of particuliere, selfs de particuliere geper- mitteerde bagage der scheepelingen daar van niet uytgetdooten, binnen de voorsz. bepaalde limiten, soo dat iemand, lywaaten inhebbende, deselfde poene van confiscatie subject zal weesen in- dien hy binnen de voorsz. limiten komt, als den wesenüyke aanbrenger of invoerder, schoon hy ook seggen mogte niet van intentie te zyn daar van iets ginter te debiteeren« maar ter verkoop van andere, geoorloofde goederen die plaatse aan te doen ; en de ordinaire uytsonderingen van zeenood zullen vni klaar en duydelyk moeten consteeren, eer men deselve zal admitteeren, wanneer nog daar en boven de lywaaten uyt sodanige bodem geligt, tot zyn vertrek verzegult en bewaart en aan hem niet weder terug gegeven zullen werden dan op borgstelling of gelykstandige, aannemelyke versekeringen, dat daar mede direct van de cu^te vertrekken en binnen de voorsz. limiten geen de minste handel dryven zal.

Dat ten dien eynde alle lywaten, soo vniie als ruwe» ge- schilderde en ongeschilderde, rode, blauwe, lang of kort gewecf, viraar ook gemaakt of gefabriceert, tot de oostersche kleeden indusive of, met een woort, freene zoorten uytgeslooten, van nu af aan verboden zynde, buyten de geene, die de Gomp. aanbrengt, dese laaste ook alvorens op Padang of Poelo Ghinco

1749. Q. W. VAN IMHOFF 615

zollm moeten werden gechiapt met stempels, die UE. daar toe konnen aaninaaken laten, om kenbaar te zyn van andere, en dat gevolgelyk voortaan binnen de voorss. limiloi zullen wesen oonflseabel voor ieder een, die deselve ontmoet, mits die aan de justitie behoorlyk aangevende en dese dte aanbaling eonflrmerende, alle ongesjapte lyv^ten, die den eenen ofte den anderen mogte vrflien veikoopen, aanbrengen of met zig voeren, sonder dat daar tegen zal vallen eenige de minste exceptie van te dienen tot dese of geeneoninercantile oogmarken of gebmyken of andere uytvlugten meer ; en zal door DE. desenihalveo moeten wmlen gesteld een termeyn van drie maanden, na de pubhcatie van bet billet tot viraarschonwinge voor de geene, die nog van ongesjapte kleden zyn voorsien, om deselve te laaten «gappen of merken door gecommitteerde leeden uyt de justitie tot Padang en op Poelo Ghinco door twee andere geoommitteerdens; dog door de eerstgemelde zal zulx voortaan altoos moeten gescbieden aUeen stuk voor stuk ; zullende de voorsz« justitiede leeden en oflicifrs voortaan onder den jaarlyxen eed van purge spfciaal ook moeten verklaren geen andere lyvraaten gesjapt te hebben, dan die door de Comp. aldaar zyn aangebragt, volgens de haar vertoonde facturas, merken, nommers en andere kenbaare teekens, en de sjappen met byvoeging van het jaar getal, jaarlyx met het eene of andere teken verandert, waar af de afgelegde stempels als slapers, en ook de lopende, zullen werden bewaart by den gesaghebber, die, schoon vry van comnnssien, egter niet vry zal weesen .van dien eed, maar sig daar onder al meede begreepen zal moeten houden, voor soo verre hy bewaarder van voorsz. lopende stempels is.

Dat vryders ook aan de Comp. alleen gereserveert sal blyven allen vervoer van goud van de custe, binnen de voorbepaalde limiten niet alleen, maar ook, ten opsigte harer onderdaanen, buyten deselve, de geheele custe langs en van Atchin af, in-» diervoegen, dat de geene, die voor haar verkogte, gepermitteer- de goederen eenig goud hebben ingeruyit, op hare terugreyse gehouden sullen wesen, 't zy Padhug of Podo-CihinGo aan te doen en aldaar het voorsz. goud aan de Comp. over te geven,

616 1749. Q. W. VAN IMHOFF.

mits zy daar voor erlangen contanten in Mexicanen, dacaions of andere silvere gangbare spetie, na haare kease, dan wel een wissel, sonder opgeld of aftrek» op Batavia, Samarang of Sourabaya, te rekenen het goud tegens seventien en een half courante ryksd. van 48 stayvers ieder voor de reaal fyn van 24 caraten, soo dat zy zig dus sullen moeten vergenoegen met de winst, die zy dan nog hebben op het zelve; mi wat die minder is als het weynige, dat zy daar boven zouden kun- nen maaken te deser plaatse ol by vervoer na andere, com- penseeren kunnen met het minder hazard, dat zy loopen by een vnssel; en dus sal onder desen op poene van confiscatie verbodenen vervoer van goud begrepen wesen de dienaar so wel als de burger, een schip van de Gomp. soo wel als een particulier handel vaartuyg, Europees of inlander, niemand uyt- geslooten; en wat het gemaakte goudwerk aanbelangt, onder welkers praetext men hier aan eenige infractie zoude willen toebrengen, begeeren wy, dat daar af voortaan den vervoer al meede verbooden zal zyn, anders dan na voorgaande aangeving by den fiscaal, die daar van, op den eed, waar onder hy staat, nauwkeurige notitie sal moeten houden met vermelding van den datum, de persoon, die het vervoert, waar in het bestaat en het gewigt ; en van welke notitie wy jaarlyks een authentique copia vnllen overgesonden hebben onder apart couvert, nevens eene secret e missive, sonder dat het nodig is te noteeren, aan wien het selve gehoort ol g'addresseert is, Ac.

Dat daar en tegen sal wesen gepermitteerd den invoer van zout, zyde, zyde kleeden, yser en alle andere articulen van negotie, die aldaar te debiteeren vallen, exepto, buyten de voorsz. lywaten, nog de bekende articulen van speceryen en amphioen, de laaste, als niet van de Gomp. of haare societeyt gekogt is, en dat wel aan alle naviganten, sonder onderscheyd van natie of districten, mits de geene, die onder de Gomp. gehooren, gelyk die van de Javaase stranden. Bantam, Lampong en de geheele binnen custe, ook de eylanden in dese zeefin leggende, Banjer- massing, Macassar, Sumbawa, Madure, etc. van behoorlyke pas- sen voorsien zullen moeten weesen, dewelke zy op de voorsz.

1749. Q. W. VAN IMHOFF. 617

plaatsen, daar 's Gomp*. bediendens overal te vinden zyn, en die van andere plaatsen ook op eene van de voorenstaande, haar in de heenreyse besX gelegen, bekomen kunnen; en dat zy, op de custe komende, alvorens hare ladinge te breken, H zy pp Poelo Ghinco of Padang, behoorlyk aan de Comp. komen te betaalen ses ten hondert voor inkomende regten, deuuyt- voer daar en tegen vry zynde, zonder eenige verlolling ot prohibitie, dan omtrent de peper, welkers vervoer de Gomp., buyten het geene reets van hel goud gesegt is, ook aan haar alleen zal behouden."

Aan de Engelschen te Benkoelen werd liet vorenstaande officieel medegedeeld, »opdat die van hare natie zig, des begeerende, daarvan almede zonden knnnen bedienen; onder versekering, dal zy van gelyke vryheden zullen jouisseeren als onze eygen natie en met alle heusheid en vriendelykheid werden behandelt, zo zy zig maar na de voorschreve bepalingen komen te schikken/'

8 Julij. Regeling nopens het afleggen van zijdgeweer bij verschijning extra reatum voor de beide Collegièn van justitie te Batavia.

Hieraan waren onderworpen alle »tot op den rang der •officieren van justitie."

Kolonels, Directeuren, Raden van justitie en «die daar boven »zyn," kregen hiervan dispensatie.

•Dit afleggen van den degen geen indigniteyt involveert, •maar hoogsten genomen een groter blyk van respect voor •de justitie demonstreert."

Volgens de missive van Heeren XVII"^''^ van S7 September 1751 werd ^by de respectiven Hoven van Holland niemand, •wie het if, g*admitteert tot het doen van den eed, lenzy •hy alvorens zyn geweer heeft afgelegt."

22 Julij. Bepaling, dat met één schip niet meer dan 10 gecondemneerden 9van de Oosterse natiën** naar

618 1749. Q. y^, VAN IMHOFF.

Kaap de goede hoop, Ceikm of elders mogtei^ ver- zonden worden.

Vrees Toor conspiratie, waarvan vele »exempelen van den »vorigen tyd en seUs nog anno passaio'* voorhanden waren, gaf aanleiding tot dezen maatregel.

25 Julij. BepaUng^ dat de executiën van veroordeelden ntef meer op een bepaald uur {des avonds ten 9 ure) zouden plaats hebben.

In overleg met den President van den Raad van justitie stelde voortaan de Gonveirneur Generaal het uur van de executie vast.

5 Augustus. Bekendmaking, dat de Regering wederom thee •op vragf' voor particulieren naar Nederland zoude overvoeren.

De voorwaarden waren ditmaal eenigzins anders dan vroeger, t w. : »het openen en visiteeren der kassen, item het proeven •van de thee [te Batavia] voortaan te excuseren en de kassen •eenlyk voor den afscheep door gecommitleerdens te laten «wegen en noteeren; wyders aan de versenders de vryheyd »te laten deselve eerst tegens den tyd van den aüscheep aan

de pakhuysen te leveren en, na gedane notitie, selfs na boord »te voeren, dan wel in de pakhuysen tot den afscheep 's Gomp* •wegen te hiten berusten, onder conditie nogthans, dat zy •zullen moeten instaan voor een rendement van 20 stuyvers •'t 8 ofte in allen gevalle voor 8 stuyvers vragt of advance •voor de Gomp."

19 Augustus. Bepaling, dat de slaven, welke de Gou- verneur-Generaal en de overige leden der Hooge Regering voor zich uitzochten uit eiken, te Batavia aangdfragten troep slaven, betaald zouden voorden met 60, in plaats van SO rijksdaalders.

1749. O. W. VAN IMHOrr 619

Sedert immemoriale tyden'* hadden de Gouvernear-Genenial, enz. van dit privilegie 'gejouisseert:" want de CompaRnie betaalde gemiddeld 70 a 80 rijksdaalders voor hare slaven.

Ter voorkoming van misleiding moest de pachter van de inkomende regten, bij eiken aanvoer van slaven, aan den Gouverneur-Generaal aanbieden eene «aparte notitie van der- »selver getal en sexe, met de namen der eygenaars of •invoerders */' bovendien gaven de boom wachters hiervan kennis bij hunne dagelijksche, schriftelijke rapporten.

22 Augustus. Prijg-verhoogmg van de tarwe en inmi het brood.

Op de vrage van den heer directeur generaal, voor welke prys de tarwe, met het schip Hogersmilde van Souratta aan- gebragt, mits dies duure aanreekening tot ropias 137 74 de last, aan de bakkers zoude kunnen en dienen verstrekt te werden, is verstaan, niet alleen dat koom, maar ook, zolang de tegenwoordige ongemeene schaarsheid duurt, de Caabse tarwe te stellen op 100 rd. in stede van de by resolutie van den 21 February pass^. gefixeerde laagste prys van rd'. K6Vg het last, en na proportie ook bet brood te verhogen van twee op drie stuyvers; en hier van extract te geven aan Schepenen.

20 Augustus. Toekenning van ib rijksdaalders smaands als huishuur aan te Batavia •in vast beroept zifnde predikanten.

Vroeger kregen zij 12 rijksdaalders 's maands.

De buiten beroep te Batavia aanwezige predikanten zonden eene maandelijksche toelage voor huishuur genieten «pro rato

na de bepaling van hare emolumenten ter resolutie van den »16«* December 1746/'

Hceren XVII'^° verleenden hiertoe magtiging bij hunne mis- sive van 14 September 1748, ontvangen te Batavia den 24*° Mei 1749, met welken laatsten datum om die reden de ver- hoogde toelage gerekend werd te beginnen.

6J0 1749. G, W. VAN IMHOFF.

9 S^tember. Wijziging van het gewijzigde reglement ' voor de praauwvoerders, vastgesteld den 21'^ April 1747.

Eerstelyk zullen de gene^ die haar met bet praauw-voeren erneren, zig niet mogen verhuuren naar eygen goed danken en willekeur, zo als dat bevorens practicabel is geweest, in wat voegen of onder wat pretext 't ook zoude mogen wesen.

2. Maar eerst haer moeten aangeven by de daar toe aan- gestelde opsienders of commissarissen, ten eynde goede aan- tekening te houden, niet alleen van de naamen dereygenaars en voerders, maar ook van de nombers van alle die vaartuygen.

3. Zullende van die commissarissen een buvten de boom> een aan de Diest en een aan de Utrechtse poort, buyten dese stad, hun den gantschen dag, van 's morgens ten ses tot 's avonds ten ses uuren toe, in haar expres daartoe gemaakte huysjes moeten laten vinden.

4. Voormelte commissarissen zullen, zoo wel als alle praauw- voerders, staan onder een hoofd over haar alle, van wien zy, commissarissen, ontfangen moeten de nodige ordres.

5. Opgemelte commissarissen zullen, onder het gesag van hetzelve hoofd, zorge hebben te dragen, dat er dagelyks veer- tig kleyne, twintig middelmatige en twintig groote of in het geheel taglig vaartuygen, alle goed en bruykbaar, buyten de boom gereed leggen om een ygelyk, zonder onderscbeyd, daar mede ten dienste te staan.

6. Maar de overige vaartuygen zullen moeten verdeelt worden aan de Diest- en Utrechtse poorten, alle buyten dese stad.

7. Voorts zal het de gemelde praauw-voerders geensints vry staan zoo veel gelds te bedingen, als het haar goeddunkt, van de gene, die haar van nooden hebben, maar zy zullen moeten te vreede zyn met hetgeen haar tot een vast vragt- loon is toegelegt, zodanig als hetselve hier agter specificq werd aangewesen.

8. Q. W. VA^I IMKÓFF. fijl

9. Ook zal Diemand van alle de praauw-voerders vermogen eenige togten of vragt te weygeren, op verbeurte voor de eerste maal van vyf rd'., de tweede maal tien rd^., de derde maal op poene van arbitrale correctie; zullende gemelde boe* tens verdeelt worden, d'eene helft ten voordeele van de Hol- landsche kerk en d'andere helft ten voordeele van den bailliuw of landdrost, respective onder wiens jurisdictie de zaak zal komen voor te vallen. ,

10. Waar tegens de praauw-voerders werden gepermitteert om togten of vragt selfs te zoeken, mits dat zy, by bekoroing van dien, gehouden zullen wesen/om daar van ten eersten kennisse te geven aen een van de respective commissarissen, op deselve poene, als in het voorgaende articul vermeld staat.

11. Deselve praauw-voerders werden ook scherpelyk ver- boden zig te laten omkoopen om eenige goederen, hoedanige of welke *i ook zouden mogen wesen, van buyten na binnen, dan wel van binnen na buyten of elders te vervoeren, maar zy zullen daar en tegen gehouden wesen, tot zulx aangesogt werdende, hunne respective opsienders aanstonds daar van kennisse te geven.

12. Egter zal het hun vrystaan, op de rheede zynde, iets op vragt of eenige manschap in te nemen, mits dat de betaling gedaan werde aan haren opsigter en d'ontlading niet geschiede, zonder dat den selven zulcx zal hebben toegestaan ; op poene, dat hunne praauwen voor ses weeken aan de ketting zullen werden gelegt.

13. Ook zullen d'eygenaars voor haare slaven moeten in staan om d'ingeladene goederen, die buyten ongeluk van weer en wind absent komen te geraakeu, te vergoeden.

14. En by aldien bevonden werd, dat zy zig tof eenig smokkelwerk hebben laten gebruyken, zoo zullen zy zonder conniventie aan den lyve, na exigentie van zaken, werden ge- straft.

15. En zoo wanneer in dit geval kan aangetoont worden, dat den eygenaar kennisse daar van heeft, zo zal tegens den selven nog swaarder werden geprocedeert.

ets 174è. Q. W. VA^I iMHÖf^K

18. Wyders sullen de opaenders of commissariasen goede aantekening moeten houden, aan wie die vaartuygen van dag tot dag werden verbuurU waar mede afgeladen en wer- waarta deselve vertrokken zyn.

19. Bn de hoofd-opsiender zal maandelyx een lyst aan de pagter van den gcheepen-handel moeten overgeven, aautoonende, boe veel praauwen, dat er gebruykt, en hoe veel er vertim- merd werden, ten epde den selven daar uyt kan sien,ofdie pagt ook werd gefraudeert.

20. Dog de gene, die met baare praauwen niet op vragt willen varen, zullen gehouden syn haar maandelyks te voor- sien van behoorlyke certiOcaaten van den secretaris van Sche- penen deser stede» ten eynde deselve in bet passeren van de genoemde posten en huysjes aan de commissarissen te ver- toonen en baare lading, etc. te laten aantekenen.

21. Zullende deselve vaartuygen niet weder op vragt mogen vaeren, zonder dat de voerders van dien zig alvorens aan den selven secretaris zullen aangegeven en denselven ook, naa bevioding van zaken, zyn certificaat weder ingetrokken zal hebben ; en zal gemelden secretaris van zyne, zoo verleende ais weder ingetrokken certificaten goede notitie moeten houden en copia daarvan aan het hoofd der praauwen-voerders tot narigt van hem en zyne onderhorige commissarissen afgeven.

22. Voorts zullen alle de vaertuygen, die genombert oi onder de pagt van den schepen handel begrepen zyn, zoo wd die voor eygen reekening of gebruyk, als op vragt komen te varen, zonder onderscheyd, haar nergens mogen laten vinden zonder haar nomber voor of op zyde van het vaertuyg te hebbeD, ten eynde haar aanstonds te kunnen onderscheyden en kennen.

23. Ook moet by het nomber van elk vaartuyg altyd ge- voegd of bekend gesteld werden desselüs groote en charter, op dat een yder aanstonds weten kan, hoe veel soo een vaar- tuyg aan lading innemen kan.

24. Wordende wyders aan gecommitteerde leden van Sche- penen voormelt en de beyde officieren, die jaarlyks by de

It4d. Ó. W. VAN IMHÓFF. 6SS

monstering der praauwm present zys, gedefereert gelaten by die gelegeothoyd de vaartuygen te examioeeren en de gene, die bevonden werden oud en afgeraeren te zyn, af te keuren en niet meer op vragt te laten ?aren.

23. Het hoofd van de voornoemde commissarissen en praauw- voerders zal tot salaris voor syne moey te, het zy in de goede ofte quaade mousson, genieten een dubbelde stuyver van yder ryxdaalder, die de praauw-voerders zullen verdienen.

24. CMyk de eommissarissen al mede van yder ryxdaalder, die, als voors^t, door de praauw-voerdars mogten werden ver* dienty even zoo veel als bet hoofil over deselve zullen genieten, dog welk dagelyx inkomen of salaris by den anderen zal ge- legt en, als de maand om is, onder haar alle, yder voor een eguale portie, verdeelt worden.

25. Verders zullen de praauw-voerders moeten tevreden zyn met 't onderstaande salaris, te weten:

dat een persoon, met of eondar kooygoed en plunderagie, met een praeuw alleen nae de rheede willende vaaren, daarvoor zal moeten betaden; M\ — 15

twee tot vier personen, met of zonder kooy- goed, yder of hoofil voor hoofd; • — 7V)

dog meer als vier personen, met of zonder kooygoed, oBl of hoofd voor hooft; » — 6

van de riieede naar de stad vaerende de helfte »

voorts zal men voor een eojang aan lading voor vragt moeten betaelen, namentlyk; voor elke halve dag in de stad » — IS

voor een togt nae de rheede » — 18

Om de west van de stad, als:

de Fluyl M\ — 18

Onrust en d'eylanden daar omtrend » — 36

Tangerang of de Qual » 1 —

Gataipan, Soengitay of Tanjong Kait » 1 30

Bantam » 3 —

684 1^49. Q. W. VAN IMHOFF.

Om de oost van de stad:

Ansjol Rd». — 44

TanjoDg Priok en de Ueyne Maronde • — 36

Edam en de groole Maronde » 1 —

Racassy » 1 13

Grauwang • 1 50

En voor yder meerder coyang zal men moeten betaelen de belfte van het bovenstaande loon.

25. Werdende de voorsteden onder de stad begrepen, dog, zo yroand een vaertuyg van doen beeft wat verder afe de voorsteden, zal daer voor moeten betaelen een qoart meerder en op plaatsen nog verder, na proportie van dies verheyd, te reguleeren nae de bovenstaande lyste.

26. Bovendien zal men voor yder halve dag leeg of stil- leggen van het vaertuyg moeten betaalen een stads-vragt, dat is vyfthien stuyvers.

27. Wanneer ymand een vaartuyg, van boedanige groote of kleynte 't ook wesen mag, gebuurt heeft tot het af haaien van een lading en, men daar mede niet klaar kunnende raken, bet vaertuyg ledig terug komt, zo zal den huurder egler voor huur van zodanig vaartuyg moeten betaelen, even alsof het selve een coyang aan lading in gehad beeft.

28. Gelyk ook, een vaartuyg minder geladen hebbende, als desselfs charter groot is, den huurder niet gehouden zal wesen om voor de volle groote van het vaertuyg te betaalen, maar zoo veel als de quantiteit van desselfs in gehad hebbende lading bedraagt.

29. Wel verslaande dit alles voor de goede mousson, dat is van primo April tot ultimo November; en in de qnaade mousson, gerekent van primo December tot ultimo Maart ofte vier maanden, zullen de huurders van de praauwen voor vragt of loon betaalen de belfte meer, als de bovenstaande lyste dicteerd, en zulks in plaelse van dubbele, gelyk dat bevoorens in train is geweest

30. Laestelyk werd het hoofd over de praauw*voerders, met syne onderhoorige commissarissen, op het scherpste

1^49. G. W. VAN IMHÓFF. Ö2li

geordonneerd en aanbeyoolen om haar stipt nae dese instructie te gedragen, op poene niet alleen van cassatie of privatie van haar dienst, maar zelfs van lyfstraffe, ingevalle bevonden mogten werden, dat sy extorsien en concussien hadden;begaan.

12 September. Terugkeer naar Indiê van gerepatrieerde Compagnie^s dienaren.

Pieter d'Espar, oppercoopman, sabandhaar en licentmeester alhier, by request versoek gedaan hebbende, ten epde niet alleen aan hem mogte werden gepermitteerd om met een van de eerst vertreekende retourscheepen te repatrieeren en mede te nemen desselfs dogtertje, oud omtrend ses jaren, nevens twee lyfeygenen en boven zyn gepermitteerde bagagie een kist, met kleederen gevult, maar ook, vermits hy wegens zyn een en dertig jarig verblyf in dese gewesten niet versekert is aan het vaderlands climaat weder te zullen kunnen gewennen, dat aan hem verleend mogte werden voorschryvensdeser regeering aan de Edele hoog agtb, heeren 17^, ten eynde, by contrarie ondervinding, op zyn versoek weder in qualiteyt van oppercoop- man herwaarts te mogen retourneeren, waarop in aanmerkinge gekomen zynde, dat het laatste lid van dat versoek niet zon- der exempel en ook een saak is, die ten beste van deese colonie wel generaal mogte gemaakt werden, sodanig, dat alle degeene, die met genoegen deser regeering quamen te repatrieeren, de vryheyt mogten hebben om, buyten lasten van de Gomp., weder hennraarts te keeren in haar voorige rang, qualiteyt en honneur, dat zelfs voordeelig zoude wesen voor de Gomp. en baren dienst, nadien veele, na Nederland repatrieerende lieden, om dese of geene particuliere [sic] relatien of insigten heenen gaande en aan deselve voldaan, mitsgaders tot establissemen- ten na haar genoegens ginter zo veel occasie niet heb- bende, alligt op die wyse weder herwaards keeren en daarna veeltyds bequamer als bevorens voor het werk hier te landen wesen souden door het rectificeeren en perfectioneeren van denkbeelden, die in de eerste jeugd maar ten halve en als ter

FLAIAAT-BOn DEEL ▼. 40

626 1746. 6. W. VAN IMHÓF?.

loDps zyn geformeerl en nogtans onder de vereysch te geboren, die men niet ontbeeren en ook niet dan met dabbeUe moeyte requireeren kan, als men daar van gebruyk moet maken in zyn beroep op zo verre afleggende plaatsen, bayten dat ook zodanige licentie veele uytheemsche zoude wederhouden en dese parlye doen kiesen, by preferentie booten bet retoar na bun in Europa somtyds verre atjgelegen vaderland, om hare overige middelen hier te lande weder te brengen, daar anders bet in Indien gewonne geld veelmaais gedispetiseert werd in andere ryken en staten, tot prejaditie selCs van hét geheele lichaam der republique; zo is verstaan hier over het nodige Ie schryven na Nederland en ondertussen bet versogte, zo als het legt, te accordeeren, mids den supp^ voor de boven- gem. lyfeygenen oome te betaalen H ordinair transport eo kostgeld.

26 September. Regeling van het cenmoniel bij de receptie van adjunct-reviseurs in Rade van justitie.

BIJ missive van 22 October 1707 hadden Heeren XVil"^ ter zake voorschriften gegeven, welke waren nageleefd, maar niet in de «memorialen'' van den Raad van justitie waren opgenomen.

Misbruiken waren daardoor ontstaan en disputen »over

dingen, die wel niet zyn de essen tia, dog egter, volgens de •distinctien deser landen, niet mogen of ook niet kunnen •werden naagelaten sonder decline of ten minsten zonder • verdenking, dat het daartoe strekt, by andere luyden, die •gewent zyn in dat stuk veelmaal op minntissima te letten/*

De Regering bepaalde daarom: 1* dat de adjunct reviseurs, bier versogt werdende volgens voormelde missive van 22 October 1707 in getalle zo veel, als er nog raden in leven zyn, die over de sententie ge- seten hebben, men ook in 't vervolg zal contifltteeren daar toe te nemen de eerste en aansienlykste ministers van de Comp., hier aan de band of daar toe capabel g'oordedt

1749, Q. W. VAN IMHÓFF. 627

werdende, en aan haar hoofd te plaatsen een lid vandese tafel, als streckende zulx tot luyster van de justitie en daarom ook indiervoegen hier g'usiteert ;

2^ dat gevolgelyk ook in usantie sal moeten blyven, gelyk het in usantte is, dat het proces g'acompleteerl is in cas ?an revisie, den eersten reviseur werd gegeven ter lecture om zig te beter in staat te stellen tot het geven van een distinct en gefandeert praeadvis, maar dat de overige re- viseurs te vrede zullen moeten syn met de vryheyt, die zy hebben, om die papieren te gaan lesen ter secretarye van haar agtb. dan wel ten huyse van den heer eerste revisear, zonder die aan haar eygene huysen te mogen nemen ;

3® dat den heer president van den raad met den heer eerste reviseur sal overleggen en afspreken den dag tot het af- doen der sake in cas van revisie en den eerstgemelde vervolgens de vergadering ten dien eynde laten beleggen en de genomineerde reviseurs vooraf daartoe laten ont- bieden volgens gebruyk;

4® dat zodanige vergadering tot dat speciale oogmerk belegt zynde, ook buyten saken van eene notoire priolitatie [sic] in cas van delay, by haar agtb. daar in geen ander sullen mogen werden afgedaan, dewyl het tegendeel maar ontstaan kan tot kleynagt;

S^ dat, by aldien de heeren, den president en eerste reviseur, niet mogten afspreken om met malkander zig na de ordi- naire vergaderplaatse van haar agtb. te begeven, zyegter zulx sullen moeten doen met so wel preciesheyt, als mo- gelyk is, om den eenen na den anderen niet te doen wag- (en, dewyl het by den raad in gebruyk is, dat de deur van de raadkamer niet langer blyfl openstaan dan tot dat de president binnen is, en het decorum vereyscht, dat sulx gevolgelyk ook geschiede voor een lid van dese tafel, eerste reviseur synde, dewyl zyn caracter die distinctie vereyscht, schoon de presidie van de geheele actum revi- sionis aan den president in rade van justitie verblyft;

6^ dat vooral de leden, so wel vau den raad als van de g'adjungeerde reviseurs, sullen moeten zorg dragen te compa- reeren op het bestemde uur, dog dat, zulx door onvoorsiene toevallen eens omtrent den eenen of anderen mislukkende, den heer president in rade van justitie de absenten sal laaten ontbieden; ook dat de adjunct reviseurs sig niet sullen moogen behelpen met excusen over andere verrig- tingen in 's Comp'. dienst, dewyl, de vergaderingen des daags bevorens aangesegt werdende, zy ook ten eersten zig kun- nen ontdoen van die besigheyt of, dit niet kunnende wesen by eenigen mogelykheyt, den gemelde heer president van de justitie daar af ten eersten zullen kennisse geven, om daarna de nodige roesures te kunnen neemen; en zullen den president en raden van justitie de vryheyt hebben hier omtrent, zo zulx begeeren, eene boete te beramen voor de geene, die te laat komen, waaraan de adjunct reviseurs almede onderworpen zullen wesen ; en, tot voorkoming van quade boodschappen, die vergaderingen niet meer by monde door de deurwaarders, maar met briefjes, door deselve rond te brengen, werden aangesegt;

7^ dat vervolgens, de vergaderinge en het getal der reviseurs g'accompleteert zynde, volgens het oud gebruyk door de laatste sal werden vryheyt gegeven aan de eerste om, op de ordinaire wyse der openinge van d'vergaderingen van justitie ook dese eerste vergaderinge te beginnen, begeven- de zig de adjunct reviseurs zo lange in de recoUement kamer, dewyl de constitutie van de vergaderplaets voor den raad tot hier toe so bekrompen is, dat 'er geen ander of beter vertoefkamer aldaar te vinden is, het welk ook de oorsaak is, dat het ceremonieel van art. 5 indiervoegen moet geschikt werden, dewyl men door de raadkamer passeeren moet om in dat vertrek te komen;

8' dat de vergadering van justitie g'opent en het nodige daarin verhandelt zynde tot een praeparaloir van de revisie, de introductie van den heer eerste en de verdere reviseurs ook ten eersten sal moeten volgen met zo veel decenlie

1749. G. W. VAN IMHOFF. 629

en consideratie voor bet caracter van den eerstgem., als de gebruyken van den ouden tydt en de distinctie van dat caracter hier te lande komen te vereyschen, en so als men dat sonder speciale aanwysinge van de civiliteyt van president en raden verwagtende is;

9* dat voorts volgens het presente gebruyk den eed afgelegt en de saak in die eerste byeenkomste niet afgelesen zynde, men wel sal mogen scheyden op reces, dog zo spoedig mogelyk, 'tzy ten selfden of ten volgenden dage weder dient voort te varen met de aflesing en afdoening der re- visie, op dat de adjunct reviseurs niet mogen werden g'interumpeert in de attentie op die saak en ook niet te lang werden afgehouden van hare andere verrigtingen in den dienst, wordende de subsequente vergadering, so als ook thans in practyk is, door het geheele eollegie van revisie . g*opent;

KKdat gevolgelyk in allen desen sal werden g'obser veert de nodige distinctie voor den rang en het caracter van een lid deser tafel, eerste adjunct reviseur zynde, zo verre het saken zyn niet de essentia rerum, maar alleenlyk circumstantia, tot de revisie selfs niets gevende, sonder dat ^er eenige andere ceremoniën als de bovenstaande, 't zy van inhaling of uytgeleyde, sullen behoeven g'observeert te werden, die anders wel in gebruyk zyn, ook selfs by optreeding van leden dier vergadering tot het evengem. caracter van raad van Indien.

26 September. Regelingen nopens kr ankbezoekers.

Om te praevenieeren en af te snyden veele lastige versoeken en irregulariteyten, uyt nodelose verplaatsingen der dienaren voortkomende, is op de propositie van den heere Gouverneur Generaal goedgevonden en verstaan, ten opsigte der krankbe- soekers strictelyk te laten observeeren het geene reeds H sedert de continuatie, so veel mogelyk, van andere schepelingen op de bodems, waarmede zy alhier aanlanden, ook ten haren op-

630 1749. Q. W. VAN IMHOFF.

sigte is ingevoert, en gevolgelyk voor eene generale en vaststaande regul te bonden, dat de geene, die met de scheqpen uytkomen» ook met die schepen moeten varen, 'tzy deselve reysen doen na de sinneiykbeyd van die bediendens ol niet, excepto dat als van ouds sullen werden geligt de krankbesoekers van de scheepen, die na Japan gaan, om te dienen tot plaalsvulliog van andere, die in bet land komen te sterven of aan land be- nodigt zyn; omtrend welke laaste verstaan is, dat door den kerkenraad deser stede bier altoos zullen mogen gehouden werden ses krankbesoekers buyten employ, die hsrar tirdinair scheepskostgeld op de rolle der kerkelyke bediendens sullen mogen laten opbrengen en dus genieten, instede van hetselve op het recrute schip ter rheede te laten ont(angeu> om te dienen, sowel tot waarneming der diensten in de kerken en op andere posten by ziekte of absentie der vast bescheydene, als tot aanqueeking van goede subjecten, beyde voor dese stad en de buyten comptoiren; en dat de geene, die gepegen zyn tot dit eynde van haar scheepen af te gaan, zig zullen moeten addresseeren by den voormelden eerw. kerkenraad, 't zy by verruyiing van andere, die liever in haare plaatsen willen varen, uyt de invoegen voorschreven alhier bescheydene ofby manquement van eenige aan het even vermelde sestal, om door haar eerw., indien zy zulx approl>eeren, te werden voqrgcdragen aan dese regeéring en als dan uyt de overige, op bet recrute schip lopende door het afleggen van schepen, aanneeming in dienst van goede subjecten en andere oorsaken, die dat occasioneeren kunnen, een ander in haare plaatse op sodanigon vacant komende bodem te werden gesteld door gemelde kerkelyke vergadering, met voorkennisse en onder de toestemming van den heer dircteur generaal, behoudens dat in cas van dimissie van eenige hier te lande bescheydene en by oustentenisse van vacatures op de scheepen, die repa- trieeren, de jongste in dienst der geenen, die op voorschreve schepen l)escheyden zyn, sullen moeten wyken voor sodanige verloste krankbesoekers, van de scheepen zullen moeten werden afgenomen en so lange op het recrute schip geplaetst, tot

1749. Q.  W.  VAN  IMHOFF.  65t 

dal 'er voor haar pccasie is weder in te yallen op vacant wordende scheepen of aan land gebruykt te werden, het welke als een sequeele der verlossing of dimissie (dewelke ook voortaan, gelyk bevorens, door de geene, die op de scheepen, tot retour dienende, bescheyden zyn, met voorkennisse en blyk van den praeses in kerkenrade te deser vergadering sal moeten werden geimpelreerd) ook zal moeten geschieden onder der- selver kennisneeming en approbatie.

26 September. Begrafenissen van Chinesche officieren en van hunne bloed- en aanverwanten te Batavia.

Door den Gapitain der Chinese natie, Oey Tsomko, versoek gedaan synde om desselfs overleden huysvrouw te mogen laten begraven met sodanige plegtighedei?, als onder lieden van conditie onder haare natie gebruykelyk zyn en voor de Chineese revolte in anno 1740 te deser stede aan een iegelyk uyt deselve gepermitteerd waren, zo is, uyt aanmerkinge, dat men sedert de regeeringe van den praesenten heere Gouverneur Generaal op alle manieren getragl heeft die natie, so wel ten opsigte van haare readmissie in dese colonie en stadt, nevens dagelyksen aanwas omtrent het getal, als veel andere arrange- menten, soveel mogelyk is, tot haren ouden stand te brengen, ten minsten daarna eenigermaten te doen gelyken, goedgevonden en verstaan ook in het voorschreve versoek te condescendeeren en hetselve te extendeeren tot alle ofiScieren van die natie en derselver familien, die daar toe in den aanstaande aan den heere Gouverneur fToneraal versoek zullen doen.

6 October. Afkondiging van een dank- en bede-dag wegens het aanstaande vertrek eener retour-vloot, enz.

10 October, Bepaling, dat in de resolutiên der politieke raden op de buiten-kantoren aanteekening moest worden gehouden van het afleggen van den eed van purge j^door alle de geene^ die tot eenige ampten aange- »steld of tot hogere qualileylen geadvanceert'' waren.

6Sl 1749. Q. W. VAN IMHOFF.

Tevens werd aan de » Ministers" op de bniten-kantoren aanbevolen de stipte naleving van den Artikel-brief, art. 55, en van het bepaalde op 4 JuniJ 1743.

Het afleggen van dien eed v^erd te gelljker UJdy onder nadere goedkeuring van Heeren XVII^, •g'exteiideert tot de nieuwe 'geöligeerde leden, so van de regeering als den raad van justitie, •'t zy dese laaste zig ten tyde haarer aanstelling reeds in •India bevonden of in dat caraeter werden aangenomen/*

11 October. Bepaling, dal een schipper, die gedurende drie achtereenvolgende jaren nn 7 land'^ [d. w. z. in Oost'lndie'] dienst had gedaan, evenveel aanspraak op bevordering kan maken, als een schipper^ die twee reizen van Nederland naar Indië en terug had ge' maakt.

Dit voorschrift is afkomstig van Heeren XVII^.

14 October. Yoorschrifïen nopens impotente** Compagnie's dienaren.

Gereflecteerd zynde op de perzonen, die alhier jaarlyx als incurabel of impotent opgegeven en hoedanig met de retour scheepen tot grote belemmering derzelve na Nederfatnd ge- zonden werden in een groot getal, dat selfs in a^ pass, wel twee en veertig stux uytgemaakt heeft; en vraarvan bnyten tv^el volgens dondervindinge van veele jaaren op d'een of andere wyze en op andere naamen sommige weder her- v^raards komen, zo is, tot voorkominge van alle quade practyo quen dien aangaande, op de propositie van den heere Gouverneur Generaal goedgevonden en verstaan, degeene, welkers herstel- ling, 'tzy door verandering van climaat ofte andersints, niet geheel en al hopeloos is, naar Tjiepanas ofte het warme bad te zenden om aldaar tot hunne volkomene geneezing te ver- blyven, en de andere of die absoluut ongeneeslyk zyn in het proveniershuys tot Samarang te plaatzen, maar aan degeeoe,

1749 G. W. VAN IMHOFF. * 633

die vermeenen ODderhoud te zullen vinden zonder weder naar Indien te retoumeeren of ten laste van de Godshayzen in Nederland te vervallen, en liever mogten willen repatrieeren, de vryheid te laaten om, onder exhibitie van de nodige bewy zen, ten dien eynde aan deeze regeering speciaal verzoek te doen.

31 October. Bepaling, dat de ^cadets'* van de Academie de marine^ i»tot den pennen- ofte eenigen anderen daü j>den militairen land-dienst overgaande, volgens taiucatie »en moderatie der curatoren/' aan die inrigting moesten terugbetalen, wat zij gekost hadden.

4 November. Bepaling, dat de rapporten van uitgeleverde ladingen, zoowel door de betrokken administrateurs, als door de gecommitteerden ad hoc moesten worden onderteekend.

Zulks werd vastgesteld »om geen voet te geven aan een •verbeelding, alsof de ontfangst en het nasien van de aangebragte •goederen een zaak is, die de administrateurs geensints •concemeerde, maar eenlyk de gecommitteerdens, en waerop •sommige het, zo het schynt, alleen laten aankomen,''

4 November. Bepaling, dat krankzinnige burgers slechts na voorafgaand onderzoek door Schepenen onder euro- teele mogten worden gesleid.

7 November. Vergunning voor den oud'landdrostfJ. Vink, eiken Donderdag eene markt te houden op zijn land, Westervreede, liggende langs de Mokervaart, ter halver wege Batavia en Tangerang.

De eenige voorwaarde, waaraan, naar hel schijnt. Vink moest voldoen, was zorg te dragen, dat de > wegen niet bedorven •werden door de buffels-karren."

634 1749. Q. W. VAN iMHOFF.

7 NoTcmber. Verkening van ver^ia aetatis,

In Nederland was men gewoon slechts aan hen, die den ouderdom van 20jaren badden bereikt, » de sopplelie van onder- •dom te accorderen'', maar in Indie moest men, volgens de Regering, van dien regel afkijken, >also bet ciimaat

en de constitutie deser landen niet oneygen eenige dtspen- •satie toelaten."

25 November. Last op den Sequesler jaarlijks op te ma* ken eene notitie van alle de successive, onder cath •tte de restituendo^ afgegevene capitalen en intressen y^van insolvente boedels, mei eene specifique aantooning *van de personen^ die zig tot borgen hebben geinter- y^poneert.'

De Raad van justitie moest die opgave jaarlijks nazien om »de suflBsantie der borgen" te beoordeelen en voor overledene of «insuflBsante" borgen andere in de plaats te doen stellen.

De Sequester was wel aansprakelijk voor de door hem goedgekeurde borgen, maar deze regeling gaf, „by verloop

van tyd, geene genoegzame securiteit voor zoo veele capita- len, als op die voet werden afgegeven om by provisie de •crediteuren aan bet hare te helpen."

Zie ook bij 10 December 174B.

2 December. Bepaling, dat de pacbt van den korenmolen en die van de recogniti&'penmngen der uit Europa aanger bragte dranken voor il &0 niet zouden verpacht worden.

In aanmerking genomen zynde de onsekerheyd van den aanbreng van een genoegsame quantiteyt tarwe en de daar uit voortvloeyende lastige instantien door de pagters van die geregtigheyd, so tot surcheance als remis der betalinge van de pagtpenningen, gelyk dat de meenigvuldige resolulien van desen jare ten overvloede aantonen, so is, tot voorkominge van dil

1749. Q. W. VAN IMHOFF. 638

incoDvenient, goedgevonden en verstaan de geregiigheyd van de koprnmolen voor het aanstaande jaar niet te verpagten, maar deselve ter preuve te laten collecteeren door den ontfanger generaal, mitsgaders de ongelden, daar op vallende, op den voet, als thans door den pagter gedragen werden, aan den selven te valideeren en over sulx ook den koornmolenaar te laten behouden het thans by hem genoten werdende salaris van twaalff ryxdaalders 's maands, mids dat desen laatsten niet alleen op poene van lyfstraffe zal gehouden wesen geen koom te laten malen, als waarvan hem by eene quitantie van den ontfanger generaal zal gebleken wesen, dat de geregtigheid betaeld is, mits- gaders de nevens quitantie aangebragt werdende quantiteyten telkens exactelyk na te wegen ofte moeten, maar ook deswegen op het uyteynde van het jaar te prestoeren den eed van purge. Nader gesproken zynde over de verpagting der recognitie penningen van de dranken, uyt Europa aangebragt werdende, waarop in aanmerking gekomen zynde de menigvuldige in- convenienten, die ligtelyk te begrypen en te apprehendeeron zyn uyt sodanige verpagtingen, also het selve aan de eene kant voor den pagter nog eens so difBcil als voor de Comp*. zal wesen die geregtigheyd van het scheepsvolk, dat dikwils weerbarstig en brutaal is, in te vorderen en aan de andere kant ook occasie soude kunnen geven tot het extendeeren van die pagt verre boven de intentie van dese vergadering en vooral van de heeren Bewindhebberen selve, schoon haar Edele hoog Agtb. op deselve zeer ernstig schynen te staan; so is goedgevonden en verstaan tot derselver nadere en posi- tiver ordre by de collecte van dien door den ontfanger generaal te laten continueeren en haar Edele hoog aglbare nader te vertonen de vorenstaande swarigheid en meer andere in- convenienten. die zig by de verpagting van dat middel komen op te doen en daar uyt te verwagten zyn.

9 December. Gdijkslelling van de Chinescl^ jonken, ivat de betaling van inkomende regten betrof^ met alle andere vaartuigeti.

636 1749. G. W. VAN IMHOFF.

Intrekkende het bepaalde op 9 December 1746, stelde nu de Regering vast, dat de Chinesche jonken voor inkomende regten moesten betalen 6 pet.

By uitvoer zouden zij >vry wesen van de bevorens betaalde •vier ten honderl, exeepto het silver en de inkomende lywaten."

Reeds tien dagen later, den 19^<^' December 1749, kreeg de Regering .berouw over hare liberalileit, want «gereflecteerd •wesende op het meerder beloop van het geene door deselve

[jonken] uytgevoert als ingebragt werd, is verslaan nog daar »by te voegen zekere bcpaaling of tantum per jonk, by wege ■ van redemtie of afkoop, even als omlrend d'inkomende thol »nanr het geresolveerde op den 9 Xber 1746 in de laatste «drie jaren heeft plaats gehad, mitsgaders van de officieren «der Chineese natie berigt te vorderen, boe groot deselve soude •kunnen en dienen genomen te werden, opdat de Gomp. by dese verandering geene praejuditie kome te lyden."

Zie lager bij 23/27 December 1749.

12 December. Bepaling, dat de canfkcatie van •kleeden* {manufacturen), ongetjapt uit de Oostersche kantoren leruggebragt en te Batavia of elders aangehaald, zotule geschieden ten behoeve van den officier, ^tme het ook •is, by praeventie"

Zie ook bij 8 November 1746.

12 December. Wijziging van art. 5 der pacht-voorwaarden nopens ivaskaarsen.

Deze wijziging luidt : »dat alle de geéne, die kaarsen in haare winkels te koop stellen, so wel als de kaarsemakers selfs, verpligt zullep zyn de kaarsen door den pagter te laten merken, op poene van 25 rd'., de quantiteit niet groter dan een quart picol zynde, en op verbeurte van viermaal de waarde, als hel daar boven loopt, boven de confiscatie van het aangehaalde."

1^49. 6. W. VaN iMHÖFf^. 65Ï

-iT December. InwisseKng van geschonden payement.

Also de ervaring leert, dat nog niet heefl gecesseert den ondienst en het quaad, dat de gemeente toegebragt werd door een groter dan nodige quanüteyt payement, voornamentlyk dubbelde stnyvers, niettegenstaende de opwisseling daarvan, anno 1746 en 1747 gedaan, daar benevens in aanmerking zynde genomen, dat de dubbelde stuyvers weder meest versleten en onkenbaar voor den dag komen, waaruyt op de marktplaatsen en in den handel veelerleye incon- venienten ontstaan en onder anderen dit ook, dat baalsugtigc opwisselaars, onaangesien de daar tegens leggende inlerdiclien, een vuyl gewin zoeken by het opwisselen derzelver tegens grof geld, zo is het, dat men, daar tegen willende voorsien, op den 12^ deser in rade van India goedgevonden heeft alle en een ingelyk door affictie deser té adverteeren, dat, stand houdende alle, hetgene met relatie tot voorm. ondeugende munt werd gesegt by het placcaat van den 25"° Juny 1745, even op sodanigen voet, als by het gedagle placcaat is gesleld, ten eersten na de publicatie deses des Dingsdags, Donderdags en Saturdags voormiddags van 7 tot 1 1 uuren tot ses weken na haar eerste sitting by gecommitteerde Schepenen en den bailliuw zal werden ge vaceert in de vergaderkamer van den burger krygsraad op het stadhuys tot het ontfangen van dubbelde stuyvers en andere payemeiiten by 't gewigt en het verwisselen derzelver legens ducatons, gerekent ieder reael swaarte aan payement tot twee en veertig en een halve stuyver courant; werdende voorts hierby op nieuws geinterdiceert het ontfangen en uytgeven van diergelyk oud en versleten payement, 't welke niemand anderen, insonderheyt op de marktplaatsen, sal vermogen op te dringen; en zal uyt de Comp cassa sel& geen ander dan goed en nieuw payement werden afgegeven.

16 December. yastsleUing van het aantal suikermolens op Javas oostkust op hoogstens dertien.

638 1^49. Ö. W. VAN iMHÓrP.

Behalve nominaal 70 in de Bataviascbe OmmelandeQ (zie btf 6 Augustus 174B), bestonden er in Gheribon «eenige" en in Bantam rijf suikermolens.

In bet belang van de Bataviascbe suiker-industrie werd hel wettige aantal molens op Java*s oostkust verminderd.

22 December. Verbod tegen het vervoeren van vrije memchen op Java.

Gelesen zynde het placcaat, door den Gouverneur en Raad tot Samarang op den 14* May anno passato gedaan emaneeren tegens het vervoeren van vrye menschen, zo is verstaan de daar by gestelde poene van publique geesseling en confiscatie van goederen» in zo verre het laaste concemeerl, vermits de confiscatie altoos odieusi mitsgaders in desen zeer oneygen is, te improbeeren en over sulx in dies stede te stalueeren en door het ministerium de uovo te doen publiceeren, dat sodanige delinquanten publicq gegeesselt en daar en boven gemulcteerd zullen werden in een swaare pecunieele amende, geproportioneerd na de omstandigheyd van zaken en het vermogen van den delinquant, ter arbitrage van den regter, te verdeden, de eene helfte voor de arme vaderlose weesen te dier custe, en de wederhelfte tusscben den officier, die de calange doen zal, en de ouders of naastbeslaande van de vervoerde vrye kinderen of personen, die de reclame gedaan ofte het feit aan den dag gebragt hebben, ten voordeele van sodanige kinderen.

25 December. Bepaling^ dat •het boek van den generalen •ontfangst tegens dat van den Ideyn'CasHer tweemaal 9^8Jaat8f namentlyk onder ultimo February entdtimo *Augu8tu8'\ moest worden geconfronteerd.

Eventueele «differenten** moesten alsdan «illico*' worden geredresseerd.

1746. Ó. W. VAN IMHÓFF. ÊSÖ

-^ December. Vernieuwing van de i^buiten observantie

i^geraakte*' bepaling van 12 December i7A!5 nopens het stellen van cautie door naar Nederland vertrekkende dienaren van de Compagnie, die eenige administratie hadden gevoerd.

Tevens bepaalde de Regering, dat een »vast'* reglement zoude worden gemaakt * nopens de grote van de somma, so omtrent

de dienaaren te deser boofdplaatse, als op de subalterne •comptoiren/'

Zie verder bij 10 Jullj 17S0.

-^ December. Intrekking van het bepaalde op 9 Decem» ber 1749 nopens Chinesche jonken.

De officieren der Ghineese natie svirarigheid gemoveerd hebbende om sig duydelyk te expliceeren conform bet requisit deser regeering ten opsigte van de redemtie, die naar bet geresol* veerde op den 19* courant voortaan door de jonken voorden tholvryen uytvoer of instede van de uytgaande regten zal moeien betaalt vrerden, so is al egter, uyt aanmerking van de billykheyd van sodanige belasting, gefundeert op den vervoer van peper en thin, aan deselve alleen en met uytsondering van alle andere negotianten gepermitteerd, en dat zy zig over zulx dese meerdere betalinge ook dienen te getroosten, als nu op de propositie van den beere Gouverneur Generaal goedge- vonden en verstaan deselve Ier preuve voor den aanstaande jaare te admodieeren op eens zo veel, als de jonken bevorens volgens resolutie van den 9^ December 1746 voor inkomende regten bebben moeten betalen, ofte

voor een groote jonk van Aymuy op rd'. 1 100

» » kleene » » ■

• groote » » Ganton

» » kleene » » »

» » groote » » Nimpho

» » kleene » » »

840 IKOO 1400 1800 IKOO

640 1749, 175Ó. G. W. VAN IMHÓF^.

mitsgaders deese redemtie onder de pagt van de boom te be- grypen en daarvan aan een iegelyk by billel kennis te geven om zig daar na by de generale verpagting te kannen rega- leeren.

23 Januarij. Maatregelen ter voorkoming van ongeregeld' heden binnen de stad Batavia.

Tot betere praeventie van alleriye moetwilligheden en dis- ordres op de bazaar en andere plaatsen inde stad, ten deele bier uyt ontstaande, dat de militie aan de poorten en hooCd- vragt te verre afgelegen en die van de middelpunt, als maar uyt inlanders bestaande, te insufficiënt is om aan de dienae- ren van de justitie de sterke band te bieden, als de gevallen sttlx komen te vereyscben, is op de propositie van den beere Gouverneur Generaal verstaan de voorsz. redoute te laten be- setten met eenige Europeesen en eene wat sterker wagt, on- der het commando van een oflBcier, te leggen aan de noorder brug over de grote revier, gemeenlyk de hoender bazaar ge- naamt, beyde om over dag aldaar post te houden en dus, als midden in de stad zynde, alle desordres te kunnen weiren; en om voorsz. augmentatie van posten te minder te doen strekken tot beswaring van het Europeesche guarnisoen, dat reeds werks genoeg beeft om de dagelyxe parade te foumeeren, de poorten Utregt en Diest voorlaan te prohibeeren aan de rytuygen, in en uyt de stad gaande, en gevolgelyk daardoor alleen te gedogen passagie voor voetgangers, ten eynde over- dag Ie menageeren de Europeesen, aldaar thans nog geplaatst, en, met de halve bariere open, de voorsz. poorten te laten gade- slaan door de inlandse militie, aldaar optrekkende onder toe- sigt van een goed Europees onder-officier, sonder ook voor passanten door deselve eenige beweging van militaire honneurs te maken; dog by nagt de voorsz. poorten te doen versterken door een Europees oflBcier en agt gemeene Europeesen van

1^50. 6. W/VAN IMHÓPF.

641

de vier en iwintjg, tot voorsz. twee posten in de stad nu gedestineert, en met sons ondergang af te lossen door de bur- ger wagten, sowel op de eene plaats als op de andere, mits- gaders tol menagement van veele nodelose posten op de wallen in lydt van vreede, door overtollige batteryen meest veroor- saakt wordende, ook bier inne omtrent degeene, die bet beste gemist kunnen werden, de nodige reductie te maken.

17 Februari]. BqfHÜing, dat de bode^ tevens afslager, van de Bank van leening een borgtogt moest stellen van 5000 rijksdaalders.

Die borgtogt was zoo hoog, omdat aan den bode moesten toevertrouwd worden de rekeningen voor op vendutie verkochte panden, >om eene tydige inpalming der vendu-penningen te «facilileeren.''

17 Februarij. Regeling van het geschut op de bolwerken, enz. van de stad Batavia.

Deze regeling, welke »in de presente vredige tydsgesteldheyd'' gemaakt werd, was de volgende:

Amsterdam . 4 p'. me

d'cat Middelburg H* •

» Delft 3* .

d'Rotterdammerpoort 6 »

d'cat Hoorn 5* »

't bolw. Enkbuysen 6* >

d'cat Vianen 5* »

Gelderlandt 8 >

d'cat Gatsen Ellebogen ... 3* »

Orangie 6* >

» d'Nieuwpoort 2* »

de Nieuwpoort 1 >

Hollandia 9 »

Grimbergen 3 »

PLAKAAT-BOBl DEEL T.

ale canon. van 6 S

6 4 8 3 6 6 18 8 8 8 8 8 4

41

64i

1760. Q. W. VAN IMHOpr.

melale

ysere

'l Hoornwerk 10 p*. ysere canoD van 6 S

i bolw^ Nassonw 4

Zeelandia 10

d'gnardyn beneden d'Uyt"*'.

poort 3*

» boven d'üyl. poort 4

Benoorden de • • 3*

Westfriesland 8

't bolwerk Overysel 8*

Groningen 10

Zeeburg 6

Kuylenburg 5

d'Middelpunt 8

6 » 12 •

6 •

6 > 6 » 6 • 6 •

12 • 6 >

12 » 3 .

141 p'. canons in zoort De stukken, gemerkt met*, zouden >uyl haar affuyten ge- »ligt en ider op zyn post op balken gelegt werden/' Het kasteel Batavia was met 28 zware stukken bewapend.

17 Februarlj. Oprigiing van een soldij -hantoor te Soe- rabaija.

Te Soerakarta schijnt reeds een zoodanig bureau bestaan te hebben.

Het Soerabaijasche kantoor werd, onder nadere goedkeuring van de Hooge Regering, door de «ministers" aldaar opgerigt •ter voorkoming van alle abuysen omtrent het soldy-werk

in den Oosthoek."

17 Februarij. Toekenning aan predikani's weduwen van ^•4 ft specerijen en V4 ^' rijst *smaands.

Als motief voor deze liberalileit gold, dat «hetselve mede »nog min of meer zal slrecken ter bereycking van hel oogmerk

om stichtelyke en bequame leeraren t'animeeren aan deu »wyn gaart des Heeren in Indien te komen ^rbeyden."

1750. Q. W. VAN IMHÓFP. 64^

De weduwen kregen alzoo de helft van het toegekende op 29 Julij en 16 December 1746 aan wijlen hare echtgenooten.

Vroeger ontvingen zij, behalve water en brandhout, »een «jaarlykse trac temen! van 33 V3 rd'., de helft van het kostgeld •der leeraren ofte ^Vs rds. 'smaands, nevens 4 kannen secqwyn/'

20 Februarij. Vergunning voor de leeraren van de Augbtérgsche confessie (Lutheranen) te Batavia veroor* deelden van hunne gemeente in de gevangenis te bezoeken.

De raad van justitie had zulks geweigerd^ maar de Hooge Regering besliste anders, omdat in Nederland die vergunning verleend werd, — in de barrière-steden »ofte het ressort van

de generaliteyt" zelfs op den dag der executie.

De Indische Regering voegde echter eene voorwaarde aan hare vergunning toe, namelijk^ dat deze «alvorens spetiaal «versogt werde, 'tzy door den patiënt ofte den predikant» •maar niet ten dage der executie, tot een billyke distinctie «tusscben de dominantie in dese religie."

20 Februarij. Bepaling, dat te Batavia onder de Utrecht^ sche en Diest-poorten geene paarden en rijtuigen mogten doorgaan.

Alleen door de Rotterdammer poort mogt men te paard of per as de stad verlaten en door de Nieuwpoort op die wijze binnenkomen.

Naar aanleiding hiervan werd de navolgende garnisoens-order uitgevaardigd :

Alle wagens en rytuygen sonder onderscheyd sullen voort- aan geen andere poort in mogen ryden dan alleen de Nieuw- poort en geen andere uyt dan de Rotterdammer, aan welke laaste nogthans geen militaire honneurs sullen werden gedaan.

De Europeesche wagten aan de poorten Rotterdam, Diest en Utregt sullen by dag g'excuseert blyven en de wagtmaar alleen bestaan uyt inlandse militairen^ egter onder commando van een nugter en bequaam Europeesch zergeant, die 's mor-

644 1750. G. W. VAN IMHOFF.

gens mei zyne inlanders van de paradeplaats afmarcheert, om het volk aan de poort, hem aangewesen, af te lossen en de poort te besetten en s' anderen daags afkomt.

Aan de Middelpunts- en Hoenderpassers-brug sal by dag de wagt houden 1 officier, i zergeanten, 1 tamboer en 16 gemeene en een zergeant met agt gemeene, allemaal Europeesche, de- welke s'avonds om 6 uuren afgaan en naar de poorten Rotterdam, Diest en Utregt trekken, om aldaar s' nagts de wagt te houden, excepto den officier, wiens wagt s'avoDds om 6 uuren volbragt is.

De Nieuwpoort sal mei 12 Europeesche militairen versterkt werden.

De officieren, die anders s' morgens op de wagt zyn getrokken, sullen nu s'avonds ten 6 uuren aan de poort moeten weesen, die zy s' morgens op de paradeplaats getrokken hebben, om aldaar s* nagts de wagt waar te nemen.

En, op dat alles ordentelyk en gereguleert mag toegaan, soo sal den ondermayoor s'avonds tusschen halff seveo eo agt uuren een visiteer ronde, om te sien, off alles behoorlyck op syn post is, en van syn bevinding rapport doen.

Dit alles in te gaan met primo Maart aanstaande.

25 Februarij. Rang-regeling van verschillende betrek- kingen.

Naar aanleiding van eene concept zegel-ordonnatie (zie !6 Mei 1750) bepaalde de Regering, — om alle willekeur in rang »te voorkomen by begravenissen als andersints, alwaar de minste Compagnies dienaar, van wat beroep en hoe gering hy ook zy, pretendeert te moeten gaan voor diergelyke burgelyke b'amptens, welke geen rang is toegewesen", — «dat de hoofdpar- ticipanten van d'amfioen societeyt in rang immediaat volgeD op de leeden in't collegie van Heemraden en na deselve ofle nog voor de commissarissen van zee- en commercie-zaken den stadsvendumeester, mitsgaders dat den stads-apothecar voortaan

1750. G. W, VAN IMHOFF. 648

rang zal hebben als jongste opperchirurggyn van de hoofd- posten.

Ook is om voorsz. redenen verstaan de makelaars, aan de- welke reets by resolutie van den 1'i^^ Augustus 1746 boek- houders rang is gegeven, item den waagmeester, de binnen regenten van het Chineese hospitaal, arnihuys en Lazarus huys, den keurmeester van goud en zilver, de taxateurs der vaste goederen, de keurmeester van kalk en steen, ykmeeslcr der maten en gewigten, keurmeester van het beestiaal, stads- drucker, afslager of opsigter van de vismarkt, opsigter van de rystmarkt, opsiender van het afkomende beestiaal en commissaris of hoofdopsigter van de praauwvoerders voortaan rang zullen hebben immediaat na d'ordinaris clercquen ter generale secretary.

Laastelyk is goedgevonden en verstaan, dat de voorsz. schickingen ten opsigte der rang van alle voorsz. burgerlyke bedieningen geene de minste verandering of prejuditie zal toebrengen aan d'ordonnantie op de burgerwagten en hetgeene om trend den optrek als audersints ibans by de burger schuttery in gebruyk is, die ten opsigte van alle deselve in haar volle kragt en waarde zullen blyven.

27 Februarij. Verkoop bij publieke vendtUie op crediet van Compagnie's goederen.

Tot preventie van het lang leggen der per vendutie verkogte goederen in de pakhuysen, alvorens afgehaalt en betaald werden, eo om teffens de kooplieden in en omtrend de tegenwoordige schaarsbeyd van geld, buyteu merkelyk gevaar voorde Gomp% te gemoet te komen, door den heer directeur generaal gepro- poneerd zynde om aan de voornaamste kooplieden de goederen immediaat na het aflopen van de vendutien te laten volgen, mits zig onder den anderen associeereude en instaande voor de betaling van alles, hetgeene zy te samen ofte yder apart mogten kopen, binnen den tyd van drie maanden, zonder interest ofte, als men hen langer crediet mogte geven, met

646 1760. G. W. VAN IMHOFF.

de rente van een half per cento 'smaands, gereken t vandeo dag der expiratie van dat termyn, waar toe zig den burger koopman, Anthony Borslosky, nevens de nioorsche kooplieden Mohometh Mira Dauwt, Mahometh Lebe, Assan Niiia Dauwl a Aboe Bakar Dauwt bereyd getoond hadden, zo is, uyt aanmerking, dat de kooplieden hier door zekerlyk grotelyks zullen ganimeerl werden goederen op 'sComp vendutten te kopen en de Comp' dus daar by haar reekening wel zal vinden, goedgevondeo es verstaan aan haar lieden alles, hetgeene zy ofte een van luar, helzy voor hare gemeene ofte voor zyn parliculiere ^eek^

ning, mogle mynen, ten eersten na den verkoop, des begeerende. op creiliet te laten afgeeven voor reekening van haar vyveo, om binnen drie maanden betaelt te werden, mits niet exce- deerende de waarde van 5000 rd'., en dat zy ingevolge hare gedane presentatie zig alle te samen en yder van haar iB*t bysonder by een beboorlyke notariële acte zullen interponeereo tot elkanders borgen als principalen, onder renuntiatie vaa de benefitien ordinis, divisionis et excussiomis, en dat zy liedeo geen borg of borgen zullen mogen blyven voor andere kopers: mitsgaders van dit voorregt ook te laten jouisseeren alle andere kooplieden, die daarom versoek mogte doen, mits zy sufifisaate cautie stellen, ten genoegen van den heer directeur generaal ofte wel zig ook, invoegen en onder de conditie voorsz., asso- cieeren en de maatschappy voor schade guarandeeren willen; ende zulx in het laaste geval tot sodanige somme, als men naar d'omslandigheyd der personen nader bepalen zal; dog dat de goederen, welke door andere, als zodanige kooplieden, die zig onderling geassocieerd of cautie gesteld hebben, op 's Gomp>. vendutien gekogt werden, binnen drie maanden zullen moeien werden belaald en afgehaald ofte by manquement deselve, na verloop van dien tyd, ten eersten zonder voorgaande waarschu- wing of interpellatie van den koper weder by publicque op- veylinge, 't zy binnen het casleel of door de stads vendumeester, naar goedvinden van den heer Directeur Generaal, voor reekening van den eersten koper te gelde te maken en het verlies, dat daar op mogte vallen, van den selven zonder uytstel in te vorderen.

k.

•. I

1760. G. W. VAN IMHOFF. 647

-^ Maart. Bepalingen nopens den thee-handd.

Voor hen, die te Batavia thee uit Chinav aanvoerden met de bedoeling die thee^ door middel van Compagnie's schepen, naar Nederland te verzenden, maakte de Regering bekend: 1® dat zij niet meer dan uiterlijk 1S,000 pikols thee (onge- veer drie sclieeps-ladingen) per jaar zou overvoeren; 2^ dat de beste soorten de voorkeur zouden genieten; 3® dat voor de naar Nederland verzonden thee cautie moest worden gesteld of andere zekerheid gegeven, dat, »hoe •weinig de thee ook in Nederland mogte afwerpen, de

Gomp. egter in allen gevalle agt stuyvers per pond voor •vragt zal hebben en gevolgelyk gesuppleert kryge, het •geene minder mogte rendeeren."

10 Maart. Wijziging van het bepaalde iyp 2 Mei 1741 nopens de geldkist van het collegie van Boeddmeesteren.

Deze kist moest teruggebragt worden naar de vergader- zaal van Boedelmeesteren in het Gbinesche hospitaal en aldaar met kettingen, enz. aan den muur worden bevestigd, voorzien van twee «suffi^ante" hangsloten, wier sleutels de president en vice-president zouden bewaren.

Vroeger had de secretaris van het Collegie één dier sleutels bewaard, maar dit vond de Regering > minder eygenschap • hebbende, vermits de secretaris de kleene of daagelyksche •cassa admmistreerde."

10 Maart. Wijziging van het bepaalde op 25 Aitgustus 1746 nopens het salaris vnn vendumeester, makelaar en afslager bij verkoop van onroerende goederen of koopmanschappen nn Hgros"

In plaats van '/^ of ^1^ pet. werd nu aan den makelaar toegekend ^/^ pet. De vendumeester kreeg l^a pet. en de afslager 74 P<^^*

648 1750. Q. W. VAN IMHOFF.

Eerstgenoemde (de Yendameester) was aansprakelijk voor de vendu-penningen.

De makelaar, »als door de geene, die hem employeeren, »ook kunnende gesonden werden om het procedido der ver- •kogte goederen van den vendumeester te ontfangen", moest een borgtogt stellen van 2000 rijksdaalders, » ten behoeve van

de geene, die door eene onbehoorlyke exercitie van zyn ampt »ofle andersints door zyn toedoen of versuym praejuditie •mogten lyden/*

Bet salaris van den makelaar bij verkoop van roerende goederen en >alle andere whaeren by kleenc parthyen*' was door gecommitteerden uit het CoUegie van Schepenen geregeld, roet wier (niet medegedeeld) Tid vies de Regering zich vereenigde.

10 Maart. Regding van de uitbetaling van koelugelden te Batavia.

Ingedient zynde een rapport van de gecommitteerdens, ten welkers overstaan door Heemraden deser stads ommelanden is gedaan publicque rekening van hare administratie in anno 1747s luet en benevens de generale of speciflque reekening van alle derselver inkomsten en uytgaven in dat boekjaar; zo is, ten aansien van het hoog beloop der coelies en arbeyds- loonen, door den bode van dat collegie uytgeschoten, en de weynige versekeringe» die men hebben kan, dat daaromtrent eene rigoureuse menagie plaats heeft, zo lang men continueert by de tegenwoordige methode om de rollen derselve alleen door gemelde bode te laten opmaken en den heer president vervolgens ter tekeninge tot afbetalinge te presenteeren, goed- gevonden en verstaan Heemraden te recommandeeren door de buurt- of opperwykmeesters of wel door gecommitteerdens van de maand op de onderhanden zynde werken behoorlyk toesigt te laten houden, of d'opgebragt wordende arbeidslieden wel waarlyk dienst doen, en deselve dan ook weekelykse rollen te laten ondertekenen, waaruyt de maandelykse zullen moeten werden opgemaakt, om versekert te kunnen wesen, dat daar pmtrend naar behooren werd gehandelt.

1750. G. W. VAN IMHOFF. 649

13 Maart. Bepaling ^ dat de scheeps-boekhouders een borg" togt ten bedrage van ^000 rijksdaalders moesten stellen.

Reeds den 2<*^° JuniJ 1760 werd deze borgtogt tol op de belft vermiDderd.

17 Maart. Regeling der declaratien van den Stads* chirurgijn te Batavia.

De Regering magtigde hem «voor het visiteeren, huysvesten, onderhonden en curèeren van alle gequeste persoonen, die, aan denselven door de respective officiers loegesonden werdende, genegen zyn zig door hem te laten verbinden en geneesen en onder de boeyen niet kunnen begreepen werden, te declareeren ter taxatie en moderatie van den regter, 't zy deselve tot de volle geneesing of maar eenige dagen by hem blyven, ende zulx als den dader en den lyder beyde onver- mogens zyn 4ot de betaling, ten laste van de jaarlykse kamer-reek ening, zo van den raad van justitie deses casteels, als Scheepenen deser stad, dewyl zulx met de billykheyd overeenkomt en ook al ten deele plaats heeft, dog hem voor bet visiteeren der lyken geene belooning toe te leggen, also dat dat een der diensten is, waarvoor hy gage en kostgeld geniel.''

27 Maart. ^Ordre der voorbiddinge, zo in de kerken deser stad [Batavia], als op de bnyten-comptoiren.^

In verband met de verheffing van den Prins van Oranje tot opper-6ouverneur*GeneraaI ontwierp de Gouverneur-Generaai eene nieuwe >ordre »der voorbiddinge", welke de hooge Regering in hare vergadering van 27 Maart 1750 goedkeurde.

De »ordre" zelve is niet aangetroffen.

3 April Toekenning aan den tweeden predikant bij de Luthersche gemeente te Batavia van dezelfde emolumenten^ als aan den eersten predikant waren toegekend.

Zie bij :29 JuUj 1746.

6S0 1750. Q. W. VAN IMHOFF.

7 April. Vermindering •bij provisie of tot tiadere dis- •positie'' van den prijs van de kalk tol 8 stuivers •de baly of ses balys voor een rd'*' en vandefnetsd- steenen tot 40 rijksdaalders de •laxa"

De beschoeijing der grachten te Batavia was bijDa afgeloopen en particulieren bouwden niet noemenswaardig.

7 April. Regeling van predikbeurten te Batavia.

Op den voorstel van zyn Edelheyt is verstaan de Sondags avonds predikbeurten in de cappelle deses casteel, die volgens resolutie van den 5'" January 1748, buyten de dagen der bedieninge van het Heylige nagtmaal, dus lange ten principalen ona het gebrek aan genoegsame leeraren tot waarqeminge der overige predikbeurten en ook om het gering getal der toe- hoorders, die men doorgaans in die avond-kerk sag komen, geheel is opgeschort, weder in te voeren en te laten stand grypen geduureude de seven weeken, dat over de passie gepredikt werd, alsmede op de drie hoogtyden ; mitsgaders ook geduurende de voorsz. seven weken in de grote Nederduytsche kerk des Sondags na de middag de geschiedenisse van het lyden Christi te laten vervolgen en d'ordinaire catechismus tex- ten zolange op te schorten, ten eynde de voorsz. geschiede- nisse als dan in vyfendertig texten en ook de stoffen der voorsz. feesten door den kerkenraad op nieuws verdeelt en met deH te beter ordre gepredikt kan werden, met qualificatie aan haar Ëerw', om voorsz. catechetische 'stoffen weder in te halen by verdeelinge op eenige volgende Sondagen na de hoogtyden, in dien zy dat absoluut nodig oordeelen, dan wel om dese seven en de vier andere Sondagen der liedieninge van H Heylige avondmaal te laten doorlopen in het volgende jaar, wanneer de voorsz. catechismus al egler in vyf jaren viermaal rond sal werden gepredikt, gelyk dat in verscheyde steden in Nederland in gebruyk is.

1750. G. W. VAN IMHOFF. 681

19 April. Wijziging van art. 22 van het reglement voor praauW'VoerderSf enz.^ vastgesteld den 19**" Sep' tember 1749.

Schepenen maakten de Regering opmerkzaam, dat volgens bovenbedoeld reglement >het hoofd tot salaris zoude genieten een dubbelde stuyver van ieder rd^, die de prauwvoerders quamen te verdienen, inslede van een enkelde stuyver, waar op desselfs salaris ter sessie van den* 21*^ April 1747, zo wel voor de quade als goede mousson, is vastgesteld, in plaats van een dubbelde stuyver in de quade en een enkelde stuyver in de goede mousson, waarop hetselve eerst by resolutie van den 23"° September 1746, was gereguleert, zo is verstaan^ dat ingeslopen abuys te laten redresseeren."

14 April. Nadere bejHÜing nopens den verkoop bij publieke vendutie op crediet van Compagnie8 goederen^ toege- staan deti 27«««^ Februartj 1750.

Die verkoop bragt geene wijziging in het bepaalde bij art. 2, e van de ordonnantie op het middel van bestaan (17 Oc- tober 1746), in gevolge waarvan de opperkooplieden van het kasteel Batavia moesten «caveeren voor het inkomen der vendu- penningen, waarvoor zij iVi p'* c^ salaris" genoten.

Te gelijker lijd gelastte de Regering de voorwaarden voor den bewusten verkoop door den druk publiek te maken.

17 April. Oprigting van een corps pennisten te paard.

De bedoeling met dit corps was oorspronkelijk > meerder •luyster" bij te zetten aan de publieke voorstelling van den Prins van Oranje als opper-Gouverneur-Generaal va i de O. I.Compagnie. Zie bij 3 Junij 1750.

Maar voor één dag wilden velen zich de kosten eener uit- rusting niet getroosten, waarom de Regering den 22"^° Mei 17K0 beslool van dal corps » een permanente comp. ca vallerye"

682 1750. Q. W. VAN IMHOFF.

te maken, sterk 48 man >in ryen en gelederen*', bestaande uit ^alle de kooplieden en onderkooplieden, in administraties «dan wel in eenige comptable bediening of commissie gesteld «zynde, nevens de verdere kooplieden en onderkooplieden, die •daartoe inclinatie 'niogten hebben, mits geene officieren van »de pennisten te voet zyn of geweest hebben/'

Wie niet te paard kon rijden, kreeg vergunning »by den •optrek andere in haar plaatse te stellen, mits niet minder

in rang zynde als ordinaris clercq ter generale secretary of •boekhouder."

Aan dit corps werd rang verleend boven de twee kompagniên pennisten te voet van het kasteel en van de stad.

Zijne officieren bestonden uit een ritmeester, een luitenant en een cornet.

Nader bepaalde nog de Regering den 26^° Mei 1780, dat »den geenen, die om ziekte of andere wettige redenen gaarne •van den optrek vry zoude willen zyn, daar van door den •krygsraad zal mogen werden g'excuseert, mils betalende 25 • rd'. voor een rond jaar ten behoeve van de cassa der pennis- •ten, waar uyt vooreerst de nodige fournitures,tot hetopregteo •van dat corps zullen werden besorgt en dat vervolgens dienen •sal voor een weduwen-kas van de pennisten in 't gemeen."

26 Hei. Intrekking van de nadere bepaling {nota), enz., vastgesteld den 14*" April 1730.

Ten belange van de gemoveerde swarigheeden door d'opper- kooplieden deses casteels, ten epsigte van de nota, die ingevolge het geresolveerde op den 14^ der voorleedene maand gesteld is onder de resolutie van den 27^*^ Fedruary bevorens, nopens het fieeren van eenige, onder den anderen g'associeerde nego- 'ianten, aangemeikt zynde, dat het niet nodig is, nog ook eygeiischap heeft, dal deselve zoude moeten instaan voor persoonen, die volgens besluyt deser regeering werden gecre- diteerd; zo is verstaan by wege van interpretatie van de voorsz. nota by desen te verklaren, dat de gem. opperkooplieden

1750, Q. W. VAN IMHOFF. 684

ongehouden zyn te caveeren voor het inkomen der vendu- penningen van de goederen, die door zodanige gepriviligeerde kooplieden na den teneur dier resolutie werden verkogt, onvermindert nogthans hare gehoudenisse om zulx te doen voor alle andere en om, zoveel mogelyk, zorge te dragen voor de nakoming der conditien, by de voorsz. resolutie van den 27^ February jongstleden vermeld, en by ontwaring, dat het selve niet naar behooren geschied, daarvan kennisse te geeven, daar en zoo zulx behoord.

26 Mei. Last op de buiten-katUoren insecten, mineralen enz. ten behoeve van de Leidsche Academie te verzamelen.

' De Stadhouder, opper-Gouvemeur-Generaal, had zich met deze aangelegenheid bemoeid.

In eeue memorie was omschreven, hoe men die voorwerpen moest bereiden, beschrijven, enz.

Op 26 October 1751 hadden de meeste boiten-kantoren aan dit »requisit*' nog niet voldaan, waarom z[J daaraan herinnerd werden, onder bedreiging »van ons regtmatig ressentiment" bij verdere nalatigheid.

26 Mei. Reglement op het gezegeld papier.

By ons in serieuse consideratie gekomen zynde niet alleen, dat den staat en ommeslag der E. Comp. zig alhier in Indien langs hoe meer onvermydelyk komt uyt te breyden, tot nier- kelyke vermeerdering der lasten van deselve, maar ook, dat de colonie aan dese hooftplaats 't sedert de laaste jaren, na de veranderde constitutie der tyden, genoegsaam als op nieuws gereguleert is en verscheyde zaken ten beste van haar en de Compagnie g'introduceert zyn, dewelke, zo alhier als op de subalterne comptoiren, dienden te werden g'accompleteert om te voldoen aan het oogmerk van derselver instelling en ook om te b'antwoorden aan de intentie en begeerte der Heeren Bewindhebberen, onse principalen, dewelke zig een en andermaal

fiB4 176Ö, Q. W. VAN IMHOFP.

verklaart hebbende over het gantschelyke absolveeren van het in den jare 1745 nog maar ten deeie ingevoerde nadere reglement op het gezegult papier, aangesien de ordonnantie dientwegen, sub dato 9 January 1657 alhier g'emaneerd en tot nog toe in observantie gebleven, in desselfs meeste poincten en articalen ten uytcrsten gering, mitsgaders niet uytgestrekt en g'extendeert genoeg is lot veele en verscheyde gevallen, die, naar het exempel van andere ryken en staaten en speciaal van de Nederlandsche republicq, in deselve zouden konnenen behoren te werden plaats gegeven.

Zo is H, dat wy, na rype deliberatie, ingevolge het g'eerd aanschryven der vergadering van Seventienen by brieve van den 14 September 1748 hebben goedgevonden en verstaande voorsz. ordonnantie van 9 January 1657 uu gantschelyk te vernieuwen, t'altereeren en te amplieeren, gelyk wy deselve invoegen hier na volgende vernieuwen, altereeren en amplieeren by desen, als:

1. Het gezegult pagier zal op Indias hooftplaatse voortaan moeten geparapheert ofte geleken t werden door den secretaris of de secretarissen deser regeering, nevens den geheymschryver van den heere Gouverneur Generaal, en bewaart werden by den ontfanger generaal der domainen, die hetselve vervolgens onder recipissen zal afgeven aan de coliecteurs, dewelke voortaan zullen weseu twee aparte personen, binnen dese stad woonagtisr, die by hare aanstelling yder zullen moeten cautie stellen ter somma van een duysent ^d^ ten behoeve van gemelde ont- fanger, aan wieu zy gehouden zullen wesen eens ter maand ree- kening te doen en, des requireerende, (e vertonen d*onverkogte zeguls, per resto onder hen- berustende; en zal dierhalven den ontvanger generaal daar van contra-boek moeten houden.

% Dat op de plaatsen om de West van India, als ook in de vier Oostersche gouvernementen, item te Malacca, aan Cabo de goede hoop en op Sumatras VVest-cust, mede gezegult papier tot eygen benodigtheyd, op de hoofd-comptoiren en elders niet, zal werden gedrukt, het welke geparapheert ofte getekent en tefiens ook bewaart zal werden door den hoofd-

175Ó. 6. W. VAN IMHÓFP. $55

of eerste administrateur, dog dat alle andere als de voorsz. coinptoiren het nodige gezegult papier van dése hoofdplaatse zullen moeten vorderen en geparapheert ontfangen; zullende wyders op alle de comptoiren van India, zo wel als aan Cabo de goede hoop, de secretarissen van politie collecteurs van het zegul wesen, exeplo te Colombo, alwaar daar toe den secretaris van den politiquen raad en den negotie boekhouder beyde zullen werden genomen, welke collecteurs op de buyten comptoiren zullen gehouden wesen van bet zegulgeld maande- lyks rekening en verantwoording te doen aan den hooM- of perste administrateur, even als hier aan den ontfanger generaal, dog zal het stempelen van het papier altoos moeten geschie- den in het Gouvernement, ten overstaan van twee gecommit- teerde leden uyt den raad van justitie, nevens den 6scaal,die daarvan teffens in scriptis rapport sullen moeten doen aan den gouverneur; gelyk ook tweemaal des jaars, onder ultimo February en ultimo Augustus, sullen moeten geformeert en door den hoofd*administrateur ter vergadering van politie ge- produceert en by resolutie genoteert en g'insereert werden exacte reekeningen van ontfangst en uytgave der zeguls, met vertoning der restanten aan de voorsz. justitieele commissie, dewelke vervolgens ook sal moeten teykenen voor het accoord, so wel van den ontfangst der zeguls by den hoofd-administra- teur, als voor de restanten of onverkogte, nog oveiiilyvende zeguls; sullende het geld van de verkogte als dan ook op ordonnantie van den gouverneur in cassa moeten gebragt werden.

3. Dat de Compagnie, als bevorens, het papier tot de zeguls selfs zal verstrekken en dat het zegulgeld zal moeten voldaan werden met het volgende opgeld, te weeten:

de zeguls van 6 en 12 stnyvers met l^i stuyver, zegge een en een halve stuyver opgeld;

die van 24 en 36 stuyvers met 3 stuyvers, zegge drie stuyvers opgeld;

van 1, 2, 3 en 4 rd\ met 6 stuyvers, zegge zes stuyvers opgeld;

van S, 6 en 8 rd*. met 12 stuyvers, zegge twaalf stuyvers opgeld ;

656 nSO. Ö. W. VAN IMHOFP.

van 10, IS, 15 en 20 rd'. met 24 stuyvers, zegge vieren twintig stuyvers opgeld;

van 25 rd'. en daar en boven met 1 rd^, zegge een rd'. opgeld.

4. Welk opgeld zal genolen werden by de parapheerders voor drie vierde en by de collecteurs voor een vierde, wel verstaande, dat de parapheerders eguaal zullen deelen, maar niet de collecteurs, dewelke yder het voorsz. quart zulleo ontfangen van de zeguls, die zy selfs omzetten, ten eynde haar te meer te animeeren tot gerievelykheyd en dienstvaardigheyd omtrent de gemeente; en zal van de voorsz. drie quarten voor de parapheerders door de collecteurs om de een, twee of drie maanden, naar dat d'eerste het zullen goedvinden, aan deselve, onder vertoning van het daar van gehouden boek, reekening gedaan werden en de parapheerders alhier zig by het afreekenen ook mogen bedienen van het contraboek van den ontianger generaal.

5. Alle de zeguls, hoe groot of kleyn deselve ook mogten zyn, uytgesondert die, daar franchyn toe gebruykt werd, zul- len voortaan op kleyn formaat papier gedrukt en het groot formaat daar en tegen in 't geheel g'excuseert werden ; en zal voorts niemand eenig zegul mogen gebruyken, dat niet invoegen voormeld zal wesen geparapheert of getekend, maar de geeoe, die op den datum van bet ingaan deser ordonnantie blancos van zeguls, door den ontfanger generaal ofte zynen adjunct geparapheert, per resto mogten hebben, zullen deselve binnen veertien dagen uyterlyk mogen eu moeten overgeven aan de collecteurs om tegens nieuwe verwisselt te werden, 't geen dan een yder kan strekken tot narigt; gelyk ook, dat het regt van het voorsz. zegul betaald zal moeten werden van alle de hier na gespecificeerde actens en munimenten, hoedanig, by wie, op welke een wyse, mitsgaders aan wien deselve zullen werden gepresenteert, ingedient ofte verleden, en dat ten al- zulken pryse, als in de hier onder gestelde articulen zal wer- den uytgedrukt, zonder dat deselve anders geschreven zullen mogen werden als op een gezeguld papier ofte gezeguld franchyn,

1750- G. W. VAN IMHOFF. 687

geparaplieert als voren, op poene van een hondert en vyftig ryxdaalders voor yder acte, request, commissie, pas of docu- ment, dat geheel ongezeguld ofte niet met het daar toe ge- ordonneerde zegul gezegult zal zyn, te verbeuren by de geene, die alzulke defectueus of ongezegulde acten, requeslen, com- juissien, passen, munimenten en documenten respectivelyk in- gesteld of geproduceert zullen hebben, indien den iustelder of exhibent een secretaris, notaris, procureur ofte ander publicq persoon is, en van vyfT en twintig ryxdaalders voor andere, te wetefl, als het zegul, dat had behoren gebruykt te werden, selfs niet meer bedraagt, en anders het dubbelde montant van dien.

6. En zullen eerstelyk alle requesten, placets, supplicatien en andere schrittelyke addressen, die gepresenteerd zullen werden, zo aan ons, als den raad van justitie deses casteels. Scheepenen^ Weesmeesteren en Heemraden te deser hoofdplaatse, mitsgaders de respective politicque en justitieele raden op de hoofd comptoiren, zo van de gouvernementen en direc tien, als van de commandementen, direct onder Balavia sorteerende (uytgenomen zodanige requesten, als hier onder op hoger zegulgeld gesteld zullen werden), moeten geschreven zyn op een zegul van twaalff sluyvers, dog daar en tegen die aan den kerkenraad, commissarissen van zee- en commercie za- ken en de Bank van leening en die van kleyne gerigts- en huwelykse zaken, mitsgaders boedelmeesteren der onchristenc sterfhuyscn, scholarchen, curatoren van het seminarium en d'academie de marine, nevens den burger krygsraad alhier, als ook aan de collegien van i)olitie en justitie op de andere subalterne comptoiren, nevens de kerkenraden, civile en landraden, Weesmeesteren, Scholarchen en Commissarissen van huwelykse zaken op de respective buyten comptoiren en, met een woord, aan alle verdere collegien, die eenig gezag ol authoriteyt hebben of waar aan by iemand eenige schriftelyke versoeken of supplicatien gedaan ofte eenige addressen gemaakt zouden mogen werden, maar behoeven geschreeven te werden op een zegul van ses stayvers.

PLAEAAT-BOEK DEEL V. -i*^

62^ )750. G. W. VAN IMHOI^F.

7. Onder  welke  versoekscliriften,  in  het  bovenslaande  arlicul 

   gemenüoneerd, niet gecotuprehendeert zullen weesen de navol- I gende requesten en supplicatien, die alle zonder onderscheyd

zoUen moeten geschreven werden op een zegul van drie ryksd*., te weeten:

om te hebben afdoeuinge of conversie van eenig fidei conimis oi verband in linea collatorali ofte goederen van bezyden komende; om remissie, gratie ofte pardon; om brieven van legitimatie; om veniam aetatis en veniam agendi ; om seureté de corps ofte continuatie van dien: om in eenige submissie te werden onifangen; om te hebben remis of surcheance van eenige pag(-|)enniügen ; om te hebben afdoeniuge van fidei-commis in de op- o{

nedergaande linie: om van eenige wetten, regten, placcaten oi ook wel reso-

iutien orotrend zaken van groote importantie te worden

gedispenseerd ; om te hebben eenige impunileyt, sauvegarde of saufconduit,

voor zig zelfs of voor andere; om te hebben brieven van inductie, respyi of atterminatie,

beneficie van inventaris, substantieel relief of diergelyke; om te hebben permissie tot het maken van zitsteygers of

speelhuysen voor de huysen aan de kanten der riyiereii

en gragten binnen dese stad en zuyder voorstad; om te hebben permissie tot het leggen van bruggen en hel

zetten van hekken voor thuynen en erven buyten dese stad: om te hebben privilegie tot het opregten van zuykermoleos

en araksbranderyen, mitsgaders van kalk-, steen*, potten- en pannen-backereyen : om te hebben privilegie lot het backen van brood of het

regt van gebruyk van een broodbackery ; om te hebben permissie tot het maken van riolen of water-

leydingen in of uyt het Molenvliet, en laastelyk; om te hebben permissie tot het zetten van bandongans of

waterschuttingen;

1760. G. W. VAN IMHOFF. 6Sè

1761. Voorts zullen alle brieven of actens van abolitiey graüe, pardon, submissie en generalyk alle andere aetens, brieven en depêches, waar van de requesten in het voorgaande sevende arlicui zyn gementioneerd, moeten geschreeven werden op zodanige zeguls, als hier onder werd aangewesen, als:

De actens van remissie, pardon of abolitie 50 Rds.

Van seureté de corps of continuatie van dien en

ontünngst in eenige submissie «

als ook de brieven van legitimatie »

De actens^ dan wel extracten uy t de resolutien of notulen, van afdoening oi conversie vaneenig fidei con\mis of verband in linia collaterali en ook de brieven van venia xtatis op een zegul van »

De actens, dan wel extracten uyt de resolutien of notulen, van remis van pagtpenningen, van afdoening van fidei commis in de op- of neder- gaande linie 25 Rds.

Van dispensatie van eenige wetten, regten^ plac- caten of ook wel resolutien omlrend zaken van grote inportantie •

Van impuniteyt, sauvegarde of saufconduit voor sig selfs of voor andere, beneficie van inventaris, substantieel relief ol diergelyke »

Van privilegie tot het opregten van suykermo- lens en araks branderyen, mitsgaders van kalk-, steen-, potten- en pannen-backeryen •

Van privilegiën om brood te backen of het regt van gebruyk van een brood bakkery, en

Van permissie tot het maken van riolen of water- leydingen in het Molenvliet op een zegul van »

De actens, dan wel extracten uyt de resolutien of notulen, van surcheance of uy tstel der betaling van pagtpenningen 12 Rds.

Van venia agendi »

Van permissie tot hel maken van zitsteygers

^60 1750. G. W. VAN fMHOFK

or speelliuysen voor de buysen aan de rivie- ren en graglen binnen dese stad en de zuyder

voorstad» <fec 12 Rds.

Van permissie lot het leggen van bruggen en zetten van hecken voor thuynen en erven buyten de stad, en Van permissie tot het zetten van bandongansof

waterschuttingen, op een zegul van >

En laastelyk de brieven van inductie, respyt of atterminatie, rakende de crediteuren, dan wel de extract resolulien of notulen dcswegeu, op

een zegul van 6 id.

behoudens nogtans, dat. in reguarde der afdoeninge van de fidei-commissen, zo in de collaterale als op en nedergaandp linie, indien deselve in capitaal niet komen te excedeeren de waarde van twee duysend rd'., als dan de brieven, dan wel d'extract resolulien of notulen, dienaangaande te depecheercu, maar zullen behoeven geschreeven te werden op een zegul van 6 rd^

9. En zullen ten dien einde, zo de gedane versoeken en supplicatien, in het voorsz. sevende arlicul gemeld, toegestaan werden, deselve niet in margine van de gepresenteerde requesten by forma van appoinctement of apostille mogen geschreven. maar van die alle moeten g'extendeert en verleent werden eene separate aclc, extract-resolutie of dispositif, waar hy gerecapituleerd zal werden het versoek, door den suppt. in deselve requeste gedaan, en, zo verre nodig, ook de middelen of motiven, daar by geallegueerd, dan wel, de zaak daarna zynde, eenlyk een extract uyt de notulen.

10. Wyders zal hel regl van het voorsz. zegul mede be taald moeten werden van alle commissien, acten en andere bescheyden, zonder onderscheyd of deselve op pergament ol papier zullen geschreven wesen, van de hier ouder volgende qualiteyten, ofljcien, ampten en andere employen, mitsgaders daar op vallende verbeeteringen van gagie, zoldy reekeningen en derzelver registers, zo in den dienst der E. Comp. door

11. G. W. VAN IMHOFF 661

gansch India en aan Gabo de goede hoop^ als de burgerye tot Batavia in 'Ibyzonder, item van alle inlandse hoofden^ officieren en andere bediendens en zulks op zodanige voet en prys^ als breeder aangetoond werd by de ondervolgende

LYSTE.

Eerstelyk: van enkelde politicque qualiteyten, met de daar op vallende verbeelcring, zonder eenige a nipten of bedieningen daer onder te begrypen.

De acte, daarby een koopman tot opperkpopman Rds. stv. werd geadvanceert, zal moeten werden ge- schreven op een zegul van 50 —

Die van het tweede verband, waar by zodanig een gequalificeerde in gagie verbeeterd werd, op een zegul van 5 —

De acte, inhoudende het advancement van een

onderkoopman tot koopman, op een zegul van 20 —

En die van het tweede verband, waar by denzel- ven van f 80 a 60 tot 65 guldens verbeeterd werd, op een zegul van 2 —

De acte, inhoudende de bevordering van een boekhouder tot opperkoopman, op een zegul van 12 —

De acte, contineerende het advancement van een absolul adsislent tot boekhouder, op een zegul van 1 —

De acte, waarby een jong-adsistent totabsolut-

adsistent verbeeterd werd, op een zegul van — 24

De acte, by dewelke een zoldaat, matroos of scheepsjongen aan de penne tot jong-adsistent met f 16 per maand ge vordert werd, op een zegul van — 12

Ten tweeden: van alle politicque ampten en be- dieningen, te weeten:

De commissie voor een Gouverneur van Amboina,

662 1760. Q. W. VAN IMHOFF. '

Bancla, Teruaieni Macasser, Malacca, Ghor- Bds. slv.

mandel» Geylon of Java*s OostcusU op een

zegul van 150 —

De acteos voor deselve op een zegul van 100 —

De acteiis voor de secretarissen deser Regeering, op een zegal van 100 —

De commissie voor een Directeur in Bengale of Souratte, op een zegul van 150 —

De acien voor deselve, op een zegul van lOO —

De commissie voor een commandeur van Halla- baar, Sumalras Weslcust, Bantam, Jaffena- patnam en Gale, nevens een opperhoofd van Japan, op een zegul van 100 —

De actens voor deselve op een zegul van 80 —

De actens voor een onlfanger generaal, opper- koopman deses casteels, boekhouder en visita- leur generaal, opperhoofd van 't generale soldye comptoir en curator ad lites, sabandhaar, gecommitteerde tot de zaken van den inlander, eerste supercarga op China ot elders (opper- koopman zynde) op een zegul van 80 —

Alle actens of andere bescheyden voor opperhoofden en residenten van buyten comptoiren, de qualiteyt van opperkooplieden hebbende, op een zegul van 80 -

Alle actens of andere bescheyden van de verdere bedieningen, die door opperkooplieden bekleed werden, als daar zyn : de secunde personen in de respective hoofdplaatsen van de buyten gouvernementen en directien, met het com- mandement Mallabaar, mitsgaders de dessaves op Ceylon, den administrateur van de medi- cinale winkel alhier, etc. op een zegul van 50 —

Alle actens of andere bescheyden voor opperhoof- den en residenten van buyten comploiren, direct onder dese lioofdplaats sortcerende, su-

1750. Q. W. VAN IMHOFF. 665

percargas op Cbina of elders, en adminislra- Rds. fttv. teurs te deser hoofdplaatse, de qualiteyt van kooplieden hebbende, op een zegul van 50 —

Alle actens of andere bescheyden voor opper- hoofden, residenten en commissianten van su* balterne buyten comptoiren, mede de quali- teyt van koopman hebbende, op een zegul van 40

Alle actens of andere bescheyden van koopmans* bedieningen, so hier als op de buyten comp- loiren (uytgesondert die aan het secretarieele, negotie of zoldy-schryfwerk geattacheert zyn), item de binnen-regenten van het binnen- en buyten hospitaal alhier, op een zegul van . . 30 —

Alle actens of andere bescheyden voor de geoie, welke hier boven uytgezondert zyn (die van de visite en het comptoir generaal, nevens den cassier der kostpenningen alhier, daar onder begree'pen), op een zegul van 4 — '

Alle actens of andere bescheyden voor opper- hoofden, residenten of commissianten van de buyten comptoiren, supercargas op China of elders, en administrateurs te deser hooft- plaatse, de qualiteyt van onderkooplieden hebbende, op een zegul van 25 —

Alle acten of andere bescheyden van de verdere onderkoopmans-bedieningen, zo hier als op de buyten comptoiren, excepto de secretarye, ne- gotie en zoldye bediendens, op een zegul van 20 —

Alle actens of andere bescheyden voor de onder- kooplieden, welke hier boven uytgesondert zyn (die i van de visite en het icomptoir generaal daar onder begrepen), op een zegul van .... 2 —

Alle actens of andere bescheyden voor hoofden of residenten van subalterne comptoiren, de qualiteyt van boekhouders hebbende, op een zegul van , , , 15 — «

604 1750. Q. W. VAN IMHOFF.

Alle actens of andere bescbeyden van de verdere Rds. slv, boekhouders-bedieningen (excepto die, welke het secretarye, negotie of soldywerk concer- neeren), op een zegul van 10 —

Alle actens of andere bescbeyden van de voor uytgesonderde boekhouders bedieningen, op een zegul van — 36

Ten derde: van alle j as titieele ampten en bedie- ningen, uyt gesonder t de raden van justitie deses casteels, in die qualiteyt hier te lande komende en alhier van extra ordinaris tot ordinaris raad op- — tredende, nevens de ledenindejustitieelecoUegien op de buyteu comptoireu, als;

De acte, waarby iemand bier te lande tot i aad van justitie werd aangesteld, op een zegul van 100 —

De commissie, zo van den advocaat fiscaal van India, als veater-fiscaal, ieder op een zegul van 100 —

•De actens voor deselve, op een zegul van .... 20 —

De acte of ander bescheyd voor een secretaris • van den Raad van Justitie deses casteels, op een zegul van 80 —

De acte of ander bescheyd voor een gesw. clercq van gein. rade, op een zegul van 85 —

Die van den adjunct gesw. clercq, op een zegul

van 20 —

De acte of ander bescheyd voor een deurwaerder van den Raad van Justitie, op een zégul van . . . 8 —

Voor een cipier van 's Comps boeyen alhier, op een zegul van 8 —

De actens ofte andere bescbeyden voor de secre- tarissen van justitie, item civile en landraden op de hoofd comptoiren der gouvernementen, op een zegul van 10 —

En die van andere plaalsen, op een zegel van . . 4 —

Van de geregts bodens en cipiers op de hoofdcomp-

toiren der gouvernementen, opeen zegul vao 1 —

1750. G. W. VAN IMHOFF 66S

En van die op andere comptoiren op een zegul Rds. siv, van — 24

Ten vierde : van alle militaire functien, zo te paard als te voet, ingenieurs en arthillery bediendens, etc.

De acte van een brigadier en hoofd van 's Comp^ militie, op een zegul van ,. 180 —

De acte voor een collonel, 't zy te paard of te voet, op een zegul van 100 —

De acte voor een lieutenant coUonel, 'tzv te

paard of te voet, op een zegul van 80 —

De acte voor een majoor, 't zy te paard of te voet, dan wel van de arthillery, opeen zegel van. ; 60 —

De acte voor een ritmeester of capitain, 't zy van de dragonders, infanlery, ingenieurs ofarthil- lery, op een zegul van 30 —

En die van het tweede verband op een zegul van 1 —

Zullende het bovenstaande zegulgeld der actens van den brigadier, de collonels, lieutenant col- lonels, majoors, ritmeesters en capitains komen ten behoeve van de academie de marine alhier, in stede van d'eene maand gagie, die deselve, naar het geresolveerde in Rade van India op den 17 December 1745, bevorens by haar advancement hebben en voortaan niet meer zullen moeten contribueeren ;

Maar daar en tegen zal weder komen ten behoeve van de Comp*". het zegul geld van de verdere militaire officiers, waar van

De acte van een groot majoor op een zegul van 80 —

De acte voor een capitain lieutenant, 't zy te paard of te voet, dan wel van de ingenieurs of arthillery, zal moeten geschreden werden op een zegul van 8 —

Van een lieutenant, als even gesegt, op een zegul

van 5 —

666 1760. G. W. VAN IMHOFF.

Vaii een cornet of vendrig, 't sy van de dragon- Rds. stv. ders, intantery, ingenieurs of artbillery, op

een zegul van 3 —

Voor een Yuurwerker, op een zegul van 1 —

Voor een wagtmeester, sergeant, bombardier,

cannonier of trompetter, op een zegul van — 24 En die van het tweede verband, op een zegul van — 12 De acte voor een corporaal, op een zegul van — 12 En die van het tweede verband, op een zegul %an — 6 De acte voor een soldaat ol tamboer, in Indien in

dienst genomen wordende, op een z^ulvan — 6 En zal voorts ieder acte, waarby een rnyter, dragonder, soldaat of tamboer in gagie ver- beeterd werd, moeten geschreven werden op

een zegul van — 6

Ten vyfdeu: van alle functien en employenter zee, als eerstelyk: De commissie zo, voor een commandeur en opper- equipagie meester, als voor een commandeur van de Indische zee, yder op een zegul van 100 —

De actens voor desel ve, op een zegul van 50 —

De commissie voor een capitain ter zee, op een

zegul van 80 —

De acte voor deselve, op een zegul van 20 -

De commissie voor een capitain lieutenant ter

zee, op een zegul van 60

De acte voor deselve. op een zegul van 20 —

De acte voor een schipper, op een zegul van . . 60 - Voor een lieutenant ter zee, op een zegul van. 30 - - Voor een opperstuurman, op een zegul van .... 20 — Voor een onderstuurman op een zegul van .... 10 — En zal dit bovenstaande zegul geld, zo van de commissies als actens, voor alle de reeds genoemde zee-officieren roede komen ten behoeve van de aca- demie de marine, als te zamen uytmakende zo veel yder van deselve, in cas van advancement, daar

1760. Q. W. VAN IMHOFF. 667

aan moet betalen volgens de resolutie deser Re- Rds. stv. geering van den 23 Augustus 1743, die dus hier door geene alteratie zal lyden;

Dog daar en tegen zal weder komen ten behoeve van de Comp". het zeguigeld van de mindere zee- varende, die hier te lande aangesteld werden en waar van hier onder werd mentie gemaakt: De aptens voor bootslieden en verdere deks of&ciers van f 20 en daar boven, 't zy deselve ten eersten de volle gagie krygen of by halveering verbee- terd werden (de opper-sdieeps timmerluyden en opperkuypers, 'Izy aan land of op de scheepen, daar onder begrepen), zullen moeten geschreven

werden op een zegul van - - 24

En die van het tweede verband, op een zegul van — 12

De actens voor bootsmansmaats en andere onder-

deks-officiers van /* 14 als boven (de onder-

scheeps-timmerluyden en onderkuypers, 't zy

aan land of op de schepen bescheyden, daar

onder begrepen) op een zegul van — 12

En die van het tweede verband op een zegul van — 6 De acte voor een mattroos of jong mattroos, daarvoor in dienst genomen wordende, op een

zegul van — 6

En na tyds expiratie in gagie verbeterd wordende, zal de acte weder moeten geschreven werden

op een zegul van — 6

De acte voor een scbeeps jongen of hooplooper, in India in dienst genomen wordende, op

een zegul van — 6

En tot matroos met 9 guldens ter maand gevor- derd zynde, zal de acte moeten werden ge- schreven op eeri zegul van — 6

Ten scsden: van alle bedieningen, rakende de chirurgie en geneeskunde:

De actens voor doctoren, practisyns en cbirur-

668 1750. G. W. VAN IMHOFF.

gyns, winnende ter maand 60 guldens en Rds. stv. daar en boven, op een zegul van 12 —

Voor een opperchirurgyn en eerste apothecar, winnende ter maand 36 guldens en daar lioven, op een zegul van 6 —

De acte voor een chirurgyn en laborant, winnen- de ter maand 50 guldens, op een zegul van 2 —

Voor een onderchirurgyn, winnende ter maand 20 guldens en daar boven, op een zegul van 1 —

De acte, waar by iemand uyt de militie of zee- vaart tot de chirurgie getrokken en tot 14 a 16 guldens in gagie verhoogt werd om daar voor zyn lopend verband uyt te dienen, op een zegul van — 24

De acte, voor een inlands chirurgyn, alhier in India met 10, 12 en uyterlyk 14 guldenster maand in dienst genomen, op een zegul van — 24

Ten sevende : van alle de respeclive werkbaasen, baaskaarlemakcrs, landmeeters, meester knegts, mandadoors, gemeene ambagts-luyden, etc.

De acte voor een fabrycq of baas ten eylande Onrust zal moeten geschreven werden op een zegul van 50 —

De actens voor de respective werkbaasen, baas- kaartemaker, eerste en tweede landmeeter, als ook de eerste meesterknegt der scheeps- timmerlieden ten eylande Onrust en den oppermandadoor in het ambagts quartier alhier, op een zegul van 20 —

Die van de verdere meeslerknegls, op een zegul van 5 - -

Die van alle mindere ambagtslieden by hare aanstelling of in dienstneeming, op een zegul van — 24

En by verhoging in gagie, op een zegul van.. — 12

Ten agtslen : van alle gequaliflceerde kerkelyke personen en mindere kerk- en schoolbediendens:

17&0. Q. W. VAN IMHÓFF. 6&9

De acte van een predikant, in gagie verbeterd Rds. stv. werdende, zo hier als op de onderhorige comp- toiren, op een zegul van iL —

De acteos van alle mindere kerk- en scboolbe- dieodens, winnende f 50 en daar boven, op een zegul van 1 - -

En voor alle, die minder als f 30 ter maand

winnen, op een zegul van — 24

Voorts zullen de g'advanceerde 'sComp". diena- ren, zo van de politie, militie als zeevaart en alle andere beroepen, gehouden wesen voor het opmaken en inboeken van hare actens, ten behoeve van de suppoosten van de secrelary en soldy comptoiren in India en aan Cabo de goede hoop, te contri- bueeren, als volgt:

De personen, welkers actens op zeguls van ses en twaalf stuyvers geschreven zyn, ten behoeve van de secretary- en soldye-bediendens, yder ses of te samen — 12

Die, welkers actens geschreven zyn op zeguls van 24 stuyvers, ten behoeve van de secretary twaalf en ten behoeve van de soldyorbediendens gelyke twaalf stuyvers ofte te samen — 24

Die, welkers actens geschreven zyn op een zegul van 1 ^d^ en daar en boven» 24 stuyvers ofte te samen \ . 1 —

Die, welkers actens geschreven zyn op een zegul van 5, 6 of 8 rds., aan de secretary en ook zo veel aan de soldye bediendens of te samen 2 —

Die, welkers actens gescbreven'zyn op een zegul

van tiep rds., twee rds. of te samen 4 —

Dog de geene, welkers acten op hoger zeguls gesteld zyn, werden ten desen reguarde niet bepaald, maar zulks overgelaten aan haar eigen discretie, mits egler niet minder dan twee nis. betalende aan de bediendens van de seci e-

etO it5ó 6. W. Van imhofP.

tary en even veel aan die van hel soldy Rds. siv. comptoir.

Dog alle de geene, welkers acten geschreven zyn op zeguls van minder als een rdr., werden van de contante betaling van dit salaris en van het zegul geld beyde g'excuseert, zullende mei het een en ander op hunne soldy reek. moeten werden belast door die het incumbeert, en het gem. salaris vervolgens op ordonnantie uyt 's Gomps. cassa ontfangen werden.

En werd dierlialven de bediendens van de resp. secretaryen en soldy comptoiren by desen ten nadruckelyksten geinterdiceert van perso- , nen, welkers actens geschreven zyn op zeguls van een ryksd. en daar boven, eenig meerder als het voren staande expeditie- en inboek- geld, en van die, welkers actens op zeguls van minder als een ryksd. gesteld zyn, eenigede minste contante betaling te neemen, onder wat naam of pretext het wesen mogte, sub poene van zodanige amende, als hier voren, ar* ticul 1, op de transgressien deser ordonnantie door publicque personen in hun ampt gesteld is, en arbitraire correctie daar en l)oven:

Ten negende : van alle burger officianten en be- diendeos te Batavia (alleen uytgesondert de burger coUegianten en de officieren der burgery), als ook van *s Comp. dienaren, die burgers worden:

De commissie voor den bailluw en landdrost zal moeten geschreven werden op een zegul van 100 —

De acte of ander bescheyd voor een secretaris van Schepenen en die van Weesmeesteren, op een zegul van 80 —

Voor een administreerende hoofdparticipant van de amphioen-societeyt en een stadsvendumees* ter, op een zegul van 50 —

1750. Ó. W. VAN imhofP. 67i

l)e ade of ander bescheyd voor een secretaris Rds. slv. van Heeinraden, van commissarissen van zee- ën commercie zaken, teffens zynde cassier van de bank van leening, de secretaris en boek- hoader van de bank van ieening^ secretaris van commissarissen van kleyne gerigts en huwelykse zaken en- die van Boedelmeesteren der onchristene sterfhuysen, op een zegul van 20 —

De acte of ander bescheyd voor een geswore

clercq van Schepenen, op een zegul van .... 25 ~

Voor den cassier, item den secretaris en boek- houder van de amphioen societeyt, op een zegul van , 25 —

Voor een geswoore clercq van Weesmeesteren, op een zegul van 12 —

Voor een geregtsbode van Schepenen en een eerste bode van Weesmeesteren, op een zegul van 8 —

Voor een bode van Heeniraden, van commissa- rissen van zee- en commercie zaken en de bank van leening, van commissarissen van kleyne geregts- en huwelykse zaken en van Boedel- meesteren, item den tweede of adjunct bode van de Weeskamer, op een zegul van 6 —

Voor een cipier van de burger boeyen, op een

zegul van 8 —

Het extract uyt de resolutien of notulen, waar by een advocaat aangesteld of geadmitteerd werd, op een zegul van 80 —

Het extract uyt de resolutien of notulen, waar by een notaris gecreëert of geadmiteerd werd onder de gemeente te mogen practiseeren, op een zegul van » 25 —

Het extract uyt de resolutien of notulen, waar by een procureur werd aangesteld, op een zegul van * 20 —

672 1750. G. W. VAN iMHOFF

De acle of nader bescheyd voor eeD stads apo- Rds. stv.

thecar, op een zegul van 50 —

Voor een makelaar, op een zegal van 10 —

Voor een waagmeesler, op een zegul van 10 -

Voor een keurmeester van kalk en sleen, op

een zegul van 10 —

Voor een keurmeester van goud en sil ver 10 —

Voor een ykroeester van maten en gewiglen, op

een zegul van 10 —

Voor een taxateur van vaste goederen en roy-

meester, op een zegul van 10 —

Voor een verhuurster van rouwmantels, op een

zegul van 12 —

Voor een afslager van de vismarkt, op een ze- gul van 10 —

Voor een opsiender van de rystbazaer, op een

zegul van 10 —

Voor een stads drukker, op een zegul van 10 -

Voor een opsiender van 't afkomend beestiaal,

op een zegul van 10 —

Voor een keurmeester van het beestiaal, op een

zegul van 10 —

Voor een binnen regent van liet lazarus huys

of van hel armhuys, op een zegul van 10 —

Voor een binnen regent van 't Chineese hospi- taal, op een zegul van 10 —

Voor een binnen moeder van het weesbuys of

vrouwen tugthuys, op een zegul van 10 —

Voor een eerste commissaris of hoofd der

praau w-voerders, op een zegul van 10 —

Voor de onderhorige opsienders, op een zegul van 4 — Voor een burger wagtmeesler, op een zegul van 4 —

Voor een aanspreeker, op qvxi zegul van 4 —

En "oor een slads vroedvrouw, op een zegul van l — De vrybrief of acte, waar by een dienaar van

de Compagnie in burger vrydora werd gesteld,

175Ö. G. W. VAN IMHOFF. 673

zal zonder eenig onderschcyd of reflexie op de Rds. stv. qualiteyt, die by in 's Comp". dienst heeft ge- had, werden gesclireven op een zegul van vyf en twintig rd'., zegge 25 —

Ten tiende: van alle soldy rekenings, die jaarlyks af- geslote n werden en als dan te voren slaan , te weeten :

Een snldy reekenin^, waar op te voren staat 1000 guldens en daar boven, zal moeten geschreven werden op een zegul van 1 —

Een van SOO lot beneden de 1000 guldens, op een zegul van — 12

Een van 100 tot beueden de 500 guldens, op een zegul van — 6

Dog zal tot de soldyereekenin^en, waar op min- der als een hondert guldens te voren staat, f^een zegul behoeven gebruykt te werden, maar in dies stede op de plaats, daar anders het zegul gedrukt werd, moeten gesteld werden (L : S :) door den geeuen, die deselve vervaardigt, welke daar onder ook zyn naam zal moeten stellen.

Ten elfden : van alle zodanige registers van soldyen, als mei procuratie na Nedeiland versonden werden:

Een register, waarvan de te vorenstaande sol- dyen 2000 guldens en daar boven komen te belopen, zal moeten geschreven werden op een zegul van . , 2 —

Een van 1000 guldens en daar boven, op een zegul van 1 —

Een van 500 guldens en daar boven, op een zegul van — 24

Een van 100 guldens en daar boven, op een zegul van * — 12

Zullende voorts alle verdere registers van te- goedstaande soldyen, minder dan 100 guldens bedragende, moeten werden geschreven op een zegul van — 6

PLAIAAT-BOBE DEU ▼. 43

Öt4 ^750. Ó. W. VAN IMHÖrF.

Eu onïler voorschreven registers ook gerekenl Rds. stv, werden de licenliên om enkelde soMy reke- ningen naHr bet vailerland over te maken, vraar op hondert guldens or daar en boven tegoed is, en daar loe dien volgende deselfde zeguls (zebruykt werden. Ten twaalfden: van alle sodanige qaalileyfen en eerlilulen, als waar mede de inlandse hoofden en regenten in de landen van Jaccatra, Prian;, Sa- manap en Madura door de E. Comp. werden vereerd, mitsgaders van de gene, die op Javas üostcust door de maaischappy aangesteld of g*approbeerl werden, item van de officieren der Chineese natte:

De acte van een Pangerang zal moeten geschre- ven werden op een zegul van een hondert

Spaanse realen ofle 128

De acte van een Radeen, Adapatti, Aria en Tom- niagong op Java*s Oosicusl, op een zegul van

tachtig Spaanse realen oft«* 100 —

De acte voor deselve in de J»ccatrase bovenlanden,

op een zegul van 80 —

Die voor een Ingabey, Demang en Rang op Java's OoHlcust, op een zegul van sestig Spaanse

realen ofle "* —

De acte voor deselve in de Jaccatrasche boven- landen, op een zef?ul van 60 —

i)ie voor een Capitain Chinees alhier, op een

zegul van 100 —

Voor een Capitain Chinees op Samarang, óp

een zegul van 78 —

Voor een Capitain Chinees op Sourabaya of Che-

ribon, op een ze^ul van 80 —

Voor een Lieutenant Chinees op Batavia, op een

zegul van 80 —

Voor een Lieutenant Chinees tot Samarang, op oen zegul van 50 —

1750. Q. W. Vxk IMHOFF. 6tl>

En voor een Lieulenanl Chinees op andere plaat- Rds. stv.

scn, op een zegul van 18 —

En ten dertiende : van de inlandse militaire oflBcie- ren, so Christenen als Mahometanen : De acte voor een Capilain zal moeten geschree*

ven werden op een zegul van 10 —

Die van een Luytenant, op een zegul van * 8 —

En van een Vendrig, op een zegul van 6 —

11. Belangende de gerigts zaken^ nevens alles, het geene daar toe relatie heeft, zal, ingevolge het geresolveerde in rade van Indien op den 19 November des jaers 1743, nopens het voorschreve zegul het ondervolgende moeten g'observeert en nagekomen, mitsgaders door de secretarissen, geswore clercqnen en andere geauthoriseerdens van de respective reglbanken, zo op Batavia als de buyten conoptoiren, van geene litiganten of andere personen eenige papieren, hoedanig deselve ook zouden mogen weesen genaamt, overgenomen of ontlangen^ dan wel in tegendeel aan haar mogen afgelangd werden, als die behoorlyk op het daar toe geordonneerde zegul geschreeven zyn, op de poenaliteyten, articul 1 gestat ueert, uytgesondert nogthans zodanige papieren, dewelke van personen, die door den regter goedgevonden zyn, dat gratis zullen werden be- diend, overgeleverd of aan deselve ter contrarie afgelangd werden, maar zal als dan op de plaats, daar anderzints het zegul werd gedrukt, moeten geschreven zyn, pro deo.

12. En zullen dienvolgende alle schriftuuren en documenten, die in regten overgegeven werden, als van eysch, antwoord, replicq, duplicq, intendilh, memorien, advertissementen, re^* prochen, salvalien en generalyk aHe schriftuuren, van welke benaminge ofte nature deselve ook zouden mogen weesen, geene uytgesondert, die parthyen tot beweeringe van hare zaken ende tot informatie van den regter zullen willen overleggen^ moeten geschreeven werden op een zegul van 12 stuyvers.

13. Gelyk ook de copyen, die van alle deselve werden gemaakt ende afgegeven, yder van dien moeten geschreven zyn op een zegul van 6 stuyvers.

676 1760. G. W. VAN IMHOFF.

14. Voorts zullen de eerste biljetten vaii citatien en dagvaardingen in rauw actie, mitsgaders van arrest of gyze- lingp, en wyders alle eerste citatien tot prestatie van eenige feyt of van wat name of nature die zouden mogen wesen, het zy ook voor welk een bank, regter of vierschaar ymand zyn party komt te dagvaarden, gene uylgezondert, namenllyk ook in zaken van tagtig rds. en daar boven, moeten wesen geschreeven np een zegul van 12 stuyvers.

15. Maar, zo de zaken niet komen teexcederen de somma van tagtig rds., zo zullen als dan deselve eerste citatie» moe- ten werden gesebreven op een zegul van 6 stuyvers.

16. En zullen verder na de eerste citatie get'ne zaken, om deselve in lite te vervolgen, op eeni^e rollen mogen werden gepresenieert, tot hoedanigen termyn het zelve ook zoude mogen geschieden, of zal daar van. alvorens op de daertoege- preflgeerde tyd ter secretaryc moeten werden overgeleverd eene cilatie by forma van presentatie, geslekl op een zegul van 6 stuyvers, op poene, dat geene van al zulke citatien of presentatien ter secretary gebragt, aldaar ingescbreeven, door de deurwaarders of bodeiis besield, dan wel ter rolle zullen opgelesen mogen werden, als die invoegen voorsz. zullen wesen gezegult.

17. Alle citatien van getuygen, item alle acten van inthimatie en specialyk mede die artens, daer by parthy gedagvaard word om by hel horen van getuygen present te 7p en daar tegens contra interrogatorien te konnen overleggen, zullen op een zegul van 6 stuyvers moeten werden geschreeven.

18. Alle libellen zonder onderscheyd, van wat name of nature en hoe kleyn deselve ook zouden mogen weesen, het zy dat die eysch or antwoord, dan wel eenige versoeken, re- lieven, exceptien. presentatien of iels anders komen te begry- pen of dat deselve gedaan werden over de prestatie van ecnig feyt ofte tot refutatie van eenige provisie, zullen moeten ge- stelt weesen op een zegul van 6 stuyvers.

)9. Zo als mede de minuten van alle definitive sententieOi

1750. Q. W. VAN IMHOFF. 677

vonnissen en uytspraken, daer omier ook befTreep^'o de vonnis- sen of uylspraken in cas van preferentie,' zullen moeten weesen geschrceveii op een zegul van 12 stuyvers.

20. Dog ten reguarde van alle interlocutoire of provisioneele seotenlien, * vonnissen of uylspraken zullen de minuten van deselve moeten geschreeven werden op een zegul van half zo veel geld, als ten opzigte der minuten van definitivesenlentien, vonnissen en uylspraken is gedecreteert geworden.

21. Alle relaasen van deurwaarders en gere;;ts-lH)den. aden van interpol lat ien, summatien, gyzelingen, arrest, publicatien en aflezingen,

22 item generalyk alle andere of vertere actens, tot reftsgedingen en den dienst van voorsz.' deurwierders en geregls-bodens behorende, zullen yder moeten wesen geschreven op een zegul van 6 stuyvers; en zullen dienvotgemle geen twee ofte meer dieri^elyk*^ relasen ol a<'.len van executie op een zegul te samen gevoegt of a|{ter den anderen gcstelt, maer yder van dien separatelyk op een ze^ul moeten werden geschreeven .

23. Invoegen als ook niemand, uyt kragte van een notal of sententie, dan wel vonnis van preferentie, concurrentie oi andersms, uyt wat hoofde het ook zoude mogen weesen, van de secretarissen, geswore clerquen en andere geaulhjriseerdens of sequesters eenige penningen van liliganle of insolvente boedels zal mogen beuren of ontvangen ats op een quitantie, geschreven wesende op een zegul van 6 stuyvers, sonder dat twee of meer quitantien op een zegul van 6 stuyvers te samen gevoegt of agter den anderen geschreeven zullen moj^en werden, als moeiende ter contrarie yder van dien afzonderlyk op een zegul geschreven wesen.

24. De permissie briefjes om te trouwen, aan 's Comp. dienaren, so hier als op de buyten comploiren, en door Wees- meesteren aan derselver pupillen verleent werdende, als ook de bescheyden, die de Weeskamer alhier a»n andere geeft, dat zy met haar niets uyt<taen<{e bebl)en, zullen moeten geschreeven werden op een zegul van 6 stuyvers.

678 1760. Q. W. VAN IMHOFF.

SS. In selver voegeu zuU^ alle permissie briefjes, die door Boedelmeesteren der onehristene sterfhuysen ofte deacapitaio der Ghineese natie aan Ghineesen verleent werden om naar derselver costume te mogen trouwen, moeten gescbreeven werden op (ot daer aan gehegt werden) een zegul van 12 stuyvers, als de bruydegom een gemeen man is, maar een ofl&^ier zynde een zegal van een rdr.

26. Aan commissarissen van buwelykse zaken zal zo wel door *s Gomps. dienaren als burgers, zonder onderscheyd, mondding aantekening der geboden ofte prodamatien mc^en versogt, maar vervolgens zal aan de bruydegoms en bruyds op een zegel van 6 sluyvers moeten afgegeven werden een extract uyt de resolutien van voorsz. commissarissen of andere personen, invoegen voormeld gequalificeerd zynde, waer by oonsteert, dat de versogte aantekeninge der geboden aan haar lieden is g^accordeert geworden.

27. Zo als mede alle acten en attestatien, dat de drie howelykse geboden of proclamatien in de kerken of elders zyn afgekondigt of dat ymand wettelyk is get rouwt, yder zullen moeten werden gescbreeven op een zegul van 24 stuyversen zulx op een boete van IBO rds., te verbeuren ten laste van de geene, die zodanige acten van buwelykse geboden zonder het voorsz. zegul komen uyt te geven, als ook van 25 rds. voor de personen, die haar in eenige maniere met de voorsz. ongezegelde actens zullen willen behelpen.

28. Ook zullen alle extracten of bewysen uyt de doop-, kerk-, school- en dood-boeken moeten geschreven werden op een zegul van 12 stuyvers.

29. Alle particuliere schepen, jonken, clialoupen of andere vaartuygen, hoedanig ook genaamt, die van Batavia naar de west van India, Sumatras Westcust, China, Macao, Tonquin, Gamhodja, Pegu en Arakan vertrecken, zullen moeten hebben een beboorlyken pas, gescbreeven op een zegul van 5 rds. en, naar de Groote-oost, Malacca, Timor en andere binnen vaarwaters, op een zegul van twee rd*., maer die naar Java's Noordooslcost, Bantam en Gheribon en van daar te rug herwaerts willen.

30. Q. W. VAN IMHOFF. 679

op een segul van 24 stuy v^rs ofte een halve rd^ ende inh op poene van een amende vao 2K rd'., (e verbeuren by den eyge- naar dan wel den schipper of nachoda van zodanig een schip of vaartuyi;, als men bevinden mogte van hier na-'.r de voor- noemde plaatsen te varen zonder van een behoorlyk gezegulde pas voorsien te wesen» en van een bondert en vyftig rd'. voor den geenen, die een pas zonder het gereqoireerde zegul ver- vaardigt heeft.

30. En zal van gemelde passen geen verder gebruyk mogen werden gemaakt als voor d*enkelde togt« waar voor deselve versogt en verleend zyn.

31.. Wanneer het gebeurt, dat aan ie^e of geene werd gepermitleert een jonk of ander vaartuyg direct uyt China naar Banjermassing ten handel te laten varen, zal daer van g'expedieert werden een patent, geschreeveu op een zegul van 100 rd».

32. Alle schepen, jagten en andere vaartuygen, onderdanen van den Nederlandsch^n staat Inebehoorende en nieuw aan- gebouwt zynde of d'eerstemaal voor hare reekening in zee gaafide om naar andere plaatsen als Java's Oostcust, Bantam en Cheribon te navigeeren, zullen, boven de hier voren gem, pas, zig eens voor al moeten voorsien van een behoorlyke zee-brief, geschreeven op een zegul van 20 rd'., indien zodani- gen schip of vaartuyg een hondert lasten groot is, en van mindere groole zynde pro rato, op poene van drie boldert rd, te verbeuren by den eygenaar of de eygenaant van zodanige schepen of vaartuygen, die bevonden zullen werden zonder zee-brief te navig^^eren.

33. Gelyk ook de passen, die den sahandhaar alhier ge- woon is te verleenen aan houthaalders, visschers, steephaalders en diergelyke vaartuygen voor den tyd van ses maanden, voorlaan zullen moeten geschreeven werden op een zegul van 12 stuyvers.

34. Zo als mede van nu af, buyten *sCo^p>. di^^naren» geene passagiers met voorsz. particuliere scheepen en andere vaartuygen, van Batavia naar andere plaatsen als Java'a

680 1750. Q. W. VAN IMHOFF.

Oostcust, Bantam en Gheribon willende of van andere s Gomp comploiren benvaards komende, zullen mogen overvaren, ten zy ieder passagier voorsien is met een behoorlyke pas, alhier en op alle plaatsen, daar sabandhaars zyn, door deselve en op buyten comptoiren, daar geene sabandhaars zyn, door den Oscaal ofte andere bediende, daar toe gestelt, ondertekent en geschreeven op een zegul van twaalf stuyvers en zulx op poene van 2S rd'., te verbeuren by den schipper, supercarga, stuurman, annachoda of andere hoofd van gedagte scheepen of vaartuygen voor yder passagier, die hy, zonder van een behoorlyke pas, invoegen voormeld, voorsien te zyn, zal mede nemen en overvoeren. 3S. Wyders zullen ook voortaan de minuten Rds. stv. van alle obligatien, die voor een secretaris, notaris, geswore clercq of andere daar toe gequalificeerd persoon gepasseerl werden, in- dien deselve geen hondert rd^ bedragen, moe- ten geschreeven werden op een zegul van — 6 die van ^ een hondert rd\ en daar boven tot

280 rd«. inclusive, op een zegul van — 12

die van meer dan 2S0 tot SOO rd". inclusive,

op een zegul van — 24

die van meer dan KOO tot 1000 rd*. inclusive,

op een zegul van 1 —

die van meer dan 1000 tot 2500 rd'. inclusive,

op een zegul van 2 —

die van meer dan 2500 tot 5000 rd". inclusive,

op een zegul van 4 —

van meer dan 5000 tot 10000 rd' inclusive,

op een zegul van 8 —

en die welke 10000 r(\ excedeeren, op een

zegul van 12 —

Op ptBne van de amende, by het eerste articul van dese ordonnantie op de contravenlien gesteld, en dat daar en boven op zodanige ongezegulde of qualyk gezegelde minuten dan wel de grossen, daer van uytgegeven, geen regt gedaan, nog actie

1760. Q. W. VAN IMHOFF. 681

geinstitaeert zal mogen werden, voor en al eer het voorsz. defect gepargeert en het gerequireerde ze^ul met behoorlyke superscriptie daeromme geslagen of aangehegt zal zyn.

36. Ook zullen eenelyk de onderhandsche obligatien. die maar een hondert rds. of minder bedragen, van hel zegul regt in 't geheel vry zyn en aan alle, die deese somme aan capitaal te boven gaan, by derselver exhibitie in judicio moeten gehegt of daaromme geslagen werden zeguls, dehelfte van de voorsz. somma, voor alle notariaale obligatien bepaalt, ini portoerende, sub posne, dat op ongezegulde of qualyk geze- gebie onderhandsche obligatien msgelyks geen regt gedaan zal mogen werden^ voor en al eer het voorsz. defect gepurgeert en het gerequireerde zegul met behoorlyke superscriptie daar* omine geslagen of aangehegt zal wesen.

37. De minuten der koopbrieven van vaste goederen, Schepe- nen-, Weesmeesteren- en Heemraden-kennissen zullen van het zegul g'excuseert, maar de secretarissen, geswoce clercquen of andere daar toe gequalificeerde persoenen gehouden 2yn daar van aanstonds een gros of principaal instrument mede te geven; van de coopbrieven op zodanige zeguls, als articul 35 van de minut notarieeie obligatien gezegl is« en van de Schepenen-, Wees* meesteren- en Heemraden-kennissen of actens van verhypotec- queering, op zeguls tweemaal soo veel bedragende, te weelen :

een Schepenen-, Weesmeesteren- of Heemraden- Rds. stv. kennisse^ geen hondert rd^ bedragende, op een zegul van — 12

die van hondert rd^ en daar en boven tot twee hon- dert en vyftig rd". inclusive, op een zegul van — 84

van boven de 250 rd*. tot vyfhondert nl'. inclu- sive, op een zegul van 1 —

van boven de 500 rd'. tot duysent rd'. inclusive, op een zegul van 2 —

van boven de 1000 rd". tot twee duysent vyf hondert rd*. inclusive, op een zegel van ... 4 —

van boven de 2500 rd». tof vyfduysenl rd*. inclu- sive, op een zegul van 8 —

68J 1750. G. W. VAN IMHOFF.

van boven de BOOO rd*. tot tienduysent rd'. Rds. stv.

inclusive, op eeo zegul van 15 —

en die welke IQOOO rd'. surpasseeren, op een

segul van 85 —

38. Zo als mede alle huurceduleu van huysen, tbuynen, landen, scheepen en aadere immeubilaire goederen, die voor een secretaris, notaris of ander publicq persoon werden ver- ieeden, indien alle de jaren- of maanden-buur, daar inne be- greepen, ie samen bedraagen :

Qds. 8tv.

beneden de 100 rd'. op een iwvi van — 6

van 100 en daar boven lot 250 rd*. inclusive,

op een zegul van — lï

van mier dan 260 rd'. en daer boven tot 500 rA\

ioclusive, op een zegul van — 94

van meer dan 500 rd'. en daer boven tot 1000 rd^

inclusive, op een zegul van 1 —

Ën zo verder, als articul 35 van de minut obligatien gezcgt is, zonder dat op de oude huur cedulen, na de expiratie van den geconlracteenlen tyd, eenige huuren zullen mogen wenlen geconlioueert (tf geproiongeert, alles op de poenen, tegens de contra ven teur 8 by bel eerste articul van dit regljsmeni ge- steld.

39. Aan de buurcedulen, onder de hand verleeml wordende, zal by derselver exhibitie aan eenig regtbank of coUegie een zegul van gelyke groole, als bier boven van de notariaale gezegt is, met beboorlyke superscriptie gehegt of daer omme geslagen moeten werden, zullende de huuren, waer van geen of geen behoorlyk gezeguMe huurced uilen werden geproduceert, verstoken zyn van het regt van prseferentie en legaal hypoteecq op de goederen, in 't hays van de huurder bevonden, ten waere de huur minder als sestig rds. in 't jaar ofte vyf rds. ter maand mogle bedraagen, wanneer zy de prsferentie zal be- houden, schoon daer van geen huurcedul gepasseert ware.

40. Van alle huwelykse voorwaarden, die voor een secretaris, notaris, gesworen scriba of andere publicq persoon werden

41. Q. W. VAN IMHOFF. 68S

gepasseert, suUeo de minaleD, indien een van beyde de contrahenten of de conlrabenten reciproce daar by in eygendom» vrugt gebniyk of op eenige manieren geadvantageerd komt of koomen Ie werden, te samen ten bedrage van 1000 rds. en daer boven, moeien geschreeven wesen opeen Rds. stv.

zegul van i —

maar de donaüen, giften en andere advanlages van beyde de contrahenten komende te be- loopen drie duysent rds. en daer boven, op

een zegul van 6 —

Dog deselve advantages wedersyds te samen komende te monteeren een somma van 6000 rds. en daer boven, zal i de voorn, minuteals dan moeten weesen gesteld op een zegul van 12 —

41. Waar benevens ook alle inventarissen, memorien, speciScalien en alle andere acten, waartoe de voorsz. huwelykse voorwaarden relatief zullen weesen, voor een notaris of andere publicq persoon gepasseert werdende, moeten geschreeven wer- den op een zegul van twee rds ; dog, zo wanneer de advantages, die de wederzydse contboralen komen te bedingen, niet inde huwelykse voorwaarden, maar in een acte apart, daar toe de voorsz. huwelykse voorwaarden zyn relatief, zullen weesen g'expresseert, zullen de voorsz. huwelykse voorwaarden op een zegul van 1 Id^ geschreeven en tot de gemelde acten, indien mede voor een notaris of ander publicq persoon gepasseert werden, zodanigen zegul gebruykt moeten werden, als hier vooren ten aansien der voorsz. advantages in de huwelykse voorwaarden is geordonneert.

42. Voorts zullen van de gemelte huwelykse voorwaarden, voor een publicq persoon gepasseert, uyterlyk binnen den tyd van drie maanden ua het passeeren van deselve, aan ieder van de principale contrahenten moeten werden uytgegeven een behoorlyk gros, geschreeven zynde op een zegul, bedragende het vierde part van het geene. daar op de minute zal wesen verleden, en dus die, waar van de minute op een zegul van ses rd'. geschreeven is, op een zegul van twee rd'., vermits er geen

684 1750. Q. W. VAN IMHOFP.

zegals van een en een halve rd'. zullen wesen, met een korte aanhalinge van het zegul, waar op deselve minuten gescbreeven is, op poene van 150 rd'., te verbeuren by den secrelaris, nolaris, geswore clercq of ander daar toe gequaliSceerd pex- soon, die de gem. grossen binnen den voorsz. (yd in de boven geciteerde Torme niet opi;emaakt en aan de respective con ira- hen len zal overgelevert hebben, dog zullen, on vermindert het hier voren aans^ehaalde, alle huwelykse voorwaarden daar by iemand eene filiale portie of kinds gedeelte werd gemaakt of een onsekere sorarae toegevoegt, geschreven moeten werden op een zegul van vier rd^

43. Wyders zullen aan de huwelykse voorwaarden en daar toe rrlative actens, die niet voor publicque personen, maar onder de hand werden gepasseert,by exhibitie derselvebyeenig regthank of collegie moeten gehegt of daaromme geslagen werden zodanige zeguls, als volgens articul 40, 41 en 42 tot diergelyke instrumenten, notarieel of publicq gepasseert wer- dende, gesteld zyn, op poene van 25 rd'., te verbeuren by de particulieren, welke diergelyke onderhands gepasseerde aclens zonder iegu\ of met een zegul niet van de bepaalde grote zynde, by eenig regthank of collegien moijte overleggen.

En zullen wyders ook van de voorsz. contracten onder de hand moeten werden gemaakt twee eensluydende en be- hoorlyk ondertekende principalen, en ieder van dien op zoda- nigen ze^ul gescbreeven, dan wel daer aan by exhibitie aao eenig regthank of collegie zodanigen zegul gehegt ofle daer- onime geslagen moeten werden, als waar op de minuten van de publicque ot notarieele voorwaerden bier boven zyn ge* tauxeert.

44. Alle minuten van testamenten,, codidlien en alle andere zoorten van uyterste dispositien, mitsgaders van alle f^flen, annolalien en andere aden, daer toe deselve testamenten, codicillen en andere uyterste dispositien haar komen te refe- reeren of die by den testateur, uyt kragle van de reservatoire oi andere clausule, in de testamenten, codicillen of andere uyterste dispositien geinsereert, werden gemaakt, moeten wer*

1t6Ó, O. W. VAN IMHÖFF. 68it

den geschreeven op een zegul van een rdr., als des teslateurs of coroparanls hoedel geen twee duysent rds. uyterlyk bedraagt, dog meer dan twee duysent rds. iniporteerende, op een zegul van 10 rds.; en zullen dierlialven alle secretarissen, notarissen en andere publicqe personen, tot het passeeren van zodanige inslrumenten geauthoriseert, gehouden wesen by het passeeren van de voorm. aciens de teslateurs of comparanten wel duy- delyk af te vragen, of derselver boedel niet boven de twee duysent rds. uyterlyk komt Ie bedragen, en van hel declaratoir van den testaleur of comparant des wegen by zodanigen acte menlie Ie maken,

45. Dog van beslootene testamenten, codicillen en andere nytersie dispositien zullen alleen de de superscriptiCn behoeven geschreeven te werden op zodanige zeguls, als articul 44 naer het vermogen der comparanten zyn bepaalt, en zal dierbalven hier omtrend ook d&selve vrage en annotatie plaets hebben, mitsgaders op qualyk gezegulde beslotene testamenten, codi- cillen en andere uyterste dispositien geen regt mogen gedaen werden, alvorens het defect gepurgeert en het gerequireerde zegul daar aan geheht of omme geslagen zal weasen.

46. Verders zullen alle reekeningen van Weeskamers, voogden of curateurs en voorts van alle andere, daarhy eenige gemeene administratie, ontfang en uytgift zal werden veradt- woord ende verrekend, uytgesondert die, rakende insolvente boedels, waar toe, sonder onderscheyd, maar een zegul van twaalf stuyvers zal bt^hóeven gebruykt te werden, moeten werden geschreeven op zodanige zeguls, als hier ondf r werden gespecificeert, te weeten: daer den ontfang en de uytgave te

samen boven de 100 rds. tot beneden de 400 Rds. stv.

rds. bedragen, op een zegul van — 12

van 400 tot beneden de twee duysent rds., op

zegul van — 24

van 1000 tot beneden de twee duysenl rds., op

een zegul van 1 —

van 2000 tot beneden de drie duysent rds., op

een zegul van 2 —

6S6 1760. Q. W. VAN IMHOF^.

van 3000 tot beneden de vyf duysent rds., op Rds. stv.

een zci?ul van 5 —

van 6000 tot beneden de tien duysent rds., op

een zegul van 5 —

van 10000 tot beneden de vyflien duysent rds.,

op een zegul van 10 —

van 15000 tot beneden de twintig duysent

rds., op een zegul van 18 —

van 20000 tot beneden de dertig duyzeut rds ,

op een zegul van 20 —

van 50000 tot beneden de veertig duysent rds.,

op een zegul van 30 —

van 40000 tot beneden de vyhig duysent rds.,

op een zegul van 40 —

van KOOOO tot beneden de vyf en se ven tig duy- sent rds., op een zegul van 50 —

van 75000 lot beneden de hondert duysent rds.,

op een zegul van 75 —

van 100000 to beneden de een hondert en vyttig

duysent rds., op een zegul van 100 —

van 160000 en daer boven, op een zegul van 160 —

47. Dog de reekeningen, die gedaen werden door de rheders or van de rbederye van sebeepen of vaartuygen, zullen van het zegul regt blyven g'eximèert.

48. De minuten van alle acten van cessien, transporten, dMatien, overgiflen van eenige meubilaire goederen, actiën en crediten, die voor een secretaris, notaris of andere publioq persoon werden gepasseert, zullen moeten gescbreeven werden op een zegul van vier en twintig stuyvers en zo ook die onder de band werden gemaekt, als dese laatste een hondert rds. of daer en boven bedragen, dog Iieneden de hondert rds. zynde, cal daer omme alleen in cas van exhibitie aan een regtbank of collegie een zegul van twaelf stuyvers moeten werden geslagen; maar, in zo verre de gementioneerde brieven en instrumenten, 't zy onder de hand of voor een publicq persoon gepasseert, komen te heg ry pen meer als eene somma van tien

49. O. W. VAN IMHOFF^. 88^

duysent rds. of dat den verkoq> van de getransporteerde goederen de voornoemde somma zal excedeeren, znlleu de minuten vèin al zulke eessifin, transporten en overgtften moeten geschreven werden op een zegul van een rdr.

49. De minaten van alle inventarissen en acten van scbeydingen en sabdivisien van eenige boedels, sterfhuysen of van eenige goederen, uyt welk een insigt en tot wat voor gebrnyk deselve ook voor een publicq persoon zullen werden verteden, zullen moeten geschreeven werden op een zegul van twaalf stuyvers en zo ook die onder de hand gemaakt werden, als deselve (de lasten en schulden afget rocken weseiide) een bondert rd". of daer en boven komen te bedragen, dog de oDilerhandsche beneden de bondert rd'. zynde, zal daeromme alleen in cas van exhibitie aan eenig regtbank of collegie het gemelde zegul van twaalf stuyvers moeten werden geslagen, maar, in zo verre de gemenlioneerde inventarissen, acten van scbeydingen en subdivisien, na aftrek van de lasten en schulden, komen te bedragen van 300 tot 2000 rd^ inclusive, zullen desrlve, 't zy voor een publicq persoon gepasseert ofte onder de hand gemaakt werden, moeten werden geschree- Rds. stv.

ven op een zegul van 1 —

van boven de 2000 tot KOOO rd'. inclusive, op

een zegul van 2 —

van boven de 5000 tot 10000 rd". inclusive, op

een zegul van 5 — -

van boven de 10000 rd». op een zegnl van* . . 10 —

KO. De minuten van alle acten van cautie, guarand, in- demnite, van additie of repudiatie van een erffenisse, van aulhorisatie of commissie op eenige voogden en curateurs, zul- len moeten werden geschreeven op een zegul van 24 stuyvers.

51. Alle brieven van emancipatie ofte vrygeevinge vanlyf- eygeuen, item van adoptie, zullen moeten werden gesteld en uytgegeven op een zegul van 24 stuyvers.

52. En zullen alle minuten van transporten van lyfeygenen, bet zy deselve onder de hand dan wel voor een publicq per- soon werden gemaakt of gepasseert, moeten geschreeven werden

688 i^öó. Q. w. VAN nviHÓ^F.

op een zegul van twaalf stuyvers; dog zullen op de grossen der voorsz. transporten wel Iwede, derde of verdere verko- pingen of overdragten onder de hand mogen geschieden, mits deselve alle op het gezegulde vel komt^n» en ook anders niet. 53. En zal wyders moeten gecontinueerd werden by het reets ingevoerde gebruyk van alle de brieQes, waer by Ghi- neesen geperiuilteerd werden onder 's Comp. jurisdictie, 'tzy hier of elders, te mogen verbiyven, te schryven op een zegul van ses stuyvers, en zal voor zodanige permissie briefje door de Ghineesen in H geheel maar behoeven betaald te werden een rd., aldus te verdeelen: aan de secretarissen ofte den secretaris deser Rds. stv.

Regeering — 24

den bode van Schepenen ^ — 6

den bode van de Ghineesen — 12

de Gompagnie, voor het zegul — 6

Rdr. 1 O

54. Zo als mede alle actens, die door Heemraden deser stads ommelanden wegens bekentmakingen van particulieren nopens den verkregen eygendom, mitsgaders verkoop van huysen en erven, staande ende gelegen buyten de stad en in d'ommelanden van dien, verleend; item de quitan- tien, die, ter ordre van Heeniraden, wegens den ontfang, zo van den impost der rytuygen, als huur- en interest penniningen wn particulieren afgegeven werden, zullen moeten werden geschreeven op een zegul van 12 stuyvers, wel verstaande, dat de huur, interest of pagt, by termynen betaald werdende, niet telkens een nieuw zegul zal be- hoeven gebruykt, maar alle de quitantien van een en deselve pagt en huur tyd ofte van de interessen van een en het selve jaar wel agter den anderen zullen mogen geschreeven wqrden.

55. Alle policen van assurantie, cerle-partyen en bodemeryen, minder iuhoudende als 500 rds., zullen moeten werden geschree- ven op een zegul van 24 stuyvers; die van 600 tot beneden

I7fe0. G. W. VAN IMHOFF. 680

de 10000 rds. op een zegul van een rdr. eo van 10000 rds. en daer en boven op een zegul van 2 rds. ; dog zullen g( ene bodi'niery brieven op 's Goinps. scheepen mogen werden verleden, ten zy daar by verklaart werde, dat de penningen of goederen niet zullen werden aangelef;! tot eenigen, by de Gomp. verbodenen handel, op poene van zoilani;jen boete» als bier voren op ariicul 1 tegens de contravenleurs van dit reglement, zo publique personen als particulieren, gesteld is, ende dat daer en boven op bodemery brieven op 's Gomps. scheepen, waar in de gemelde clausule niet is geinflueerd, geen regt zal gedaan werden, ten zy dat de voorsz. verklaring alvorens in plteno judicio komt te geschillen ; en werd by dese wel expresselyk geinterdiceert geen geld of goed tot verboden handel te geeven, op de tM>enaliteyten, van ouds tegens den pariieulieren handel gestat ueert en ten opsigte van den ver- boden handel als nog vigeerende.

K6. En zullen wyders op een zegul van IS stuyvers gf>- schreeven moeien werden de minuten van alle protesten, in- sinuatien, contracten, speciale procuratien, billetten van ver* kopitig en gpneralyk van alle andere acten, hoe die ook genaamt zouden mogen wesen, die in desen onder geen meerdere of mindere zeguls explicite begrepen zyo, uytgesondert de minuten van generale en codicillaire procuratien, die op een zegul van 24 stuyvers zullen moeten geschreeven werden.

S7. De secretarissen, notarissen oHe andere publicque per- sonen zullen van alle minuten der acten, munimenten, bewys stucken, contracten, obligatien, uyterste willen en van alle andere acten, hoedanig ende van welke benoeminge deselve ook zouden mogen zyn, gehouden wesen, aanstonds na het passeeren van de minute, op te maken een behoorlyk gros; dog ten re^*uarde van de minuten der wederzydse obligatoire actens, contracten en instrumenten zullen daer van moeten werden gemaakt twee distincte grossen, ieder van dien ge- srhreven wesende op een zegul, bedragende het vierde part van het geene, daer op de minute zal wesen geéxtendeert, zo na als het met de zeguls uytkomt; maer, by aldien hetselve

PL AI A AT-BOEK DEEL V. 44

690 1750. Q. W. VAN IMHOFP.

vierde part geen iwaelf stuyvers komt te bedrageo, zullen als dan de voornoemde grossen uytgegeven moeien werden op een zegul van 13 stuyvers; en zal op deselve grossen te gelyk ver. klaard moeien werden de qualileyt van het zegul, daer op de minuten zullen wesen geschreeven ; so als mede by aiemHnd, wie hy ook zoude mogen weesen (buyten het geene den dienst van de Gomp. betreft), eenige aulhentique copien of extracten of eentge papieren, requesten, instrumenten, aeten, geschriften» munimenten, niets uylgesondert, van welke benaminge d&selve dbk zouden mogen zyn, zullen mogen werden geauthentiseerl, als op een zegul van ses stuyvers.

58. En zal wyders stiptdyk zorge werden gedragen, dat

alle verdere grossen, namentlyk van aciens, die niet wederzyds obli^atoir zyn, schoon daar van ook twee of meer grossen mogten werden ge vordert, gesch reeven werden op een zegal half zo groot, als waer op de minuten gesteld zyn, zo na als het met de zeguis uytkomt, nytgesondert nogthans zodanige grossen, ten welkers belangen in desen anders is geordonneeri, op poene als voren.

59. Niemand zal zig in regten of daar buyten mogen bedienen van zeguis, die eenigsmts geviiieert zyn, sub poene, dat het overgelegt wordende document voer ongezegult zal werden gehoudftn ende hy vervallen in de boete, daer op gesteM, ofte anders arbitrairlyk gestraft naer bevinding van zaken.

60. En om te beter versekert te wesen, dat een zegul, tot omslag ofte andersints gediend hebbende, niet ten tweeden male zal werilen gebruykt, zullen de presidenten in de respective collegien de zeguis, aan de geêxhibeert werdende papieren gehegt of daer omine geslagen, by de overlegging aanstonds eygenbandig moeten doorscheuren, indiervoegen dat egter kenbaar blyven, ofte zorge dragen, dat zulx door de secreta- rissen zomler manquement geschiede.

61. In de bank van leening zullen voortaan tot de reei- pissen van beleeningen, die minder als vyflig rd*. bedragen, geeiie zeguis behoeven gebruykt te werden, maar tot die van 50 rd'. en daer boven tot beneden de 1000 rd'. het thans

62. Q. W. VAN IMHOFF. 691

gebrnykt werdende zegul van ses stuyvers; en tot die van 1000 rd'. en daer en boven een ze;!ul van twaalf stuyvers.

62. Alle boeten en poenen, in dc<e ordonnantie genii^ld, zullen werden geippliceerd een derde voor den aanbrenger, een derde ten behoeve van den oificier en een derde ten be- hoeve van de armen.

63. En op dat een ygelyk te meer geanimeert mag werden de contraventien legens dese ordonnantie aan den ilag te breni en, zal den naam van den aanhrenHor, des begeerende, gesecre. teert en de portie van den selven in de boete, als toy den regter onbekent is, ontfangen werden by den officier, om door hein weder aan den aanbrenger uytgekeert te werden.

64. En zal dese ordonnantie desselFs begin en aanvang komen te neemen met den IB der aanstaande m^iand July.

Ordonneeren en stataeeren voorts, dat dese ordonnantie alom- me onder het resort van de generale Nederlandsehe geoctroyeer- de Oost-Indiscbe t'omp., zo in Indien als aan Gabo de goede hoop, puuctueelyk in alle zyue poincten en deelen onderbonden en agtervolgt zal werden ; en ten eynde den inhoude van desen alomme geobserveert en in het werk gestelt werde ende niem:ind van het geene voorsz. is ignoraniie pretendeere, be- geeren wy, dat desen tegenwoordigen, zo wel hier als op de hoofl-comptoiren van alle gouvernementen, directien en oom- mandementen zal werd<-n gepubliceert ter plaetse, daer men gewoon is publicatien te doen; lastende voorts den advocaat fiscaal van India, mitsgaders alle andere officieren en justilteren resfiectivelyk, item de geene, die tot de collecte van bet kleyn zegul, zo hier als op de buylen comptniren, gesteld zyn, op de poenen en boeten, hier boven aengebaald, en selfs des noods privatie van hunne offinien, den inhdude van desen in alle zyne articulen en poincten Ie onderhouden, mitsgaders deselve, zo verre van ben dependeert, te doen nakomen en onderhou- den, met qualificatie om ook de Calangen tegens de contra- venteurs van desen selfs by praeventie te mogen doen, also wy zulx ten dienste van de Ed. Comp. bevonden hebben so- danig te behooren, aan ons niet te min gereserveerd houdende

695 1750. G. W. VAN IMHOF^.

de nadere interpretatie en ampliatie of restrictie van dese ordoDoantie, zo en indiervoegen als men in der tyd van nut mogte oordeelen."

Bij dit reglement behoort ook de navolgende «notitie van •de zeguls, in dese ordonnantie vermeld, met aanwysing van •de actens en instrumenten, v^aarioe deselve moeten gebruykt ■werden."

Zegttls van 150 rds. . De oommissie voor gouverneurs en directeurs.

De acte voor een brigadier.

De rekeningen, waarvan de ontfangst en uytgave te samen bedraagt een hondert en vyflig duyzend rds. of daar en boven.

Zegal van 12B rds.

De acte voor een pangerang.

Zeguls van 100 rds.

De actens voor gouverneurs, secretarissen van de hoge Regeering en directeurs.

De commissies voor commandeurs te lande en opperhoofden van Japan.

De actens voor raden van justitie, in India gemaakt.

De commissies voor den advocaat fiscaal en waterfiscaal.

De actens voor collonels.

De commissies voor een commandeur en opper-equipagie- meester en de commandeurs van de Indische zeeön, balliuw en landdrost.

De actens voor een adapatli, radeen, aria en tommagong op Javas Oostkust.

De actens voor een capitain Chinees alhier.

De patenten om uyt China direct na Banjermassing te varen.

De reekeningen, waarvan de ontfangst en uytgave te samen bedragen 100000 rd'. en daarboven tf»t beneden de 150000 rd".

Zeguls van 80 rds.

De actens of andere bescheyden voor commandeurs te lande, den ontfanger generaal, d'opperkoopljeden van 't casteel, boek- houder generaal, visitateur generaal, opperhoofden van Japan, opperhoofd van 't generale soldye comptoir, sabandhaar, commis-

1750 G. W. VAN IMHOFF. 693

saris van den inlander, eerste sapercarga (opperkoopman zynde), opperhoofden of residenten van buyten comptoiren (opperkoop- man zynde), secretaris van den raad van justitie, Heutenant coUonels, groot majoors.

De Gommtssien voor capitains ter zee.

De actens voor een secretaris van Schepenen en secretaris van Weesmeesteren.

De actens voor een adapatty, radeen, aria en tommagoog in de Jaccatrase bovenlanden

Zeguls van 75 rds.

De actens voor een ingabey, demaiig en ranga op Java's oostcust.

De actens voor een capitain Chinees op Samarang.

De reek^'ningeo, waarvan de ontvangst en uytgave te samen bedraagt 75000 rd. en daar boven, tot beneden de 10000 rd.

Zeguis van 60 rds.

De actens voor majoors, capitain lieuteoants ter zee en schippers.

De actens voor een ingabey, demang en ranga in de Jaccatrase bovenlanden.

Zeguls van KO rds.

De actens van remissie of pardon, van seureté de corps of continuatie van dien, van ontfangst in submissie, van legitimatie, van afdoening van fidei commis in linia collaterali en van Tffinia ffilatis.

De actens van de opperkoopmaos qualiteyt.

De actens of andere bescheyden voor eenige opperkoopmans bedieningen.

De actens van opperhoofden van buyten comptoiren, direct onder Batavia, koopman zynde, van supercargas, koopman zynde, administrateurs te Batavia, koopman zynde, den com- mandeur en opper equipagie meester, de commandeurs ter zee.

De actens van een iabrycq en baas van Onrust.

De actens van administreerende hoofdparlidpanten van de arophioen societeyt.

694 1750. G. W. VAN IMHOFF.

De actens van stads veDdumeesters en advocaten.

Üe acte voor een stads apoihecar.

De actens van een capitain Chinees op Sourabaya, capilain Chinees op Cheribon, lieutenant Chinees te Batavia.

De reekeningen, waarvan de ontfangst en uylirave te samen bedraagt 50000 rd*. en daar boven, tot beneden de 75000 vd\

Zeguls van 40 rds.

De actens of andere bfscbeyden voor opperhoofdeo, resi- denten en coinmissiaoten van suballeme buyten comptoiren, koopman zynde.

De reekeningeu, waarvan de ontfansrsl en uytgave te samen bedraagt 40000 rd*. en daar boven, tot beneden de 50000 rA\

Zeguls van 30 rds.

De actens oi andere bescbeyden voor de koopmans bedie- uinf^en buyten de schryfdiensten, voor ritmeesters of capitams, voor de lieutenanis ter zee, voor de binnen en buyten regen- ten van 't hospitaal alhier, voor een lieutenant Chinees op Samarang

De reekeniniren, waarvan de onlfang en uytgave te samen bedraagt 30000 rds. en daar lioven tot beneilen de 40000 rds.

Zfgüls van 25 rds.

De actens van ardiiening van fidei cnmmis in de op- of neder- gaande linie, dispensatie van weiten, enz. impuniteyt, sauvefrar- de of saulconduit, beneficie van invenlans, sulisUintieel relief of diergelyke, privilegie tot hel opregten van zuykermoiens.

Actens van privilegie tot het opregten van araks branderyen, privilegie tot het opregten van kalk hraiideryen, privilegie tol het oprekten van steen-, potten- en pannen-backeryen, privilegie om brood te backen en permissie om riolen of waterleydingen in- en nyt het Molenvliet te maken.

Actens >ï andere besclieyden voor de opperhoofden, residen- ten, commi«<sianten oi supercargns, onderkoopman zynde.

Acttns voor administrateurs te Baiavia, onderkoopman zynde, een eerste clercq van den raad van justitie, een geswoore

1750. G. W. VAN IMHOFF. 695

clerq van Schepenen, een cassier van de amphioen societeyt, tM)ekhottder en secretaris van deselve.

De actens of andere bescheyden voor notarissen.

De vrybrieven van dienaren, die burgers worden.

Schepenen-, Weesmeesteren- of Heeniraden-kennissen van boven de 10000 rds.

Zeguls van 20 rds.

Actens van de koopmans qualiteyt.

Actens of andere bescheyden van geineene onderkoopuiaus bedieningen, buijten de schryfdiensten.

Actens voor den advocaat- en water fiscaal.

Acte voor den adjunct geswoore clerq van den raad van justitie.

Actens of andere besclieyden voor een secretaris van Heem- raden, secretaris van zee- en commercie-zaken en casster van de bank van leening, secretaris en boekhouder van die bank, secretaris van kleyne geregts en buwelykse zaken, secretaris van boedelmeesteren.

Acteiis of andere bescheyden voor procureurs, acte voor een capitain ter zee, capitain lieutenant ter zee, opperstuurman.

Actens voor den baas kaartemaker, de werkbasen, de landmeeters, de eerste meeslerknegt der scheepstimmerlieden, oppermaiiiladoor in het ambagts quartier. .

Zeebrieven voor schepen van 100 lasten.

Reekeningen, waarvan de onifang en uytgaaf te samen bedraagt 20000 rds. en daar boven, tot beneden de SOOOO rds.

Zeguls van IS rds.

Actens of andere bescheyden voor opperhoofden of residenten van coinpioiren, boekhouders zynde

Schepenen-, Weesmeesteren- of Heemraden-kennissen van boven de SOOO tot 10000 rds. inclusive.

Reekeningen, waarvan de onfang en uytgaaf te samen bedraagt 15000 rds. en daar boven, tot beneden de 20000 rds.

Zeguls van 12 rds.

Actens van surcheance van pagtpenningen.

Brieven van venia agendi.

Actens of extracten van permissie om zitsteygers en

696 '75C. G. W. VAN tMHOFF.

speelbuysen ie maken in de stad en voorstad, permissie om bruggen te leggen en hecken te zetten buylen de stad, permissie tot het zetten van waterschuttingen.

Actens van de onderkoopmans qualiteyt, doctoren en chirur- gyns, winnende 60 gl. of meer.

Actens of andere bescheyden voor een eerste clercq van Wee$- meesleren, verhuarster van rouwmantels, de lieutenants Chi- nees op andere plaatsen als Batavia en Samarang.

Minut oliligHtien van meer dan tOOOO rds.

Koopbrieven van meer dan 10000 rds.

Minut huwelykse voorwaarden, 6000 rds. en meer advantage mede brengende.

ActenSy relatief tot deselve, onderhandscbe huwelykse voor- waarden, als boven.

Zegnis van 10 rds.

Actens of andere bescbeyden van boekhouders bedieninfrai, geen schryfiliensten zynde, voor de secretarissen van justitie, civile- en landraden op de hoofd comptoiren der gouvernemeuteo, voor onderstuurlieden.

Actens voor een makelaar, waagmeester, keurmeester van goud en sdver, keurmeester van kalk en steen, Ijk meester, taxateur van vaste goederen, afslager van de visch, opsiender van de rystmarkt, stads drucker, opsiender van het afkomend beestiaal, keurmeester van bet beestiaal, binnen regent van H Lazarushuys, binnen regent van 't armhuys, binnen regent van 't Chinees hospitaal, binnen moeder van 'tweeshuys, binnen *moeder van 't vrouwen tugthuys, commissaris of hooft der praauvoerders.

Acte voor een inlands capitain.

Minuten van testamenten en alle andere actens van uyterste willen en verdere papieren, daar toe relatif, als des testateurs boedel boven de twee duysend rds. bedraagt.

Superscriptien van beslotene ditos.

Reekeningen, waar van d'ontf^ng en uytgaaf te samen tien duysend rds. en daar en boven tot beneden de vyftien duysend rds. bedraagt.

1750. Q. W. VAN tMHOFF. 697

Minuten van inventarissen, acten van scheydingen en subdi- visien» boven de tien duysend rds. bedragende.

Zeguls van 8 rds.

De actens voor een capitain lieutenant militair, inlands lieotenant.

De actens of andere bescheiden voor een deurwaarder van den raad van justitie, bode van Scbepenen, eerste bode van Weesmees- teren« cipier van Comp. boeyen, cipier van de burger boeyen.

Minut obligatien van meer dan 5000 rds. tot 10000 rds.

Koopbrieven als even.

Onderhandsche obligatien van meer dan 10000 rds.

Schepenen-, Weesmeesteren- of Heemraden-kennissen van 2000 en SOO tot SOOO rds. iuclusive.

Zeguls van 6 rds.

Brieven van inductie, respyt of atterminatie, afdoening van fidei commis, beneden de 2000 rds.

Actens voor oppercbirurgyns en apotbecars, winnende 36 gl., een inlands vendrig, een bode van Heemraden, van zee- en cora- mercie-zaken en de bank van leening, van kleine zaken, van Boe- delmeesteren en een tweede of adjunct bode van de Weeskamer.

Minut huwelykse voorwaarden, 3000 rds. advantage mede brengende.

Actens relatief tot deselve, onderbandsche huwelykse voor- waarden, grossen van actens, niet aan twee zyden obligatoir, waar van de minuten op 12 rds. gesteld zyn.

Zeguls van 5 rds.

Actens van opperkooplieden by verboging in gagie, lieute- nants militair, de méesterknegts, buyten die van Onrust.

Passen naar de West van India, Sumatras Westcust, China, Macao, Tonquin, Cambodja, Pegu en Arrakan.

Beekeningen, waar van de ontfang en uytgave te samen bedraagt 5000 rds. en daar boven, tot beneden de 10000 rds.

Minuten van inventarissen, acten van scheydingen en sulNÜvisien van boven 5000 tot 10000 rds. inclusive.

Grossen van actens, niet aan twee zyden obligatoir, waar van de minuten op 10 rds. gesteld zyn.

698 1750. G. W. VAN IMHOFF.

Zeguls van '4 rds.

Actens of andere bescheyden voor kooplieden, in sGhryfdfen- slen gesteld werdeode.

Actens ot andere bescheyden voor secretarissen van justitie, civile- en land raden op andere plaatsen als de lioofd comptoiren der gouvernementen, voor een onderhorige commissaris of opziender der prauwen, voor een burger wagimeester, voor een aanspreeken

Minut obligatien van meer dan 2000 en 500 rds., tot BOOO inclusive, koopbrieven als even, onderhandsche obligatien van 5000 tot 10000 rds. inclusive.

Schepenen-, Weesmeestereii* of Heemraden-kennissen van 1000 tot 2500 rds. inclusive.

Huurcedullen van meer dan 2500 rds. tot 5000 rds. inclusive.

Mmiil huwelykse voorwaarden, waar by iemand eene filiale por- tie of een onsekere somma werd toegevoegt, onderhandsche ditos.

Zeguls van S rds.

Requesten om afdoening of conversie van fidei commis, remissie, gratie of pardon, ligitiniatie, venia aetatis, veoia agendi, seureté de corps of continuatie van dien, in sul>missie ontfangen te werden, remis of surcbeance van pagt pennin- gen, dispensatie van wetten, regten, plakaten, etc , impiiniteyt, sauvegante of sauf conduit, inductie en alterminatie, beneficie van inventaris, substantieel relief, steygers of speelbuysen te maken binnen de stad en voorstad, bruggen te leggen, hek- ken te setten, zuykermolens óp te regten, kalk branderyen op te regten, arraks branderyen op te regten, steenen-, potten- en pannen-tiackeryen op te regten. brood te mogen backen, riolen of waterleidingen in en uyt 't Molenvliet te maken en bandongans of waterschuttin^en te zetten.

Actens van advancenvnt tot cornet of vendrig.

Grossen van huwelykse voorwaarden, 6000 rds. en daar boven advantagie mede brengende.

Grossen van onderhandsche ditos.

Reekeningen, waar van de ontfang en uytgave te samen bedraagt 3000 rds. en daar boven tot beneden de 5000 rds.

1750. G. W. VAN IMHOFF. 699

Grossen van actens, wederzyds obligatoir, waar van de minuten op 12 nis. gesteld zyn, van actens, niet wederzyds obligatoir, waar van de minuten op 6 rds. gesteld zyn.

Zeguls van 2 rds.

Actens voor predikanten.

Actens van een koopmans verhoging in gage.

Actens of andere bescheyden van scbryfdiensten van onder- kooplirden.

Actens voor chirurgijns oï laborants, winnende dertig gis.

Registers van soldyen of de permissie tot de versending van enkelde soldye reekeningeu, daar twee duysend gis. op te goed is.

Passen naar de Grole^st, Malacca, Timor en andere binnen vaarwaters.

Minut obligatien van meer dan een duysend tot twee duysend en vyf hondert rds.

Koophrieven ais even.

Onderhandsche obligalien van meer dan twee duysend tot vyf duysend rds.

Schepenen-, Weesmeesteren- of Heemraden-kennissen van boven de vyf honderd tot een duysend rds. inclusive. ,

Huurcedullen van meer dan een duysend rds. tot twee duysend vyf hondert rds. iiiclusive.

Minut huwelykse voorwaarden, een duysend rds. advantagie mede brengende.

Actens, relatif tot huwelykse voorwaarden, van deselve imp«»rtantie.

Grossen van huwelykse voorwaarden, drie duysend rds. adv^inlatre mede brengende.

Onderhandsche huwelykse voorwaarden als voren.

Beekeningen, waar van d'ontfang en uylgave te samen be<lraHgt rds. twee duysend en daar en boven tot beneden de drie duysend nis.

Minuten van inventarissen, acten van scheydin^en ensubdivi- sien. enz* van boven de twee duysend tot vyf duysend rds. inclusive.

Policen van assurantie, cherte-partyen en bodemaryen van tien duysend rds. en daar boven.

70<) 1750. G. W. VAN IMHOFF.

Grossen van actens, wederzyds obligatoir, waar van de minuten op zeguls van agl en tien rds. gesteld zyn.

Zeguls van 1 rdr.

Actens van de boekhouders qualiteyt

Aclens voor ritmeesters of capilains, by verboging in gage, vuurwerkers, kerk- en scbool-bediendens, winnende dertig gl., onderchirurgyns.

Aclens of andere bescbeyden voor stads vroedvrouwen, de geregisbodens en cipiers op de boofdcomptoiren der gouver- nementen.

Soldye reekeningen, waarop te voren staat duysend guldens en daar boven, regisiers van soldyen of de permissie tot versenJing van enkelde soldye reek., waar op een duysend guldens te goed is.

Trouwbriefjes voor Gbineese officieren.

Minut obligatien en koopbrieven van boven de vyf bondert tot een duysend rds. inclusive.

Onderbandsche obligatien van een duysend rds. tot tviree duysend inclusive.

Scbeepenen-, Weesmeesteren of Heeraraden-kennissen van boven de twee bondert en vyftig tot vyf bondert rds. in- clusive.

Huurcedullen van meer dan vyf bondert tot een duysend rds. inclusive.

Minut buwelykf^e voorwaarden, waar by de bedongene advantages niet staan.

Onderhandscbe buwelykse voorwaarden als even.

Minuten van testamenten en alle andere zoorten van uyterste willen en de verdere actens, tot deselve relatief, als des testateurs boedel geen twee duysend rds. bedraagt.

Superscriptien van beslotene ditos.

Reekeningen, waar van de ontfang en uytgaaf te samen bedraagt een duysend rds. en daar boven lot beneden de twee duysend rds.

Minuten van cessien, transporten en overgiften van meer als tien duysend rds. waardy.

itSO. Q. W. VAN iMhOFF ^Oi

Onderhandsche cessien, enz. als even.

Inventarissen, acte van scheydingen en subdivisien, van drie hondert tot tviree duysend rds. inclusive bedragende.

Policen van assurantie, cherte partyen en bodemaryen van 500 tot beneden de 10000 rds.

Grossen van actens, virederzyds obligatoir, waar van de minuten op 4 en 5 rds. gesteld zyn, niet aan twee zyden obligatoir, viraar van de minuten op 2 rds. gesteld zyn.

Zeguls van 36 stuyvers.

Actens of andere bescheyden van boekhouders bedieningen, schryfdiensten zynde.

Zeguls van 24 stuyvers.

Acte van de absolut adsistents qualiteyt.

Actens voor een wagtmeester, zergeaut, bombardier, cannon- nier en trompetter.

Actens voor deks officiers van 20 gl, opperscheepstimmer- lieden en opperkuypers, derde cbirurgyns, inlandse chirurgyns, kerk- en school-bediendens , minder als 30 gl. winnende, ambagtslieden.

Actens of andere bescheyden voor cipiers op andere plaatsen als de hoofd comptoireo der gouvernementen.

Registers van soldyen of de permissien tot versend ing van enkelde soldye reek. naar Nederland, waar op te goed is vyf hondert guldens en daar en boven, tot beneden de een duysend gis.

Bewysen, dat de buwelykse geboden afgekondigt of dat iemant wettig getrouwt is.

Passen naar Javas Oostcust, Bantam en Gheribon en van daar terug herwaards.

Minut obligatien en koopbrieven van meer dan 250 rds. tot 500 inclusive.

Onderhandsche obligatien van meer dan 500 rds. tot 1000 rds. inclusive.

Scheepenen-, Weesmeesteren- en Heemraden-kennissen van 100 rds. tot 250 inclusive.

Huurcedullen van meer dan 250 tot 500 rds. inclusive.

702 1^50. G. W. VAN IMHOFF.

Grossen van huwelykse yoorwaarden» 1000 rds. advantage

mede brengende.

Grossen van onderhandsche ditos.

Reekeuingen, waar vnn de outangst en uytgave te samen bedraagt beneden de 1000 rds.

Minuten van acten van cautie, guarand, indenmiteyt, addi- tie. repudialiOy authorisatie of coniuüssie.

Emancipatie brieven van lyf«'.y^enen en acteus van adoptie.

Pulicen van assurantie» cbertc-partyen en bodemaryen van minder als SOO rds.

Minulen van generale en oodiciilaire procuratien.

Grossen van actens, wederzyds obligatoir, waar van de minuten op zej^uls van 2 rds. gesteld zyn.

Grossen van actens, niet aan twee zyden oliligatoir, waar van de minuten op zeguls van 1 nir. gesteld zyn.

Zeguls van 12 stuyvers.

Requesten, die niet om hare importantie aytge£ondert en op boger zeguls gesteld zyn, als; aan de hoge regeering, den Raad van Justitie deses casteels. Schepenen, Weesmee> teren, Heemraden alhier en de politique en justitieele raden op de hoofd coniptoiren der gouvernementen, directien en comman- dementen, direct onder Batavia.

De actens van een jong ndsisient.

De actens van een wagtmeester, zergeant, bombardier, caoonnier en trompetter, corporaal, van deks offitiers van 20 gis., opper scheeps timnieriieden en opper kuypers, deks onder officiers, onder scheeps timmerlieden en onder kuypers, timbagls liedeu by verboging in gagie.

De soldye reekeningen, waar op van 500 tot beneden de 1000 gis. te goed is.

Registers van soldyen of de permissie ter verzending van enkelde soldy reekn. naar Nederland, waar op te goed is 100 gis. en daar boven tot beneden de BOO gis.

Eysch, antwoord, repicq, duplicq, inteudith, memorien. adverlissementen, reprochen en s^lvatien en geiieraiyk alle diergelyke schriltuuren, die aan den regier werden overgel^.

1750. G. W. VAN IMHOFF. 70S

Eerste citatien in rauactie, mitsgaders van arrest of gyzeling» en wyders alle eerste citatien tot praestatie van eeLig feyt in z^ken van 80 rds. en daar boven.

De minuten van alle definitive sententien, vonnissen en uytspraken.

Trouwbriefjes voor gemeene Chineesen.

Extracten of bewysen uyt de doop-, kerk-^ school- en dood-lioeken-

Passen voor visscbers, bout* en steenhaalders, etc.

Passen voor passagiers op particuliere scheepen.

Minut obliuatien van 100 tot 250 rd". inclusive.

Ouderhandsche obligatien van 200 tot KOO rd'. inclusive.

Koopbrieven van 100 tot 250 rd^ inclusive.

Scheepen-, Weesmeesteren- of Heemraden-kennissen, geen 100 rd". bedragende.

Huurcedullen van 100 rd\ tot beneden de 260.

Reekeningen, waar van de onlfang en uytgave te samen bedraagt beneden de 400 rd\

Reekeningen, rakende insolvente boedels, zonder onderscheyd.

Ouderhandsche cessien, transporten, donalien en overgillen beneden de 100 rd^

Minuten van inventarissen, acten van scheydingen en subdi- visien beneden de drie hondert rd\

Qnderhandsche ditos van 100. rd". en daar beneden.

Minuten van transporten van lyfeygenen.

Bekentmakingen en quitantien van Heemraden.

Minuten van protesten,' insinuatien, contracten, speciale pro- curatien, billetlen van verkopingen en alle andere ongenoem- de aclens, grossen van wederzyds obligatoire actens, waar van de minuten op een zegul van een rd'. of minder geschreven zyn, grossen van actens, niet aan tweezyden obligatoir/waar van de mmuten op een zegul van 24. stvs. of minder gesteld zyn, recipissen van panden in de bank van leening van 1000 rd'. en daar boven.

Zeguls van 6 stuyvers.

Requesten aan den kerkenraad, commissarissen van zee- en

t04 1750. G. W. VAN IMHOFf^.

commerGie zaken, commissarissen van de bank van leening, commissarissen van kleyiie en buwelykse zaken, boedelmeesleren, scholarchen, curatoren van de academie de marine, curatoren van H seminarium, den burger kryvsraad alhier, collegien van politie en justitie op de subalterne commandementen en mindere comptuiren, kerkenraden, civile en landraden, Wees- meesteren op de respective buyten compioiren.

Requesten aan scholarchen, commissarissen vaa huwelykse zaken en alle andere collegien op de respective buylen compioiren.

Acte van een corporaai by verhoging in gage, ruyler, dragonder, soldaat of tambour, deks onder officiers, onder- scheepstimmerlieden, oiiderkuypers, by verhoging in gage maltrosen, hooplopers en scheeps jongens, de soldye reekeningen, waar op 100 gis. en daar en boven tot beneden de 400 gis. te goed is.

Registers van soldyeu of de permisie tot versending van enkeide soldye reekeningen naar Nederland, waar op minder als 100 gis. te goed is.

Authentiquecopyen, eerste citatien in zaken, niet excedeerende 80 rds., alle verdere citatien en presentatien, actens van intbi- matie en alle libellen.

De minuten van interlocutoire of provisioneele sententien, vonnissen en uylspraken.

Alle actens, tot den dienst van deurwaarder of bode gehorende.

Quitantien wegens penn., van sequesters, enz. ontfangen.

Trouwbriefjes in zoort.

Bewys van de aantekening der geboden.

Minutobligatien en koopbrieven, geen hondert rds. bedragende.

Onderhandsche obligatien, geen twee hondert rds. be dragende.

Huurcedullen beneden de een hondert rds.

Permissie briefjes voor de Gbineesen om onder 's Gomps. jusrisdiclie te blyven.

Alle authentique copyen.

Recipissen van panden in de bank van leening, bedragende- 50 rds. en daar en boven tot beneden de 1000 rds.

1750. ö, W. VAN IMHÓFF ' «fo»

29 Mei. Opheffing der betrekking van tweeden stads- geneesheer te Batavia.

Door de ter sessie van den 17^ der voorledene maand voorgevallene aanstelling van Henricus van Santen tot stads apothecar thans alhier geen ander stads doctor als Joan Emanuel Muller en door denselven dierhalven versoek gedaan zynde, dat hy het werk, van het departement der stads doctoren zynde, alleen mogte blyven waarnemen, onder genot der volle wedde van dertien hondert ryxd' 'sjaars, aan haar beide by resolutie deser vergadering van den 23""^ Octobor 1746 toegelegt, zo is verstaan in het eerste lid van dat ver- soek te condescendeeren en hem uyt dien hoofde toe te leggen de helft der wedde van den tweeden stads doctor, dog de wederhelft aan den stads chirurgyn, Jan Ëlias Smit, tot een beter bestaan, boven het reeds geaccordeerde by resolutie van den 17"» Maart pass®.**

Op den 29° Januari} 1784 is weder een tweeden stads- doctor benoemd op de voorwaarden, vastgesteld den 23° October 1746.

2 Junij. Formulier voor den eed van trouw^ enz. ^ door de dienaren der Compagnie af te leggen aan den Prins van Oranje als Opper 'Gouvemeur^Gener aal.

2 Junij. Bepaling •aan een iegelyk d'op 's Comp^ ven* •dutien gemynde goederen zonder betaling te laten voU •gen en dus crediet te geven voor het ordinaire termyn •der afhalinge [drie maanden'], nadat hy zal hebben •gestelt suffisatUe cautie voor hel montant derselve/'

3 Junij. Bekendmaking, dat op den aS"** Junij 1750 en volgende dagen, van wege de Regering, ^pubUcque ifvreugde bedryven' zouden plaats hebben, zoowel wegens •de gelukkige herstdling van de rust en vrede onder

PLAIAAT-BOn DEEL V. 45

706 1750. G. W. VAN tMHOFF.

*de oarlogémde mogeiUheden'\ als wegens het aanvaarden van hei Opper^gouvemeur^generaaUchap door den Prins- erfstadhauder.

De avond van den 25'^" Junij 17S0 was bestemd voor eene algt'meene illuminatie; binnen en buiten de stad Batavia, «ten )>eynde een ieder, na syn vermogen en gelegentheyt, moge be. • tonen syn genoegen over dit gelukkig evenement en de ge. "wenschte nadere betrekking, die deese gewesten en alle, die "daarin syn, door dat hooge ampt tot dit doorlugtig Opper- " hoofd hebben bekomen."

Het schieten met geweeren en het afsteken van vuurwerk waren verboden.

5 Junij. Verbod voor Boedelmeestereh kwade schiUden of ^andere posten van die natuur' af te schrijven zonder magtiging van de Regering. — Afschaffing van de vaaüie-gelden van Boeddmeesteren voor het inven- tariseren van boedels. — Last op den Landdrost en den Commissaris van den inlander aan Boeddmeesteren de behulpzame hand te bieden *om de nalatenschap- i^pen, onder hare administratie gehorende, zonder ^vermindering te bekomen." — Last op Boedclmees- teren aan onmondige u^zen 4Vs pet. *sjaars tegoed te doen.

m

De afschaffing van de vacatie-gelden geschiedde in het be- lang der boedels, wier bedrag daardoor veelal sterk ver- minderde.

Aan de weezen hadden Boedelmeesteren vroeger renten uitgekeerd, »naar de rekening van dintr essen uytquani', welke methode de Regering vreesde te »strecken tot een «opene deure om dese of geene min of meer te begun- "Stigen.'*

1750. G. W. VAN IMHOFF. 707

5 Junij. Voorschrift nopens het beladen van Compagnié's schepen.

Op de propositie van den heere Gouverneur Generaal is verstaan de ministers op alle 'sComp' comptoiren by circu- laire missive te recommandeeren, zoveel mogelyk, zorge te dragen en op plaatsen, daar equipagemeesters zyn, door de selve altoos, zonder manquement, te doen observeeren, dat, als er scheepen in lading leggen, deselve niet in het midden ledig gelaten werden, tot dat voor en aj^ter hare swaarte in hebben, maar dat integendeel ten eersten geproportioneerde swaartens gelegt werden onder het groot luyk, op poene, dat de bediendens of equipa^iemeesters, die daar omtrend uyt in- sigten van commoditert dan wel door caprice of in»ttentie in gebreke blyven, verantwoordelyk zullen gehouden werden voor het nadeel, dat de scheepen door de contrarie methode komen te lyden, en arbitraire correctie daar en boven.

16 Jnnij. Nadere voorschriften nopens den verkoop van Compagnié's goederen op crediet.

Op het voordragen van den heer Directeur Generaal is goedgevonden en verstaan, dat d'opperkooplieden deses casteels, wanneer dese of gene, goederen op 's Gomp' vendutien gekogt hebbende, versoeken deselve op drie maanden credit te mogen afhalen, onder presentatie van voor het bedragen cautie te stellen, zig behoorlyk naar de staat en omstandigheden, zo van den koper, als de borgen, zullen moeien informeeren en wegens derselver suflBsance schriftelyk berigt geeven, miUg. dat, hare getuygenis daar omtrend favorabel zynde, den heer Directeur Generaal daar onder zal teekenen: fiat afgeeven, mits alvorens gepasseert werde een behoorlyke acte van borgtogt ; en dat wyders de voorsz. opperkoopliedcn zullen gehouden zyn van zodanige gepasseerde borgtochten goede notitie te houden en te|;ens de verval-dasren voor de belalirg te sorgen en by ontmoeting van dilficulteyten in tyds te waarschuwen, opdat men nadere niesures nemen kan daar omtrent.

708 175Ó. G. W. VAN IMHÓ^^.

19 Julij. Voorschriften nopens den handel en de vaart op China.

Naar dien by ondervioding al te meermaelen gebleeken is, hoe dat baatsugtige menschen sig niet ontsien, niet alleen haere eygene personen en goederen, maar ook het belang en intrest harer heeren en meesters, op sodanige wyse in de waagschaal te stellen, dat daeruyt soude kunnen voortkomen de alderschaedelykste en veeltyts irreparabelste gevolgen; en zulcx almeede zyn betrekking heeft op de besendingen van hier na China, zoo is 't, dat wy, daarinne willende voorsien en boven des d'overheden der derwaart vertreckende scheepen praeadverteeren van ons goedvinden, op dese en gene poincten in de huyshouding aldaar nodig te observeeren;

Eerstelyk en alvorens : alle capitains, capitain lieut', schippers en alle andere overheden der scheepen, van hier naCantonin China navigeerende, ten ernstigsten gelasten sig welsorvuldig te wagten voor het vervoeren na derwaart van eenige amphioen, in hoedanigen geringen quantiteyt het ook wesen mogte en alwaere die ook van de g'octroyeerde societeyt te deser plaatse ingekogt, en ook sorge.te draegen, dat door hunne onderhorige zttlx niet werde te werk gesteld, en dus veel minder aldaar aan de wal gebragt, verkogt of getrocqueert, op poene, dat, wie bevonden sal werden dese onse ordres te hebben geeon- tramineert, niet alleen door de supercargas uyt onsen naeme in versekering genomen, maar ook na herwaart opgebragtsal werden, nevens den amphioen, die verklaart werd confiscabel ten profyte van den agterhaalder, ten eynde tegens deselve ge- procedeert te werden na d'uyterste rigeur der wetten.

Ten tweeden : dat gene der scheepsoverheden ofeenige der sche- pelingen, H zy by hunne aankomst of geduurende derselver ver- blyfi ter Wampbose rheede, aan de wal sullen mogen brengen en verkopen eenig scbietgeweer, hoe ook deselve mogte genaamt wesen, en sulx op gelyke poenaliteyd als hier voorwaarts.

Ten derde: dat ook geene ongepermitteerde goederen, waar van den uytvoer door 'slands regering mogte zyn verboden,

1750. Q. W. VAN IMHOFF. 709

door de overheden na boord van hunne schepen zullen mogen vervoerd of door deselve den aanbreng van andere binnen hunne onderhebbende bodems toegelaeten werden, maar daar tegen de noodige toesigt en waaksaemheyd gebruyken ter voorkominge van alle moeyelykheden en brouiUerieu met gemelde regenten; waar toe ook

Ten vierde: de respective scheepsoverheden wel ernstig- lyk werden g'ordonneert geene andere kassen, kisten, balys of wat dies meer zy over te nemen ot in te scheepen dan die gene, welke haar gebleeken sal zyn in de Hollandse factory te Canlon gebrand en van daar afgesonden te weesen.

Ten vyfden: dat de nodige ordre gestelt en stiptelyk naar- gekomen sal moeten werden tegen alle buytensporigheden der schepelingen, soo op de Wamphose rheede, als tot Canton aan de wal, alwaar gene derselver sullen mogen overnagten, dan met speciaele permissie van den eersten supercarga in desen handel, en ook moeten verblyven ter sodanige plaatse, als deselve sal werden aangeweesen, en sulx, na dat zy tot hunne komste aan de wal van der- selver commandeerende officiers verkreegen sullen hebben speciale permissie» en waar omtrent deselve ook aanbevoolen blyft het nodig overleg.

Ten sesden : dat alle de dienaeren van de Nederlandsche Oostin- dische Comp. hun moeten wagten voor het maken of nalaeten van eenige schulden, hoe gering off groot die ook mogten zyn, by hun vertrek uyt Canton by eenige Chineesen, van wat staat of conditie die ook wesen mogten, also by opkomende pretensien deselve by de Nederlandsche Oost Indische Comp. niet alleen in't geheel sullen werden van de hand geweesen, maar ook soda- nige dienaeren boven des moeten ondergaan onse indignatie.

En op dat dese ordres werden agtervolgt en naargekomen, zo ordonneeren en bevoelen wy de respective supercargas desen onsen placcaete op d'aldaer aenkomende s*Comp" sche- pen telkens te doen publiceeren en affigeeren en voorts te letten en behoorlyk door den fiscaal deser commissie te doen letten, dat al, het gunt voors. staat, behoorlyk werde

710 1750 Q. W. VAN IMHOFF.

g'executeerU mitsgaders tegens d'overtreders van dese onse beveelen geprocedeert sonder eenige dissimulatie na onse ordres hier voorwaarts.

3 lul ij. Last om in alle eed^formulierefi^ •diredelyk ^na haar Hoog Moogende, ie laten infiueeren den dnaam en tituW van den Prins van Oranje, ^ah nErfstadhouder, onsen Opper- Gouverneur, Capitainen ^^ Admiraal Generaal:*

10 Julij. Ampliatie van het reglement op de borgtogtm.

Ter sessie van den S3'^^" December des voorleden jaars goeilgevondea zynde, ten opsigte van de te slellene borg!o<2teD door alle verlost wordende dienaren, die zo te de^er boofdplaatse als op de subalterne comploiren eenige administratie of veranlwoording van *sC!ompBgnies geld of goederen gehad hebben, te maken een vaste bepaling en reglement, zo is als nuy ingevolge en tot ampliatie en interpretatie van dat besluyt, verstaan, niet alleen van dienaren in administratie, die repatrieeren of ontslagen werden, maar ook by sterfgeval van de zodanige door den curator ad lites, de weeskamer, volmagt of eenig ander executeur, die derselver boedels aan- vaarden, suiBsante cautie te laten stellen cum domicilie citandi k executandi voor den raad van justitie alhier, voor den tyd van twee jaren, te reekenen van den dag af van het ge- daan transport ofle van haar overlyden, wegens al het gene, waarvoor zy uyt hoofde van hare directie en administratie aan- sprekelyk zouden kunnen g'oordeelt werden, ende zulks, buy- ten extraordinaire gevallen, die hogere borgtogt mogten ver- eysschen, tot zodanige somma, als hier onder te zien is, te

weeten :

Op Batavia:

een administrateur van Onrust, Rds. 10000

een administrateur in de dispens, » 5000

d'eerste opperkoopman van 't castcel, » 5000

1750. Q. W VAN IMHOFF. 711

de tweede opperkoopman van 't casleel, Rds. 2000

de kleen wiukelier, » 1000

een administrateur in de waterpoort, •> 2000

een administrateur in 't suyker-pakhuys, ... * 2000

de adminisirateur in H klede^pakhuys, » 2000

een administrateur in de wesl-zyde, • 2000

een administrateur in 't graan-maji^asyD,^ . » 2000

een administrateur in 't yser-maguasyn, » 1000

de baas van de wapenkamer, » 1000

de fabryk, » 2000

de equipagie-meester, » 5000

de baas van Onrust, » 2000

de baas van de werf, » 2000

de baas van de zeylmakers, » 2000

de opsiender van 't touw pakhuys, <• 2000

de curator ad lites » 2000

d'ontranger generaal, » 5000

sabandhaar, » . 5000

groot cassier, » 6000

d' administrateur van de medicinale winkel,. » 2000

de majoor van d*arthiUery, » 2000

de stalmeester, \ » 1000

Op de buyten comptoiren:

Gouverneurs, Directeurs, Comiuan leurs, Rds. 10000

Subalterne commandeurs, boofden van Cassem- basaar, Patna, Tutucoryn, ook Masulipatnam,

Soerabaya en Cheribon » 8000

Secundps, hoofd administrateurs en opperhoof- den, direct onder Batavia, lot koopman iiiclusive, » 50Ó0 Twedens op die comptoiren en mindere, direct

onder Batavia sorteerende » 3000

pakhuysmeester, • 2000

opperhoofden, niet direct onder Batavia, lot

kooplieden inclusive. » 3000

twedens op deselve en mindere boofden, ...» 2000 cassieren, hare borgtogt, daar die in gebruyk

712 1/50 Q. W. VAN IMHOFF.

zyn, eu daar Diel, moeten die Ingevoert wer- den pro rato harer administratien» en moeten continueeren tol twee jaren na gedaan trans- port ofte derselver overlyden, en

alle bediendens van de buyten-comptoiren, die eenige behandelinge en verant woordinge van pen- ningen of goederen van de Compagnie hebben gehad, Rds. 1000

Onvermindert het te doene of gedane, liquide transport en behoudens het verdere regt van de Compagnie, in cas van noodsakelykheid, boven de voors. somma's en buyten de borgtogten.

Belangende deze materie is al verder verstaan te stataeeren, dat de Compagnie, in cas van insolventie, zal hebben en ge- nieten het regt van preferentie tot de somma, by de borgtog- ten bepaald, in de sevende plaatse ofte immediaat na de geene, die huys- of land-buur te pretendeereo hebbeu, voor de legale hypotheecquen en alle andere crediteuren, in zo verre betreft de zulke, die alleen in een comptabel ampt of bediening gesteld zyn, maar dat de Compagnie, betreflTende de administratien en bedieningen, daar twee administrateurs, pakhuysmeesters of andere bediendens in solidum aanspreekelyk en responsabel zyn, ingevalle van insolventie van den eenen, haar regres zal hebben en behouden op den anderen of overblyvenden, die eenlyk in concurrentie zal werden geadmitteerd met de andere crediteuren van den insolventen boedel van zynen mede administrateur.

En op dat al het vorenstaande behoorlyk werde in agt ge- nomen en geëxecuteerd, is verstaan door de respective fiscaals in India, by overlyden van dienaren, die alleen eenig comptabel ampt of bediening hebben bekleed, te doen letten en bezorgen, dat of de gelimiteerde borgtogt gesteld, of het bedragen der- selve in contanten gelde, tegen den gewonen intrest van een half procento, in s'Comp. cassa genamptiseert, dog, by man- quement van het een en ander, arrest voor twee jaren op zodanigen somma uyt de gelden van den boedel gelegt werden, mitsgaders yan al het voorenstaande, zo aan den raad van

1760. Q. W. VAN IMHOFF. 7J5

justitie deses casteels, als circulair aan de ministers van de respective buyten oomptoiren, ter uarigl by extract vandese» en wyders ook aan de gemeen tens, zo hier als elders, by billetten» kennis te geven van de gestatueerde preferentie, enz., op dat niemand daar van eenige ignorantie kan pretendeeren/'

Bij missive van 2d September 1752 keurden Heeren XVII<>*° deze regeling goed, «onverminderd de aloude ordres van de »Gomp. omtrend het te goede laten slaan van drie jaren •gagie door de Hoge Ministers, ook zelfs na baar verband/'

10 Julij. Last op de buiten-kantorenj nevens den eisch van geld, bij eene aparte memorie in guldens op te geven: i^ het restant op het hoofd' en op de stibalterne

kantoren ; 2® den gewonen, jaarlijkschen aanvoer van koopman^

schappen en benoodigdheden ; 5^ de jaarlijksche winsten en inkomsten, bij gissing ; 4^ de schulden;

5^ de jaarlijksche lasten, bij gissing; 6® de retouren i>met het verder uytgaende, na het vorige

•jaer en de presente apparentie** ; 1^ tper saldo, wat *er benodigt zg^

Een en ander moest dienen »om te beter van de nood- •sakelykheyd tot de voldoening der petitien te kunnen oor- »deelen/'

17 Jniij. Gelijkstelling, wat het zegel-regt betrof, van verzoeken om te bouwen, alsmede van de daarop 6e- trekking hebbende extract-resolutien en notulen, met de verzoeken, bij art, 7 van het reglement op het Mein-zegd bedoeld.

In de resolutie der Hooge Regering volgen op het voren- staande deze, minder duidelijke woorden: >en in de expeditie

714 1760. Q. W. VAN IMHOFF.

•met bet leggen van rioelen of waterieydingen in en uyl bet •Molen vliet art. 8 en daarmede ook in 't vervolg t'egaaliseeren »het leggen van bruggen over de groote rivier, almede in »de voorsz. ordonnantie [op bet klein-zegel] g'omitteerd/*

17 Julij. Last op den Advocaal^/hcaal en BaiUuw de diakenen bij ie staan^ wanneer i^personen van getinge ^qualiteyt, in de stad [Batavia'] of zuyder voorstad remorerende*' , na door diakenen opgeroepen te z^n, onwillig bleven voor hen te verschijnen.

Voor dergelijke lieden, woonachtig buiten Batavia en de zuider voorstad, moesten diakenen zicb wenden tot den Drossaard der ommelanden of tot den Commissaris over de zaken van den inlander.

Veraf wonende menseben mogten alleen dan door diakenen opgeroepen worden, wanneer zulks »buyten praejuditie van »'t interest der diacony" niet anders kon.

~ Augustus, üitschrijmng van een algemeenen dank- en bede-dag.

28 Augustus. Verbod voor den Sequester: 1^ gelden uit insolvente boedels af te geven onder

borgtogt van één persoon; 2' dergelijke gelden af te geven aan Collegiën, zdfs onder borgtogt van particulieren.

Zie ook bij 10 December 1745 en 25 November 1749.

De reeds aan Wees- en Boedel*meesteren uitbetaalde gel- den moesten teruggegeven worden.

Die C!ollegien moesten verzoeken, dat »baar preten tien » mogen ingehouden en zulx by de boeken behoorlyk genoteerd •werden, wanneer de ginteresseerdens daar by, also die gel<- •den volgens resolutie van den 26^^ April 1740 op rente •lopen, geene prejuditie kunnen lyden."

1760. G. W. VAN IMHOFF. 715

1 September. Bepaling, dat PekaUmgan^ evenals vóór 1 Januari 1749, zoude sorteeren imder Tagal.

•Behoudens egter den op- en afscheep aldaar op den presen- » ten voet, onder een goed pennist, ter verantwoording van den «Tagals resident/'

4 September. Voorschriften nopens het heffen van in- en uitgaande regten op rijst te Bantam en te Cheribon.

Door den pagter der sabandharye van Gheribon, Lim Peenko, te kennen gegeven zynde, dat van de ryst, van daar naar Bantam vervoert werdende, ter laasi gem. plaatse, so hy ginlor- meert v^as, 't zeedert eenige weeken vier rd" per coyang voor inkomend regt ingevordert en betaalt M^as ten behoeve van den pagter der aankomende ryst te deser boortplaatse, boven de ses rd' per coyang, die te Gheribon by den uytvoer moesten werden voldaan; weshalve by suppS bedugt zynde, dat zuh, gevoegt by de meenigte der zeerovers, in hel vaarwater swervende, den handel van Cheriboa op Bantam nog ten eenemaal den bodem zoude inslaan, versogt, dat dese regeering het hefftn van thol van d'inkoniende ryst te Bantam, als nooyt bevoorens in gebruyk geweest zynde, mogte gelieven t*in(erdiceeren ; en bier omlrend aangemerkt zynde, dat by de Bataviase pagt condilien van A^ 1749 is bekent ge.<)teld, dat van de ryst voortaan op Java en Gheribon, e(c. Un behoeve van den pagter aldaar en niet van den pagter te deser hoofdplaatse zoude werden geheven het uytgaande regt by vervoer, en by billet der Javase verpagtingen van den 6'° December 1748 wel uytdrucke- lyk werd gezegt, dat de rys, by vervoer naar Bantam, op Gheribon moet betaalen ses rd'. per cooyang, staande dus eguaal met de ryst, die herwaarts werd vervoert, en twee rd' ginter en langs Java betaalt uytgaande en vier rd' bier by het inkomen, so is goed gevonden en verstaan, niet alleen den Bataviasen pagter, conform het versoek van den supp'., te verbieden direct of indirect eenige thol, onder wat naam hel ook weesen

716 1750. Q. W. VAN IMHOFF.

mugte, te pretendeeren van de ryst, die van Gheribon niet herwaertSy maar naar andere plaatsen werd vervoert» maar ook de bediendens te Bantam aan te schryven om de koninginne regentesse, indien het heffen van het voorsz., zo genaamde inkomend regt ia geschied met haar hoogheyds voorkennisse en toestemminge, te laten vireteu, dat men verwagt, dat zulx als eene schadelyke nieuwigheyt sal virerden afgeschaft.

9 September. Reglement op de gepermitteerde bagage van repatriérenden.

INt reglement, afkomstig van Heeren XVII^*° en den 16^''" Juni) 1751 te Batavia afgekondigd, is gelijkluidend aan dat, medegedeeld onder 15 November 1742.

11 September. Maatregelefi tegen ontduiking van het bepaalde op '^^ i69Z nopens het gebruik eener ^karos^' bij het aanteekenen der geboden op het stadhuis.

Om de boete ad 25 rijksdaalders te vermijden lieten velen zich met een rijtuig van hunne woning brengen naar eene woning in de nabijheid van het stadhuis, van welke laatste woning zij alsdan te voet naar het stadhuis gingen.

Dit gebruik, >tot merkelyke prejuditie van d'armen in- ^gevoert," noopte diakenen de aandacht der regering daarop te vestigen, die diakenen magtigde »de peronen, die zy aanthonen «kunnen, dat binnen de stad een gedeelte van de weg een •rytuyg hebben gebruykt*', te beboeten met eene boete van 50 rijksdaalders.

Zij, die builen Batavia woonden, mogten zich, bij onder- trouw, tot aan de poort van de stad van een rijtuig bedienen.

11 September. Bepaling, dat het contra-salut aan Euro- pesche koningsschepen niet door ter reede liggende schepen, maar door de forten gegeven moest worden.

De komraandant van een Engelsch oorlogschip, dat geda-

1>feÖ è. W. VAhi iMHÓfi^P. ^\i

rende 10 dagen ter reede Malaka had gelegen, had geen voel aan wbI willen zetten, omdat ter reede Colombo het salut van een ander Engelsch oorlogschip door een Gompagnie's schip was beantwoord.

»

11 September. Verantwoording van verstrekkingen op buiten-kantoren aan •passeerende*' schepen.

Die verstrekkingen geschiedden op de meeste buiten-kantoren «grof en groot'', waarom de Regering gelastte «eene memorie

van zodanige verstrekkingen met het schip zelfs, dat de •verstrekking heeft genoten, of by de eerste gelegen theyd

• telkens dubbeld over te zenden en een daarvan te beschryven «voor het equipagie-comptoir te Batavia, ten eynde niet alleen *te kunnen doen ondersoeken, of deselve noodsakelyk zyn •geweest, maar ook by het doen van nieuwe eyschen door •d'overheeden^ alhier van derselver benodig theyd beter te •kunnen oordeelen."

18 September. Voorschrift nopens den eed van purge, af te leggen door den Equipage-meester en diens ondergeschikten.

De dienaren, te deser hoofdplaatse eenige administratie van 'sGomp' goederen hebbende, op de voorsale van het gouver- nement verscheenen zynde om te deser vergadering te pres- teeren den by d'ordonnantie op d'administralien in dato 17®° October A® 1746 gestalueerden eed van purge wegens hunne trouwe behandeling en goede toesigt gedurende hel even ver- weken boekjaar ll^^jso» zo is verstaan op syn versoek den op- per-equipagie-meester t'excuseeren van het tweede lid van het laatste articul, behelsende, datsy (administrateurs) » niet alleen •sig niet hebben verrykt boven het gepermitteerde, maar ook, •soveel in bun vermogen was en soveel in hunne eygene zaaken •hadden kunnen doen, hebben gesorgt en toegesien, dat zubc

•jflb 1750. Ó. W. VAN IMHOFF.

"aiet door andere hadde kunnen geschieden, veelmio, dat hel »selve by hun weten of conniventte door andere zoude gedaan » weesen'', dewyl het, so hy suKtineert, een volsIaKen oomo- gelykheid was zodanig te zorgen en toe te zien, dat andere personen, den eed van purge niet presteerende, zigopeenoo- wettige wyse verrykten, als men in zyne eygene zaeken zoade kunnen doen; dog in den aanstaande den opsiender van d*eqai- pagie-pakhuisen, so wel als de werkbaasen, mede onder hem staande, en vervolgens ook den opper-equipagie-mcester selfs, deo eed naar het formulier volledig te laten doen, aangesien dierge- lyke clausulen althoos moeten verstaan werden, voor zoverre daarinne eenige mogelykheid resideert, gelyk uit de vooraf- gaande woorden: zo veel in ons vermogen was, genoe^saam is af te nemen en gevolgelyk gem. opper-equipagie-meester den eed in goeder conscientie doen kan, als hy alle mogelyke toesigt en geen de minste conniventie gebruikt heelt, maar ontdekkende, dat andere zig egter hebben te buiten gegaan, de schuldige behoorlyk komt aan te geeven.

18 September. Bepaling, dat voor de erf- of donatie' brieven, uitgereikt aan Europesche landbouwers, ver- sckuldigd was een zegel-regt van 10 rijksdaalderx.

Zie by 14 Februarij 1744.

18 September. Bepaling, dat de wissels, welke de In- dische Begering op Nederhnd afgaf, voortaan zouden heeten: assignaliën.

»De bedenkelykheden," schreven Heeren XVII^ in hunnen brief van 18 September 1750, »die by zommige werden »gemoveert over en ter zake van bet woord van wisselbrier, 'verleeden ten behoeve van degene, die gelden in 'sComp*

cassa tellen, hebben ons doen resol veeren UE. te gelasten »het woord van wisselbriev nooit meerder te gebruiken, • maar in deszelfs plaatse dat van adsignatie."

175Ö. Ó. W. VAN IMHOFF. 719

22 September. Voorziening in de betrekking van waar- nemend notaris te Cheribon.

lu aaDiuerkiDg genomen zynde. dat, al hoewel by brieve deser regeering naar Cheribon van den 24^'' December 1737. eens vooral is gelast den pakhuysmeester, als ten dien comptoire, zo verre nodig, als g'aulhoriseerde scril)a fuugeerende, behoorlyk onder eede te brengen, onder toesend ing van bet formulier van den eed, alhier door de notarissen by d'intrede hunner functie gepresteert werdende, het zelve egter 't zedert weder in onbruyk is geraakt of ten minste d'observantie van dien nergens komt te consteeren ; zo is van noodzakelykhéid g'oor- deelt en over zulx goedgevonden en verstaan, ter voorkoming van alle twyffel en disputen, die over de validiteit der actens, by stKlanige onbeeedigde persoenen, ter presentie van maar twee getuygen, verleden, zouden kunnen ontstaan, den resident aan te schryveo twee uyt de gequalificeerden, 't zy militaire, 't zy van de penne, te benoemen, aan welkers handen een van d'aldaar bescheidene scribenten den eed sal moeten doen van trouwe behandelinge, secretesse» en wat al verder werd ver- eyscht in een beamp schryver, gequalificeeft tot het beleggen van actens en allerley publicque instrumenten, om veiTolgens als g'authoriseerde scriba aangemerkt en g'employeert te wer- den, mitsgaders van die b'eediging te doen formeeren eene duydelyke acte by forma van verklaring door voorsz. gecora- mitteerdens ten overstaan van den resident, en deselve niet alleen by het dagregister t'insereeren, maar ook in copia authentiecq herwaarts te senden.

25 September. Maatregel tegen het verspreiden van ongunstige berigten nopens den stand van zaken op Java.

Als een merkwaardig voorbeeld, hoe in 1750 de Indische Regering de vrijheid van spreken opvatte, wordt aan het na' volgende eene plaats ingeruimd.

Den heere Gouverneur Generaal de vergadering crrinnert

720 «750. Ö. W. VAN IMHÖFk

en te bioDen gebragt hebbende» boe dikwils men alhier was ontrust en als in *t onseker gebragt geworden door de quaede uytstrooysels van sommige qualyk g'intentioneerde menschen, in de publicque calamiteiten plaisier scheppende of ten minsten alle gelegentheden arripieerende om door bet debiteeren van leugenagtige en het exagereeren van andere, quade tydingen blyken te geven van baren veaaren inborst en bitterbeit tegens de societeyt der menschen, waaronder zy leven, d'overigbeyd, waar onder zy sorteeren, en den staat en sonverain selfs, onder wiens hoge protextie en opperheerscbappye zy nogtbans gaarne, so wel als het beste soort van onderdanen, alle be» scherminge en wél vaart zonden willen genieten;

Dat zyn Edelheid wel geduurende zyn bestier der inwoon- deren en onderdaanen nimmer hadde misgunt of door een inquisitorie navorsching van het geene in dese of geene ge- selschappen, ja selis in deese of geene conventiculen op eene wyse en door persoonen, niet vry van suspicie, passeerde, hadde willen thonen de vryheid, die eene sagtsinnige overigbeyd gaarne geeft en tot een agrement van het leeven ende ver- keering onder den anderen verstrekt om over de voorvallende zaken te mogen raisonneeren met bescheydentheyd en een ieder zyn gevoelen te zeggen met moderatie en discretie, altyd conserveerende de pligten van respect en toegenegentbeyd, die men aan d'overigheyd en het gemeene best verschuldigt is, maar dat bier onder in bet minste niet kunnen genoemt of gerekent werden quaadaardige, valsche uytstroysels ten na- deele van de Comp"* en haare belangens tot onrusting van de regeering in de geheele colonie, mitsgaders tot verwecking van moedeloosheyd en vreese onder de gemeente, dewelke integendeel in alle landen van de geciviliseerde wereld en selfs in onse republique en andere, ja d'allervryste regeeringen werden geconsidereert als pemitieuse voorloopers van andere, quaadaardige voornemens, en daarom ook ten eersten met allen ernst werden gestuyt en geweirt, -vooral, wanneo' zy voortkomen van persoonen, die door rang, ampt, credit of eenige andere influentien op het gemeen meer gewigt

1750. Q. W. VAN IMHOFF. 781

van geloof baarbeyd aao zulke quade uyistroysels kunnen by- zetlen.

Dat op voorleden Sondag middag, aan de thuyn van den tweeden opperkoopman deses casteels, de Rolh, was verhaalt, dat er seer slegte lydingeo van Java waren; dat het daar erger ging als oy t ; dat onse lieden d'eene nederlaag op d'andere kregen; dat er reets driehondert man verlooren waren; dat de troupes niet betaald wierden en by geheele hoopen tot den vyand overliepen, ja selfs officiers, en dat het, met een woord, met Java elendig uytzag, of diergelyke zaken meer, in substantie deselfde, schoon ook in woorden verschillende mogten weesen, welk laatste zig by het doen van enquesten nader zoude openbaren, als hebbende dat geselschap, buyten den tractant, nog beslaan in vyf of ses anderen, uyt dewelke deese particulariieiten ligt t'elicieeren zouden weesen, gelyk den heere Gouverneur Generaal deese voorenstaande reets uyt den mond van twee aldaar present geweest zynde persoenen hadde vet nomen;

Dat, nademaalen door Gods goedbeyd niets van alle die quaadaardige berigten, nog byde regeering int algemeen, nog by den Gouverneur Generaal int particulier bekent was, het welke zekerlyk zoude dienen te weesen, ingevalle deselve eenige grond hadden, men gevolgelyk ook niet supponeeren kan, dat zulk een particulier persoon nadere en betere infor- matien zoude hebben en, so hy die al hadde, dat het dan nog zyn pligt zoude geweest zyn die ter liehoorlyke plaatse bekent te maaken, sonder die in bet minste te divulgeeren; en dat men dierbalven de voorsz. vertellingen ende gedebiteerde nouvelles niet anders kan aanmerken dan voor quaadaardige ny tstroysels, in euvelen moede versonnen, en nevens veele voor- gaande, waarvan men den originalen verteller nog nooyt so wel heeft kunnen ontdecken, onder de gemeente verspreyd en gedissemineert om de zaken van het gemeene best althoes in gevaarlyke omstandigheeden te doen voorkomen en door alsulke sinistre insinuatien consequentieu te doen trecken en ge- volgen te doen appi*ehendeeren, die beantwoorden kunnen aan

PLAIIAT-BOII DBBL T. 46

7J2 1750. Q. W, VAN IMHOFF.

de bedekte^ qnaadaardige oogmerken van al zulke nieuws ^er* tellers :

En bierop by de vergadering in aanmerking genomen zyn- de, eensdeels dat het inderdaat hoog tyd is geworden om de verregaande quaadaardige uytstroysels, die by continuatie, ook selis in d'aller onwaarschynlykste omstandigheeden, onder het gemeen alhier werden verspreyd, met ernst en vigear t^en te gaan, en aan d'andere kant, dat het geval indeesen met geen ander oog kan werden beschouwt, dan soals bet voorwaarts beschreeven is, omdat het werd te passé gebragt in eene omstandigheyd van tyd, dat men effect ive, schoon om geheel andere reedenen, versterking van troupes naar Java komt te zenden en het dienvolgende des te piausibler kan voorko- men en des te meer ingang vinden onder het gemeen lot on t rusting van de geheele colonie en tot verwecking van aller- lye nadelige impressien by de ingesetenen; zo is verstaan den advocaat fiscaal van Indien te gelasten naar de voorsz* quaad- aardige en leugenagtige uytstroysels en vertellingen, ten tyde en plaatse voormeld, nauwkeurige informatien te doen en deesè regeering nopens zyn bevinding te dienen van berigt in scriptis.''

Het rapport van den Advocaat-fiscaal is niet aangetroffen.

28 September. Bepaling^ dat voor de comfnissie {acte van aanstellitig) van een Admiraal eener retour-vloot verschuldigd was een zegd-regt van i^ rijksdaalder»: en voor die van een Commandeur van zoodanige vlooi 100 rijksdaalders.

Dit zegel-geld kwam ten voordeele van de Academie de marine.

6 October. Last op de buiten-kantoren vreemde oorlog- en andere schepen^ welke ^de vlagge van den Slaai^' niet Ifehoorlijk salueren, niet in de liavens toe te laten, noch aan iets anders dan ivater en brandhout te h^pen.

1^60. Q. W. VAN IMHOFF. 7iS

9 October. Voorschrift nopens aanvragen om »te goed •behoudene soldyen op afgeslotene reekeningen"

Geconsidereerd zynde, dat de versoeken om te goed behoudene soldyen op afgeslotene reekcningen hier in Indien t'ontvangen, t'zy dezelve door de verzoekers selfs verdiend ofte aan haar by testamentaire dispositien ofte andersints besproken zyn, van de respective buiten comptoiren nodeloos by de brieven aan dese regeering werden voorgedragen, nademalen op yer- soeken van die natuur tog geen' andere dispositie vallen kan als om deselve te laten stellen op de roUe van authorisatie, zo is verstaan de ministers van de respective buiten comptoirea circulair by extract van desen t'ordonneeren, dat deselve voortaan alleen zullen werden bekent gesteld by de beant- woording der soldy memorien, van hier afgaande» ofte by een aparte notitie voor 't zoldy comptoir; en het opperhoofd van het generale soldy comploir alhier eens voor al tegelastenen qualificeeren deselie te doen stellen op de rolle van authorisatie.

REGISTER

VAN

PERSONEN-, VOLKS- EN PLAATS-NAMEN.

Aarden (van), K66.

Aboebakar Daoed, 646.

Abrahamsz (M.), 539.

Academie de marine te Bat., 78, 96, 166» 169, 267, 268, 309, 313, 314, 340, 341, 345, 362, 357, 390, 411, 454, 492, 501, 527, 549, 612, 635, 657, 665, 666, 704.

Achmad Babandan, 316.

Amanus-gracht, 541.

Ambachts-kwarlier (e Bat., 73, 112, 135. 363, 380, 390—393, 416. 455, 538, 668.

Ambon, 77, 118. 170, 172, 197, 250, 272—274, 319, 434, 477, 508, 514, 516, 550, 661.

Ambonezen. 153, 537.

(Christen), 169.

Amoy, 430, 639.

Amsterdam, 294, 348, 358,

415, 454.

Amsterdam (bolwerk), 156.

537, 546, 571, 572, 641. Angke, 416, 429, 540, 511.

(fort), 431, 596. Anker-werf te Bal., 379. Anthouy (S.), 429. Anthonysz (M.), 539. Anljol, 333, 378, 465, 559, 624.

(fort), 431. " (vaart van), 539, 595. Apotheek (Comp".) te Bat., 280. Armenhuis te Bat., 205, 258, 320, 41 1,645, 672. Zi>oóA: Weeshuis. Armeniane/i, 460. Arosbaja, 592. Arakan, 678, 697. Arsenaal te Bat., 592. Asan Nina Daoed, 646. Atjeh, 615.

Babagan, 442. Bacherachts-gracht, 566.

REGISTER VAN NAMEN.

728

Bagelpoera, 288.

Balega, B91.

Balemboangan, 466.

Bali, 466.

Balinezen, 316, 428, 429» 543.

Banda,77, 118, 170, 172,197, 272—274, 319, 434, 477, 508, 513, 514, 550, 662.

Bandjermasin, 323, 514,616, 679, 692.

Bandoeng, 428, 453.

Bangar, 592.

Bangil, 592.

Bangkalan, 591.

Banjoe-sangka, 592.

Bank van leening te Bat., 356, 366, 372, 406, 415, 416, 423, 454, 466, 468, 469, 484, 497, 532, 543, 547.

Banka, 275, 329, 474, 505, 508.

Bantam, 24, 31, 36, 38, 59, 198, 215, 216, 315, 320, 323, 378, 399, 455, 469, 524, 557, 616, 623, 638, 662, 678-680, 701, 715, 716.

Barends-weg, 536, 540.

Baros, 613.

Bastiaan (A.), 540.

Balang, 123, 442, 524, 594.

Bawean, 466.

Befcasi, 324, 378, 624.

Bengalen, 68, 139, 154, 159, 1 98, 21 5, 268, 269, 276, 298, 514, 515, 559, 608, 662.

Benkoelen, 166, 525, 617.

Bernard (commissaris), 550.

Billiton, 329, 474, 508.

Bima, 400.

Blandong, 442.

Blondong, 442.

Blora, 444.

Boeginezen, 429.

Boeton, 275, 505.

Boeljen (burger) te Bat, 204, 671, 697. » (Comp') te Bat., 199, 588, 664. 697.

Bogaart (A.), 299.

Bonang, 443.

Boom te Bat., 14, 40, 41, 107, 116, 120, 150, 176, 258, 290, 316, 518, 319, 329, 375, 386, 433. 434, 558, 541, 620, 640.

Borneo, 314, 315, 330, 434, 478, 505, 507.

Borslosky (A.), 646.

Bovenlanden (Bat.), 485.

(Jak.), 397, 420. Brahan, 589.

Brebes, 440, 442, 589, 594. Brugghen (van der), 442,

444. Brunswijk-Luneburg, 336. Buitenzorg, 253, 260—262,

359, 453, 489, 491.

Canton, 144, 430, 639, 709,

Ceilon, 101, 154, 156, 197.

198, 268, 342, 457, 514,

550, 618, 662.

7S<

REGISTER VAN NAMEN.

GeMMs, 139, 176, 275, S7B,

478, SOS. Gheribon, 106. 216,S16,S15, S20, 3S3, 336, 339, 342, 387, 372. 378, 400, 434, 482,474,478,608,609, 638, 674. 678—680, 694,701,711,718.716, 719.

•     (Sultan),  372. 

  Cirina, 18, 89. 64. 114, 118, 144, 149, 186, 190, 198, 218, 216, 238, 323. 329. 338, 476, 494, 800, 807, 808, 610, 647, 662, 663, 678, 679. 692, 697. 708. Catinezen. 11, 18. 64. 68.78, 76, 87. 97.99,110,112—

114. 119. 126, 143, 146, 148—180, 178, 177, 190, 212, 214, 226, 236. 237, 270, 272, 507, 318, 316. 336, 386, 426, 470, 478, 488, 497, 842. 879. 691. 893, 898. 610. 611, 678, 688, 703, 704, 709. Gloot (weduwe), 896. Golonilio, 487. 688, 716. Cool (J.). 299. Cranendonk (J.), 299. Grul. 388. Gunes (majoor). 838.

Delft (puut), 641. Demak, 123, 442, 448, 819, 522, 624, 889.

Denemarken, 234. Desima, 869. Diamant (punt), 839. Diest-poort, 334, 378, 376,

461, 636. 640, 841, 868,

698, 620, 640. 643. Djaga-aoera, 442. Djamlii, 186. Djatt negara, 419, 421, 428,

483. Djipan, 447. Djoeana, 123, 442, 443, 448.

819, 624. Djoepandang, 478. Dregterland, 463. Dubois de Chaillou, 72.

Edam (eil.). 31, 45, 44. 537.

378, 624. Engeland, 166, 600, 609. Engel-ichen. 166. 828,617. Enkhuizen (bolwerk^ 641. Equipage-pakhuizen te Bat, 882. 718. » -werf te Bat., 30, 34 — 36,73,138.312.379,391— 393, 416. 486. 858, 863. Espar (P. d'), 628. Europa, 66, 79. 88, 101, 183, 181, 260. 324. 418, 838. 662. 609. 634. Europeanen, 82, 106, 161, 179,

337, 408, 486, 800, 828, 626. 828, 887, 640. ■ (vreemde), 118.

REGISTER VAN NAMEN.

727

Falck, 443.

Fluil (de), 335, 378, 464,

540, 641, 623. Frankrijk, 166, 609. Faure, 519.

Gadok, 489. Ganges, 477. Gedong-boelakan, 123. Gelderland (punt), 93, 545,

546, 572, 641. Gemoelak, 123, 589, 591. Generaliteits-gebied, 358. Giesen (P. van der), 601. Graan-iDagazijn te Bat., 402,

405, 419, 420, 711.

*s Gravenhage, 601.

Grimbergen (punt), 641.

Grissee, 123; 314, 319, 330, 440, 441, 445, 474, 478, 507, 519, 589, 590, 595.

Grobogan, 444.

Groningen (punt), 540, 541,

547, 572, 642. Gruningen, 336.

Haghuys (ten), 540. Hartzink (W.), 552. Heemraden-tuin, 536, 540. Ueeren-slraat te Bat., 568, 569. Hendrik, graaf v. Moens, enz.,

601. Hitland, 18.

Hoender-bazaar, 640, 644. » -passer-brug, 541, 542, 568.

Hohendorff (J. A. baron v.)

444, 552. Ho«F (J. van 't), 299, 429 453. Holland, 602, 604. Hollandia (bastion), 136, 548,

671, 641. Hoofdwacht te Bat., 449. Hooi-n (eil.), 279. » (punt), 641. » -werk (het) te Bat, 642. Hospitaal (binnen) te Bat., 663. (buiten) te Bat., 87, 663.

(Chin.) te Bat., 205.

251,411,497,498,688,

645, 647, 672, 696.

» (Comp».), 2, 96, 103,

104, 167, 160, 168,

202, 487.

» -straat te Bat., 19.

Imhoff (G. W. van), 86, 105, 106, 268, 264, 456, 553.

Indramajoe, 336.

Indrapoera, 613.

Invalieden- en proveniers-huis te Sam., 500, 632. *

Jafnapatnam, 24, 198, 457,

662. Jakatra, 207, 254. 359, 283, 322, 427, 497, 639, 541, 588, 592, 674. » (post), 475. Jakatrasche bovenlanden, 451, 452, 693.

728

REGISTER VAN NAMEN.

Japan, 3, S9, 149, 198, 239,

SI 4, BK9, 630. 662. 692.

Japara, 123, 337, 442. 443

445, 448, S19, 522, 524

689, 590. 594.

Jassen-brug, 535, 536, 539

540. Java, 3, 31. 36, 38. 59, 110 111, 132, 134, 143 145, 164, 169, 170 173, 207, 216, 216 236, 266. 276, 290 323, 356, 344. 367 373, 374, 466. 473 477—479, 606, 414

(midden-), 439, 440 617, 526. Java's Doordkust, 123, 138 146, 166. 198. . N. 0. K, 678—680 692. 693. 701. oostkust, 694, 609 6.57, 638, 662.674. Javanen, 266, 261. 262, 319 428, 440—442, 448, 463 485, 486, 488, 489, 492 617, 526. Jever (V. van), 601. Jonkers-gracht te Bat.. 379. Jordens (J. E.), 189, 486.

Kaap de goede hoop, 17,234, 339. 390. 467, 614, 616, 618, 654, 661, 669, 691.

Kadorangang, 443.

Kajeli, 273, 478. Kalanger, 440—442, 448. Kalapa-noengal. 453. Kali-anjar, 123. 589, 691. 692.

-gawa, 123. 589, 591.

-oerang, 123.

• -woengoe, 123, 442, 624. 689, 691. Kambodja. 64, 474. 678. 697. Kamp (Chin.) te Bat, 417.

566. Kamp (M'. H. op de), 467. Kampongbabroe, 263, 266. 269—261, 419, 421, 428.
567. Kantoor der gen. visite, 362. Karang-asem, 689. Karangenang, 443. Kartasoera, 99, 1-33. Kasimbasar, 711. Kasteels-gracht, 638.

 -kerk  te  Bat.,  136. 

Kataipan, 6%3. Katapang, 37S. Katsen-ellenbogen (punt). 64 1 . Kedong badak, 262. 419, 421.

453. Kendai, 123, 442, 624, 594. Kerk (binnen Port.), 636. 641.

454. » (Holl.) te Bat., 93, 136. 136, 190.214,243,309. 376,378,448,631,660. » (Luthersdte) te Bat.. 104, 106, 343, 448, 643,

REGISTER VAN NAMEN.

7«9

Kerk (Mal.) te Ambon, BI 6.

(Hal.)  te  Bat.,  190, 243. 

. (Port.) te Bal. 95, 155, 190. Kleeden-pakhuis te Bat., 396,

401, 404, 405, 710. Koedoe8, 442, 590. Koepang, 456. Koetsjin, 24. Koromandel, 102, 137, 154,

156, 197, 215, 268, 269,

400, 494, 514, 662. Krawang, 578, 428, 455,

624. Krokol, 428, 596. Kuilenburg (puut), 642 Kuiper (de), 596, 399, 404,

405, 559. Kwal (de), 578, 623. Kwala-demak, 522. Kwanjer, 500, 591.

Lambregts, 280. LamoDgan, 442. Lampong, 525, 616. Lassem, 123, 442, 592, 594. Lazarus-huis te Bat., 205, 645,

672, 696. Leeuwinne-gracht, 380. Lepel-straat, 379. Lifao, 436. Ligor, 330, 508. Lim Beenko, 516, 430, 715 Losari, 125, 589.

Maboer, 125.

Macao, 50, 215, 216, 529, 507,

678, 697. Madura, 5, 111, 207, 275,

440, 441, 500, 505, 551,

591, 592, 616, 674. Madure, 157. Mahomed Lebe, 646.

» Mtra Daoed, 646. Makasser. 77, 118, 119,170,

172, 197, 2-5, 274, 515,

519, 523, 426,454,477—

479, 508, 514, 551, 616,

662. Makian, 550. Nalabar, 101, 157, 154, 156,

198, 215, 529, 342, 494,

514, 662. Nalaka, 59, 101, 154, 156, 197, 215, 290, 330, 477, 478, 508, 654, 678, 699, 716. Maleijers, 429. ManOla, 288. Maratoea, 123. Marcelis (J. van), 601. Mardyker, 454, 557. Margeriten-burg, 541. Maronda, 578.

(groote), 624. (kleine), 624. Masulipatnam, 711. Meester-Comelis, 71, 416, 539,

578, 596. Michiels, 350. Middelburg, 437.

(punt), 641.

7S0

ReOISTER VAN MAMEN.

Middelpinitfhet), 640, 642,644. Middelsteen (redoute), 307. Moeara Bekasi, 429. Mohr (J. M), ISl. Mokervaart, 633. Mol (C), 429. Noll, 4K4. Molenvliet, 196, 596, 6B8, 659,

694, 698. 714. Molukken. 127, 509, 560. Mooren, 51, 469, 515.

(Koromandelsche).  548. 

Mossel (J.), 299, 356, 453. Motir, 550. Muller (J. E.), 705. Munt te Bat. 186. Munts (overste), 539, 540,

Nassau (punt), 136, 642. Nata Menggala (Aria), 468. Nederland, 8—14, 17, 18, 20,

26, 28, 32,34—36,62,81.

85, 100, 101, 103. 106,

107,

115,

117, 132,

157,

141,

142,

144, 149—

152,

160,

163-

-168, 175,

207,

228,

233,

242, 252,

266,

260,

271,

287, 516,

336,

344,

545, 358,

565,

371,

390,

591, 397,

452,

450,

452,

455, 471—

475,

484,

494, 515,

560,

552,

553,

556, 560,

685,

608,

609,

618, 652—

634,

639,

647, 6)M),

673,

701,

702,

Negapatnam, 269. Negotie-pakhaizeo ie Bal, 393^

396. Neindorff (A. R.), 336. Nieuwpoorl te Bat., 536, 539,

541, 567, 568, 571, 575.

581, 595, 641, 643. Nieuwpoort-straai te Bal., 568. Nimpho, 330, 430, 434,508,

639. Noordwyk, 431, 596. » (post), 87.

Oei Tsomko, 497, 631. Oese Karabangan, 453. Ommelanden (Bat.), 75, lli, 151, 141, 151, 177, 203, 261, 253. 325, 420, 451, 483, 638. Onrust (eil.). 36, 43, 44, 60, 118, 136. 378, 391, 596, 599, 404. 405. 559, 623, 668, 697, 710, 711.

  (Engdscb),  288. 

» -kerkhof, 288. Oranje (punt), 641. Ossenbergh (majoor), 539,541. Overijssel (punt), 642.

Paarden-stal (Comp'.)te Bal. 86,374,392,393,568,584. Paarl (punt), 539. Padang, 24,514,614,615,617. Pagaden, 428, 453. Pagerman, 429.

REGISTER VAN NAMEN.

751

Pakajang, 429.

Pakhuizen (westzijdsche) te

Bat., 379, 596, 400, 404,

405. Paiembang, 36, 59, 151,290,

519, 329, 399, 473, 506,

507, 508, 514. Palo, 415. Pamakasan, 592. Pamalang, 123, 442. Pamanoekan, 336, 428, 453,

594. Panaragaog, 489. Papangers, 590, 540, 541. Papanger-wacht te Bat., 417. Parades!, 125, 445, 589. Parakan-moentjang, 428, 453. Paroe's-weg, 417, 431, 463. Pasoeroean, 123, 440,441,592. Patani, 550. Pati, 442, 524, 590. Palna, 711. Patoeakan, 429. Paulusz (N.), 538, 540.

(S.), 541. Pegu, 215, 678, 697. Pekalongaii, 123, 442, 448.

522, 524, 695, 715.

Perzié, 164, 198, 215, 541,

342 514. Plnto"'(J. de), 601.

Ploeoers-cagie, 539.

Poëloe-tjingko, 614, 615,617.

Point de Gale, 24, 198, 457,

Pol (van de), 519.

Pondok-gedé, 524.

» -poetjoeng, 465. Preanger, 207, 452, 674. Prins van Oranje, 495, 552,

555, 565, 562, 649, 651,

705, 706. 710. Prinsen-straat te Bat., 580. Proboliuggo, 441. Provisie-magazijn te Bat., 390,

593, 403, 405 496.

Randwijk (van), 600.

Reede Batavia, 1, 12, 28, 29, 34, 36, 38, 39, 45—47, 62, 53. 58—60, 72, 78, 83, 94, 135, 146. 170, 271, 335, 377, 464, 465, 513, 616, 654, 563, 595, 621, 625.

Rerobang, 123, 340, 442, 443, 445, 519, 524, 589, 594.

Rlieen (T. J.). 255, 234.

Ribalt, 540.

Riemsdijk (J. van), 280.

Rivier (groote), zie Tji-Iiwoeng.

Robijn (punt), 639.

Roea Malaka, 668.

Roth (de), 721.

Rotterdam (kasteel)> 274, 477.

Rotterdammer-poort, 554, 575, 576, 465, 569, 575, 596, 641, 643.

Rijnlands-droogte, 39.

Rijst-bazar te Kat., 379, 591, 645, 672.

Rijswijk, 451, 596.

758

REGISTER VAN NAMEN

Salak, S62.

Saleier, 119, 278. 805.

Samarang, 24, 99,123—126, 1S4, 142, 146, 208, 239, 290, 314, 318—320, 530,

336, 387, 440, 448, 448, 487, 489, 460, 471, 474, 478, 800, 807, 819—821, 824—826, 828, 890, 891, 893, 898, 896, 616, 632, 638, 674, 693, 694, 696.

Sampang, 891.

Santen (H.. van), 708.

Saphir (punt), 839.

Sasakan, 428.

Segara-anakkan, 339.

Seminarium Theologicum, 241, 248, 307, 309, 320, 590, 411, 473, 492, 704.

Sepoeh (SulUn), 372.

SeringsiDg, 324.

Sesela, 444.

Siam, 59, 64, 218, 290,330, 400, 474, 808, 814.

Sidaioe, 123, 441.

Simong, 484.

Singkel, 613.

Sirih-gracht, 866.

Smit (J. E.), 708.

Smits (luit. kol.), 836.

Soembawa, 276, 808, 616.

Soerober, 123.

Soemedang, 428, 483.

Soemenep, 207, 820, 892, 674

Soengei-tahi, 378, 623.

Soentar, 859.

Soentarsche weg, 896, Soerabaia, 123,575,440,441,

448, 447, 489, 474, 478,

819, 820, 828, 892, 616,

642, 674, 694. 711. Soerakarta, 444, 448, 519.

881, 642. Soerate, 67, 68, 184, 198«

218, 268, 542, 514, 619,

662. Solo^rivier, 890. Stadhuis te Bat., 182, 166.

248, 249, 512, 522, 335*

482, 498, 856, 841, 637. Stadhuis-pleio, 869, 672. Stads-apotheek te ^t., 159,

348. Sterrenberg (E.), 440, 444. Straalman (M'. N.), 601. Straat Bali, 800.

» Madura, 800.

  Malaka,  328, 474.  506. 

807,

• Singapore, 478.

Soenda, 36, 46, 64,

328, 480, 807. Suasso (M. L.), 601. Suiker-pakhuis te Bat., 396,

398, 404. 408, 711. Sumatra, 89, 278, 808. Sumatra's W. K., 184, 156.

187, 198, 613, 684, 662.

678, 697. Tagal, 125, 442, 445, 519,

822, 898, 715. Tampoeran, 444.

RCQrSTER VAN NAMEN.

lii

Tandjoeng, 125, 4&4, 590.

•kait, 578, 625. • -poera, 71, 169,

240, 440, S78.

-prioek, 378, 624. Tangerang, 71, 169, 240, 378,

391,416,428,453,

578, 623, 633.

(riv. V.), 261. Ternate, 77, 118, 170, 172, 197, 273, 274, 319, 434,

477, 478, 508, 514 550. 662.

Tersanen, 444.

Texel. 18.

Thedens (mevr.), 455.

Theling (Commandeur), 123,

518, Thije (J. van), 552. Timor, 59, 77, 156, 436, 477,

478, 678, 699. Tjampea, 359. Tjawang, 488. Tjemang, 488. Tjengkal-sewoe, 442. ' Tji-andjoer, 428, 453. 468. Tji-asem, 356, 428, 453, 594. Tji-blagoeng, 428, 453, 468. Tji-kaloeng, 428, 453. Tjilang, 123.

Tji-leboet, 421. Tji-lingsi, 453.

Tji-liwoeng, 261, 507, 526, 534, 575, 579, 596, 640 Tji-mapar, 428. Tjingkal-sewoe, 444.

Tji-pamingkis, 453. Tji-panas, 375, 486—489, 652. Tji-seroea, 489. Tjila, 123. Tjitrap, 428. Tjondet, 429.

Toeban, 123, 442, 471, 589. Toedoenang. 123, 590. Toegoe, 123, 151, 589, 691. Tomiiii (bogt van), 273. Tonkin, 678, 697. Torbaia, 123, 589, 591. Touw-pakhuis te Bat., 711. Trabe (van), 429, 453. Tuchthuis (vrouwen) te Bat.,

205. 391, 672, 696. Tutekorin, 711.

Utrechtsche poort te Bat., 354, 575, 376, 556, 539, 540, 548, 566, 568, 620, 640, 642, 643.

Utrechtsche straat, 379.

Val (du). 142. Vallahan, 133. Veerman (majoor), 536. Verljssel (Commissaris), 123,

518. Velde (P. van de), 524. 418,

429, 454, 485—487. Vianen (punt), 641. Vierkant (bet) te Bat., 379,

449, 536, 545, 567, 571. Vierkants-poort te Bat., 93, 568. Vink (J.), 151, 429, 633.

7S4

REGISTER VAN NAMEN.

Yischmarkt te Bat. 379, 391,

461, 64S, 672. Vlamingh v. Oudshoorn (C. de).

456. Vleesch-hal te Bat, 305, 391. Voorpoort v/h. kast. Kat, 462. Voorstad (zakler) v. Bat, 431,

463, 666. Vijfhoek (de), 541.

Waag (de) te Bat, 356. Wampoa, 708, 709. Wanajasa, 428. Wapenkamer te Bat, 252,

392, 393, 711. Waroeng* 444. Waterpas (het), 484, 564. Waterplaats (de), 541. Water*poort v/h. kast Bat,

83, 396, 397, 404, 405,

711. Weddensleben, 336. Wedoeng, 589. Weeshuis te Bat, 205, 411,

586, 672, 696. Wendt (de), 481, 540. Wester-vreede, 633.

Wesl-vrieslaad, 602, 604. West-vriesland (punt), 642. Willem Karel Hendrik Friso,

555. Willem V. Oranje, 599, 600,

602, 607. Willemss (A), 429. Winkel (groote) te Bat, 500.

(kleine) te Bat., 401.

  (medicinale),     162 — 

164, 346, 393, 410,

411, 455, 486, 544,

662, 711. Winongan, 441. Wiradesa, 442, 594.

IJzer-magazijn te Bat., 402. 711.

Zandzae te Bat, S79, 568. Zeeburg (pnnt), 136, 642. Zeeland, 602, 604. Zeelandia (punt), 546, 566,

572, 642. Ziekenhuis te Bat, 380. Zuider weg, 475. Zuidzee, 339.

ZAAK-REGISTER.

Aalmoes, 213, 225, 349, 586. Aanbesteden (vervuer Tan vuilnis),

281. Aanbesteding, 245, 533, 605. Aanbesterven, 586. Aanbieding van geschenken, 113. Aanbod van eede, 610. Aanbouw v. schepen, 602. Aanbreng v. opium, 207. Aanbrenger, 16, 174,180,231,248,

557, 614. 691. Aandeel, 289, 555. Aandeelhouder, 145, 547, 561, 562. Aandoen (Batavia), 323.

(eene haven), 273. (eene plaals), 234. Aangeven (zich), 107, 155. 295. Aangieten, 77, 127, 128,477-479,

509, 510. Aanhaler, 239, 329. Aanhaling, 50, 278, 615. Aanhouden fgelden), 556. (goederen), 48. Aanklacht, 438. Aanklager, 295, 437. Aankleeden, 247. Aankomst te Bat., 45.

in Ned., 100. Aankweeking van krankbezoekers,

630. Aanlanden, 238. Aanlegger (eerste), 257. Aannemer, 282, 283. Aanneming van eenig^ werk, 227.

in den dienst, 276. Aanplant, 257, 283, 325, 418, 452. Aanrekenen (ongeraunt goud), 156. Aanrekeningen, 68. Aanroepen (een schildwacht), 582. Aansprakelijk, 117, 287.

Aanspreker, 89. 205, 214, 334. 465,

672, 698. Aanstampen. 326.

Aanstellen (Comp*. dienaren). 121. Aanstelling. 2, 26, 31. 33, 98, 99,

191, 251, 527. Aanstoot geven, 178. Aantal (maximum-), 253. Aantasten (vijandig), 173. Aanteekening van een makelaar, 352.

houden, 21, 130. Aanvaarding eener betrekking, 567. Aanverwanten, 631. Aanvoer v. Chinezen, 64. 65. V. militairen, 153. van slaven, 619. Aanwas, 631. Aanwezen te Bat., 78. Aanwinninr. van land, 72. Aanzien, 146. Aas, 470.

Abandonneren (suiker-molen), 609. Abolitie, 154, 659. Absent, 310, 311, 499, 545, 563,

628. Absenteren (zich), 575. Absentie, 117, 570, 587, 588. Absolutie, 4U9. Abuis, 603, 642, 651. Academie (Leidsche), 653. (Ned.), 242. -huis, 492. Academisten. 78. Acceptabel, 276. 288, 299. Acceptant, 3, 99. Accepteren (wissel), 68, 101. Acces hebben, 83, 242, 243. Accidens (per), 597. Accidenten, 397. Accoord, 318, 655.

736

ZAAK-REQtSTER.

Accrediteren, 297. Accuratesse, 584. Achteren (ten) zijn, 74. Achterstal, 130, 524. Achterstand, 75. Acte, 193, 194, 656, 667, 659. (approbatoire), llO, (gezegelde), 518. (nutanele), 646. van aanstelling, 25, 26, 33, 86, 110, 178, 387, 722. van bestek, 227. cessie, 225. endors^ement, 223. executie, 109, 211, 677. intimatie, 108. scheiding, 225, 226. sommatie, 109. Actie, 168, 217, 219, 220. 223, 225, 276-278, 284, 288, 289, 298, 324, 351, 353, 360, 366, 370, 371, 414-416, 686. in de Bank v. 1., 556. . civile), 155, 408. (gevecht), 27. Actus revisionis, 627. Ad dies vitae, 257. Additie, 687, 702. Adelborst, 78.

Adipati, 208, 226, 525, 674, 692. 693. Adjudant 169, 200, 460, 536-538.

542, 567. 568, 569. 573, 575. Adjunct, 498, 499, 666. -bode, 671, 697. gezw. klerk, 695. -muntmeester, 186, 187. -reviseurs, 626. Administrateur. 73, 166, 279. 446,

469, 496, 537, 659, 633, 662, 663, 693, 694, 710, 711. (eerste) 387, 446, 519, (665.

(tweede), 88. med. winkel, 163, 486.

(1«) med. winkel, 159, 160, 410.

(2«) med. wink. 162. te Bantam, 465. Administraüe, 35, 143. 155, 191,

198, 199, 224. 286, 287, 361, 387, 662, 686, 706, 710, 712, 717.

Administratie voeren* 117, 699.

-boeken, 496. Admiraal, 54 — 67.

• retour-^oot. 722.

-geoeraal der Unie, 493-

652, 610. 710. Admissibel 27, 289, 314. 456. 478 Admissie-briefje, 238. Admitteren tot de Acad. de mar.. 78. Admodiatie, 307, 436. 633. 591. Admodiëren, 639. Adoptie. 687.

Ad opus jus habentium, 473. Adres, IM. Adresseren (zich), 156. Adscendenlen, 476, 686. AdsistenU 438.

(absoluut), 197, 661.

(jong), 197, 235. 661, 702

(provisioneel), 361. Advance (in). 119. Advancement, 661. 665, 666. Advans. 171. 280, 610. Advantage, 220, 683, 697, 699, 7Ql Advertentie. 11, 472. 473 Advertissement, 209. 287, 295«675.

702. Advocaat, 408, 409. 446, 465, 467.

458, 671. 603.

der Gomp., 605.

-fiscaal 76. 117, 156.

199. 232, 329. 363. 446.

200. 467. 498, 627. 541.
201. 588. 664, 691. 692. ti^.

714, 722. Afbetalen (dood-schulden). 102. Afbetaling. 120, 143, 307. Afdanken, 26. 1-6, 674 Affecteren (titels). 178. Aftixie van billeUen, 493. 616. Affuit, 171, 172. 642. Afgevaren, 623. Afgeven (papieren). 480. Afhalen, 140, 646. Afhaling van gekochte goederen» 706. Afkeuren (praauwen), 623. Afleggen van schepen. 630. Afleveren (colli*s). 97. Aflevering van rysl, 166. Aflezing, 109, 211, 629. 677. Afloopen van de rot 103. Aflossen. 416, 646, 662. 674, 679.

582, 684, 693. 644.

(wacht), 310. Aflossing van panden, 473.

2AAK-REQISTER.

lil

Aflijvigheid, 26.

Afmarcheren, 567—569, 574, 644.

Afpakker, 98.

Afpakking, 386.

Afschafling, 185, 275, 439. V. ligt geld, 66.

Afscheep, 9, 10, 12, 145. 394, 395, 399, 400, 523, 544, 559, 618. 715.

Afschepen, 184, 295, 538, 558.

Afschieten, 558.

(de wacht), 40--43.

Afschrijven, 17, 186. 596, 706.

Afschrijvinff. 144, 145, 172, 394, 398, 400, 402.

Afelag, 173.

Afslager, 205, 282, 341, 354, 401, 641. 645, 647, 672, 696.

bank v. leening, 585.

Afstraffen, 582.

Aftrek van kosten, 50.

Afvoer, 283, 521, 524.

Afwijzen (thee op vracht), 558.

Afzitten. 571.

Agio. 10, 11. 67.

Agrement, 720.

Abrm, 535, 545, 546, 548, 563, 564, 569, 571-573. 584,

Alarm-plaats, 536, 539, 546, 573.

Alimenteren, 476, 586.

Alliéren, 186, 234.

AUooi, 137, 188, 234, 470, 494.

Alumni, 242-244.

Ambacht, 35, 65, 113.

Ambacbts-heerlükheid, 259.

•lieden. 17, 32, 92, 95, 118, 135, 169. 202, 528, 668, 702

-lieden (Chin.), 65. . (ml.), 96.

Ambt, 177, 660.

ad vitam, 553. (comptabel), 712.

Ambtenaren, 712.

Ambts-eed, 3.

Ambulatoir, 497, 525.

Amende, 638.

Ammunitie, 28, 35, 508.

Amphioen, 14, 103, 140, 274. 276, 279, 280, 284, 288, 296, 298. 317, 328, 329, 341, 401, 462, 463, 474, 507, 616. 708. Zie oo/fe: Opium, -handel, 139. -sluiker, 278. -sluikery, 525.

FLllAAT-BOII DIU f.

Amphioen-societeit, 284, 296, 329, 360, 401, 507, 644, 670, 693, 695. Anachoda, 65, 216, 237, 238. Zie

ook: Nachoda. Animalia, 163.

Anker, 39, 44, 45, 48, 51, 341. (ten) gaan, 612.

• komen,  138,  170, 564. 

  Ankeren. 50. Annotatia, 222. Annotatie, 684. 685. Anti-besluit, 587. Anticipatie, 218. Anticiperen, 286. 298. Antwoord, 108, 209, 210, 675, 676,

702. Apostil, 196, 660. Apotheek, 160—164. Apotheker, 159, 162—164, 346, 495, 668, 697. (!•). 202. (2«), 202. Apothekers-boek, 161. Appartementen, 487, 489. Appel, 356, 359. 408'-410, 472, 475, 579, 595. (boete van), 446. (cas d'), 426. Appellations-r^rter, 410. Appdlereu, 420. Applicatie, 254. Appointement, 196, 279, 660. Approbatie, 295.

Arak, 110, 111, 115, 124, 182-184, 266, 287, 343, 404, 513—516, 594, 613. . -api. 122, 147.

-brander. 111.

« -branderij, 110, 122, 195, 343. 594, föa, 659, 694, 698.

• stoken, 125. Arbeidsloon. 112, 227, 609, 648. Arbitrage, 378, 554, 557, 638. Aibitrio (pro) judicts, 175. Aria, 208, 674, 692, 693. Armen (de), 114, 174, 175, 180,

231, 251,252,329,344,349, 364, 369, 411,460,503,586, 588, 691, 716.

^diaconie-), 291. (zeevarende), 382.

-gelden, 239.

• -buis, 225. Armoede, 209.

47

^S8

ZAAK-^ËQIST£R.

Arrangementen, 117.

Arrest, 108, 109, 209, 211. 278,

299, 311. 370, 383, 408, 546.

570, 572. 582. 676. 677. 703.

712. Arrestant. 569. 570. Arrivement te Bat., 457.

in Ned.. 14. Artikel-brief. 2. 12. 16. 18. 54. 120.

127. 130. 251. 252. 360. 365,

128. 493, 502-504, 552. 632. Artikelen van negotie, 278, 279.

(verbodene), 14. Artillerie, 73, 80,91.92.135,169.

171, 200, 280. 392, 395, 535,

537, 563, 565, 583, 665. 666, 711. Arlilleristen, 118. As (per), 643. Assignatie, 271, 718. Associatie, 113,

Associëren (zich), 9, 645, 646. Assurantie. 227, 351. 408, 688.

699. 701. Atap, 417.

Athenaeum iUustre, 454. Attaque, 564. AttenUten, 139. Attentie 164. Atterminatie, 195, 658, 660, 697,

698. Attestatie, 213, 241. 412. 678. Attnbutie, 349. Audiëntie, 42. 43, 109, Auditorium (groot), 83 Aufugeren, 338. 387. Augmentatie, 243. Auteur, 249.

Autorisatie, 226, 687, 702. Autoriteit 523. Avond-eten. 306.

-kerk, 650.

• maal. 151, 311, 650.

-maaltijd, 244. Avonturier, 503.

Azijn, 111. 147, 160. 306.

Baal, 97, 98.

Baas, 135. 240, 362.

-kaartenroaker, 202. 668, 695.

• -timmennan, 35. 538.

van Onrust. 668. 693, 711.

• v/d. wapenkamer. 392, 537. 71 1 .

v/d zeilmakers, 711.

Bad (warm). 373, 486, 487. 632,

-stoof,  486. 

Bad-water, 486. 487. Bagage. 15, 253. 266, 487, 490.

•  (geperm.J,   100,   103,  116, 

269. 271, 470, 614, 625. Bahar 154 Bailluw. 117, 180, 203, 248, 35Z

376, 446, 467, 482, 495. 498,

541. 621, 637, 670, 092, 714. Bajonet, 310, 568, 574. Bak, 183.

• (scheeps-), 16. Bakken. 1%. 291, 658, 659. 694. Bakker. 174, 180, 391. ^4. 549,

619. Bakmeester, 180—184, 361—363.

620. Balans, 356. 435. Balcon, 283. Bali, 291.

Balk, 327, 523. 524. Ballast, 290, 455. Ballasten, 382, Bamboe, 417, 558. Bandoengan, 658, 660, 696. Bank, 3»9, 83, 135.

van leening. 554. 555. 561. 562, 584, 585, 599, 641. 657, 671, 690, fc95, 703, 704.

. -ffeld, 10, 11.

-kassier. 407. Zie ook : Kassïe'. Bankroel, 123. 58(.

Banneling. 390. Bannen. 424,

(binnen boord), 40. Bannissement, 40, 65, 338. Bariga, 398. Barak, 72, 536. Barkas 48 Barrière, 539. 572, 580, 640.

•steden. 643. Basar, 590, 640. Zie ook : Markt

-geld, 500. Bast, 163.

Bataillon, 72, 93. 136, 252, 41(1 422, 538-540, 567, 569. 573

Batta, 67.

Batterij, 537, 564, 573, 581. 641

Battoor, 486. 491.

Beamplschnjver. 719.

Bebouwen, vl, 97.

Bed, 158.

Bedding, 171.

Bede^lag. 4, 7, 100, 132, IM. 1%. 164, 281, 386, 492, 584, 631. 714.

2AAK-t^ÈdlSTËFl.

ii&

bederf 367, 369, 397, 460, 505, 610. Bedorven medicijnen, 164. Bedevaart, 342. Bedienden, 81, 82, 318.

v/d. justitie, 40.

van politie, 387.

• (Javasche), 459. (kerkeiyke), 630.

• (subalterne), 53, 552. Bedienen, 246, 309.

(ffratis), 335. Bediening (ourg.j, 645. Bedingen (advantages), 220. Bedriegelijkheid, 175. Bedrog, 132. Beduiken, 339. Beëedigen, 148. Beêediging. 341, 719. Beesten, 292. Beesliaal, 514, 645. Beginselen (eerstel 288. Begrafenis, 214 475, 492, 497, 498,

632, 644. -cedul, 214. Begraven, 88, 530, 631. Begraven (peper), 399. • (m'zee). 56.

(te hat), 166. Begraving, 214. Behandebng fenorine), 395.

(trouwe), 363, 387, 388, 484, 520, 717, 719. Behelpen (zich), 213. Bekeiirder. 455, 535. Bekeuring, 364. Beklemming, 565. Beklimmen (een wal), 581. Bekrompenheid, 157. Bekruissing, 127, 506, 509, 510. Bekwaamheid, 242. Bel, 461. Beladen, 707. Belading v/e schip, 44. Belanden, 190. Belasting, 118, 185, 236, 278, 280,

292, 299, 370, 390, 440,

482, 497, 534, 565, 566.

(generale), 546. Beleedigen, 129, 2^, 506. Beleefdheden, 293. Beleenen (amphioen), 140.

(geld). 98. Beleening, 284, 368-370, 454, 561,

562, 599, 600, 690. Beleggen (vergadering), 588.

Belemmeren («chepeD}, 8^ Belooning, 309.

• (extra-ordinaire), 105.

Bemanning, 265. Bemorsen (soldii-rekening), 207. Beneficeren, 25o, 555. Beneficie, 463, 694, 698.

van inventaris, 195, 658,

659. Benefitium ordinis, etc., 646. Benoodigdheden (huissel\jke), 172,

660. Benoeming, 121, 289, 552, 553. Bepleiten, 410. Beplanten, 258. Beras doroas, 145. Berechten, 130, 360. Berekening (mysteneuse), 67. Berg, 489. Bergloon, 385. Bengten (ongunstige), 719. Beroep (hooger), 359, 526, 554. Beroerten, 133. Bescheidenheid, 50, 720. Beschoeijing. 282, 325, 326, 650. Beschuit, 402.

Beslag (in) nemen, 426, 483. Besoigne, 585.

(Uaagsche), 602. 603. Bestaan (sober), 165. Bestek. 227. Bestel-goederen, 364, 366.

-kasjes, 270, 484. Bestellen (brieven), 363. Besteller v. brieven, 363, 364. Besterfenis, 476.

Bestuur (inl.), 260. Betalen, 229.

(vooruit), 319. Betaling, 10, 2^.

(contante), 670. • van pacht, 125.

van thee, 10, 11. Betel-geld, 543. Beterschap, 337. Beurs, 307.

• (privé), 528. Beurt, 333.

BevoMd tot briefwisseling, 177. Bevordering, 632, 661. Bewaken, 175, 322. Bewaking, 144. Bewegingen (oproerige), 440. Bewindhebbers, 413. Zteook: Reeren XVII.

^^40

itAAK-REQlSTEi^.

Bewindhebbers-plaats, d04. Bewoner. 237. Bewys, 597. 596.

• -stuk. 229. 689. Bewüzen eene sloep verloren te

hebben, 142. BezeUeling, 391. Bezetten, 546. Bezetting. 153. Bezoeken (ouders, enz.), 246. Bezoldiging, 25, 26, 33. 76, 156,

162, 320, 325. Bibliothecaris. 84. Biüliotheek. 407, 450. Bidder, 214. Zie ook: Aanspreker. Bier, 181. 252, 320, 403. Billet. 229.

• V. verkooping, 689, 703. BiUioen. 247, 248 Billükheia, 279, 566, 649. Bindrotting, 8. Binneii-deur, 461, 462.

• -komen in een haven, 26.

• -moeder. 205. 391. 672, 696. . -reede 24, 39. 40. 42. 43. 50. . -regent. 87, 103, 158. 202. 205,

320, 532, 645. 663, 672, 694, 696. Binuens-lijns, 173. Bitterheid. 720. BUd (hain. 230. Blanco, 231, 656. Blandong, 523. Bloedverwanten, 586, 631. Bloem, 160. Blok, 326.

huizen, 431.

(in het) sluiten, 542.

• -huis, 324. Biusschen. 572. Blyven (in Indiê). 152.

Bode, 95, 108, 204. 210. 211, 409, 447, 543, 676. 677, 697. 704. . (1«). 671.

• v/d Bank v. 1, 641.

v. Üoedelra.. 495.

• v/d. Chin. raad, G88.

V. comm. V. huw. en kl. z., 495, 532.

• V. comm. V. zee- en comm. z., 423, 495.

• V. Heemr., 495, 648.

•  van   Schep ,    130.  495,  688. 

  Bodem, 140. Bodemarii, 227, 332, 408. 688. 689.

699, 701, 702.

I Boedel, 143. 166. 222, 225, 332. ' 368, 369, 492, 504, 528,

I 555. 562, 585, 685, 687,

696. 700, 706, 710.

(Chin.), 148, 610.

(inl.), 148.

(insolvente). 102, 104, 109,

131, 143, 191, 211, 224.

293, 294, 307, 324, 389.

634. 677. 685, 712, 714.

• -inventaris, 118. Boedelmeester (Chin.), 593.

• -meesteren, 142, 148, 194, 212, 214,390,411.465- 468, 470, 475,498. 588, 610, 611. 647. 657, 678, 704, 706. 714.

• -rekening. 588. Boeg 1 Boei.' 40. 152. 251, 280, 411, 412,

495, 542, 649. Boek V/d. gen. ontvang, 638. Boeken, 454.

(Comp»), 66, 100, 279. 420. v/d. amph. soc., 280. Boekhouden, 73. 157. 172, 349 Boekhouder. 13. 45, 70. 118. 197-

199. 277. 278, 285-

200. 290, 299, 300.

355, 360—362, 423.

425. 456, 520. 525.

426. 645. 652. 661-

664, 700, 701.

-generaal.577,584,692.

v/d. bank van leening.

366-371, 406, 532.

56Z 671, 695.

v/d. munt, 186, 187.

op een schip, 37, 131. Boekjaar. 172. 562. 717. Boekie. 543.

• (apart). 140. Boer, 261. 454. Boeten voor de zeevaart, 85. Boeven. 337. Boeijen (in de), 438. Bogl, 553. Bolster, 418. Bolwerk, 171, 641. Bombardier. 92, 169. 200, 666. 701,

702. Bondgenoten. 128. 510. Boodschap. 381. 538. 1 • (mondelinge), 250.

ZAAK-REQISTER.

741

Boom, 72, 325.

• -wachter. 539, 619. Roonen, 2, 308, 391,402.513,514.

 (Kaapsche),  293. 

. (wille), 283. Boord (aan), 147. « > bl\jven, 563.

 ffaan,  595. 

komen, 46. Boot, 146. 316. Bootsgezel, 381-384. 408.

-man, 15. 26, 28, 32. 35, 201, 383, 510, 667.

-mans-maat 15, 201, 667. . -volk, 383.

Bord, 379, 380, 425

Borg. 125, 292. 318, 634, 646. 707.

steUen, 367.

-stelling. 614.

. -togt, 103, 144, 189, 190, 277,

285. 286, 423. 447, 554. 611, 641,

648, 649, 707, 710-712, 714.

Bontwering. 282.

Bos, 418. 420,

Bosch. 321, 322.

Bosschieters. 14.

Boter, 307 -309, 403. 473. 513-516.

Bottelier. 15, 32. 35, 201.

Botteliers-maat, 32. 201.

Bouteille, 115, 404.

Bouwen. 104, 106, 650, 713 (vaartuigen^, 315.

Bouw-materialen, 291.

• -sloffen, 393. Bovenlanden, 75, 321, 324, 337,

344» 374, 522, 590, 591.

-landers, 420. ' -last, 38.

Brand. 369, 424, 546, 569, 571,

572, 584. Branden (kalk), 327. (kisten), 15 Brandhout, 38. 265. 308, 309, 344, 469. 515, 643, 722.

• -klok, 546, 571.

-plaats, 558.

• -spuit, 416, 537. 538.

. -wacht, 48-50, 563, 564.

• -wachter, 50.

• -ijzer, 1^. Briefje van ontslag, 573. Briefwisseling, 177. 250. Brieven, 363, 364, 613.

van inductie. 195.

• legitimatie, 195,

Brieven van vrqgeleide, 240.

-l)esteller. 390. Brigadier, 69. 90—92. 107, 199,

389. 536, 572. 573, 576. 665.

390. Broeder, 586. Broederschap. 105. Broeders-kinderen, 89. Broek, 159. Bron (warme), 486. Broo<l, 183, 195, 307. 308. 391. 490, 514. 619, 658, 659, 694.

(het) uil den mond nemen,

• -bakker, 549.

' -bakkerij. 658, 659.

-kamers. 38. Brouillerie, 247, 709.

Brug. 195. 283. 431.539.540.580, 640, 658, 660, 695, 698, 714.

Bruid, 212. 213, 678.

Bruidegom, 213, 678.

Bruiloft, 214.

-cedul, 214.

BruUal, 635.

Brutaliteit. 483. 501.

Bruto, 147, 512.

Buffel, 141, 359. 374, 486, 488, 489 491 523 . -kar, 374,* 488. 489, 491, 633.

• -vleesch. 141 Buik (den) vullen. 181. Buikdenning. 8. Buiten-armen. 238.

-deuren. 461. 462

77. 86. 99. 100, 102, 105, 109.111,117,119,149-151.
78. 156. 157, 163, 164, 166, 167, 170, 171.173.176,178, 184, 193, 194, 198, 199. 208,
79. 215. 216.227.228,232. 241, 250. 266, 267, 270, 272. 275, 283. 292. 296. 336— 338, 341, 345, 351. 359, 363, 365, 371,374,386,406, 415, 421. 422,426,436,449, 455-457, 460.467,470.481,

80. 504, 512,577,596,599,

81. 631, 649, 653. 655. 657, 662-664,675,677,680,712, 713, 717, 722, 723.

82. -post, 69, 70, 72—74, 536, 546, 576, 577.

-reede, 39, 40, 42, 43, 50, 51,

-kantoren, 14, 27, 30, 45, 56,

74t

ZAAK-REOtSTER.

Baiten-meDt, 87. 168. 492. 530— 532, 694.

-sporigheden, 449, 709.

-wacht, 153, 548. Bul (academische), 455. BulUak, 158.

Buren (naaste), 89.

Burger, 7, 11, 50, 100, 104. 140, 142, 148, 168,178,212,239, 274, 289, 294, 327, 347. 356, 358, 366,407,411.421,446, 447. 459, 495, 496. 527, 541, 670, 678, 695. (krankzinnige), 633. inl.), 95. (gequalificeerde), 89, 212—

•kompagnie, 546.

-krijgsraad, 482.

-lid, 239.

-vaart, 315.

-vaartuig, 172.

-vrijdom. 361.

-wacht. 7. Burgery, 322. 661. (inl), 390. Burgwal, 282, 326, 533. Buskruit, 157. 271, 563-565,596. Buspueder, 374. Buurtroeester, 648. Bijbel (Mal.), 191, 192. Bij-hoekje. 496.

(Bat.), 392. Bijeenkoroslen, 95. Bijl, 564.

Bijstaan tegen vijanden, 173. Bijstand, 280.

Cabessa. 398.

Cachet , 140. 386, 542.

volant. 324. 373, 470. Cadet, 25. 33. 45. 129. 132. 169, 310-314. 492, 505, 538, 633.

• de marine, 78. Calamiteit, 720. Calancie. 50. 114. 174, 180, 231,

232, 248, 252, 291, 503, 638.

691. Calangeren, 464. Calculatie. 77, 483, 554. Caliber. 142. Caprice. 707. Cargasoen, 408. Carwaat 514, 515. Cas civiel, 340.

Cas van preferentie en concurrentie.

131. Candeur, 166. Cassatie, 16, 63. 127, 510, 603.

132. Casseren. 142. CaUloffus. 160. 161. 163. Catechisatie, 84, 244. Catechiseren. 80. Catechismus, 650. Causa dehiti, 608. Causas (ad pias). 222. Cautie. 104. 117, 226, 387. 639,

133. 647. 654. 687. 702,
134. 707. 710. stellen, 140. • de restituendo, 102. 307, 634. Cavallerie, 651. Ca veren, 364, 365, 651. 653. Cavillatidn, 271, 356. Cederen (rang), 53. 54. 387. Cedul. 214, 218. 580. Ceremonie, 46, 52, 348.

» (in) rondloopen. 114. Ceremonieel. 24. 39. 54, 70.71.92.

135. 423, 576-578, 626, 628. Certificaat, 415, 622. Cessie. 686. 687, 700. 701. 703. Charges. 62.

Charter, 32, 565. 622, 624. Chef d 'escadre, 19. 24. 58, 59. Chertepartii. 227. 688. 699. 701. China- vaarders. 3. 144. Chirurgie. 202. 251, 410, 667, 668. Chirurgijn, 2. 32, 202, 271. 281. 596. 597. 667, 668. 696. 699. 701. (derde). 15.

(in!.). 162. 202.668,701. •majoor. 160, ^X). -schap. 411. Christendom. 191, 192. Christenen, 321, 322. 349. Christenen (inl.). 179, 208, 213.

485. 539-541. 675. Cipier. 199. 204, 495, 664, 671.

486. 700. 701. Circulaire. 66. Circumstanlia. 629. Ciutiên, 108, 209. 210. 409. 446.

612, 676. 703. 704. Civiliteit, 58. 64, 96. 113. Clausule, 256. 684. 689, 718.

(reservatoire). 222. Codicil, 221-223, 684, 685.

ZAAK-REOJSTEP,

745

Coffttoacement, 111, 131, 144, 227,

Collecte. 106, 191. 343. 635.

v/h. kl. zegel, 232, 691. GoUecieren, 635. Gottecteur, 654-656.

kl. zegel 193, 214. Collegianten. 95. 213, 527.

(burger), 89, 670. CoUegie, 222.

(politiek), 194.

  van  commercie,  355. 

justitie, 149. 169, 194, m 391, 617. 664. ■ > zee en c. z., 612.

Colli, 97. Collusie, 125.

Colonel, 53, 70-72, 91. 107, 200, 578, 617, 665. 692. • v/d. burgerij, 95. Colonie, 192. Colonist (inl), 485. Coloreren (malversatién), 388. Combineren (zich). 177. Commandant, 480, 613. 716.

van een bataillon, 422. over de militie. 107. Commandement. 23. 24, 28. 57, 58, 373,551.552.657,662. (subaltern), 351. Commanderen, 25. 27. 82. 543 Commandeur, 23, 45, 52. 56. 91, 126, 178. 198. 293, 3ia 351, 363, 365, 387. 392. 395, 437. 438. 440, 444. 445, 501. 502, 518, 519, 521, 525, 526. 538, 552, 564, 662, 666, 692, 693. 711. 722.

van soldaten, 13.

buiten«kantoor. 70. t/z., 69, 84, 92. 577. v/d. Ind. zee, 19—23, 47. 54—57, 59. 61. 100,200.666,692.693. v/d. i«ede.40-43,58, 59, 61, 62. Commandeur's-schip, 41—45, 47 —

51. (.ommando, 21—24, 26, 29. 33, 40. 42-44, 46. 47, 51-53, 58, 60, 61, 127. 129, 422.501, 502,505, 535, 536, 538, 570» 580, 583, 584, 643.

Gommercianten, 307. Commercie-compagnie (Aziat), 234, Gommiseratie, 155. Commissaris v/d verstrekkingen, 500. v/h kl. zegel. 232. v/d inl, 479. 692, 706, 714. Commissarissen, 382, 415, 595, 620—

• mil. zaken, 2.

• v/d monstering, 60. bank v. 1., 366,367, 370. 407, 423, 427, 447, 454, 459, 472, 484, 493, 561, 562, 584, 585, 704.

• huw. en kl. z., 152, 178, 194, 212, 213, 409, 427, 446, 447, 527, 657, 678, 704. over de zee-zaken, 2, 31. 33-35. 37.

V. zee- en comm. zaken,

381, 406, 407, 423,

427. 445, 447, 466,

472, 475. 496-498,

532, 554, 644. 657,

praauwvoerders, 333, 334 375^ 464,

Commissiant, 198. 663. 694. Commissie, 19-21. 25, 26, 60-62,

178. 193, 194. 196, 197,

199, 203, 226. 278, 349.

350, 657, 660, 661, 687,

702, 722.

buiten's lands, 354. Commoditeit, 487. 707. Communicatie, 285. Compagnie (Eng. 0.1.). 275, 293, 500. . (Franscbe O, I.), 275.

 (Ned.  01.)  51,  64. 

Comparant, 685. Compareren, 628.

• (in persoon), 409. Compendium, 525. Competiteuren, 154. Complaisance. 500. Comphce. 557. Compliment. 61.

• (onereus), 113.

-schoten, 60. Complimenteren, 23. Composita, 161, 163. Comptabel, 652.

744

ZAAK-REQI6TER.

Condusie, 507.

Concurrentie, 102, 109, 211, 677,

712. Concursus creditorum. 295. Concussien, 518, 625. Condemuatie, 409, 528.

(willige), 409. • -geiden, 391.

Gondemneren, 155. Conduite, 311. Conferentie, 517. Confessie, 517, 597

• (Augsburgsche), 104^106, 358. 643. Gonflscal>eL 478.

Confiscatie, 14, 16. 167, 168, 267, 319.328-331,426,474, 479. 507, 508, 614, 616, 636. 638. Confisqueren, 291. Confronteren, 279. 584. 638. Coiifrontisten, 392. Confusie. 9, 10. 23, 57. 68, 167,

293, 422, 468. 494. 546. Connectién. 290. Conniventie, 129, 175, 209, 315,

323, 394, 402, 503, 718. Conniveren. 180. Conquest, 220. Conrector, 246. Conscientie, 3. 162. Consent, 267, 309, 311.

» -brief. 29. Consequentie. 149, 178, 721. Consequentièn (irreparable). 284. Consinerans, 114.

Considerati^n van v. Imhoff, 1, 456. Consigneren, 387, 554. Gonsistorium, 349. Conspiratie. 618. Constituant, 472. Constitutie (lands-), 275. Consuaieren(geschenken), 3. Consumptie. 250. 253. 274. 283, 590. Contant, 140. 245. 285, 286, 394. ConUnten, 67, 68, 75, 244, 296, 367, 390. 391. 559, 616.

(Comp>), 388. Conthoralen, 220. 221, 358, 683. Contingent, 471. 517. 518. Continuatie, 276, 298. Contra-aanteekening, 158. Contrabande, 272. 328, 374. Contra-boek, 193, 654, 656.

Contraiüt, 145, 229, 296, 355, 523.

689, 703. Contracten (exclusive), 275. Contractanten. 353. Contradictie, 50. 364 Contrahent. 219-221, 229, 683, 684.

• -interrogatoriên . 108, 210,

• -mineur. 296.

• -salut. 484, 716.

• -venteur. 249, 322. 689. 691.

-ventie, 231. Contribueren, 116, 124, 276, 361.

665. Contumax. 446. Conventiculen. 720. Conventie, 220.

Conversie. 194. 658, 659, 698. Convocatie, 502. Convoceren (oarticirantcn), 286. Gonvoyeren, 273. Copia authentiek, 149. Corgie. 354. Cornet, 107. 200. 652, 666, 698.

(burger). 212. (>>rnetje. 458. Corps, 153, 179. Corpsen (inl.), 153. Correctie (domestiekeV. 40. Corresponaent. 11, 4o0. Correspondentie. 177, 250, 439, 454.

525. Corrigibel, 495. Corruptie. 488. Costumen. 212.

Couranten. 189, 287. 295, 324, 336. Coudrijn, 24a 494. Cours. 11, 101, 276. 43& 482.502.

• V. eeld. 66. 67, 126, 132. Courtage, 353.

Coute qui coute, 149.

Couvert (apart), 616.

Crediet. 9. 113. 119, 137.140,146.

170.   (op).  645.  646,  651. 

( . ) verkoopen, 707. Crediet geven. 705. Crediteur, 104. 113. 293. 295. 412.

634. 660. 712. Creveren. 593.

Cultiveren (w<)e.Hte gronden). 258. Cultuur, 608.

van rijst, 517.

ZAAK-REQISTER.

74»

Curatele, 633.

Curator, 224, 226. 242, 244. 245. 309, 311. 314. 345. 357. 454. 492. 549. 633. 657. 685. 687. 704. Curator (boedel). 102. 103.

(ad lites). 165. 191. 198. 390. 458. 480. 492. 493. 662, 710. 711. acad. de mar, 78. 79. 83— 86. 98. Cureren, 412. 649. Cijfer-meester. 312.

Dader. 321. 596. 597. Daggeld. 227. 459.

• -register. 440. 444, 719.

. -ronde, 42. 571, 581, 582.

" -vaarden. 210.

. -vaarding, 108. 209. 447. 676. Dak (pannen), 417. Dankzegging, 310. Dans-meester. 312.

• -school, 80. Datum. 26, 387, 616. Debarkeren, 65. Debauches. 174, 449. Debiet, 296.

(jaarlijksch). 276, 298. Debiteur, 563. Deboursement. 257. 258. Decharge. 93. 136, 185. 224.395.544 Declaratie. 130, 227, 228. 351. 411.

649. Declaratoir, 332, 596. 597. 685. Declareren. 369. 649. Decline. 97. 626. Declineren (geschenken), 113. Decorum. 527, 627. Dedommagement. 157. 557. Defaillant. 295. Défaut 446. Defect. 220.

purgeren. 681. 685. Defensie, 72. 75, 386. 409 597. Defileren. 569. Degen. 91. 93. 617.

(ontblote), 313. Degoiiteren (den inlander), 283. Dek, 130. Deken. 159. Dek-oflicieren, 13, 15. 16. 31. 129,

510. 667. 701. 702. Dek-onder-officieren, 13, 14, 704. Deksel. 140. Delibereren, 277, 299.

Delict. 129. 154. 360. 437, 502, 526. Delicten (ligte). 337. 338. Delinquant. 638. Demang. 208. 255. 674. 693. Deminutie van begrafenis-kosten, 94. Demissie, 630, 631.

(schriftelijke). 26. Demolièring, 417. De non alienando. 256. Deo (pro), 251. 675. Departement, 33. 558.

v/d. O. 1. Comp.. 602, 603. Depati. 342.

Dépêche, 27. 28, 39, 339, 501, 659. Dépenses. 166.

Deportement. 16. 63, 162, 270. Deposito (A), 390. Derdewaak. 13. 15, 46. 132. Derham. 187. 188. 451, 470.

Djawi, 233, 589 Desa. 124. 523. Descendenten. 476, 586. Deserteren, 12. Deserteur. 569. Desertie. 155. 410. Desorders. 41. 135. 136. 340, 36Z

432. 541. 572. 640. Dessave. 198. 422, 423. 662. Destillatie. 160. Destinatie (plaats van). 24. Detachement. 91. 93. 95. 541. Deur. 310. 379. 547. 627. Deurwaanler. 95. 109. 199, 210, 211, 554. 628, 664, 676. 677. 697, 704. Diaconie. 191. 335, 341, 527, 530,

-armen. 103. 248. 612. Diakenen. 89. 191. 344, 346, 349,

447. 587. 714. 716. Dialect. 82. Dictum. 114. Diefstal. 38. 556. 557. Dienaar (Comp*.). 2. 3. 8. 11. 12.

$0. 68, 102. 104. 112, 119,

121, 138, 140, 148. 165.

168. 178, 211. 212, 216.

239, 270. 280. 293. 347.

356. 358. 366, 411. 421,
357. 447. 450, 457. 459.
359. 541. 553. 625, 644,

669, 670, 672, 677—679,

695, 705, 709.

746

ZAAK*REQISTER.

IMenaar rimpoteiit Gomp«), 832. (ffequalificeerd), 70, 213, 214. 391. 484. 577. » (overleden). 390.

der justitie. 431. 640. ' (zwarte) der just.. 467. Dienaren v/d. penne. 445.

• (n. Ned. vertr. Comp»), 117, 25][ 639.

Dienst (Comp-.). 1, 8, 26, 51, 293. (Engelsche), 96. (Fransche). 96. Diensten (part). 425.

(veeljarige). 543. Dienst vaardiffheid. 656. Dieverij, 558, 599. DifTerenten, 184. 294,331,355,356,

638. Difliculteiten, 293. Dilai, 627. Djaksa, 525, 526. Djoeli, 489. Dinar, 451. Directeur, 52, 56, 57. 69, 91, 198,

351, 365, 577, 617, 662,

692, 711.

amph. soc.. 277—279,

285, 286. 289, 290. 299.

-generaal 12. 35, 37, 43,

45. 51, 69. 73. 93, 94.

46. 140. 186, 188, 207.

323, 389. 392. 393, 397,

398. 401. 424. 460, 471.
399. 570. 576, 619, 630,

400. 646, 707. Directie. 28. 185, 710. Discipel. 246. Discipline, 127. 243, 501. Discretie. 139. 270. 669, 720. Dispens. 73. 245. 710.

-soort. 471. Dispensatie. 58, 195, 617, 634, 659.

694. 698. Dispensatorium. 161. Dispositie (pieuse), 222.

(testamentaire). 723.

(uiterste), 221—223. Dispositief. 660. Disputen. 114. 176. 355. 357. 433.

445. 587, 589, 592. 608, 626. Dissiniulatic, 249. 439. Distinctie. 293. 643. District. 380. 419, 440. 444, 468,

446. 521. 523, 526. pistriclsgewijre, 336, 337.

Dividend, 278, 287, 288, 37D, 371.

562. Divisie, 535.

Divulgeren fvalsche tijdiiifsen), 721. Dochter. 476. Doctor. 667, 696

(practiserend), 2. Document, 193, 194. 209, 657.

(valabel), 142. Doek. 385.

Doleantie, 165. 395. 528. Domein, 292, 591. 592. Domeinen (Comp*), 125.

(Jakatrasche), 120, 121,

Domestiquen. 311. 487. DomicUium, 293. 294.

ciUndi etc. 117, 710. Dominantie. 643.

Donatie, 220, 225, 256, 683. 686, 703. • inter vivos, 543. -brief. 718. Dood, 249. 250, 569.

(met den) straffen, 129. Dooden (tijger). 479. Dood-boek. 678, 703.

-briefje. 214

• -graver, 203.

• -rekening, 481.

• -schulden, 102, 492.

-slag. 154.

. -straf, 247. 248. 272, 328, 597

• -vonnis. 259, 526. Doopboek. 678. 703.

-register. 213. Doorkruissen (het land), 459.

• -scheuren (omslag-zegel). 690. Doos, 364.

Dorpel, 242.

Dorso (in). 175.

Dorst, 183.

Douceur, 17, 100, 245. 295, 307.

314. 361, 404, 405, 421.

(extra-ordinair). 14 — 16.

Draagbeesten, 358. 374. 489.

• -zetel 486. 491.

Dragonder, 107* 200, 536. 540, 541. 571, 583, 584, 665. 666. 704. Drank. 78, 100, 158. 179. 181. 242, 243, 311, 390. 496, 634. 635.

• (steile), 119, 174, 419.

ZAAK-REQISTER.

747

Dranken (Eur.), 274, 433.

    (vadenandsche),  252. 

• (vreemde), 115. Drinken, 181. Drinkwaren, 19.

• -water, 309. Drof^es, 162.

Drossaard, 416, 417, 431. 714. Drosser, 337, 338, 569. Drukken, 189, 336.

   van  zeffels,  232, 

Druk-papier, 214. Drijven (op de riemen), 49. Ducaton, 66, 67, 101, 105, 126, 150, 165, 367, 427, 451, 482, 616, 637. Duim-steek, 403. Duisterheid. 156, 296. Duit, 112, 132, Dukaat. 137. 138, 233, 470. (inl. gouden), 458.

• (Jav.), 187. Duplicaat, 224. 229, 235. Dupliek, 209, 409, 675, 702. Duplo (in). 287.

Duplum. 118. Duur, 122, 181, 182. Duurte, 327, 360. 432, 469. Dwarsboomen, 589.

Echapperen, 338.

Educatie, 556.

Eed, 7, 36, 143, 148. 159. 161, 162, 187-189, 251,277, 284. 286, 353, 370, 387. 388, 395, 396, 399, 402. 404. 413, 439, 456, 458, 466, 467, 483, 484, 518, 520, 522, 523, 553, 558. 567, 588. 597. 600, 607, 610. 616, 617. 629, 719. . -formulier, 102, 290, 406, 423,

467, 493, 710.

pro   et   contra,  340. 

. V. purge. 2. 111.144,270,351, 447. 464, 615, 631, 635, 717, 718. • van .secrelesse, 363, 367, 467,

585. 611. » van Irouw, 705.

Eendragt. 587.

Eendvogel. 490.

Een per mille. 191, 371.

Eerbewijs, 60, 62. 70, 577. . (mil), 71.

Eere-schoten. 503. ■Ütel, 674,

» -1

Eetwaren, 1, 19, 87, 114. Effecten, 163. Egualiteit, 277, 279, 300. Eigenaar, 262.

V. land, 281.

eener fabriek, 122. Eigendom, 219, 227, 257, 262, 263,

551, 683, 688. (Comp*), 419. verliezen, 327. Eisch. 22, 77, 108, 149, 150, 157, 163, 164, 209 ,210, 250, 452. 552, 597, 675, 676, 702, 713. Eischen (werkw). 35, 232. Ëischer, 437, 446. Eischje van scheeps-behoeften, 36. Electie, 604, 605. Emancipatie, 226, 611. 687, 702. Emanciperen (zich), 142. Emballage, 164. 400. Emolumenten. 156, 165, 244, 296, 320, 344. 390, 432, 456, 457, 460, 473, 483, 519, 619. 649. Empechement, 476.

(wettig). 588. Emulatie, 594. Endorsement, 223, 224. Enormiteiten, 63. Enlamering, 288. Enterlooper, 139. Epuiseren, 113. biquipage. 24, 25, 110, 602. •boekhouder, 363. . -goederen, 28. 34. 35. 265.

275. 280, 503. 552. • -meester. 70, 92, 98, 111, 268, 269, 295, 363, 392, 395, 503. 577. 707,711,

276. Equipant, 240. Equivalent, 444. Erf, 326, 658, 660, 688.

277. (ledig). 97.

278. -brief: 718. Erfenis. 226, 476, 497, 586, 610.

279. Erfgenamen, 17.118. 220,222,223. 263, 264, 407, 414, 450, 531, 543, 586. Erf-princes. 562.

• -prins. 599. » -regt. 414.

• -stadhouder, 710. Ergernis, 247, 349. Erneren (zich), 190*

748

ZAAK-REGtSTER.

Erven (yrije). 261.

» (werkw.), 555. Erwten. 402. Escadron, 107. 472. Eskader, 20-24. 54-56. 60-64,

503. Esjwy. 185-187, 458. Essaycren, 185. Essayeur, 102. 185, 189, 233. Essen lia, 626, 629.

   matrimonii,  358. 

Etabiisseren (zirh^ 460. Eten, 78, 157. 181. 183, 184. 361. 423. 575. 580.

• (tcn^ zijn. 311. Etens-tijd, 183. Etmaal. 3.

Evaluatie (Ind), 11, 150. Exactiën. 589. Examen (publiek). 312. Examineren, 33. 34, 313, 558. 534,

623. Excellentie. 553.

Exceptie. 108. 122. 210. 446, 676. Excessen, 174, 176, 267, 268. 275,

295. 395, 518, 589. Excuseren (zich), 472. Excuus, 628. Executeren, 527.

Executeur. 118. 214. 407.504,710. ' testamentair. 610.

eener I)egrafenis, 88. 89. Executie, 109. 438. 528, 568, 597, 618, 643.

(parate). 125. 319, 369, 448 - 450, 483. 534. Exercitiën. 80, 572. Exhibent. 657. Exhibitie in judicio, 681. 682, 684,

686. 687. Expeditie, 24. 153. 444.

ireld, 670. Expiratie. 152, 646. Exploit, 554.

Extirpatie, 451. 550. 551. Extorsiên, 518, 625. Extracta sicca, 160. Extra reatum, 617. Bijeren, 308, 490.

Ezel. 358.

Fabriceren ffrehl). 187.

Fabriek, 122, 307, 392, 395, 538.

668, 693, 711. Fabrieken (Ned.), 115.

Factoor, 279.

Factorie, 352, 354, 709.

Factuur, 68, 144. 147. 550, 551,

•houder, 362, 425. Falsaris. 231. Familie H R.. 89. 90. Fatsoen, 63. 87. Faveur. 249, 439. Favoriseren. 77, 115. Feestdag, 243. Feestvieren, 607. Fiat. 73.

Fideicommis. 194-196. 222.658— 660,693.694,697,698.

• -commissaris, 223. Fiëren, 652. Fineren, 186. 233.

Fiscaal, 14. 20. 69, 91, 129. 178. 239. 329, 359, 364, 418. 426, 445, 457, 503, 511, 520. 526, 575, 577. 596, 616, 655. 680, 709, 712. (Jav). 526.

Florisantie. 598.

Fluweel. 401.

Foeii. 320, 402, 549. 550.

Fol appel. 554.

Fondatie. 88.

(pnbl.). 251. 411.

Fonds, 105. 297. 366.

• voor zee-oflicieren, 28, 29. Fondsen. 166. 475.

Force majeure. 142. 417.

Forceren (zich). 359.

Formaat (klein). 193. 656.

Formaliteit. 585.

Formatie. 169.

Formulier. 2. 10. 65,144.310.351.

427, 439, 705. 710 718 Fort. 57, 170. 431, 605, 716. Fourage, 432. Fourberie, 479. Fourneren (papier), 193. Foumissement. 276, 277. 298,299,

414, 547. Foumitures. 481. 652. Franchijn, 193. 196, 656. Fraudateur. 231. Fraudatie. .'^15, 479. 506. Fraude. 140. 402. 483. Frauderen Tpacht), 622. Front, 69, 70.

• maken, 70. 568. Frontier-plaats, 153.

2AAK.REÓlSfER.

74d

Fruit, 103. Pundamenl, 282, 326. Puselier. 91. Fust, 9, 378.

Gage, 14, 17, 25. 68, 120, 157, 196, 244, 361,406.407,449,488, 495, 501. 503,504,552,612, 613, 649, 661, 713. Gagem«nt, 528. Gaffiereo, 500. Galeijen. 40. GaUerij. 83. 84. Gang. 97. Gangbaar. 66. 233.

verkUkiiiig. 132. 599. Ganlang, 145. 590. Garantie. 226. Garde marine. 83. Garen. 402

•   (katoen«n).468. 471.472.618. 

  Garnizoen, 72, 73, 90, 93, 94, 136, 161, 176. 184.240,322, 416, 432, 481, 540, 546.

593. 640. (subaltern), 422. (vast), 153. • houdfen. 110. Gamizoens-kas, 94. 432. 481.

-oriier, 583, 584, 643. -rekening, 550. -sciirijver, 72—74. Gaven, 520. Geassocieerde, 276. Gebed, 80, 243, 247,307,311.423. 439. ' (ochtend-), 310. Gebergte, 374. Geblesseerde, 569. Geboden (huwelijks), 213. 358, 527,

678, 701, 704. 716. Geboefte, 557. Geboorte (eerlijke), 78.

-dag, 562. Gebouwen, 172, 173. Gebrek, 128, 159. 273. Gebrekkigheid. 296. Gebruik, 114.

(eigen), 606. (huissetijk). 342. » (onmatig), 179. (oud), 182. Gecommitteerde, 28, 187, 405, 553,

558. 633. H. R., 367.

a

[ Gecommiteerde, R. v. J., 60, 418.

Schepenen, 60. v/d. maand, 648.

• over den inl , 70,

141. 198. 258. 316, 322, 324,

142. 418, 483. 485, 486. 541.

143. 544, 577, 594. 596. 662. Gecondemneerde. 343. 617. Geconditioneerd (wel), 98. Gedoente, 321. Gedrag, 190, 241. Geesseling, 638. Gegadigden, 339. Gegageerde, 296. 390. Gegijzelde. 411. 412. 459 Gehalte, 67, 102. 185-187. 189,

144. 234, 451. Geheimschrijver v/d. Gouv. Gen.,

145. Gehoorzaamheid aan de Comp . 155. Gebouw en getrouw, 188. Geïnteresseerde, 224. Geit, 490. Gekwetste. 596. Geld, 68, 247, 248. 560, 713.

• (Comps.). 710.

• (conUnt). 119, 147, 276, 320, 329, 370. 406, 712.

• (courant). 11. . (grof), 494, 637. . (half), 406.

• (inl.), 233. . (ligt), 66-68, 549.

(papieren),  559. 

» (züver). 150.

• (zwaar), 66-68, 101, 182. 188, 193.

• aanmaken, 189. Gelde (te) maken. 102, 167. Geldboete, 63.

• -cisch, 560.

• -kamer, 136, 370, 405. (Comp".), 285. (Gomp*. groote), 423. (groote), 186, 189, 388,

389, 494, 495.

-kas (daffeUjksche), 388, 389.

-kist, 647. • (Comp-) 364.

-leening, 113,

•middelen, 190.

-spetièn, 11, 66, 67.

-verlies, 101. Gelederen, 652. Gelodsbelijdeuis ( Augaburg8che),348.

nó

2AAK-R£ÖlèTËft.

Gelijkheid v. stemmen, 437. • -sundig, 279. . -stelling. 156. 165, 544. 635. Gemagti^e. 167, 168, 371. 517. Gemak. 290.

Gemalin van den Gouv. Gen.. 94. Gemeenschap, 388.

V. goederen. 220. Gemeente, 122, 138, 145. 149, 162, 171. 173. 176. 204,247, 273, 279. 281. 297, 358, 440, 656. (arme), 87, 132. • (geref.). 447.

(Luthcrsche), 104. 106, 346,413,414.447,649. (Mal). 191, 912. (Ned). 80, 84, 157, 612. (Port.), 612. Geneesheer. 427.

-kunde. 280. 667. ' -middelen, 250. Generaal. 240, 553. Generaals-wacht. 578, Generaliteil, 456. Genezen. 487. 649. Genezing, 157, 632. Gequalificeerden, 88, 89, 91, 92, 153,

519, 595. Geraas. 424. 542. Gereedschap, 35.

(onbekwaam), 455. Geregt, 294, 295. Geregtigheid. 141. 173, 318, 458, 635. (sHeeren), 97. 118. (ordinaire), 122. Geregts-bode. 109, 199. 671. V. Schep., 204. » -hoven, 85. -zaken. 208. Gerief, 273. 281. 289. 290, 386, 451,

598. Geroep. 424, 542. Geschenk. 3. 112. 114. 342. 444. 550. Geschiktheid voor venia aetatis. 241. Geschil, 384.

Geschillen (dagelijksche). 526. Geschreeuw, 424. Geschrift (Chin.). 475. 497. Geschut, 60, 552, 564. 641. Geslacht, 242. Gespin. 472. Gespuis. 190, 337, 557. Gètek, 486. 491.

GeUer, 424, 542.

Getroosten [zich), 481.

Getrouwd, 245, 361.

Getuige, 108, 210, 218, 219, 226.

352, 372. 597. 676. 719. Getuigenis der waarlietd, 447. Geus. 46, 47, 563, 564. Geval (mercantiel), 475. Gevangene, 467. 517. 573, 588. 597, 598.

(crim.). 411, 412. Gevangenis. 643. Gevoeg doen, 283. Gewas (nieuw). 3. Geweet 440. Geweer, 70, 75, 322, 386, 506, 539.

542, 546, 567. 569. 576.

617, 706.

•   (^presenteerd),  69—71. 

(m het) komen, 79, 83.

92, 135. Geweeren (onbekwame), 232. Geweldiger, 40, 249. Gewigt. 67, 98. 184. 185, 187, 23J.

266, 451. 470, 616. ■ (Ned.), 154. Gewigten, 356* 435, 645. 672. Gewin (vuil), 247. 637. Gewoonten v/h land, 456, 457. Gezag. 657.

-hebber. 14, 99, 615.

• -voerder. 480. Gezant, 52, 176. 274, 275.

(inl.). 390. Gezelschap, 720. 721. Gezien (voor) teekenen, 73, 74, 285. Gezondheid, 19. 179, 181,183.488. Gezondheids-toestand, 240. Gieten, 283. Gift, 113. 220. 222, 225, 530. 5U

683, 684 Giften* (milde), 191.

• (vrye). 349, 498. Ginggam. 159. Gissen, 142.

Gissing, 438, 713. Gisten, 179. Godgeleerdheid, 242. Godsdienst, 122, 348.

(Ghrist.). 80.

(gereformeerde). 312

(hervormde). 241.

(publieke). 8a 243.

•oefening, 344; 548.

-onderwijs, 314.

ZAAK-^EÓf&TËK.

751

Godshuis, 238. 251, 390, 394, 411, 495, 586, 633.

-penaing, 352. Goed (half), 406.

(te) staao, 482. Goede-maanden-rol, 72. Goederen (aangehaalde), 16.

(afkomende], 500. (ChinescheJ, 50. (Conip>.), 9.10,645.651. (consumptiblej, 3, 530. (geconfisqueerde), 123. (gepermitteerde), 16, 273. (gestolen), 369. (gewilde), 171. fimmeubilaire). 354, 682. (ingevoerde), 450. (ïnvendibele), 470. (losse), 168, 191,225,454. (meubilaire). 354, 368, 686.

(onbekwame), 390. (ongepermitteerde), 708. (onroerende), 64/. (opgaande), 590. (particuliere), 8, 16, 433,

(pretieuse), 38. (roerende). 586, 648. (uitgaande), 590. (vaoerlandsche), 401. (vaste). 97. 98, 118. 167, 168, 217, 218, 236, 241, 285, 292, 555. 586. 645. 681.

(verpande), 472, 473. 562. (vertolde), 175. • (volumineuze), 371.

Goedwilligheid, 153. Goeni, 386. Gordyn, 571.

Goud, 66. 102, 115, 136. 138. 186, 187, 189, 233, 285, 353. 364. 365, 367-369. 371. 454. 468, 470, 561, 614-616, 645.

• -handel,  273. 

-mijn, 339.

(ongemunt). 156.

-werk, 469, 616. Gouverneur, 23, 24, 52, 56, 57.

197. 295, 309-311, 313, 351. 365, 448. 552, 655, 661, 692,
198. (oud), 576.

Gouverneur acad. de mar., 79 — Si, 313, 357, 454. -Generaal, 3, 29, 31, 33. 36, 39, 42, 43, 45, 46, 58, 62, 63. 69, 74, 76, 83, 89, 90. 93-95, 104, 107, 117, 140, 160, 162, 188, 235, 236, 253, 256. 259. 274, 279, 313, 317, 348, 355. 413, 421, 484, 542, 553. 568, 570, 572- 576,579,583,618,619. -Generaal (oud), 69, 71, 91—95. 576, 578.

Gouvernement, 23, 28, 57, 58, 551, 552.

Crouvemementen (Oostersche), 77, 118.

Graan, 494.

• -magazijn, 184.

Grace (de bonneK 365.

Gracht, 158, 185, 282, 283. 325- 327, 455, 650.

 (sUds-),  534. 

Graf, 94, 475, 497.

• -kelder, 516.

• -schrift, 475.

Gratie. 154, 194, 196, 249, 658, 659. Gratis, 121, 675. Grave (ten) sleepen, 179, Graviteit, 597. Grein, 314, 470. Grenadiers, 90, 91, 572, 574. Grendel, 574, 579, 580. Grief. 611. Grimmigheid. 133. Groenten, 87, 103. 115.183.184,308. -kramen. 175, 316, 318, 436, 494. Grond (aan den) raken, 385. Groot-kassier, 366, 370, 372, 388, 389, 391. 711.

• -majoor. 72. 200, 481, 569, 572. 583, 665, 693.

• -winkelier, 389, 406. Grooten (inl.), 390.

Gros, 217. 221. 229 -231, 423, 680, 681, 683, 684, 6e8— 690, 697— 699, 700-703.

Guarand, 687, 702.

Goastos, 436.

Gulden, 66. 99, 713.

Gunst, 152, 240.

hi

2AAK-REGlStER.

Gunstbewijs, 263.

Gijzelinff. 108. 109, 209. 211. 383, 498. 676, 677. 703.

Iiac(]ueltes, 387. Hafges-dagen. 2. Uals (op den) schuiven. 596. Halte-plaats. 488—491. Halvering. 667.

Hand (behulpzame). 101. 706. (in ééne), 114. . (onder de). 219, 221. 225,

226, 682. 684, 686. 687.

• * aanslaan, 171.

(uil de) verkoopen, 284. Handel, 13, 239. 240. 275, 278, 297. 715.

in opium enz., 327. op Oost. gouv.. 172. (Comp-), 5. 171.

• (gepriviligeei'de). 145. (illicite). 155.

• (ongepermitteerde). 16. (part.), 385, 398, 417, 508,

613. 614. 689. (privalive). 613. smalle), 373. (verboden). 506. 689. drijven, 65, 331. Handelaren, 65. 478.

(Chin.). 149. (part). 114 Handels-zaken, 593. Handen (verkeerde), 485.

wasschen, 423. Hand-geweer, 232.

-langer, 159, 161, 169,538,565. -ligtmgen. 586. •schoenen, 91. 93. -schrift. 608. •tasting, 598. -teering. 113, 126,135. Hanen-vechterijen, 117, 316. Hangmat, 489. . -slot, 647. Harmonie. 587. Harnachement, 432. Harpen (pener). 144. 331. Harping. 399.

Hasard. 138, 139. 400, 616. Hatelijkheden, 119. Haven, 22, 23, 26, 27, 240, 279.

-knecht, 205, 290, 539. Ueblust, 96.

Heemraden, 66, 194, 212, 227. 281. 325, 366, 390. 407. 411. 419, 420, 483. 644, 648. 657, 688, 702. 703. -kennis. 217, 681. 695. 697—701. Heenreis, 274. Heer, 178. Heere-diensten, 420. Heeren XVH, 1, 2. 8, 11, 12, 16.

17, 26. 66, 76, 77. 81, 87. 96.

97, 101, 102. 104—106, 120.

121. 141, 142, 149. 157, 160.

122. 165, 188. 235, 252-254.

257-259, 264, 270, 271. 293.

294, 306. 307. 324. 331. 33Z

335, 346. 365. 372, 427, 437.

447. 456. 457. 473, 502, 505.

533, 543, 560. 593, 600. 601.

617, 619. 625, 626. 632. 635.

653. a54, 713, 716. 718. Heerlijkheid, 256. 259-261, 264. Hefting. 191. Hek, 195. 336. 539, 557. 571.65a

660, 696, 698. Heimet, 91. 93. Helmhoed, 573. Hemd. 159, 481. Herberg, 174, 177, 316, 449.

• -bergiers. 117.

• -bouwing, 498.

• -komen (oud), 261.

• -stelling vao zieken, 632. Hertog, 336. Hertrouwen, 358. Heuschheid. 50, 460.

Hitte, 28, 122, 181. 548. Hoenders, 308, 490. Hof van Holland, 617.

• Justitie,  456.  458. 

  -diensten, 261. 488, 489. -felijkheid, 113. •groolen, 550. •meester, 81, 82, 311. Hok, 265-268. Honneur. 625.

(mil), 69, 252. 576. 640. 643. Hoofd v/d. artillerie, 392. 395. ' militie, 69, 314 ' der praauw-voerders, 334, 375,

672. 696, 696. » (inlandsch), 322, 374, 407,

661, 674. » (Jav.), 146, 261, 262.

ZAAK-REQISTER.

753

Hoofd-administrateur, 655, 711.

• -geld, 110, 117, 119, 126, 177,

315, 316, 318, 336, 436, 440. 448,470.523,591. (vrij van), 146,

• -kantoor. 57, 67, 417.

' -officier, 88, 91, 252. 314, 422, 519, 526, 569. 583. 584. . t/z., 19—22, 27, 98.

-koningen, 176.

^zigter, 379, 381, 622, 624,

. -participant. 277, 278, 284— &7, m 290, 299. 300, 601- 603, 606, 644, 670. 693.

• -post 645

^ -ronde. 571, 575, 581, 582.

• -wacht, 41, 69—71, 74, 535— 538, 545, 546,567-584,640.

Hoofde (met ongedekten), 91. Hoofden (gekroonde), 170. (voorname). 111. Hoog (te) op stok loopen, 561.

-bootsman. 437. Hooge Reg., 484, 575. Hoog-land. 131.

' -tijden, 650. Hooplooper. 14, 667, 704. Hoomvee, 292. Hospitaal, 17, 19, 30, 31, 87, 346,

569. Hospitalisten, 31. Hout, 9, 417, 487, 523, 524. kappen, 125.

570. -haler,  216,  679,  703. 

571. -werken,  172,  315,  319,326, 

327, 520. Houw (ter) komen, 330. Huis, 71, 86, 682, 688.

• (bewoond), 235.

• (logeabel). 466. . (part.), 152.

• -bezorger, 245.

• -braak, 556, 557.

• -gezin, 180, 440, 448, 463,

. -houding, 174. 244. 245. 296, 307, 349, 350, 473, 559.

. -huur. 156, 165, 185, 235. 237, 252, 389, 565, 566, 619, 712.

• -raad, 219, 317, 367. » -vesten, 649.

• -vrouw. 631.

-werk, 82. 245.

(naar) gaan, 499.

FLAIAAT-BOei DEEL V.

Hulp, 240. 280.

Huur, 185, 218, 219, 227. 237, 261, 486, 491. 609, 688. ' -cedul, 218. 219, 229, 682, 698—701, 703, 704. -contract. 219. Huurder, 66, 122, 175, 218, 219, 236, 624, 682. van land, 281.

• -ling. 425.

• -loon. 374.

• -paard, 537.

• -penning, 381. 688.

• -waarde, 185.

' opzeggen, 382. HuwelijkTSll— 213.

(Chin.), 476. Huwelijks-geboden, 178.

-proclamatiên, 178. Huzaar, 432, 539-541, 571, 583. llypothecatie, 285. Hvpotheek, 98, 167, 241, 278. (legaJe), 682, 712.

Ignorantie, 275, 450.

Uico, 164, 286, 638.

Illuminatie, 706,

Illumineren, 555, 599.

Impediment, 23.

Impetrant, 446.

ImporUntie, 103, 277, 299.

Impost, 194, 483, 688.

Impotent 17, 96, 374. 411, 412,

486, 487, 489, 490, 632. Impuniteit, 195, 557, 658, 659,

694, 698. Inadmissibel, 239. Inattentie, 395, 707. Inbreken, 557. Inbrenger, 368, 369, 561. Inboeken, 186. Inboek-geld, 670. Incongruiteit, 150. Inconvenienten, 113, 164, 167,247,

261, 292, 323, 324, 338, 346,

359, 386, 450. Incorporeren, 79, 444. Incurabelen, 426, 487, 632. Indemniteit. 226, 687, 702. Indienen, 492. Indignatie, 113, 146, 709. Indigniteil, 617. Indigo, 468.

Indispositie, 74, 363, 532, 552. Indroogen, 399.

48

754

ZAAK-REQtSteA.

Indrooffing, 397, 518. Inductie, 195, 697, 698.

(brief van). 658. 660. Indulgentie, 111. Ineli^l. 289, 457. Infamie. 63, 603.

Infanterie, 90. 95, 110, 200, 536, 537, 539, 540, 553, 571, 665. 666. Infecteren, 171. Informaliteit, 596. Informatiên (precedente), 76. Infractien 13d. Ingedroogd, 288. Ingelanden, 261—263, 420, 452. Ingenieur, 200, 665, 666. Ingezetenen, 100, 140, 141, 247, 249, 283, 289, 292, 319, 325, 327, 363, 380, 391, 452, 460. (arme), 112. (Eur.), 95. van Bat., 12. Inhabiliteit, 16, 127, 510. Inhaling, 629. Inhoudmg van tract., 340. Initio (ab), 297. Iniurien. 283, 284, 406. Inkeer, 337. Inkomen, 117, 543.

• (jaarlijksch), 297. Inkomsten, 156, 184, 241, 257. (Gomp*.), 374. v/d. acad. de mar., 85. (gen. en gem.), 316, 432. (gen.) v. Bat., 173. Inkoop, 273, 287, 393, 471, 523,

m,

Inkoops-prijs, 86, 138, 156, 309, 314. 401, 547. 549.

Inkt, 402.

Inlader, 406.

Inlander, 11, 52, 57, 70. 81, 82. 96, 113. 163, 192, 253, 261, 272, 292, 321, 322, 324, 337, 374, 407, 420, 489, 523, 557. 577, 608, 640 644

(Chrislen), 143, 153. 212. 213.

(onchristen), 143. (vermogende). 148.

Inmanen, 130.

Innen van geld. 191.

Inning van lx)eten, 409.

Inquireren, 187.

Inschepen (goederen). 24.

Inschrijven (huw. geboden), 178.

Inschrijving, 297.

Inscriptie, 233.

Insecten, 653.

Insinuatie, 229. 689, 703. 721.

Insinueren (huur-cedul), 219.

Insolventie, 293, 368, 712.

Inspecteren (stads-apotheek). 160.

Inspecteur, 160-162, 424.

Inspectie, 245, 486.

Instaan voor zgne slaven, 621.

Insuntie, 102, 381, 446.

(eerste), 355, 407, 410,

475. 525. Institutie bij testament, 222. Instructie bank v. I., 423,427,454,

comm. v. zee- en c. z.,

407, 445, 496.

gecomm. tot het verbran- den van noten, 558.

ffroot-majoor, 72.

noofd-oflicieren t/z., 560.

koeli-meester, 496.

kommandanten v. bataülon,

kniissers. 126.

makelaars, 289, 351.

mantmeester, 185.

praauwvoerders, 375.

scheeps-overheden, 505.

stads-doctoren, 410.

water-fiscaal, 59B.

wijkmeesters, 533.

zeedienst, 511, 512.

zeelieden, 19.

van procederen, 209. Instrumenten, 225, 229, 286, 454.

686, 689, 690, 719. Invoer van slaven, 176. Inteekenaar, 289, 415. Inteekenen voor de Luth. kerk, 543. Inteekening, 280. Intendit, 209. 675, 702. Interdictie, 167, 168.

(generale j, 113. Interjectie van appel, 409. Interna. 251, 411, 412. Interpellatie, 446. 646, 677. Interpretatie. 496. Intenal, 565. Inte^Uto (ah). 223, 492. Intimatie, 108, 210. 676. 704.

ZAAK-REGIStER.

755

Intrest, 86, 113, 168, 227, 288, 299, 368, 369, 414, 415, 555, 556, 560, 634, 645. 688, 712. (eigen), 192. [ntricaat maken, 67. Introducteur der vreemdelingen, 577. Introductie, 84, 220, 628. Invalide, 332.

Inventaris, 28, 195, 220, 225, 226,

492, 588, 610, 611, 658, 659, 683,

687, 694, 697-699, 701, 703.

Inventariseren, 127, 128, 509, 706.

Invoer, 173, 247. 248, 274. 386,

408, 417. Invoerder, 249, 614. Inwisselen, 112, 132,480,482,599, 609. ' Inwisseling, 494, 637. Inwoning, 107. Inzage van stukken. 149. Inzegenen, 348, 358. Irregulariteit, 157, 629. Irriteren (den inlander), 96.

Jaar (Eur.), 114.

en  dag,  294. 

• -Ui. 132, 140, 615. Jagt, 60, 214, 215, 224, 227, 679. Jeugd, 244.

(eerste). 625. Joelen, 46.

Jongelieden, 241, 242. Jongelingen (onvermogende), 492. Jongens, 14, 32.

(Eur.), 81, 104. Jonk, 19. 50, 64, 65, 114, 507, 508, 678, 679. . (Chin.), 149, 150, 237, 238, 323, 329, 330, 426, 430, 434, 553, 635, 636, 639. Jonkheid, 556. Jour (de) zijn, 41. Journaal, 130, 313, 511. Judex ad quem. 409. a quo, 446. appeilationis. 446. Judicature, 525, 534. Judicio (in pleno), 689. Judicium pref. el conc, 293 — 295. Jurisdictie, 116, 256, 259,260,264, 294, 374, 376, 495, 588, 621.

v/d. Comp., 65, 143, 154, 156, 460, 505, 688.

Juris utriusque doctor, 457. Jus reprobandi, 340. Justiciabel (zich) stellen, 168. Justicieren, 552. Justitie, 131, 149, 174, 247, 456,

502, 557.

•plaats, 71. Juweeleii, 285, 364, 365, 367, 369. 371, 469. 554,561,600.

Kaars, 473. Kaarsen-makers, 636. Kaarslicht, 547, Kaart, 255. Kade, 533.

kadjang, 2, 308, 513—516. Kaffer, 467.

Kaiuits-gasten. 78, 514. 516. Kaliatoer-hout, 8. 400. Kaliber, 25.

Kalk, 326. 327. 645, 650. branden, 125. -brander, 291.

• -braqderij,  195. 658, 659,  694, 

698. Kamer, 247.

699.   der  O.  ï.  C,  120,  141, 142, 

     160, 324. 344, 600-602. -bewaarder. 322. -gelden, 411, 446. -rekening. 649. Kamponff, 450, 485, 543, 557, 566. Kan, 111.

Kanaster, 9, 14, 266. Kandil, 154.

Kandij-suiker, 115, 235, 590. Kaneel, 320, 402, 549, 550. Kanon, 25, 38. 52, 135, 171, 537. Kanonnier, 169, 200, 666, 701, 702.

-schot,  62,  69,  94,  545,  562, 

572, 576. Kantoor-generaal, 362.

 ^ubaltern),   199,  422,  460. 

KapiUal, 196. 289. 297, 299, 370,

590, 413, 414, 466, 476, 531,

547, 555, 556. 561. 586, 634,

660, 681.

Kapitein, 90—93, 95, 107, 169, 176,

200, 567, 569-573, 576,

(!•), 543.

(burger), 92.

(inl.), 208. 539, 675, 696.

7S6

ZAAK-REQtSt£R.

Kapitein (mil.), 53, 70, 73, 74, 252, 387, 416, 422, 438, 455, 481, 535, 665. (particulier), 21. (schutter), 212. -Chinees, 18, 75, 99, 110, 125, 126, 208, 212, 316, 430, 464-466,- 593, 631, 674, 678, 692-694. der BaUnezen, 316. • Javanen, 453. de jour, 44.

Eng. O. I. Comp., 292. -generaal, 552. -kommandant v/h kast., Bat., 72, 73.

-luitenant, 91. 165, 169, 200, 665, 697. t/z., 14, 15, 19-21, 25— 27, 34. 41, 45, 46, 53, 54, 58, 60, 63, 70, 79, 83. 92. 100, 170, 176, 200, 252, 265, 266, 292, 313, 314, 351, 501, 577. 666, 693, 695, 708. -luitenant t/z., 25, 26. 34, 44, 45, 85, 132. 201, 252, 266, 313, 666, 693, 695, 708. Kapittel, 243, 311. Kapoen, 490. Kapok, 158. Kappen, 341, 523. Kar 486.

Karaat, 186. 187, 367. Karakter, 26, 60, 465. Karakters ^Arah.), 191. Karbouw, o73. Kardoes, 565. Karnemelk, 158. Karo.s, 716. Kas, 9, 143, 287. . (Comp-), 10, 11,123,131,143. 190, 279, 287, 371, 389, 391, 521, 533, 549, 560, 608, 670, 712, 718. l . groote), 285. (dagelijkschel, 143. (groote), 366. jkleint;), 647. (stads-), 565. v/d acad. de mar., 84. der pennisten, 395. -houder, 524.

Kassier, 140, 276-278, 285, 287. 290, 298, 300. 362, 388. 392, 405, 406, 423, 425. 663, 671, 695, 711. bank V. l.. 366—371. 53Z 562, 585 (Comp»), 287, 371, 372,

g' root-), 494. omp«. groot-), 287. 288,

v/d. gen. ontvang, 436. Kastelijn, 82, 311, 325. m Kastiiden (zonden), 133. Kati 559 Katjang, 146, 181-184, 325. 391.

402. Katoen, 404.

Kerk, 134, 151, 194,213.242.311. 390, 530, 548, 580, 630. 649, 678.

 (gereformeerde),    349,    455. 

(inlj) 157, 191. (kalholijke), 97. •bedienden, 700, 701. •boek, 678, 703. •bouw, 350. -deur, 349. -dienst, 151. Kerkeraad, 105, 123, 147, 194, 346. 349, 350, 35a 545. 630. 631. 650. 657, 703. (Lutli.|, 415. Kerk-fievaarle, 413.

• -hof, 90, 94.

-meester, 190, 214.

-parade, 135.

• -wacht, 548. Kerken-agenda, 348.

•  -dienaren.  343.  347—349. 

  -orde, 358. Kermis-schepen, 10. Kers-schepen, 10. Kerven (tabak). .316, 323. Ketel-kost, 514. Ketüng. 647.

(een vaartuig aan de) 1^'- gen, 377. 621.

(inde),40,65,118,431,463 -ganger, 391.

• -slag, 337, 338, 409, 518. Keur op bouw-materialen. 291. Keuken, 245, 362. Keurmeester \fh. beestiaal. 206. 292, 645.

ZAAK-REGISTER.

757

Keurmeester v. goud en zilver, 204, 672, 696.

V. kalk en steen, 204, 672, 696.

v/d. vleesch-hal, 391. Kielhalen, 129, 506. Kinderen, 17, 96. 97, 175, 213. 222, 275, 276, 364, 421, 543, 586, 638. (onechte), 421. • van ülficieren, 77. Kinds-gedeelte, 221, 684.

• -kinderen, 222.

Kisten, 13—16, 97, 98, 267, 569. (gepermitteerde), 38, 266. Klapper, 490.

-boom, 257, 231. Zie ook: Kokosboom, -olij, 320, 529. Klasse, 89. 94, 95, 242-244, 246,

414. 611. Klceden, 337, 439, 636.

(ongetjapte), 417, 418. Kleederen, 14, 16, 162. • (zijden), 616.

Kleeding, 242. 245, 246, 317, 586. Kleermaker, 245. Klein-bier, 174, 179.

-geld. 132. Kleinigheden, 115, 146, 151, 182.

364, 386, 471. Klein-kassier. 392, 638.

• -zegel, 107.

Klerk, 131, 235, 361—364, 406, 423, 425, 498. 645, 652. (eerste), 76, 498, 499, 694, 696.

• • V. Schep.. 130. (adjunct gezw.), 664.

( . • )R.v.j.,199.

(adjunct Ie gezw.). 189. (gezworen). 143, 235, 248, 664, 671, 675, 677, 680, 681, 684. 695. (gezw.) R. V. j., 199. ( . ) v. Schep., 204. (taalkundig), 191.

• V Weesm 204

Klimaat, 179. 313, 593, 625, 632, 634. Klimmen (in het want), 53. Klingel-buidel, 349. Klip, 537. Klok, 310. 461.

• luiden, 93.

• -slag, 249.

Knecht, 159. 161, 162.

Kncvelariien, 96, 440.

Knoei jen bij het benoemen van Comp".

dienaren. 121, Koe, 87. 359.

Koeli, 379-381. 408, 538, 558. -gelden, 648.

• -loon. 364. 380.

. -meester, 379—381, 496.

-werk  379 

Koffij, 158, 261, 396, 397, 400, 468, 485.

• -leverantie. 451. Kojang, 145. 146, 165, 166. Kok, 15, 32, 201, 246, 473.

. (Eur.). 81. Koks-maat. 32, 201. Koken. 183, 430, 431, 462. Kokosboom, 179. Kolk. 461, 462. Kombuis, 425.

Kompagnie, 72-74. 92. 169, 183. 252. 416, 481. (inl.), 548. ( > burger), 535. ' foostzijdscne), 95. Koningen, 240.

(inl.), 52. Koningin-regentes, 716. Konings-schepen. 293, 484, 716. Konstabel. 15, 26, 28, 32, 35. 201,

510, 563, 568, 573. Konstabels-maat. 201. Kooi, 158.

• -goed, 333, 464, 623. Koop door een makelaar, 353.

. -brief, 217, 681, 696-701, 703, 704. Koopen. 247. 417. « (huizen), 97. Kooper, 140, 278, 299, 331,352—354, 460, 469, 707. (onwillige), 448.

(suspecte),  402. 

Koophandel. 113. 352, 354, 356. ' -man (rang), 3, 89. 93, 153. 165. 197, 198, 384, 387. 437— 439, 445, 456, 652, 661. 663, 698. 699, 711. (burger), 646. . -lieden, 137. 352, 355, 356. 408, 475. . (Cliin.), 65, 113, 238. 430. (geprivilegeerde). 276.

788

ZAAK-REGISTER.

Koopmanschappen, 144. 227, 239, 351, 352, 367, 369, 430, 475, 593, 608, 647, 713.

• -pi'nninjren. 123. « -prijs, 483.

. -som, 466.

» -sleden (groole), 115.

' -vaanlcr, 46.

(part), 39. ' -waar, 610.

• (drooKe). 103. Koper, 14, 77, 112, 186, 234, 272,

398, 455, 559. Kopij, 209, 675.

(aullienl ieke), 1 18, 230, 690, 704. Koraal-steen, 291. Koren-molen, 316. 634, 635.

• -molenaar, 635. Korl. 147.

Korporaal. 14. 90. 200. 322. 439, 459,481,535,568,569. 572. 574. 579. 580, 582, 666, 702, 704. (inl.), 208. (scheeps-), 32. Korl (Ie) schieten, 155. Korlbol, 564.

Korlinf? op waarde vau zilver, 145. Kost, 78, 311. . (halve), 83, 243, 246. . (heele), 83, 243, 246. (warme), 183. (den) koopen, 529—531. (voor de) dienen, 17. en kleed ing (voor), 338. Kosten (excessive). 94.

(nodelooze), 171. Kosler, 203, 309. Kostgangers, 83. 243, 244. 310. . -geld, 1, 68, 78, 82, 85. 161, 180, 181, 361, 389, 391, 424, 425, 499. 626, 643, 649, 513, 589. . (dubbeld). 563. -rollen, 72, . -penningen. 85. 361, 362,388, 663.

• -winning, 238. Koude. 181. Kous, 481. Kraam, 590. Kraampje, 175. Krakeel, 587. Kralijn, 438. Krjimerijen. 103.

Krankbezoeker. 13, 15. 32. 89, 10& 151, 203, 243, 244, 310.311. 312, 629, 633.

Kreek, 478.

Kregelighcid, 355.

Krengen (Corap» schepen), 77.

Kribben, 71.

Kring van soldaten. 576.

Kroegen, 19. 174, 179 463.

Kruiden, 160.

(medicinale). 163.

Kruidnagelen, 250.

Kruis-plaals, 127.

• -post, 509. Kruissen, 18, 45. 501. Kruisser. 46, 126, 128 129. 386,

475, 477. 506. 508, 510, 511. Kruis-snede. 386.

• -steng, 19. 47.

• -togt, 128, 501. 509. 510. ' -vaarttiigen, 277, 502, 505.

• -weg, 539, 541. Kruit, 546.

• -gat, 1.

• -huis, 536, 537.

• -kamer, 38.

• -kelder, 436.

• -magazüD, 563, 564. Kruiwagen, 282. Krijgs-gebruik, 542.

• -kas (burger), 325.

. -raad, 20-22, 27. 33. 53. 54, 130. 502, 503. 652 . (burger). 194, 248. 637. 657. 704. ' -zaken, 439. Kuiken, 490. Kuiper, 32. Kussen, 158.

-sloop, 309. Kwaad (te) staan. 492. -<loener, 324, 557. -willige, 582. Kwaal, 486.

Kwartieren (wapen-). 91. 93. Kwartier-meester, 32. 42, 201. Kweekeling, 243—246. Kweekschool, 242. Kwetsen, 596. Kw^etsing, 249.

Kwitantie, 11, 109, 124. 175. %^ 211, 227, 349, 6^.«:: 688, 703. 704. -rollen, 167. K ij vage, 408.

ZAAK-REQISTER.

789

Laag (iD de) gelegd, 39, 143, 144.

Laarzen (werkw.), 129, 506.

Laat (te) komen, 628.

Laberlot, 41 — 43.

Laborant. 162, 202, 668, 699.

Labyrinth, 366.

Ladeo, 27, 29, 30, 38, 39, 43, 383.

Lading, 37, 38, 116, 267, 335, 378,

479, 505, 507. 511, 623,

624, 633, 707.

breken, 116, 617. Laken, 159, 314. 401. {ongewild), 610. Laksa, 291, 650. Lamfer, 88. Lamp, 547*

' -oiy, 490, 528. Land, 218, 219, 682. (woest), 258.

(aan) gaan, 128^

[aan^ varen, 382. (in net) varen, 13. ' -bouw, 254, 256, 258, 259, 263, 373, 517, 519. -bouwers (Cbin.)* 65. (Eur.), 131, 718. . drost, 117, 151, 178, 203, 352, 376, 432, 464, 495, 541, 596, 621. 633, 670, 692. 706. Landerijen, 66, 98, 257, 263, 281, 322, 609.

(part.), 453, 454, 485. Landheer, 261. 1 -huur, 712. Landing. 23, 24. Landleven, 254, 259, 260.

• -man, 254, 485, 517, 520. ^ -meter, 202, 668, 695.

. -raad, 194, 199, 525, 657, 664, 696, 698, 704.

• -slaven. 87- Landsmiddelen, 145.

. -volk, 32. Land-teekenen, 313.

• -tol, 336.

• -weg, 137.

• -wind, 43. Langstlevende, 414. Lans-passaat, 439.

Largeren (onder handtasting), 598. Last breken, 479. Laste (ten) v/d. gemeente, 65. Lasten, 186.

   (jaarliiksche),  713. 

Last-geld, 116.

Last-postcn, 172, 588.

Laxatie, 164.

Lector, 454.

Leder bereiden, 125.

Leegloopers (Chin.), 64, 65.

Lecraar, 80, 84.

. (inL). 157. Leergeld, 243.

• -jaren, 81, 129, 505. . -ling, 25. 242, 473.

• -meester, 151, 191, 203.

(omloopend], 203. Legaat, 222, 225, 610. Legataris, 222. Legateren, 543. Leges, 527.

Legger, 110, 111, 122, 124, 131. Legitimatie. 195. 196, 421, 450,

658, 659, 693, 698. Legitimeren (zich), 284, 289, 406,

Leidsman, 491. Lekkage, 8, 404, 505. Lepel. 424. Leprozen-huis, 225. Les, 38, 39, 43, 78, 80, 83, 85, 242-244, 311. (openbare). 280. ' geven, 191. Lethaliteit, 597. Letter, 417, 508. Letteren requisitoriaal. 104. Letterwijs, 79. Lettres d*amitië, 239. Levend, 249. 250. Levensmiddelen, 103, 247, 323, 360,

432, 590. -nooddruft 115. -wijze, 362. Leverancier, 111, 146, 287, 393,

398, 400, 418, 485, 520. Leverantie, 393, 394, 483, 485, 486, 521, 522. (vaste), 261. van arak, 110. Leveren aan de Comp^ 261. Levering, 418. Libel, 108, 210. 676, 740. Liberaliteit, 498, 636, 642. Licenten (inkomende), 100. Licentie, 141, 674. -bület, 121. -brief. 410. Licentmeester. 292, 316, 389, 625. Licht, 78, 243, 309.

760

ZAAK-REQ^STER.

Lid der flooffe Regering, 45, 46, 51, 54, 57, 59-61, 71, 84, 86. 88-94, 98, 121, 156, 170, 214, 232. 270, 365, 389, 394, 401, 485, 578, 618, 627, 629.

just. raad, 292.

. R. V. j., 84, 100, 121, 165, 178. . (CiiinJ, 148.

• (Mah.), 148.

• -maat. 347.

• -maat geref. kerk, 79.

-maatscnap. 455. Lieden, in Inaië geboren, 293. Liefdadigheid. 531. Liefhebbers. 149. Ligchaam (dood), 321. Liggen (stil) van een schip, 29. Ligplaats van praauwen, 333, 334,

376, 464. Ligten (equipage-goederen uit een schip), 34. (volk) van een schip, 30.

143, 157. Limitatie, 463. Limiten. 154, 273, 417, 430, 431.

(Comp-,), 613—615. Linea collateralis, 194, 658 — 660, Linie, 565, 568.

(op- en afgaande), 195,658 —

660. Linnen, 162.

» -goed, 83. Liquideren door de bank v. 1., 372. Lite (in) vervolgen, 676. LiUganlen, 109, 209, 211,528,675. Loge, 362. Logement. 23. 245, 265, 267, 362,

490, 572, 573. Logeren, 24. Logis, 78.

Lokken (Javanen), 255. Lombard, 369. Lood, 9, 112, 132, 455, 546.

• (platj, 398. Loodje, 582. Loods, 500. Loon, 186, 486, 624.

. (eerlijk). 161. Loops (ter), 626. Loots, 171, 408, 538. Los-boot, 316.

Lossen, 18. 27, 29, 30, 271, 335, 383. (thee), 10. (een pand), 368. Lossing van schepen, 116.

Los-vaartuiffen, 147, 408. 511 Loten (werkw.), 333, 376. 464. Lot. 347. Lucht, 171.

  (in  de)  vliegen.  271. 

Luchten (goederen), 369.

(medic. kruiden), 160. Luister, föl.

v/d. justitie, 627. Luitenant, 13. 70. 90—93, 96. 107.

200. 252. 535, 537, 567.

569, 576, 577. 652, 665.

t/E., 2, 13, 20. 25-27.

33. 34, 37, 45, 53, 54.

57, 79, 81, 83, 85. 129.

132, 201, 265. 266, 312.

313, 505, 511, 666, 691.

I burger). 212.

(1«), 169.

-Chinees. 18. 75, 126.

143. 208. 236, 593, 674,

(inl.). 208. 675, 697.

fJav.), 419. 421.

(jongste), 15.

•admiraal, 51.

-colonel, 53, 70. 90. 92.

200, 293, 519. 536, 577.

665, 693. Luik (groot). 707. Lutherschen, 105. 343, 358. 643. Lijden Christi, 650. Lijf (ledig), 17.

-berging, 548.

• -eigenen, 226, 379. 431, 463.

529, 535, 542. 557. 687, 702, 703. Zie ook: Slaven. . -heer, 249. 431, 529, 557.

• -kompagnie. 536.

• -regiment, 583.

• -rente. 415.

• -straf. 398.

• -vrouw, 529.

• -wacht. 107.

Lijk. 55. 56, 88, 92. 94. 166. 497. ' 498. 530, 596, 597, 649. . (Chin.), 475.

-bidder, 334. Zie ook: Aan- spreker, -dragers, 94. 95, . -kist, 91 - 93. -koels, 94. 95.

• -statie, 56, 88, 93.

ZAAK-REGISTER.

761

Lijnbaan, 31, 338.

-waad-handeK  172. 

. -waden. 170, 171. 268, 269, 272-274, 319, 320. 323, 367. 386. mi 417, 434. 477, 508, 591, 592, 614—616, 636. Lijst, 246, 432.

(alphabelische). 163. (specifique), 287. van medicamenten, 160, 162, 163.

Maag, 181. Maakloon. 132. Maaltüd, 80, 313, 423. Maand-cedullen, 141. Maanden (goede), 481. Maandgelden. 16, 68.141,246,460,

449, 450, 492, 503. Maat. 131.

. (bij de kleine), 174, 518. Maatregel (politieke), 142. Machines, 171, 609. Macht (souvereine). 297. Madat, 430. 431, 462. 463. '

• -rookers. 463. Magazijn (artillerie). 171.

rComp»), 111, 314, 392, 549, 610. Magistraat, 190, 413. Ms^istratus loei, 241. Magistratuur, 447. Mahomedaan, 119, 143, 148, 208,

315. 342, 675. Main forte, 498. Maintenue, 116.

Maintineren (een pachter), 318. Majesteit (gekwetste), 154 Majoor, 53, 70, 72, 90, 92, 93, 107,

169, 176, 200, 373. 422. 519.

535, 5:i7. 543. 563, 572. 577,

665, 693, 711. Makelaar. 289. 351, 567, 645, 647,

648, 672, 696. Makelaardijschap. 352. Makelen. 353, 354. Malen, 609. 635. Malitie, 528. Malversalien, 387. Man. 84. Mand. 538. Mandoer, 202. 238, 322. 380. 381,

486, 488, 489, 49], 492, 668. Maneance. 354, 371. Manier v. procederen, 498.

Manoeuvre, 572,

Manschap, 377.

Manspersoon, 175.

Mantel. 88. 89.

Manufacturen. 115. 315. 385. 636.

(vadcrl.). 401. Manu. 154. Marcheren, 573. Margine (in), 196, 660. Marinen, 92, 537. Mark. 367.

• -gewigt, 599, 609. Markt, 149, 318. 323, 590, 633, 637. Markten (werkw.), 609. Marktplaats, 103, 247, 358.

. -prijs, 138. 401. Mars. 438. Marsch (generale), 136.

(den) slaan, 69, 71, 92, 576. Matam, 137. Maten, 645, 672.

Materialen, 35, 36, 227, 327, 393. Mathesis, 312. Matras, 158, 309. Matrozen, 14,32. 179, 197, 449, 691, 667, 704.

• (inl.), 504.

. (Moorsche), 30. 82.

• -kistje, 13- Mededingers, 5. Medestaander, 292. Medicamenten, 160—164, 345,411,

412. Medicijn, 159, 163, 374.

• 'kist «)44. Meerderheid,' 277—279, 287. 299.

   van  stemmen,  587. 

Meestbiedende, 284. 286. Meester, 78. 79. 83, 244, 245, 308, 311. 313. . (inl.), 309.

(Latijnschc), 246. Meesteres v/h armen-huis, 238. Meesterknecht, 135, 187, 202, 537, 538, 668, 695, 697.

• -schap, 614. Meid (bcjaanlej, 82. Mejufvrouw, 178. Melk-spijs. 308. Memorialen. 626.

Memorie, 194, 209, 212, 220, 675. 683, 702. (aparte), 713.

• v. authorisatie, 141. v. overgave, 372.

762

ZAAK-REQISTER.

Menaf^e, 37, 238, 239, 605. Meiiagereu (kelUngsIag], 338. Mengsel, 161.

Menschen (baalzuclitigcl 247, 708. (gezonde), 15ö (mdiscrcete), 250. . (vrije), 638. Merc mercantile, 608. Merk, 187, 379, 380, 417, 507, 508, 615. » (apart), 9.

. v/d Comp., 132, 140, 279. »lerken (werkw.), 292, 636. Mes, 424.

(zijn) trekken, 384. Mest, 534. Mesuses, 387. Meten (koren), 635. Methode, 456, 706, 707. Metier, 81, 119, MeUselkalk, 291.

• -steenen,  291.  326,  469,  650. 

  Meubelen, 274, 317. Mexicanen. 616.

Middag-maal, 244,308,311,362.490. Middel van beslaan. 265, 270, 360, 387, 394, 405, 445, 467, 469, 496, 651. Middelen fslands). 184.

» (verpachte), 432. Midden- weg, 68.

Militairen, 14, 46. 74, 91, 93, 95, 180-182, 200, 325. 386, 449, 459, 500. 528, 572. . (Eur.), 153, 179. . (inl.), 208, 449. 504, 643. (mindere), 480. (repatriêrende), 32. Militie, 2, 15. 32, 53. 71, 76, 91, 94. 95, 135, 151, 202, 252, 314, 422. 519, 526, 546, 548. 558. 570, 576, 578, 640. 665, 668, 669. Minderheden, 166. 394. 398. Mineraal. 156, 234. Mineralen, 599. 653. Mineralia, 561. Ministerium. 142. 274. 320. Minne (in der) aanspreken. 130.

» ( . » ) afdoen. 409. Minuteren. 220. 222. 223. Minutissima. 626.

Minuut. 109. 210, 211. 217.219— 221, 225. 226, 228-231. 676, 677. 683, 686, 687, 689, 690. 097. 699-703.

Minuut-schoten, 56.

Min-wigt. 345.

Misbruik, 250, 388, 463. 626.

• -daad, 597.

(kapitale), 155.

' -dadiger, 437. Misen van justitie, 40. Misgewas, 521

-handeling, 506.

» -noegen, 592. Missive (secreete), 616. Misverstand, 236, 360. MobUia, 293. Modder, 564. Modderen, 326. ModeraUe, 649, 720. Modereren, 36, 37. Modesiie, 424. Moedeloosheid. 337, 720. Moeder (katholijke), 97. MoedwU. 640. Moeite. 187.

• aandoen, 384. Moestuin. 71. Moeijelijkheden. 611. Mogendheid, 502. 706. Molest, 270. Moraboir, 352. Mondkost, 491.

Monopolie, 125, 521. 522. 591.

Monster, 393.

Monstering, 60, 430, 501,504, 511,

623. Montant, 248.

Montering, 88. 480, 481, 492. Monture, 564. 583. Moord, 249. 321. Morgen-uren, 1.

Morserijen, 49, 158, 274, 362, 544. Morshandel, 553.

' -handelaren, 139. * Mortificeren (een titel), 448. Moskee, 548. Mosterd-zaad. 514 — 516. Motief, 660.

Mousson, 128. 137, 377, 509, 611 623. 624. 651. (kwade), 333. 334, 4fö. Munimenten. 193. 194. 229, 230.

656, 657. 689, (190. Munt. 126. 136, 599. (gangbare), 319.

• (gouden), 233. 234. ' (inl.). 99, 185.

. land's). 247-249.

\

ZAAK-REGISTER.

763

Munt (Ned.). 67.

• (ondeufi^ende), 637.

• -bedienden. 187, 189.

• -boekje, 233. Munterij (inl.), 451.

(Jav), 187. Muntmccster, 185, 23^, 234, 451, 458, 470.

• -regt, 137.

• -speciën, 136. 187, 188. Muskaat-noten, 549, 550, 556, 558. Musket. 386.

Muur. 647.

Mijnen (werkw.), 125, 140, 177, 646.

x\aain, 212, 296, 382.

• fvalsche), 336. Nabestaanden, 89.95,241,492,530,

531, 638. i\al)ootsen (f?eld). 247. Nachoda, 426, 506, 679, 680. Zie ook :

Anachoda. Nachtmaal (H), 347, 650.

• -post, 575. Nadeel, 184, 247.

V/d cdonie, 113. \ooT de Comp., 167. Nafsrclen, 320, 402, 549, 550. Najaars-verkooping, 271. Nalatenscbap, 102. 118, 324, 390,

480, 531, 586, 706. ' Nalatigheid, 533. Nampttseren, 117, 712. Namptissement, 356, 409, 446. Na-tafel. 82. Natie, 11, 242.

. (Cbin.), 113, 114. 126.

• (Europesche), 51, 58, 63, 337. (vreemde), 39, 64. Naturellen, 192. 372. Naviganten. 273, 355. Navigatie, 83, 237, 312. Navigeren. 215, 294, 679. Navraag. 323. Nazien, 280, 584. Nederlaag. 721. Negorij, 419. Nering, 76, 113,126,135,236,237,

291, 463. Negen-guldens-kist, 252. Negligentie, 232. Nejïolianten, 239, 279, 289, 355,

639, 652. Negotiatie (geld-), 559.

Negotie. 237, 590. 602.

v/d. Comp., 68.

(gepermitteerde), 510.

-boeken (Sam.), 459.

-boekhouder, SiSl, 362, 655.

-goederen, 65.

-kantoor, 135, 362, 392,

404, 425.

-pakhuizen. 73, 559.

-waren, 295. Negoliëren. 127, 510. Netto, 9, 10. 147. Ngabehi, 208, 674, 693. Nieuwelingen (Chin.), 598.

aan boonl, 31.

Nieuwigheid, 716. Nieuwjaar (Eur.). 112, 114. Nieuws. 542. Nodiging, 214. Nominaal, 638.

Nominatie. 299. 347, 348, 525. Nonchalance. 175. Non-verkooping, 479. Nooddruft, 476.

Noodzakelijkheid (urgerende], 360. Nota van transport, 278, 299, 370. NoUris, 204, 219, 226. 230, 286,

335, 455, 480, 657. 671,

680, 682-86, 689, 695. • (waani.), 719

Notenmuskaat. 320. 402, 558. Zie

ook: Muskaat-noten. NotiPicatie. 4. 324. Notul, 109. 211, 660, 677. Nouvelles, 721.

(Bat.), 189, 335. Novo (de), 226. Nuchter, 643. Nul, 332.

NuUiteit, 221, 223. Nummer, 615, 620, 622. Nummeraar v. Chin. prauwen,205 Nummeren, 368, 579.

Obligatie, 216. 217, 225, 229, 286, 331, 332, 353, 480. 560, 608,680 682.689,696— 701, 703, 704.

Obligatiên ('slands). 556.

Oblruderen (geschenken), 113.

Octrooi, 189. 277, 284. 288, 296. 298, 335, 600, 603. Amph. soc.. 360. O. I. C , 566.

Octroyeren (de amph. soc), 297.

764

ZAAK-REGISTER.

Oeconomie, 79, 243—245, 311. 605. Oflerhanden, 272. Officianten, 117, 289. Ollicie, 91, 92, 95.

• (subaltern), 33. Officier, 14—16, 107, 382—385, 390, 481, 552. t/z. (subaltern), 25, 26. (Chin.), 75, 87, 190, 207, 212, 307. 436, 476, 497. 498, 610, 611, 631, 636, 639, 674. (inl.), 407. ( > luil.), 675. (mil.i 567. 640. (wachthebbend), 310, 311. v/d. burgerij, 89, 213, 670. der kavaierie, 110. V. lust., 76. 91, 121, 180, 231, 232, 431, 455, 457. 463, 534, 535, 548, 577, 617.

Olea deslillala, 160. Oleosa, 163. Oliteilen, 160. Olij, 513, 514, 516.

' (klapper-), 308, 309. Olijf-olij, 147, 308. Ombragieusheid. 295, Omgang (da|relijksclic), 82. Omissie, 220. Omkoopen, 376, 621. Omlooper, 174, 180. Omslag, 186, 223, 230, 292, 653.

-zegel, 690. Omzwerving, 459. Onbehoorlijkheden, 586. Onbeleend, 284. Onbezwaard, 277. 370. Onchrislenen, 321. Onder-chirurgiin, 202, 668, 700. -danen, 249, 290, 460. -equipage-meester, 29, 30, 34, 45. 268, 269.

-gouverneur, 309, 311, 313. -gouv. acad. de mar.. 79—83. -houd, 555.

• van het ligchnam. 181. -kok, 81.

-koopman, 2. 3, 20, 89, 93. 148, 151, 189, 197, 213, 233, 234, 366. 437, 445,456, 519, 527, 652, 661, 663, 699. -kruiping, 171. -kuiper, 201, 667, 702, 704.

Onder-laag v. schepen, 8.

• -fasl,  38. 

  ■ -luitenant, 169.

• -majoor, 72. 200, 536, 567— 570, 573-575, 581. 583, 644

-meester, 15, 411. 490. » -mengen (zich), 315.

-mijnen, 297.

. -officier, 30. 31, 45. 53. 79- 81, 91, 92. %, 130, 183, 267, 310, 312, 313, 416, 4U 450, 516, 536, 537. 563. 571. 573. 583, 584, 640.

-pachter, 463.

• -scheeps-limmerman. 667,702. 704.

-schoolmeester, 203.

• -schout, 447.

. -stuurman, 13, 15, 25 — 27.

46. 85, 132, 201, 266, 271.

613, 666. 696. . -trouw, 152, 153. 166, 527.

550. -vinding, 173, 179.
551. -wi(^, 398.

-wijs in den godsdienst, 80.

• -wijzen, 191.

• -wijzing, 556.

« -zeumaker, 201 Ongangbaar, 247, 248. Ongebrand, 471. Ongeharpt, 399. Ongehoorzaamheid, 16. Ongelden, 323, 549, 550, 565. 635. Ongelegenheid, 452. Ongeluk, 19, 87. 369. Ongemak. 100, 267, 292, 340. Ongemanierdheid. 424. Ongeregeldheden, 127, 129. 322.

486, 506. 640. Ongerief, 177, 247, 292. Ougetjapt. 636. Ongewildheid, 406. Ongezegeld, 201. Onhebbelijkheden, 400, 432. Onklaar, 386. Onkosten, 9, 187, 278, 418.

(geregtelijke), 328.

(groote). 611.

-rekening, 311. Onkunde. 223, 290. Onpasselijkheid, 3. Ontbieder, 248. Ontbijt. 244, 307. 310, 311. Ontbijten, 80.

2AAK-f^EGIStER.

765

Ontduiking, 114, 716.

Ontfermen (Goddelijk), 133.

Ontlading eener praauw, 621.

Ontleedkunde, 280.

Ontlossen (specerij-schepen), 595.

Ontlossing v/c. scnin, 44.

Ontramponeerd, 53j, 534.

Ontslaan (militairen), 74.

Ontslag, 26. 497.

Onttakeld, 143.

Ontvang, 224, 225, 394, 395, 398, 399.

(gen.), 388, 392. Ontvanger, 116, 117, 389. 479.

-generaal, 70, 121, 122,

193, 198, 316, 335, 389, 436,

450, 494, 577, 594, 635, 654—

656. 662. 692, 711. Ontvaren (zijn schip laten), 40. Onvermogen, 94, 95, 492. Onvermogend, 649. Onwaarheid, 485. Onwil, 50.

Onzekerheid der tijden, 179. Oog (in het) loopen, 178.

. -luiking, 249. Oogst, 250. Oordeelen Gods, 4. Oorlog, 5, 133, 153, 166, 173, 502. (Chin.), 99.

(ten) uitgerust, 63, 64. -schip, 55, 58, 59. 132, 716, 717. 722.

-schepen (Eng.), 288. fslands), 18. Oorlogsverklaring, 166. Ooslmouson, 56a. Opbeuren (door handel), 77. Opbrengen (een prijs), 127. Opbrenger van opium, 328. Openen (de bank v. 1.), 468. Openstelling, 8, 99, 290. 473.

van vaart, 314, 319, 477. Operatien (mil.), 543. Opgeld, 101, 435, 616, 655, 656. Ophoogen (zee-strand), 71. Ophouden (een schip), 28, 613. Opium, 77, 139, 142, 144. 272, 309,

327, 344. Zie ook: Amphioen. Opkooper, 518, 521. Opleggen (een schip). 384. Oplezen, 178. 364. Oplezing, 214. Oploopen van winst, 278. Opname van een schip. 28. Oppakken, 40. 118, 542.

Oppakking, 65. Oppas (wekelijksche), 499. Oppassen (kweekelingen). 245. Oppasser, 485. 490, 491. Oppassing, 104. Opper-bewindhebber, 601, 602.

. -chirurflijn, 15, 119, 201, 202, 266, 2»), 544, 645, 698. 697.

. -directeur, 279, 300.

• -equipage-meester, 30—32, 34, 36. 37, 41-43, 84, 200, 268, 269. 501, 502, 666, 692, 693. 717, 718.

» -gouv.-gen., 600—602, 649,

651, 653, 705, 706, 710. . -hoofd,23.24.27,351.422,447.

519,522,662,663.711.

van Japan, 198, 692.

v/h gen. soldij-kant.,

198,252,361,362,389.

458, 544, 692.

V. buiten-kantoor, 198.

• -hoofddij, 24.

• -konstabel, 563, 565.

-koopman. 46, 88. 93. 103, 153, 198, 373, 422, 423. 444, 445, 625, 661, 662, 697 710.

' -koopman (2«), 721.

v/li kasteel Bat., 70,

198, 307. 341. 388,389,392,

401, 404, 577, 651,652,692,

707. » -koopman (1«) v/h kast. Bat.,

186, 188. . -kuiper. 201, 667, 701,702.

-mandoer, 668, 695.

• -meester, 14, 271.

• -repter, 295.

• -scheepstimmerman, 201,667, 701, 702.

• -schoolmeester, 203.

. -stuurman, 13, 15, 25—28, 35-37, 46. 54, 85, 129. 132, 142, 266, 437, 505, 666. 695.

• -timmerman, 15. 36.

• -wiikmeester, 534. 648.

• -zeilmaker, 15, 201. 0p))osant. 50. Oppositie, 528. Opregtheid, 96. Oprollen (vaandel), 574. Opschik, 178. Opschuren, 520—522. Opslaan in een pakhuis, 10. Opsluiten (kwaaddoeners), 324.

766

iSAAK-REGlStÊR.

OpsUan, 247. üpsUl, 175, 290. Opstand (Chin.), 75. Optrek, 541, 645, 652. Optrekken, 640. Opvarenden, 430. Opvatten (kwaaddoeners), 324. Opveiling, 592.

(publieke), 286, 646. Opvoeden volgens de leer der kath.

kerk. 97. Opvoeding, 244. Opvolger, 256. 257. Opwisselen, 137. 637. Opzenden, 138, 156.

n. Bal.. 283. Opzending, 127.

» n. fiat.. 460.

Opzetten (de wacht). 41. Opziener, 190, 242. 282, 322, 333,

334, 348, 375, 376, 4i 5,

v/h beestiaal, 205, 495, 672,

V. praauwen. 539, 620. 622.

v/a. equipage-pakhuizen, 718.

• rijst-bazaar, 205,391, 672, 606.

vischmarkt, 391.

• rijst- en visch-pasar, 495.

v/h touwen-pakhuis. 711. Orde. 360.

Ordenan9a enz.. 535. Ordonnantie (kerkelijke), 348. Ordonnantiën. 73, 74. 228. Order (geheime). 130, 511. Orders (mil.), 567.

(vaderlandsche). 389. ontvangen, 422. Organist. 203. Oi^el, 398. Ornamenten, 93. Os, 513.

Ossen-vleesch. 514. Ond-lnirger-sergeant. 548. Ouderdom. 241, 242. 296,527,530. (competente), 314. van dienst, 25, 26. Ouderlingen, 346. 447. Ouders. 222. 241. 243. 246. 415. 492. 556. 638. . (eerlijke). 242. » (Eur.), 96.

Overdaging, 293, 294.

• -dragt, 226, 688.

. -gave, 686. 687, 700, 703.

• -giA v. meub. goed.. 225.

• -handiffen (schnflurea). 103.

• -laden (een schip), 267.

• -ledene, 89, 281. 368. 407. 450.

480. 492. 504, 586.

• -loopen, 255.

• -lyden. 17, 97, 221. 237, 293.

294. 348. 414. 472, 481. 4«2. 492, 504,529,596.710.712.

• -maat, 394, 396.

• -maken (geld), 5^6.

• -nachten. 25. 40. 128. 251.

382. 383.411,485,510.709.

• -reden, 152.

• -scheep, 590.

• -schot, 182.

• -schrijven (huizen). 97.

• -schrimng. 289, 360. 390. Overste, 90.

-luitenant, 422. Overstemd worden, 613. . -treding, 154. 155, 437.

van dienst-orders. 65. • • de gem. wetten. 63.

• -vallen (door een vijand), 503.

• -varen, 51, 52.

• -voeren, 18, 53, 54.

(gratis). 421. . -wal, 290, 319, 357, 477,478. 520. 522.

• -waller. 315. 466, 525.

. -wigl, 394, 396—398, 400. 402, 518, 559.

Paal. 282. 283, 326, 3-^7. Paard, 110. 374.432.483,486.49a 643. . (te). 652. 665. Paarden-stal. 455 Paarlen. 561. Paarl-reven. 339. Paasch-week, 80.

Pacht, 114. 119, 120, 125, 126, 176. 307, 316, 318, 319. 334, 3:». 439. 463, 465, 634. 635. &I0. 688. . v/d. Boom. 436. Pachten (werkw.), 292. Pachter. 99, 114. 117, 119, 121. 124. 125. 141.154,173- 176. 180. 235, 315~3ia 320. 323, 336. 342, 344

2AAK-REGISTEft.

767

357, 386, 392, 408, 430, 431, 433-435, 440, 445, 463, 466, 470, 494, 532. 589-592, 594, 595, 610, 619, 622, 635, 636, 715. v/d Boom, 116. Pacht-conditien, 125, 275. 315-319, 408, 435, 470, 479, 715. . -penningen, 119, 124, 177, 195, 319, 344, 389, 392, 435, 482, 483, 494, 594, 610, 634, 658, 659, 695, 698. • -som, 235.

. -voorwaarden, 173, 176. 532, 544, 592, 636. Pad (voet-). 533. Padi, 261, 320, 374, 391, 418, 420,

490. Pagger, 359.

Pagode (munt). 66, 68, 101. Paketten, 235, 364, 502. Pak-goederen. 433. Pakje 364.

PaUiuis, 88. 140, 171. 261, 371, 395, 451,512,522,523.558,645. (Comp-), 9, 10, 309, 432, 469

-huur, 371.

-meester, 147, 392, 395— 398,405,512,711,712,719. Pakken, 16. Palankijn, 491. Pampus-visscben, 516. Pan (koperen), 363. Pand, 331, 367—369. 468, 493. 561, 562, 585, 641, 703, 704. •bewaarder, 369. . -briefje, 493. Pangeran, 207, 674. 692. Pannen-bakkerij, 658, 659. Papier, 193, 196. 214.

. (gezegeld), 192, 193. 232, 653, 654. Papieren (Comp»), 288, 371, 373.

(secretariale). 167.

Parade. 136, 5ó7, 568, 583, 640. ,

-plaats, 574. 644. Paraleliiteit van burgers, 178. Paranff, 538. Parapneerdcr, 656. Parapberen, 193, 654, 656, 657. Pardon, 194, 196. 658, 659, 693, 698.

•  (generaal),  154. 

  Parool, 74, 310. 570.571,575,581, 600, 582 I

Participant 10. 140, 367, 370,371.

601, 603. Participeren, 192.

Particulieren, 60. 145, 152, 168. 187, 189, 227, 241. 250, 253, 264, 283, 293, 297, 320. 332, 366, 420, 451, 458, 480, 490, 493, 520. 553, 560, 608, 650, 688, 714. 721. Partij, 9—12.

advers, 470. Partijen (litigerende), 149. Partijschap, o87.

Pa^, 107, 175. 193. 194. 275, 315, 320, 386, 410, 433, 474. 477— 479, 485, 505-508, 616, 657, 678-680, 697, 699, 701, 703. . (inl), 500. . (Turkschel 368. . (zee-). 118, 129. 215, 216. Pasar, 292. 324. 337, Paschen, 80. Paseban, 526. Pasmunt, 482. Paspoort. 240.

Passagiers, 14, 17. 51-53. 216, 342. 343, 679, 680, 703. fChin.), 237, 238. Passant, 640. Passeren, 158, 622, 628.

    van  obligatien,  286. 

Passie (de), 650. Patent, 107. 679, 692. Patiënt, 158, 411, 487. Patroon 546 Patrouille, 310, C42, 570, 571,574.

575, 581, 582. Patrouilleren, 541. Paye, 94. Pavement, 249, 3J8. 436,480,482,

494, 532. 549, 637. Pecceren, 223. Pedak. 2:)5, 326, 417. Pekel, 490.

Pen (aan de), 276, 661. Pennen (wangunslige). 260,264.

-dienst, 63o. Penning (4«). 365. (5*0, 365.

(10^«). 241, 329,476,531. (20»), 476. 497, 498, 531, 588, 610. (40««) 409, 554. (80-*), 409.

768

ZAAK-RËGISTER.

Penning, (lOO-**), 329. Penningen, 67, 99, 571, 581. (aangetelde), 332. (onbenoodigde). 278, 279. (opgenomen), 369. Pennisl, 3. 28. 92, 135, 360, 395, 423, 425, 520, 522, 535, 537, 541, 545, 547. 651, 652, 715. Pennislen-kas, 361, 426, 499.

-tafel, 496, 499. Pensioen, 86. Pensionering. 296. Pentjalang, 480.

Peper, 8, 14, 77, 86, 144, 147, 151. 261, 272, 308, 327— 331, 396, 399, 400. 434, 468, 474, 485, 507, 512, 528. 529, 547. 549. 610, 617, 639. -handel, 341. -plantagie, 257. Perfectioneren, 625. Perganient, 660. Pencule (ten), 22, 27. Permissie lol verblijf, 107. geven, 24.

•briefje, 48, 49, 226, 236, 238, 274. Personeel, 74. Persoon (beëedigd), 186.

(publiek), 657, 682-687, 689. Personen (gepreviligeerde), 394. Petitie, 452. Phiolen, 6. Pho en topho-spel, 307, 436, 533,

543, 544. Piek, 69, 75, 576. v/e. schip, 1. Piquel, 153, 568, 571, 572, 583. Pistool, 430. Pitjes, 111.

• (doorboorde), 132. Plaats, (onvrije), 383.

(vacerende), 277, -majoor, 460. Placet, 657.

Plakaal, 154, 156, 167, 195. Plakalen (jaarlijksche), 585. Plank, 326, 327, 524. 539. Plano (de) afdoen. 40. 381. 409. Plantage, 258, 261. 262. 451. Planten, 281. Plassen, 283.

Plaveisel 103.

Plegtigheden, 631.

Pligtpleginff, 113.

Pluimvee, 3.

Plunderagie, 13, 14. 16. 333, 464.

623. Poeder-suiker, 115, 235. 265. 266.

590 Polis, 227. 688. 699, 701. Politie. 422. 669. Politieken, 2. Pompoen, 183. 184. Pondereren (bezwaren), 332. Pond-goederen, 269. 357. 435. Pons, 183, 184

Poort, 174, 179, 416, 539. 545. 546, 568-572. 574-5Ö0 582, 640. -geld, 590. -sluiten, 579, 580 -wacht. 581. Porcelein. 152, 253. Portie, 181, 239, 392. 511. (egale), 465, 623.

• (filiale), 221. 684. 696. Porlionaris, 238. Posten (mil.), 72. 153. Postgeld, 365.

• -houding (Eur.). 356.

• -kantoor, 363.

. -meester. 363—365. Postuleren, 204, 455, 457, 458. Potentaten, (iiil.), 96. Potten-bakkerij, 195, 658. 659. Praauw, 158, 315, 323. 465. 5:^^. 620.

-loon, 364. -voerders, 333, 334, 375

376, 435. 464. 465. 496. 6*JÜ.

621, 623. 645, 651. 672. Practicabel, 257. Practiseren, 163, 204, 251. 411.

412, 456. Practiiijn, 89, 157, 160—163, 667 (1«) in Gomp" hosp..25] Practijk, 312, 505. Praclijken (kwade), 504. 531. » (vcrfoeijelijke), 247.

Pre-advertenlie, 450. Precautie, 117. 127, 371.395, 500.

509. 544, 546. Preceplor, 246. Precieshcid, 295. Predicament 112. Predicatie, 122, 349.

iAAk-RËèlSTEF^.

^66

PredUumt; 20. 89. 152. 157. 191, 203. 242, 296. 312. 314, 320, 349. 350. 389, 390, 432, 447. 555. 612. 619. 642, 643. 649. 669. 699, (Luthersche). 105. 344. 347 Predikbeurt, 157, 650. Prediken. 151. Praeadvis, 627. Praeöminentiën, 601, 602. PreferoDt. 144.

Preferentie, 26^ 102, 109. 125, 140. 148, 210. 211, 369, 677, 682, 712 713. Prejuditie. 23. 240. 294, 557 Prelegaat, 222. Premie, 249, 339. 479, 556, 557,

598. Preparata, 161.

Prepareren (medicamenten). 161. Prercffaliven, 99, 138. 148. Pres-briefje. 30. Present zijn, 313. Presentatie, 108, 210, 676.

van eed, 162, 509, 588. Presenten, 250.

Presenteren (het geweer], 568. 577. President bank v. 1., 366, 562, 585. Boedelm., 142. 143, 148. 647.

-curator, 84, 85. 310. • Heemr.. 648.

iast. raad« 292.

keikeraad, 147

R. V. j., 40, 69, 91, 93.

576. 618. 627, 628.

v/d. scheepsraad, 437.

Schep. 334, 533. Presideren. 279, 300. 602. Presidium, 54, 525. Pressance, 30. Pressen (volk), 29. 30. PresUtie, 676, 703, 714. Presteren. 229.

Pretenderen (bezoldiging). 26. Pretensie, 223, 324, 450, 481,

709 Pr«text. 180, 248. Preuve, 288. Preventie. 231. Prejuditie (buiten). 101. Priester (Moorsch), 548. Prins, 255, 275. Prinsen-vlag» 92.

PLAtAAT-BOU OUL V.

Privé (op eigen), 142.

• (in), 257.

Privilegie, 141. 168, 195. 260, 276,

281. 291.294,297,298,324, 430.

282. 448. 449, 460. 462. 463, 591,
283. 619. 658. 659, 694.

Procederen, 156, 209, 249, 293, 329,

426, 473, 496, 498, 504,

(exlra-ordinair), 517. Procedido. 10, 239, 307. 426, 648. Procedure, 143. 359, 563.

de plano, 446. Proces, 149, 230, 627.

(civiel). 283. » -stukken, 156. Procuratie, 229, 553, 673, 689, 702,

703. Procureur. 103. 109, 130,204,335, 408, 409, 446, 455. 457. 458, 612, 657, 671, 695. Producten. 358. Proef, 3, 101, 339.

• -predicatie, 122. Proeven (thee) 10, 618. Profijten, 186. Project-associatie, 276, 284, 288, 297,

298. Prolongatie. 218, 566. Prolon^ren, 96, 682. Promotie, 457. Prooi, 75. Proponent, 242. Proportie, 161.

Prosequeren (nalatenschappen), 324. Prosp«reren. 8. Prostitueren (vonnissen). 475. Protectie, 117, 290, 600. Protest. 229, 689, 703. Protesteren tegen schade, 504. Protocol, 217. 226. Proveniers-huis. 528. Provenu, 10. Proviandering, 116. Provinciën (Oostersche). 320, 385. Provisie, 108, 210, 265, 371, 676.

V. gijzeling. 498.

-hoeker, 239.

• -magazijn, 73. Provisien. 13. 14. 22, 35, 38, 43,

75, 274, 317, 471, 487, 488, 490.

503 Provisor, 159. 161, 244. 245. Provoost, 32, 311, 437, 542, 573. Prullen, 13.

49

iio

ZAAK-REQISTER.

Prijs, 110, 150. 250. 318. 327. 329, 393. 394, 469, 471, 486,650. 661. . (buil), 508—511.

-bepaling, 291. 556.

• -courant, 401.

(goede}, 323. . Qage). 149.

• (ManUasche), 288.

. (veroverde). 127—129.

• van opium, 285.

• -verhcNDging, 619. Psalmen, 311. PubUcatie, 109. 211. Puin, 326.

Punt van -beschrijving, 602.

• speculatie, 511. Punten > contractatie, 552. PupU, 476. 528. 555, 556, 677. Purge, 144, 270.290,351,447,464,

717, 718. Purgeren (defect), 217, 562.

(zich). 598. Pijn, 598. Pijper, 567.

• -majoor, 567.

Quadruplum. 248. 330, 331. Quantiteit, 161. Quitasol, 467.

Raad

a

m

(breede). 437. 438

(Chinesche). 467. 543. V. Indie, 1-3. 188,313,413, 447, 576, 580, 629, • (ordinair). 51. 52, 57.

60-62. 69. (extra-ordinair), 51,52, 57. 61, 62, 69.

(justitiële', 165, 239, 657.

V. just., 60, 69. 71. 76. 91. 102, 131, 149, 156. 194. 209, 239, 251, 295. 324, 337, 338, 340, 341, 356, 358, 359. 373, 374, 389, 407, 410-413. 416, 418, 426, 427. 456. 457, 467, 470, 472. 475, 493. 495. 517. 525, 526, 528. 554. 577, 578,

595. 596, 617. 626, 632. 634.

643, 649, 655, 657, 664. 692.

694, 695, 697. 702. 710, 712.

van pditie. 143. 295.

(poUtieke), 22. 165, 422, 469,

519, 526. 631, 655, 657.

-kamer, 627, 628.

-plegen, 130, 511.

Rtadstid, 361.

Rabat, 105. 164. 473.

Raden, 674, 692. 693.

Radicaal v. eligibiliteit, 289.

Raisonnementen, 66.

Raisonneren (over xaken), 720.

Rampaard, 171.

Rang. 2. 11. 19, 21. 25-27. 44-46. 53. 54. 56, 57. 59,62,63.69. 79. 84. 88. 89. 91, 93. 95. 107, 126. 129, 14& 153. 176, 178, 213. 292,314,351,355, 366, 373, 387. 407, 410,422, 455, 460, 505, 532, 543, 544. 552. 576. 617, 625.629,644. 645, 652.

• -kwestiên, 387.

• -regeling. 644.

(in)  vernoogen,  105. 

Rangga, 674. 693. Rantsoen. 86, 146. 180—183, 244,

296, 325, 462, 488, 513, 529, 531. Rapport, 580.

v/d. reede, 563. Ratel-wacbl, 206. Ratificatie, 133, 134. Rau-actie, 108. 209, 676, 703. Reaal, 156.

• (Spaansche), 125, 341. 344. 3677599, 609.

• -pewigl, 197. Readmissie, 113. 631. Recapituleren. 196. 660. Recepis, 10. 11. 193. 307.368,369

654, 690, 703. Receptie van adj. reviseurs, 626. Reces (op) scheiden. 629. Recidive, 291. Reclame, 638.

van wegloopers, 51. Reclameren (w^oopers). 50. Recogniseren dm>r militairen, 579. Recognitie, 111, 585. 598. 603.

-gelden, 100, 335. 450.

-goederen. 335, 480.

• -penningen. 550, 551. 634. 635

RecoUement, 517.

• -kamer, 628. RecoUeren. 596, 597. Reconciliatie met den Soesodioeiun.

133. Recreaüe, 80, 254, 311. Recruten, 30, 31. 541.

• -schip, 30—32, 636.

ZAAK-R£QlSTEft.

ni

Recniten-wacht, 72—74, 535, 540.

Rectificeren, 625.

Rector, 244—246, 320, 473, 402.

Redemptie, 221, 636, 630. -geld. 120, 177.

Redimeren, 221, 223.

Redenen (pregnante}. 610. (wettige), 382.

Redoute, 640.

Redres, 395.

Reductie van geld, 67, 68. 451.

Redunderen (procedido van gecon- fisqueerde vaartuigen doen). 239.

Reede, 22—24 27. 29, 34, W, 57, 65, 240, 333.

Reider» 224» 240, 355, 381, 384, 408, 686

Reedery. 224, 686.

Refïiseren (giften), 113.

RefuUtie, 108, 210, 676.

Regaal, 138,

Regen. 548, 582.

Regent, 141, 145, 146, 250, 340, 447, 46a 471, 495. 517, 518, 523, 525, 526, 591, 592, 594, 674, 709.

• (inl), 124, 154. 19b. . (Jav.j, 110, 262.

Regentin. 495, 532.

Regentschap, 336

Regentijd, 333, 377, 379, 465.

» -weer, 580. Regering (Hooge), 153. 249, 277—

280, 323, 421.

(Ind), 51. Regerings-tud, 257. Regiment, 72, 74. 90, 91. 107. Regiments-boek, 74.

-kas, 76. 118. Ilegister, 352, 353.

» van brieven, 364.

• v/h. corps cadets de mar., 79, 81 84.

van ^Idijên, 673, 674, 699—702, 704. Reglement acad de mar, 309.

admin. dien. Comp., 387. alarm, 535, 545.

v/d. schepen, 563. bagage, 15,265,470,716. bank V. leening, 366. 468. boedelm.. 49/. borgtogten, 710.

comm. V. zee- en c.z.,

475, 608.

Reglement gezegeld papier, 653, 713. klerkeii gen. aecr., 498. koeli's, enz., 379. kostgelden en rantsoenen, 513.

Lnth. gem.. 346. lijkstatièn, 88. mil. honneurs, 69. postkantoor, 363. 373. praau wvoerders, 333, 4S4, 620, 651.

proveniers-huis, 528. op het schutten, 461, Seminarium, 241, 307, 473.

thee-handel, 11. vaart op Banda, enz., 274. vrihschippers, 381, 408,

zeevarenden, 12. 316. Ufel pennisten, 360, 423, Regres, 381, 712. Regt. 152, 295, 324.

van successie, 586. ' (te) staan, 555. . -bank, 219, 337, 355, 373, 456, 475. 675, 684. -dag, 438. doen, 438. R^er, 40. 50, 63, 108, 155, 209, 210, 293, 295, 329, 340, 364, 464, 506. 528, 557, 597, 638, 649, 675, 676, 702.

(competente), 384. (dageiijksche), 496.

Regten (m) vervolgen. 155.

(ink.), 149-151, 177, 267, 272, 274, 309, 315-318. 330, 342. 386, 430, 433, 434, 617, 619, 635, 636, 639.

(mlB,), 267. 272, 274, 309, 315—318, 342, 357. 358, 386, 433. 639.

(in- en uitgaande), 114. 115, 119, 120, 175, 176. 470, 592, 715

Regisgeding, 109, 211, 677. -magl, 612.

• -spraak, 360.

-zaken,  107,  372. 

Rein houden (de stad Bat). 281. Reinigen (het Semin< Theol.). 245.

11t

2AAK-(?EÓtSt£^.

Reiniging van de acad. de mar, 311. Reis, 26, 37. 81, 524.

• -vaardig, 39. Reizen (werkw.), 491. Rekening, 74, 224, 225, 228, 641,

685, 686, 692-700, 702,

fafif^esloten), 723.

(afzonderlijke), 100. (aparte). 172.

(gezamdijke), 147.

• (jaarlijksohe), 484. » (loopende), 279.

• acaa. de mar., 84.

• van maandgelden, 68. doen, 86, 349. 654-659.

• en verantwoording. 28. (in) brengen, 279.

Rekenkamer (alg.), 74.

-schap geven, 130. Rekest, 193, 194, 230, 241, 296,

657' 660, 690, 698, 702-704. Rekestrant 241. Relaas, 109, 211, 677. Relatien, 625. Relegatie. 424 Relegeren naar Edam, 338. Relief, 108. 210, 446. 676, 694. 698.

• (substantieel), 195, 658. 659. Religie, 643.

fgereformeerde), 358. (prot.), 78. Remarques, 149. Remboursement, 534. Rembourseren, 190, 454. Remedie, 470. Remis, 634, 658, 659. 698. Remise van geld. 101. 105. 165, 472. Remissie, 194—196, 658, 659. 693. Remitteren (het procedido van thee),

307. Rendant, 224. 225. Rendement, 68, 140, 156. 323 Rendez-vous. 539. 542, 547. Renten, 143. 390, 414. 415, 468.

561, 599. 608, 646, 706. Rentenier. 236.

Renuntiatie van benefitiên, 646. Reorganisatie. 148, 235, 416. Reparatie van schepen, 36. Reparaliën, 72. 172, 173, 466. Repareren, 195. 196. 326.

• (zeilen), 34.

Repartitie. 389, 445, 483. Repatriëren, 17, 152, 625, 630, 633,

Repatriërenden, 167, 168, 516. Repliek, 209, 675. 702. Representant van Z. U., 602, 603. Representatien, 432. Representeren, 102.

• (zich doen), 602.

Reproche, 63, 209, 387, 675, 702. Reprocheren (Sam. ministers), 142. Republiek (Ned.). 192, 626. Repudiatie. 226, 687, 702. Requisit, 639, 653. Rescontrering, 473. Reserve (troupen de), 240. Reserveren, 273, 274. Resident, 119, 124, 198, 318, 340,

445, 474, 518-523, 527, 595,

662, 663, 693. 719. Residentie (houtleverende), 524. Resolutie, 195, 323, 631. Respect, 617.

Responderen voor zijn adhinct, 186. Responsabel. 37, 295, 31c2. Respijt, 195, 658. 660, 697. Ressentiment, 653. Restanten, 172, 173. 287, 521, 655,

713. Restitutie van panden, 369. Relardement van een schip, 613. Retour, 452, 478.

-bezending, 167, 560. briefje, 479.

• -schepen, 8, 18, 85, 141. 142, 455, 484. 516, 625. -vloot, 100, 164, 271. 281, 386, 584, 631, 632, 722.

• naar Ned.. 8. Retourneren (naar Indië), 625, 633. Retractatie, 597.

Retracleren (confessie), 597. Retranchement. 535. 539. Reveille, 41, 79, 569, 571, 581. Reveleren, 187. Revenuen, 257. Reviseur (1«), 627. Revisie, 96, 627—629. Revolte (Chin.), 631. Revolutie. 255. Revue, 238. Rhinoceros, 479, 598. Riemen (op de) houden, 49. Rigoreus, 114.

Rigunoer, 130, 145, 387, 596. Ringkraag, 91, 583. Ringsloot, 596. Rinquet, 461.

ZAAK-REQISTER.

775

Riool 196, 326, 658, 659, 694, 698,

714. Risico, 367. 370. Ritmeester, 107, 200,212,652,665,

694, 700. Rivier, 358, 590. Roede, 133, 185. 291.

-geld. 185. 235. 280, 448, 471, 534, 565. 566.

Roei-vaartui^en, 30, 40, 41, 565.

Roei^gang, 53.

Roeijen, 42. 49.

Roffel. 69, 567. 576.

Rogffe. 402. 599.

Rol, 103, 108, 109. 210, 407, 409.

410. 446, 526. 566, 630, 648,

(begrafenis), 214

van autorisatie, 723. -dag. 410. lezen, 41.

-laas, 282. 283. 326. 533. Ronde 424. 571, 574, 581.

(nacht)-. 41, 42, 48. doen, 563.

• -majoor, 582.

Rondgaan met inteekening-boekjes,

543. Roof, 321.

Rooimeester. 205, 327, 391, 672. Rooken, 431. Rooster, 282. Roosterwerk, 326. Rooijing, 533. Rqpij, 66-68. 105. 367, 451.

• (Perzische). 145. Rotan, 538. 568, 582. Rots-steen, 133.

Rouleren, 101, 105, 126, 157,560,

612. Rouw, 94.

-mantel, 598.

. -paard. 91—93. Rover, 75. 137.503. Royeren, 274. Ruigte, 321. 417. Ruilen (peper. enz.). 331. Ruim v/e. schip, 1, 38, 265. Ruiter. 95, 666. 704. Ruitery (burger), 536. RusiC) 424. Rustpge, 296. 390. 501.

« -plaats, 490, 491. Rijen, 652. Rijksbestuurder, 99, 440, 444.

Rijksgrooten. 176, 550.

Rijpaard, 489, 491.

-school, 86.

Rijst, 2. 3. 86. 115, 116, 124. 145, 146, 165. 166. 170. 173.174, 181-184. 261, 266, 273, 274, 290, 307, 308. 311.315,316, 318-320, 325,391, 402,432, 435, 436, 444. 447,466,471, 473. 483. 490, 512-517, 520, 528, 529, 589. 591, 642, 715, 716. » -gewas, 418.

-kuituur, 517. 518.

-leverantie, 145. 146, 518.

-pasar. 282. 316. Rijtuigen. 482, 483, 640, 643, 688,

716. Rijzing van prijs. 286.

Sacramenten, 348.

Saki, 3.

Salaris; 98, 123. 130. 162. 227, 278,

289. 333. 334. 341, 349. 353,

354, 367—369, 377, 378, 464,

465. 532, 554, 623. 635. 647,

648, 651, 670. Salariseren (klerken, enzj, 364. Salpeter. 8. 345. 396, 400. 512. Salueren. 55, 57, 63, 69. 92, 94,

576. 722. Salut, 23. 54. 63, 69, 71, 170, 576, 578, 717.

• -schoten. 58. Salvatien. 209. 675, 702. Salvo, 136.

Sampang, 146, 334, 465. Sap, 296. 329. Sapan-hout. 8, 400. Sauf conduit, 195, 658, 659, 694,

698. Sauve-garde, 195, 658, 659, 694,

699. Schaamte, 337. Schaarsheid, 319, 406, 513. 515.

    van  geld,  149,  645. 

Schade, 117, 125. 128, 150, 162,

223. 267, 369, 383, 384, 492,

504, 505, 509, 556, 609, 610,

613. Schaftmeester, 424. Schandaal, 338. Scharretje. 514, 516. Schavotteren, 338. Scheep-gaan, 381,

774

ZAAK-REQISTER.

Scheepsbehoeflen, 383.

-boekhouder. 649.

-boord (binnen), 384.

-bouwkunst, 80.

-chiruiigyn, 544.

-dienst, 100.

-doos. 142.

•gelegenheid, 288.

-gereedschap, 385.

-iongen, 197, 861, 667,704.

-korporaal, TOL

-kost, 1, 146.

-geld, 630.

-lading, 553. 647. .480.

-oHicieren, 100. 269, 270 166,

-overheden. 97. 98, 147.

167,391,400,503-505,511,

512, 559, 70& 709.

-pas, 436, 524.

-portiên, 354.

-raad, 54, 502. Scheepraad's instnictic, 437. Scheeps-ruimte, 38.

. -soldij-boeken, 131. 167, 504.

• -timmerman. 15. 201, 695.

• -timmerwerf, 279.

. volk. 30, 383-385, 635.

Scheepvaart. 13.

Scheiding. 687, 697, 699, 701, 703.

Schelden. 384.

ScheUing. 126.

SchepeHngen, 1, 2, 14. 15, 100, 116, 146, 167, 321. 341. 513, 613. 614, 629. 708, 609

Schepenen, 7, 60. 65. 70. 71, 89, 97. 103 109. 121, 130, 148, 194, 212, 227, 236, 248. 249, 251, 259. 281. 285, 289, 291. 322. 325-327, 333, 334. 356. 358. 373. 379, 381, 389, 410-413. 427, 455, 457, 464, 465. 467. 471. 475, 476, 480, 482, 494—496, 533, 534. 554. 555,565— 567. 577, 578. 619. 622, 6.33, 637, 648. 649, 651, 657. 671, 695, 697, 702. • van Amsterdam, 294.

/oud), 407.

Schepen-handel, 316, 328, 377. 435,

436, 465, 622.

Schepen-handel (pacht v/d.), 334. . -kennis, 217, 681, 695,

697—701. Schep-vaarluig, 538. Scherm-meester, 312.

• -school, 80. Scherp (kogels). 563, 564. Schieman, 15, 26, 32, 2Q1, 510. Schieroans-maat, 15, 201. Schieten, 546, 547, 706. Schietgeweer, 232, 321, 322, 427,

708. Schilderhuis, 573. Schildwacht, 70. 71. 79, 310. 537.

539, 571-674, 577, 578, 580-

582. Schillen (kaneel), 550. Schip, 218, 219, 354, 682.

(afgelegd Gomp>.), 460.

• (commandeurs-), 60 — 62, 94.

 (Comp-.).  1,  3,  8,  13.18,26. 

28. 35, 51—53, 59, 63. 65.
29. 78, 81, 82, 100. 131. 143, 146. 157, 166, 240. 261, 265. 273, 293, 295. 339, 342. 360, 364. 384.
30. 480, 508, 612, 647, 689, 707, 717. (Deensch), 50, 234. (driemastig). 25. (Engelsch), 12. 50. (Fransch), 50. (gedetacheerd), 27. Mils-desen, 30. (part.). 58, 214—216, 224.
31. 239, 360, 364, 678,
32. (passerend). 717.

• (Portugeesch), 19, 50.

• (uitkomend). 29, 30.

. (vreemd), 47, 49—61. 58. 63, 170. 500.

• (vreemd Eur.), 138, 139.

• (Zweedsch), 50. . -brug, 539.

Scliipper, 14, 15. 20. 25, 26, 29,

34. 37, 46. 54. 59, 85.

35. 142. 216. 25Z 265.

36. 381—385. 408. 437.

-439.501.506,632,666.

    (ledigloopende),  563. 

Schoen, 481.

• 'ffijilcpi* 245

Scholarchen, 194, 309, 657, 701.

ZAAK-REQI8TER.

778

Schoo]. 242. 245.

-bedienden. 668, 669—701.

-boek, 678. 703. Schoonbroeder, 89.

• -bouden fde stad Bat.). 185.

• -maken (Comp" schepen), 77. » -vader, 89.

• -zoon, 89. Schop, 538. Schorsing, 327. Schotel, 425.

Schouderen (het geweer), 568.

(scherp), 69, 70. Schottt-bü-nacht, 19. 20, 23, 52, 55-57, 61, 64. 69. 92, 170, 576. Schouw, 185.

Schot, 1, 40. 41. 170, 564. Schotten aan boord van een schip,

265, 268. Schnft (heilige). 311. Schrifturen. 103. Schroeijcn. 247, 248. Schrijf-diensten, 694—696, 698, 699,

701. -kantoor, 361, 362, 425. •kunst, 312. -meester, 312. -papier. 214. -werk, 663. Schnjver, 72, 73. 182, 184, 391.

702. 467, 481. Schuilplaats, 12. Schuit, 146, 316. Schuiven (madat), 463. Schuld, 190, 225. 473, 687, 709, 713.

(kwade). 706. . (liquide), 103.

• (part), 383.

« -rekening. 504. Schtttdeuren. 461. Schutten, 461. Schutter, 548.

• -terij, 322. 645.

-ting van sluizen. 376. Scriba, 28, 168, 520, 525, 719.

(gezw.), 682. Scribenten. 135. Seclusie, 220. Secreet, 282.

houden, 352, 354. SecreUrie, 210, 676.

(gen.), 135. 178. 189, 235, 361, 362, 413, 425, 498, 645, 652, 669.

Secretaris, 20, 23, 24, 286.

(Jav.). 525.

acad. de mar.. 79, 84 —

86 492.

am'ph. sóc.. 277, 299, 300.

bank. v. 1., 366. 406,

496. 585, 671. 695.

fioedelm., 143, 191, 204,

Chin. raad, 467. 470.

comm. huw. en kl. z.,

153, 204. 496, 549, 671,

comm. zee- en c. z., 407,

446. 447, 495. 671, 695.

Heemr., 204, 483, 495,

671, 695.

H. R.. 61.62,69.86,91,

92, 193. 197. 365. 389.

576, 654. 657, 662, 688,

(2-.) H. R., 235.

landraad, 199.

V. politie. 193, 345, 365,

R. V. j., 102, 191. 199,

252. 324, 459, 627, 664,

Schepenen, 103, 130. 191,

203. 248, 252. 459, 495,

204. 670, 693.

V. Weesm., 191, 204,

252. 396, 459, 495, 670,

te Sam., 445. Secretarissen van coliegién. 388.

justitie.  103, 109, 

144. 698. Secretesse, 363. 371. 467,484,719. Secunde. 15, 198, 373. 423, 445,
145. 711. Secureren (wegloopers), 324. Securileit, 270.

Sein, 42. 44. 545, 546, 563-565, 572 . -brief, 437, 502. Sek-wijn, 462. 514, 643. Senghadii. 550.

Sententie. 108. 109, 155, 210, 211, 359, 438, 626. 676, 677, 703, 704. Sentiment, 27, 39. 511. Sequester. 102, 103. 109, 131, 211,

224, 307, 324, 389, 459,

634, 677, 704, 714.

776

ZAAK-REGISTER.

Seqoestreren j|het procedido van

goederen). 426. Sergeant* 13, 15, 90. 200. 336,

439, 459,481.535.540, . 541. 568-575. 578—

582, 643.666,701,702,

(inl.)* 208.

(Jav), 419, 421. Servet, 309. Servituut, 261, 263. Sessie, 20. 22, 165, 422.

• hebben, 84. Severiteit, 139. Silentium. 517. Simulatie, 352. Simplicia, 163.

Sjahbandar, 48. 70, 112, 116, 117, 121, 123-126, 132, 146, 175, 198, 216, 226, 292. 316. 342, 466, 479, 538, 544, 577. 591, 625. 662. 679, 680, 692, 711. (Chin). 154. Siahbandarij. 123—125, 175, 235. 334, 336. 344, 358, 434, 474, 479. 589— 592. 594. 715. (Sam ), 99. Sjerp, 91, 583. Slaap^oed. 16, 159. 309.

• -plaats. 424. 425

Slachten, 141, 316, 318, 436. 595.

• -ter. 285.

• -terij, 282. Slagvaanliff, 564. Slapen, 582.

Slaper, 186, 188. 615.

Slaven, 3. 81. 104. 119. 120, 139,

176, 177. 226. 245, 249,

337. 338. 377, 380, 421.

338. 542, 611. 618. 619.

 rComp-.),    362.    387.   425. 

• («edrostej. 75.

• -kostpenningen, 391. Sleet. 556

Slepen (balken). 523.

Sleutel, 143, 366, 569-571. 574,

578, 579, 582. 647. Slip-ilrager. 92. 93. Sloep. 40-42, 45, 47. 48. 62, 116,

l4l, 142, 214-216, 224, 227,

Sloop, 159.

Sloot-platen, 403.

Slopen (een vaartuig)» 460.

Slot der boeken, 172.

Sluik (ter). 317.

Sluiken. 330.

Sluiker. 139.

Slutkenj. 297. 317, 433, 477, 485.

505. 507. Sluikhandel, 331. • -werkje, 323. Sluis, 185, 326, 376, 461. 596. Sluiten (bank v. 1.). 468.

(boeken). 276, 279, 370. 372. 391, 520.

   v/d.  Boom,  40.  41. 

Siyk. 326. Slijten, 276, 298 Smelten, 145, 248. Smeltkroes, 233. Smeren (Comp* schepen), 77. Smit. 35. Smokkelarij. 48.

-werk. 377, 621. Snaphaan. 310. 386, 430, 547. Sneuvelen, 21.

Snoeyen (geld), 247, 248. 482. Snuisterijen, 115. Slaan (munten), 187. Sociëteit, 276, 284, 298, 388. 411. Soep, 183, 184, 308. Soeri, 174, 179, 180. Soesoehoenan, 110, 133. 137. 165. 166. 170, 207. 440, 441. 444. 448. 471, 521-523. 551. Soja. 3.

Soldaat, 13. 14, 53, 90, 179, 181. 197. 438. 439, 459. 570. 582. 661, 666. 704. (inl), ;i59. 406. 490. Soldij. 206, 207, 406, 407. -bedienden. 6^. -boeken. 66. 68. 481. -boekhouder, 166, 296, 445, 504, 520. 526. -kantoor. 388, 544, 642, 670. (gen). 361. 425, 662, 723. -memorie, 723. -rekening, 120. 196, 206, 207. 426, 450, 543. 660, 670, 673. 674. 699 -702, 704. • -visite-kantoor, 131. Solemniseerder, 531. Solemniseren (eene dispositie), 223.

ZAAK-REGISTER.

777

Solemniteit, 223.

(kerkelgke), 358. Soiidum (in), 401, 712. Somah. 589. 592. Sommatie. 109. 211. 446. 677. Soorten (gepermitteerde), 434. Sorteren onder Samarang, 595. Sortering (Comp>J, 288. 321. 418. Soulaas, 159. 173, 391. 440. Soulageren (acad. de mar.), 169. Souverein, 76, 127, 294, 421, 502, 508.

(representative), 61. Souvereiniteit, 551. Spade, 538. Specerijen, 14. 77, 86. 250. 272,

308, 323, 328, 344. 398, 401. 467.

474, 507. 549, 550, 616, 642. Specerij-eilanden. 273.

• -schepen. 595. Specificatie. 220, 227, 228, 683. Speculatie, 121.

i (punt van), 130.

Speel-huis. 195, 658. 660, 696, 698.

» -vaartuigen. 60. Spek. 146, 182, 308, 309, 403. 513,

514 516 SpiUage. lÓ, 144, 145, 186. 187.

397—399. 401, 404, 518, 547. 599. Spin-web, 67.

Spoelen (Coinp* schepen), 28. Sporen. 91—93. Sporreling. 294. Sprei. 159. 309. Spring op een touw, 564. Spruit. 478. Spijker. 403.

-vaten. 512. Spijs. 158. 181,242-244,308,311,

586. Spijziging. 244. Staaf (gouden). 458.

• -koper (Jap.). 327 -331. 396.

434. 507, 508, 558. Staal. 403. SUat (huwelijksche). 347.

-rekening, 143, 584. 585. Stad. 170. • (in de) vertoeven. 87.

• -houder. 600, 653. Stads-apotheker, 205. 644. 672. 694,

705

• -bedienden. 390. 495. 567.

. -chirurgijn, 161, 162, 251, 412, 495, 649, 705.

Stads-doctor, 163, 251, 410, 467, 495.

• -drukker, 205, 645, 672, 696.

-gelden, 251, 411.

» -geneesheer (2«), 705.

-grachten. 566.

-lasten, 185.

-majoor. 567, 568, 570, 573,

574 ■ -poorten, 69, 70.

• -vendu meester, (i44, 646, 670, 693.

• -vracht, 624.

• -vroedvrouw, 205, 672, 700. » -wacht, 571. 577.

-wallen. 94. 153.

-werken. 236.

Staf van commando. 90, 92. Stal. 326.

-meester. 392, 711.

• -wacht, 583. Standaard. 19, 46, 47. 56, 92. Slank, 267.

Statelijkheid, 114.

Stalen generaal. 12. 18, 188, 234,

427, 493, 553. 566. 600 Stationeren (praauwen), 465. Statuten v. Bal., 7, 497. Steek-trap. 283. 327. Steen, 326. 417. 645. Steenen (Hjne), 367. Sleen-bakken, 125.

. -bakker, 291. 469.

-bakkerij. 195, 658. 659, 694.

699. -haler. 216. 291, 679. 703. Steiger, 195, 282, 283, 327, 658,

659, 698 Stelen, 381. 400, 557. Stellen (eflen). 279 Stem, 3. 178. 587.

(dubbele), 279.

• hebben. 277, 279. Stempel. 187, 188, 451, 615. Stempelen (gezegeld papier), 655. Steng, 35.

(groote^ 46, 51—53. Sterfhuis, 89, 93, 94, 102, 225, 687. Sterfte. 1. 5. 153. 159. 179. Sterven, 17, 21. 30. 31. 55, 104, 159. 294, 530, 531, 586, 630. Stil liggen, 624. Stipulatie, 297. Stoel, 135.

77«

ZAAK-REaiSTER.

Stoep, 647. Stof, 144, 147. Stoffen (vloeibare), 282. Stoffigheid van peper, 399. Stok, 133.

(ter halver), 56. Stoken (arak). 122. 594. Storm, 142. Storten (geld), 123. Straat, 136, 174, 326. 547, 582.

• -lantaarns, 185. Straf, 63, 597.

(kapitale), 502.

-bepaling, 291. Straffen (werkw.), 40.

Strand, 336, 339, 358, 564, 589, 590.

-plaats. 521.

• -regenten, 440. 441.

-regentschappen, 447. Stremmen (de justitie), 131. Strengheid der wetten, 156. Stroo, 158, 417.

-zakken, 523, 558. Stroom, 128, 313, 509. Stroper, 137. Struiken, 321.

Strijken (tusschendeks), 38.

• (de vlag), 56. Stuiver, 99, 126.

(dubbele), 247, 249.

» (zware), 66, 67. Stukken (officiële), 154. Stuurman, 26. 33, 42, 59, 83, 129,

130, 216. 265, 382, 383, 491, 505,

511, 680. Stuwen, 8. Stijfsel, 402.

styi, 4.

van regten, 102. Stijlen, 327.

Subdivisie. 225, 226, 687,697,699,

701, 703. Submissie, 195. 196, 693, 698.

• (in) ontvangen. 658, 659. Subordinatie, 18, 127, 501, 502. Subsidie, 182, 586.

(extra-ordinaire), 110. Subsistentie, 117.

Subscriberen fin de aroph. soc.),280. Subscribent, 297. Subscriptie, 276, 279, 299. 366. Substitutie, 222. Substituut, 495, 541. Soccesseur, 259.

Suiker, 115, 116, 121, 124. 146, 177, 181-184. 235, 266. 287, 316. 318, 967. 434. 436, 513-516, 500, 609. (kandij). 398.

• (poeder). 396.

• -indusirie, 638.

-molen, 195, 253. 281.609. 610, 637, 638. 658. 659. 694. 608. -molenaar, 65. 75, 121 . 322 . -pakhuis, 282. -riet, 609 Suizen v/d. ooren, 5. Sulun, 290, 319.

Supercarga. 144. 216,662.663.680. 693, 694, 708. 709. (1«) v/d handel in Chisa. 198 Superscnptie, 188, 681. 682. 685.

696, 700. Supplement. 183. Suppletie van bemanning, 30. ■ * ouderdom, 634.

Suppliant. 196.

Supplicatie, 194. 657. 65a 660. Suppoosten, 135, 362, 669. Surchéance, 295, 634, 65a 659, 695.

698. Sureté de corps, 195, 658. 659.. 693.

699. Surmonteren. 283. Surplus, 32. 33, 561. Surprise. 588. Suspect. 290, 477, 483, 520. 610.

700. Suspens. 63. Suspentie. 16. Suspitie, 49, 50. 521.

Taal (Arab.). 233. . (Chin), 114, 249, 291, 331. 335.

467 . (inlj, 82. 180, 242. 456.

• (Jav),  249.  331.  335. 

(Latynsche), 312.

• (Nalabaarsche). 82.

. (Mal), 82, 112. 114. 151,191. 249, 291. 331. 335.

• (Moorsche). 312.

. (Ned.), 249. 291.

• (Perzische). 82.

. (Port), 151, 331. 535. Tabak (Chin.), 103. 316, 323.

 -roken,  425. 

ZAAK-lïEaiSTCR.

779

Taliakfi-geld, 182.

Tafel, 242, 243. 245, 306. 360, 362.

(gemeene), 423. » -psten. 423.

« -laken, 309. Talmen met betaling. 319. Tamannde. 146, 181—184, 391, 403,

513—516. Tamboer, 90. 169, 481. 545.567— 570, 572. 644. 666. 704. -majoor. 567, 569, 570. Tancy'ongpoera. 316. Tapnering, 174, 180. Taptoe. 15. 41. 79. 136. 570. 582 Tarief voor Chin. jonken, 430. Tarra 9 399.

Tarwe, 86. 402, 549, 599, 619, 634. Tax, 353. Taxateur, 561, 645.

V. vaste goederen, 98. 205,

672. 696. Taxatie. 114, 124, 162. 262. 263.
674. 440. 566, 586. 610, 633, 649. Taxeren. 364. 469. 561. Teeken voor madat-huizen, 431. Teekenen (inventaris). 127. Teekening. 313. Teeken-meester, 312. Teeren (een schip). 28. Tegemoetkoming. 99. Tegenspoed. 234.

-spraak, 50, 103, 147, 415

-strijdigheid, 340. • -zin, 608.

Tekortkoming. 481, 585.

Tellen (geld), 608.

Teller, 389.

Termen (generale), 274.

Termijn. 96. 108, 140, 156. 210.

276, 277, 280, 286. 288.

298, 307, 355, 368. 409,

448, 450, 468. 589, 615.

646, 676, 688. 705.

van regten. 340. Terugbetalen, 152. 633. Terugkeer n. Indie, 625. . Ned , 252.

• -keeren n. Ned., 152.

• -reis, 274.

• -schrijving, 151. Testament. 221—223. 480, 543,

684, 685. 696, 700. TesUteur, 222. 223, 504, 531, 684,

685, 696, 700.

Testatrice, 531. Testimonium de vita, 415. Text. 650.

Thee, 3. 8-12. 18, 50. 116. 140, 152, 158, 253, 307, 335, 397, 553. 558. 618. . -handel. 8, 316. 647.

• -schepen, 8. 152.

-water. 158. Theologie. 242, 312. Theorie, 312. 458, 505. Thuisreis, 14, 16, 32, 33.

» -varen. 17.

-varenden, 13, 14, 585. Tienden, 261, 418. Timmeren, 29. 487. Timmering. 44. Timmerman. 32. 35, 538. Timmerplaats. 288.

Tin. 14. 77. 112. 132. 272. 290, 327-331. 363. 396. 434. 455, 474. 507, 508. 610. 639.

Titel. 178. 493, 543, 552, 553.

Titulatuur. 178. 553.

Tjaëng. 418. 420.

Tjap. 317. 379. 380. 418

Tjappen, 337, 439, 507, 615.

Tjatjah, 589, 592.

Tocht, 333. 334. 464.

• en wacht. 17.

Toeak, 174. 179. 180, 513, 515.

Toegang. 467.

Toegevendheid. 250. 270.

Toehoorder, 650.

Toelage, 152, 619.

Toembak. 291.

Toemenggoeng. 208, 594, 674, 692,

693. Toesats, 137. Toeslaan. 568. Toespoclen, 72. Toespijs. 183, 528. Toets. 186.

Toeval (onvoorzien), 628. Toewegen, 98. Toezien, 183. Toezigt. 245. Tol. 151. 177, 273-275, 315. 320,

323, 331, 337. 344, 357. 440.

470. 479, 506, 521, 590, 591,

471. 715. Tolder 445. • -hek. 124.

-plaats, 123.

• -poort, 345,357, 434,589-592.

780

ZAAK-REQISTER.

Tolnij, 121, 176, 274. 276. 317.

433. 590. 639. Tolk, 467. Tonne-gelden 116. Tontine. 413, 414. Toom (in) houden, 261. Toorn, 133. Top (groole), 19. 52, 57.

434. -banen, 117, 125, 316,318,436.

• -Ufel, 449. Tortuur, 597. Tourbeurt, 593

Touw, 38, 44, 341. 539. 564. Touwen (zware). 13. Touw-werk, 524. 552. Traclaal, 133, 165, 170. Tractement, 76. 107, 110, 118. 152,

157, 251, 275, 314, 340. 390,

467, 501, 602, 643. Tracteren (een Commandeur v/d Ind.

zee), 24. TraGek, 602. Tra6quant, 355. Traject, 323. Translateur, 445, 520 Transport, 225, 226, 278. 299, 486 - 488, 524. 686-688. 700. 703. 710, 712. -geld. 421, 626.

-middelen. 373.

van een schip, 28.

. thee. 10. verleenen, 100. Transporttabei. 278, 289, 299. Trap. 327.

Trekken (wissel), 67. Tnbuut, 419. Triumphant, 410. Troepen, 53. 54, 184. Trom. 41. 69. 546, 568, 571, 576.

(met stille). 542. Trompetter, 32, 200. 666. 701,

702. Trop af slaan. 574. 579. Troubelen, 418. 451. Troup de réserve, 240. Trouw, 171.

(kwade). 528.

-briefje. 178, 211,212,476, 700, 703. 704. Trouwen, 212. 213. 358, 476, 497,

498, 677, 678. Tucht, 244, 360.

•  (kerkelijke).  349. 

•  -huis,  ^,  337,  411. 

Tuin. 87. 195, 218, 219. 475, S65.

658, 660. 682. 721. Tuinier (Chin.), 65. Tusschendek. 38.

-deks. 13, 18, 265. 268. Tulele, 476.

Tweede in degr. winkel, 406. Tweedragt, 587. Twist, 121. 596 Twijfel, 467. Tijding, 542. Tijds-expiratie. 201. 667. Tijger, 479, 598.

Uitbesteden (transport van bout},

524. Uitbetaling, 325, 449.

van soldij, 406. Uitdeelen. 278, 370. Uitdeeliug, 287. Uitdiepen. 185. 282. Uitdragen (eten). 183. Uitdroogen van med. kruiden, 160. Uiteinde van de pacht 176. Uitgaaf. 172. 224. 225. Uitgeleide, 629.

doen. 62. Uitgeven, 189, 336. Uitgifte van gronden, 131. Uithalen rbalken, enz.). 327. Uitkappen (zilver of goud). 185. Uitkeering, 404. 405 Uitkoopen (zich), 531, 586. Uitlader, 4Ó8. Uitlandig, 287. Uitlegger, 283. Uitleveren (goederen). 98.

(slaaf). 249. Uitlevering. 147. Uitmodderen. 566. Uttmoddering. 389, Uitreis. 35. 339. Uitrusting, 492, 651. Uitschryving. 100. Uitsluiten by testament, 480. Uitspanning, 449. Uitspatting, 490. Uitspitten, 326. 327. Uitspraak, 108. 109. J31. 210.211.

6Ö4, 677. 703. 704. Uitstel. 130. 147. 319. 502. Uitsterven van suiker-molens. 609. Uitstorting. 403. Uitstrooisel. 720-722. Uitvaren, 26. 120. 294. 324.

iAAK-RèölSTEf^.

781

Uitvlugten. 388.

Uitvoer, 124. 151, 408, 466, 521,

590. 613. 636. 639. 715. Uitvoeren (rijst). 315. Uitweg. 104. Uitzender, 480.

Uitzetten (op hypotheek), 278. Uitzoeken (slaven), 618. Unie (de). 600. Universiteit, 242. Usantie, 113. 117. 172. 627. Uso (è). 329. 406. Usufiructuarii, 528. Utile, 258. 259. Uti possidetis. 255. Uur van executie, 618.

Vaandel.. 69. 71, 90, 91. 95. 574.

576. 578. VaandrifT, 2. 13. 54. 70, 79, 90— 93, 95, 151. 200. 460,
577. 545. 547, 567. 576, 578, 666, 698. (burger), 212. (inl.). 208. 675. 697. (Jav.), 419. 421. Vaart, 77. 99. 290, 314, 319. 323.
578. 473. 477, 478. (directe). 315. (opengestelde). 156. (overwalscbe). 344, 466. (part.). 172. 408. (smalle), 315.

(vrije). 100. 272-274, 293. 327, 355. 613. Vaartuig (geconfisqueerd). 239. (inl), 49, 50. 400. 565. (peper-). 151. Vaarwater, 31. 127. 273. 475, 500.

715. Vaatwerk (ongeijkt). 111. Vacautie, 80. 82. VacaUe, 227.

-gelden. 706. Vacature. 630. Vaceren. 248, 482, 637. Vader, 97.

-land, 626. Vadsigheid. 594 Valbnig. 574. 595. Valeur. 332. Valideren op zout, 340. Valreep. 46. Valschheid. 340, 369. Varen (zonder pas), 118.

Varken, 513, 514. Vat. 115, 496.

• (glazen). 160. Vechterij, 424.

Vee, 141, 219. 316, 318, 516, 595. Veegsel. 534. Vegetabilia. 163. Veiling, 171.

(publieke), 144. Veld. 321, 322.

-geschreeuw. 575.

• -schans, 416, 431. Vendumeester, 123. 144, 191, 204,

252. 320, 341, 354, 368, 369, 385, 448,
253. 458. 459, 647,

-penningen, 448, 641, 648, 651,

• -salaris. 585

Vendulie, 561, 585, 641, 705, 707. (particuliere), 385. (publieke), 191,401,469, C(45 646 651. Venia aeUUs.' 195.' 241. 634, 658, 659. 693. 698.

 agen(U.  658,  659,  695.  698. 

Venster, 547.

Verandering van klimaat, 632. Verantwoorden, 100. 159. 190, 193. Kling. 117. 172,484, 717. fjaarlijksche), 584. Verarming van Chinezen. 113. Verband. 152, 161, 219. 552, 713. (loopend), 202, 668. (tweede). 197. 200, 201, 661. 665-667. » -meester (tweede). 96. Verbannen. 598.

• -ning. 337. Verbeter-huis, 337. Verbetering van gage, 196, 660. Verbeurd verklaren, 142, 418. 471.

-verklaring. 77, 315. Verbieden (geschenken). 114. Verbinden. 96, 649.

   (zich  de  novo),  120. 

Verblijf (verpligt). 339.

te Bat., 106. Verbranden (noten-muskaat), 558. Verbranding. 550. Verdedi^ngs-werken. 172. Verdeeling eener erfenis, 222. Verdelging, 133. Verdrag, 249.

m

ZAAK-ft£ÖISTÊft.

Verdronken, 412.

Verevenen (scheeps-boeken), 167.

Verf. 402.

Vergader-d jgen, 1.

•kamer. 248, 637.

• -plaaU, 627, 628.

• -zaal 482 647. Vergaderen, 122, 147, 108, 313. 575. Vergadering. 84. 357. 545.

rgenerale). 277—279. 284-287. 299, 351.

(incompleete). 587.

(maanaelijksche). 311. der H. R , 3. 148. 466. 498.

Yan politie, 655. . vijven, 285-287. slaan. 567. Vergoeden. 369, 377, 512. Vergoeding, 390, 585.

van schade. 155. Verhalen (schade), 117.

van een schip. 51. Verheffing. 261.

tot gouvernement, 552. Verhooging in prijs, 469. Verhuren, 175, 236, 375, 598, 620, 622.

(land). 66. Verhuurder, 218, 219. Verhuurster v. rouwmantels, 205,

672. 696. Verhypothekering. 681. Verifiëren (eene instantie), 446. Veriaanlag, 599. Verklaring, 341.

(beëedig(le). 331. 332.

• onder presentatie van eed.

Verkoop, 645. 687-689. (contante), 402. (onderhandsche), 286. v. opium, 139. -baar. 273. 289. Verkoopen, 179. 247,417,462.643. (madat). 430. 431. (vast goed). 167. Verkooper. 191, 278. 299, 331, 352- 354, 448. » (gcpriviligeerde), 158.

Verkooping, 144.

(publieke), 170. 448. (voorjaar' S-). 11, 307. in de stad, 341. Verkoopingen (kleine), 323.

Verkoop-prijs, 171. Verkwisten (zijn kostgeld). 1. Verlaging v. ink. r^ten, 149. Verlaten (BaUvia). 611. Verlegenheid, 290. Verlies, 187.

  ter  zee,  5. 

Verliezen (door force majeore), 142. Verligten. 247, 248. Verlof, 569, 580. Verlossers, 17, 32, 33. Verlossing, 151, 631. Vermaken (bij testament), 531,610. Vermenging, 394, 399. Vermillioen, 398. Vermiiideriiiff van pacht, 173. Vermoord, 412. Vermorsen (et«*n), 183. Vermunten, 187—189. Vermunting. 156.

Verongelukken van een schip, 385. Veroordeelde, 618, 643. Verpachten, 120, 184. 274, 336.

337, 339. 430, 634, 635. Verpachting. 114, 123, 125, 177.

235, 292, 316, 3M.

392. 432, ^3, 544.

589, 640.

(Jav.), 715.

V ink. regten, 150. Verpanding, 285, 288, m, 368, 370,

468, 561. Verplaatsen (Comp« dienaren), 1 19. Verplaatsing van dienaren, fö9. Verpliglingen (geldelijke). 492. Verrekenen, 2/8.

Vemiiling van ambt, 603, 630. Verrijken (zichl 256, 394, 717,718. Verschansen (Corop* dienaren), 1 19. Verschoonen (zicm, 247. Verschooninff, 159. Verschot, 130, 227. Verschijndag, 415. Veremelten, 482. Versmelting, 494. Verspillen (peper). 400. Verspreiden (ongunstige berigteo).

Verstek, 446, 517. Verstempelen, 132. Versterf, 27. 277, 299, 368. Verstikken van medio, kmiden, 100. Verstrekken (equipage-goederen).

275. Verstrekking van rijst, 106.

ZAAK-R£Q(8tElt.

fSS

Verstrekkingen, 68, 73. 167, 481, 717. Verteller, 721, 722. Vertier 77, 286. Vertimmeren, 377, 435, 622.

-ring, 36. Vertinnen, 363. Vertollen, 330. 436, 590.

• -ling, 292, 479. Vertrek, 277, 299.

naar Ned., 167. Vertrekken. 3, 27, 237. 348, 415. Verval, 585.

. -dag, 707. Vervalschen (geki). 247. Vervalsching, 112, 160, 368, 394,

399. Vervanger, 563. Verversching, 339, 391. Vervliegen, 163, 400. Vervoer over zee, 590. • van vuilnis. 281. Vervoerder, 175, 317. Vervoeren (ongepermitteerde goede- ren, 507. • (vnje menschen), 638. Vervreemden (equipage-goederen),

(onwetti§[), 552. Verwaarlozen (provisiên. enz.). 35. Verwaarlozing, 395. Verwarring, 597. Verwelkomen, 23. Verzamelen (mineralen, enz.), 653. Verzamelplaats, 539. Verzegelen, 48, 98, 509, 614. Verzender, 248. 317. Verzending van goederen. 98. ■ • goud, 156.

» rijst, 166.

n. Nederl., 207, 484. Verzoek, 141, 155.

-schrift, 658. Verzuim, 395. Verzwering, 412. Verzwijgen bij aangifte, 330. Verzwijging van naam, 557. Vestigen (zich] in Indië. 294. Vice-admiraal, 19, 20.23.52,54—57, 61, 64, 69, 92, 576.

• -commandeur, 538.

• -president Boedelm., 143, 148,

• -roi, 240.

-versa 148. Vierschaar, 108, 210, 676.

581, 582,

Vigeur. 166.

Vigilantie, 165. 265.

Vingers (door dej zien, 431.

Virtutes, 163.

Visch, 115, 147, 183, 184.

• (gerookte), 307.

(versch),    308. 

• (zoute), 2. 391.

• -markt, 282, 316, 318, 436. Visitateur-generaal. 70, 75, 198, 577,

584, 662, 692 der soldijen, 362, 425. Visitatie, 14, 274, 430, 485, 505,

506 Visite, 23, 24, 84, 85, 412, 663. . (gen.), 425.

• -kantoor (gen.). 74. Visiteer-ionde, 41, 571,

644

Visiteren, 2, 12, 18. 48, 72, 129, 244, 273. 474,478, 575. 581-583, 595, 596, 649. Visscher, 216, 679, 703. Visum, 34.

Vitiéren (gezegeld papier), 231. Vivres, 439.

Vlag, 19. 24, 43, 46, 46, 50-52, 56, 58-64. 135. 438, 503, 505, 564, 722. . (HolL), 39. » (de) voeren, 437. . -officier, 52, 57-60, 84, 92, 485, 576. • (vreemde), 170. Vlagge-man, 20—22, 24. 27. 41, 42, 52, 56. 69. 576.

•  -stok.  46,  57.  110, 563,  564 

  Vleesch, 146, 147, 403.

• (gebraden), 308. .

. (versch). 2. 182, 490. 513, 514.

• (zout-). 2, 182, 308. 309, 514, 516.

. -dag, 183, 514. Vleugel, 5/.

eener  bnig,  283. 

Vloeken, 501. Vloot, 21—24. 437, 439. Vlot, 524.

• (bamboe). 486, 491.

• bliiven, 565. Vocabuiarium, 191. Vodden, 553. Voedsel, 1, 181. Voet (te), 665.

^84

^AAK-^EdlSTER.

Voetganger, 640.

Vogelvrij. 250.

Volk (eigen) van schepen, 29, 30, 51 .

• (varend). 127, 502.

• (vast), 30.

Volladen met kleinigheden, 151. Volleerd. 242. Volleering. 242. VoUnagt, 289. 472. 710.

• -schap, 370. 532. Volontair, 536, 542. Volumen. 266—268. Volwigtigheid, 276. 298.

Vonnis, 63, 108, 109, 142, 210, 211, 295, 409. 426. 427, 446. 475. 596, 677, 703, 704. . (crim), 526.

Vork, 424.

Vorsten, 3. 240.

• (Cheribonsche). 336. 342. . (inl). 128, 177, 250. 274,

 (naturelle).  192. 

Voogd. 224. 226, 241^243. 352,

556, 685. 687. Voogdij. 352 Voorbidding. 552, 649. Voordeel (zoet), 112.

(gepermitteerd), 398. Voorkennis, /6, 175. Voorlezen. 127. 311. 502, 584. Voorlezer, 203. Vooropkoop, 87. Voorpresentatie, 352, 354. Voorraad. 452, 521. Voorschrijven, v/d H. R.. 625. Voorspraak, 126. Voorsteden van Bat., 179, 426, 417,

624. Voorstellmg (publ.) 651. Voorsteng, 19, 564. Voortplanting v/d herv. godsd., 241.

• -vlugtigen. 12. Vooniit-betalinff. 119.

• -verstreKking. 517, 529. Voorvallen (dagelijkschei, 422.

(extra-ordinaire). 2, 573, Voonvaarden (hiiwelijkschel 219. —

221, 682-684, 696-700, 702. Voorzaal v/h. gouvernement, 717. Voorzienigheid. 133. Voorzigtigheid. 503. Voorzorgsmaatregelen, 166. Vracht, 19, 152, 237, 333-335, 464, 491, 467.

Vracht (op) vervoeren, 8, 12.

-loon. 376. 620. Vrede, 133. 134. 551, 609. Vredes-üjd, 543. Vreemddingen. 7, 49, 58, 249. Vréugde-bedrijf, 705. Vriend. 243, 246, 352, 610. Vrienden (naaste), 88, 89. Vriendschap, 96. 113. Vroedvrouw, 495. Vrondel, 398. Vrouw. 17, 84, 175, 421. 543.

(Chin.), 476.

(eerbare), 409.

(verlaten). 476. Vruchtbaarheid, 468. Vruchten. 115. Vruchtgebruik, 219, 683.

• -gebruiker, 262. Vrij-brief, 672. 695.

Vrijdom (burger). 76, 118, 314, 672. Vrye. 557. Vrljgeleide, 240. Vrijgeving, 687. Vryheid (de) nemen, 161. van spreken, 719. Vrijmans-baas, 539. Vrij-schipper, 381. Vrijstelling v. ink. regten, 151.

• van visitatie, 430.

Vrij-werker, 535, 536, 539. Vrijwillig, 243. Vuiligheid, 534, 535. 581. Vuilnis. 72, 185, 281—283, 455,595. -bakken. 281. • -vaartuigen, 534, 595. Vullens, 398. Vuren (werkw.), 136. Vuur, 78, 243. 309, 425. . geven. 49. 537. 581.

•wapen. 321. . -werk. 119, 177, 545, 547. 555. 706.

• -werker. 92, 169. 200, 666. 700.

Vijand. 133, 153, 166, 374. 503.

508, 552, 572, 721. Vyver, 71.

Waag, 307, 309. 433, 435.

• -geld. 356.

• -gewigt (Arost.). 154.

(Bat), 330.

• -meester, 204, 391, 645, 672, 096.

ZAAK-REGISTER.

78B

Waagschaal (in de) stelten. 708. Waar (eetbare), 486. Waard, 4^9. Waarde, 112. 249.

(getaxeerde), 241. Waardyn, 367, 469, 484, 554,561,

600. Waarheid, 485. Waarloo (ter), 35. Wacht, 25, 40-43,53.79,83,129,

153, 416, 432, 505, 567,

580,

(burger), 641, 645. (generaals-}, 71.

• hebben, 310, 313. waarnemen, 313.

• -meester, 200, 325, 536,

666, 701. 702. (burger), 205, 672, 698.

-schip, 170, 563-595. Wagen, 643.

• -pacht, 411, 447. -verhuurder, 537.

Waiang, 272. Wakk^ sijn, 582. Wal, 571, 581, 582. . (de), 27.

• (aan) komed, 339, 501. Wanbedryf, 449.

Wand (het), 46.

Wapen, 75, 91, 93, 94, 432.

-handel, 80,

-kamer, 73, 135, 4S5, 535,

-ff^el, 537. Waren (fyne), 590.

(natte), 111.

Warong, 103, 174, 179, 180, 590. Was, m.

. (groene), 65.

» -laars, 308, 316, 403, 404, 529,

636. Wasschen indestads-grachlen, 283. Wasscher, 245.

Water, 13, 38, 43, 158, 181, 183, 265,311, 326,344,643,722. (mineraal), 488.

(m het) smijten, 282. Wateren (een schip), 29. Water-fiscaal, 40, 50, 116, 165, 199,

269, 273, 317, 434, 467, 588, 664, 692, 695.

-gaten, 265. ' -kant, 103.

rLAlAAT-BOn DEIL T.

Water-leiding, 185, 658, 659, 694,

698, 714.

-loop, 158.

-lozmg, 196.

-onderschout, 382, 384, 409.

-schout, 385, 423.

-schouw, 146.

-schutting, 696, 698. Wedde. 383. Wedergade, 175, 185.

-opveiling eener sjahbandar^j,

Wedono, 594.

Weduwe, 293, 294, 421, 450, 476, 598. y/e. predikant, 390, 642.

Weduwen H. B., 89, 90, 93, 94. van oflicieren, 77^ V. zee-oilicieren, 8& -kas, 407, 450, 662.

Weegsel, 599.

Wecken (werkw.), 183.

Wéér (kwaad), 44.

(regenachtiff), 547.

-barstig, 63o. W«es, 352, 586, 63a

(onmondige), 706.

-huis, 225, 411.

' -kamer, 118, 144, 212, 224, 331, 332. 473, 560, 677, 685, 710.

• -meesteren, 98, 143. 19i 2l2,

227, 241, 278, %9i, 390, 447, 472, 527, 555, 556, 562, 588,

87, 671, 677, 6, 697, 702, 704, 714. -kennis, 217, 681, 695, 697-701. Weezen v. zee-off. 86. Weg, 97, 263. 321, 322,374,488- 490, 633.

(Heeren-), 326. 485, 486. (ongebaand«'), 359.

• (onder) blijven. 612.

• van regten. 460. 562. Wegen (werkw.), 356. 512. 559,

618, 635. Weger, 408. Wegkappen (wildernis). 203.

• -loopen van zün scliïp, 382, 385.

• -loopers, 51, 324.

-smijten (eten), 183.

50

786

ZAAK-REGISTER.

Wefrwijzer. 123. 491. Weigeren (geschenken), 3.

goederen aan boord te

nemen, 24. Weigering. 113. Weiland, 71. Werda roepen. 581. 582. Werkbazen. 202. 668. 695. 718.

• -dagen, 384. 395. Werken (gemeene). 565. WerkUeden. 139, 238, 326. Werpen (vuilnis). 282. . Westmouson. 565

Wet. 63. 154—156. 195.

(verzetten  van  de).  497. 

Wetenschap. 242. Wetten (Jav.), 525. Wil (uiterste). 229, 504, 531, 689,

696. 700. Wildernis, 263. Willekeur, 620. 644. Wimpel. 19. 46. 51 -53. 55, 56.

697. Wind. 313.

• (harde). 582.

(schrale). 51. • Winkel. 174. 180, 590. 636.

(groote). 426. Winkelier, 175. 316. 318, 436, 494.

(klein), 711. Winkeltjes, 19.

Winst, 156, 220. 224, 278, 713. (halve). 332.

-rekening. 138.

Wissel, 67. 68. 105. 165, 228. 229.

271. 287. 341. 351, 371,
272. 451. 556, 560, 608,

-bank. 366. 468.

-geld, 287, 371.

-trekking. 66. 101. Woeker. 519. Wond. 597. Wonen, 78. 79. 244. Woning. 243. 246.

(vrije), 528. 529. Woonplaats, 169, 255, 382.

-stede. 212.

Woord (Gods), 80. 243, 348. Woordenboekje. 191. Worlcl. 160. 163. Wraa k-zwaard, 4. Wijk. 327. 380.

Wijkmecsier. 236, 455, 533-535, 542, 557.

Wijn, 252, 308. 320.403.473.516. . (Kaapsche). 433. 462. 513. (Spaansche). 514. -gaard des Heeren, 642.

IJken, 111, 131. IJkmeester. 204. 645, 672, 696. IJverloosheid. 468. IJzer, 403. 616.

• -magazyn. 455.

• -werk, 103, 455.

Zaad (Eur.). 160, 163. Zaai-veld. 131. Zadel. 489.

Zaken (civiele), 130, 408, 439. 511. (crim). 178. 439. (justitieele). 149. (militaire). 2. Zak, 574.

(linnen-). 386.

-geld. 182. Zee (over), 177.

 afvoeren.  121. 

brengen. 237.

-brief. 65. 66, 216. 679. 695.

-dienst. 78, 79. 85. 503. 505.

-kant, 539. 540.

-leerlingen, 81.

-manschap. 503.

-nood. 139, 426, 506. 614.

-officieren, 2. 44. 83. 87. 88.

92 132, 176. 339. 351, 433

-pas. 50. 58. 66. 239.

-reglen jWisbuiscKe), 408.

-rover. 715.

-roverij, 506.

-schepen (part.), 66.

-strand. 71.

-lol, 590.

-vaart, 1, 8, 13, 71. 85, 86.

181, 182. 202, 252. 253, 314.

579. -varenden. 17, 30—33. 95, 105,

181, 201, 265, 325, 333, 341.

355, 410. 465, 513. 514. 516.

• -varenden ^arme), 384. 385. (Chin.). 238.

• -wind, 43.

• -zaken. 2. Zegel, 108. 178. 232. 279, 289. 368.

518. 544. 654 (geviiièerd), 690. (groot), 65.

ZAAK-REGISTER.

787

Zexelgeld. 278, 299. 370, 655. 657, 665-067, 670, 722.

-ordonnanlie. 192. 644. . -rcjri. 66. 713, 718, 722. Zegelen, 140, 193. Zegen-wensch. 347. Zeil, 34, 35. 465.

(onder) gaan. 501, 564. -laas-order, 502. -doek (Bengaal ch), 158. -maker, 32, 34, 35, 711. -ree, 8, 383. -vaartuisren, 30. Zek-wijn. 296. Zendeling, 52, 274. 275. Zieken, 104, 157, 159, 162-164, 346, 411, 425. 486-489. 569. » -huis, 486. . -vader, 104, 158, 159. Ziekte. 1. 5, 3U. 411, 412, 427, 449, 486. 488, 630, 652.

• (ongeneeslijke), 179. Zienswijze, 101. 294.*

Zilver, 66. 67, 115, 137. 145, 150, 186, 234, 285, 353, 364, 365, 367-369, 371. 373. 454, 458. 468. 470, 494. 561, 636. 645.

• -mijn, 339.

Zilverwerk, 469.

Zingen. 311.

Zink-puL 282, 283, 326, 533

Zinnelijkheid. 630.

Zitplaats, 84. 243.

• -steiger, 696. Zitting (geheime), 138.

   heblicn.  148. 

nemen. 313, 357. Zoetigheid. 357. Zonden, 133, 349.

(grove), 347. Zons-ondergang, 41, 79. 563, 641.

-opgang, 135. Zoopje. 183. Zout. 86. 146, 182. 184. 308, 340,

404. 473, 490, 513-516, 528,

405. 589. 616. Zuinig, 394, 481. Zuiveren. 283, 327. Zuster, 586. Zusters-kinderen. 89. Zuur worden van dnnken, 403. Zwaaijen van schepen, 49. Zwavel, 374. Zwenken, 579. Zweren. 340 501. Zijde. 402. 616. Zijd-gewcer, 617. Zij-magen, 222.

B'DAHW 1 Y |v||y